O Ντόναλντ Τραμπ αναγκάζεται να αναστήσει τη συμφωνία του Μπαράκ Ομπάμα για τα πυρηνικά του Ιράν - Το «ναι» της Τεχεράνης στην επιστροφή των διεθνών επιθεωρητών που σώζει την εύθραυστη εκεχειρία.

Ο Τζέι Ντι Βανς ανακοίνωσε χθες ένα σημαντικό ορόσημο: το Ιράν επιστρέφει στο καθεστώς των διεθνών επιθεωρήσεων. Πρόκειται για μια ειρωνική τροπή της ιστορίας, καθώς ο Τραμπ αναγκάζεται τώρα να αναστήσει τις βασικές ασφαλιστικές δικλείδες της πυρηνικής συμφωνίας του Ομπάμα, την οποία ο ίδιος είχε ακυρώσει με πάταγο το 2018.

«Αυτό αποτελεί ένα σημαντικό ορόσημο για τον αμερικανικό λαό και το πρώτο βήμα για την οριστική αποπυρηνικοποίηση ή τον μόνιμο τερματισμό του προγράμματος πυρηνικών όπλων στο Ιράν», δήλωσε ο Βανς κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο θέρετρο Bürgenstock της Ελβετίας. Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι συνεργάζονται με μεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν, προκειμένου να μετατρέψουν την εύθραυστη εκεχειρία της περασμένης εβδομάδας σε μια πιο ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία.

Οι συνομιλίες με τους επιθεωρητές της IAEA ενδέχεται να ξεκινήσουν ακόμη και τη Δευτέρα. Η IAEA ήταν υπεύθυνη για την παρακολούθηση της συμμόρφωσης του Ιράν με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης (JCPOA) του 2015, τη γνωστή πυρηνική συμφωνία Ομπάμα που ο Τραμπ καταδίκαζε συστηματικά.

Σε μια παράλληλη εξέλιξη, το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ προχώρησε τη Δευτέρα στην προσωρινή άρση των κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο για τη 60ήμερη περίοδο της εκεχειρίας.

«Trash Talk» και απειλές του Τραμπ

Οι ισορροπίες παραμένουν σε τεντωμένο σχοινί. Οι Ιρανοί απείλησαν να αποχωρήσουν από τις συνομιλίες την Κυριακή, αφότου ο Τραμπ προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να «πλήξουν ξανά το Ιράν πολύ σκληρά», όπως ανέφερε ο Βανς. Παρά την ένταση, οι διαπραγματευτές παρέμειναν στο τραπέζι μέχρι τη 1 π.μ. τοπική ώρα, ενώ η ομάδα των τεχνικών εμπειρογνωμόνων έδωσε κανονικά το «παρών».

Η «πυριτιδαποθήκη» του Ορμούζ

Το μνημόνιο εκεχειρίας, το οποίο υπέγραψε ο Τραμπ στο Παλάτι των Βερσαλλιών την περασμένη Τετάρτη, δίνει στις ΗΠΑ και το Ιράν διορία 60 ημερών για να επιλύσουν τις πιο ακανθώδεις διαφορές τους.

Ανάμεσα σε αυτές είναι η τύχη του αποθέματος εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και ο έλεγχος στα Στενά του Ορμούζ. Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, οι ισραηλινές επιθέσεις στον Λίβανο δοκίμασαν τις αντοχές της συμφωνίας, με το Ιράν να απειλεί να κλείσει τα Στενά, ένα στρατηγικό σημείο-«λαιμό» για τις παγκόσμιες αποστολές πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Ο αστάθμητος παράγοντας Νετανιάχου

Η συμφωνία εκεχειρίας προέβλεπε τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων στον Λίβανο. Ωστόσο, η κυβέρνηση του Ισραηλινού Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου δεν συνυπέγραψε το κείμενο, αντιθέτως του άσκησε δριμεία κριτική, ενώ οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών προειδοποίησαν ότι ο Νετανιάχου πιθανότατα θα υπονομεύσει τη συμφωνία συνεχίζοντας τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Την Κυριακή, ο Τραμπ κατηγόρησε την υποστηριζόμενη από το Ιράν Χεζμπολάχ ότι «προκαλεί προβλήματα» στον Λίβανο.

«Το Ισραήλ δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος σε αυτή τη συμφωνία. Όμως, όπως έχουμε δει με κάθε άλλη συμφωνία που αφορά το ιρανικό καθεστώς, πάντα λένε ψέματα, πάντα κλέβουν, ποτέ δε λένε την αλήθεια», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Νετανιάχου, David Mencer, προσθέτοντας ότι οι κυβερνήσεις του Ισραήλ και του Λιβάνου βρίσκονται σε απευθείας διαπραγματεύσεις με μεσολάβηση των ΗΠΑ.

Το παρασκήνιο για τα Στενά και τους Επιθεωρητές

Ο Βανς σημείωσε ότι οι διαπραγματευτές βρίσκονται σε επαφή με αξιωματούχους από το Ισραήλ, τον Λίβανο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, προσπαθώντας να δημιουργήσουν μια απευθείας γραμμή επικοινωνίας για τη διαχείριση των συγκρούσεων.

Η παρουσία των ισραηλινών στρατευμάτων στο νότιο Λίβανο παραμένει υπό συζήτηση και θα απαιτήσει συντονισμό με τις λιβανέζικες ένοπλες δυνάμεις, καθώς και άσκηση πίεσης από το Ιράν προς τη Χεζμπολάχ.

Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτά, και οι συνομιλίες της Κυριακής επικεντρώθηκαν σε έναν μηχανισμό για τη διατήρηση αυτού του καθεστώτος. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθάρισαν ότι αντιτίθενται σε τυχόν ιρανικά διόδια, αν και ο Τραμπ έριξε στο τραπέζι την ιδέα να επιβάλουν οι ΗΠΑ χρεώσεις αν η συμφωνία καταρρεύσει.

Αν στην Αμαλίας ακουγόταν μουσική την ώρα που τα στελέχη του κόμματος Τσίπρα καταρτίζουν το οικονομικό του πρόγραμμα, θα έπαιζε ένα τραγούδι των Βρετανών Ten Years After από το 1971, το «I’ d Love to Change the World». Στο σάουντρακ της ΕΛΑΣ ο στίχος «tax the rich/feed the poor» κατέχει περίοπτη θέση τις τελευταίες μέρες. Ελασίτες παίρνουν τ’ όπλο τους κατά του «υπερπλούτου», της «υπερπολυτελούς διαβίωσης» ή της «υπερπλούσιας διαβίωσης».

Δηλώνουν αποφασισμένοι να φορολογήσουν (αφού καταλάβουν την εξουσία στις επόμενες εθνικές εκλογές, όπως προέβλεψε ο αρχηγός τους) μερίσματα, «κότερα που πηγαίνουν πολύ γρήγορα», αυτοκίνητα 3.000 κυβικών, πενηντάρες πισίνες, υπερπολυτελή διαμερίσματα. Οι ντόπιοι σούπερ πλούσιοι θα ελαφρύνουν το βάρος των υπολοίπων στον κόσμο που ευαγγελίζεται ο πρώην πρωθυπουργός. Οι προτάσεις λανσάρονται ως κοστολογημένες. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς κάποιων, από 1.500 ΑΦΜ, που δηλώνουν 900.000 ευρώ, θα βγουν είτε 4 δισ., είτε 465 εκατ. Από τη φορολόγηση πολυτελών σπιτιών, ΙΧ και σκαφών θα προκύψουν 600 εκατ., λένε άλλοι. Φυσικά, σπεύδουν – έμμεσα, με τη χρήση του προθέματος «υπερ-» – να διευκρινίσουν ότι δεν θα κυνηγήσουν τα απλά γιοτ ή όλα τα αμάξια μεγάλου κυβισμού.

Αξιοπιστία

Η επεξήγηση μάλλον κρίθηκε απαραίτητη γιατί λίγοι έχουν ξεχάσει την «ταξική μεροληψία» του τσιπρικού ΣΥΡΙΖΑ στα κυβερνητικά του χρόνια. Κι ακόμη λιγότεροι τους φόρους που έβαλε στη μεσαία τάξη η Πρώτη Φορά Αριστερά (τότε που μέλη του Υπουργικού Συμβουλίου φρόντιζαν να την οριοθετήσουν οικονομικά με δηλώσεις τύπου «εισόδημα από 12.000 έως 18.000 δεν είναι στα κατώτερα στρώματα»).

«Χωρίς αμφιβολία, είναι η καλύτερη στην κατηγορία της» παραδέχεται Αμερικανός αξιωματικός για τη φρεγάτα Mogami που κατασκευάζει η Ιαπωνία

Αν το καμάρι του γαλλικού πολεμικού ναυτικού είναι οι γνωστές και στη χώρα μας φρεγάτες Belharra, για την Ιαπωνία το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα υψηλής ναυτικής τεχνολογίας είναι η φρεγάτα κλάσης Mogami, που υπηρετεί στο Ιαπωνικό Ναυτικό από το 2022. Με αυτό το υπερόπλο φιλοδοξούν οι ιθύνοντες του Τόκιο να προλάβουν τις εξελίξεις.

Η παγκόσμια ζήτηση για νέα οπλικά συστήματα αυξάνεται ραγδαία, καθώς πολλές χώρες ενισχύουν την άμυνά τους απέναντι στις αυξανόμενες απειλές και ύστερα από χρόνια υποεπενδύσεων. Οι ΗΠΑ, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας όπλων στον κόσμο, δυσκολεύονται να προμηθεύσουν συμμάχους λόγω προβλημάτων στην παραγωγή και των απαιτήσεων πρόσφατων συγκρούσεων, όπως ο πόλεμος με το Ιράν.

Σύμφωνα λοιπόν με τη The Wall Street Journal η Ιαπωνία έρχεται να καλύψει αυτό το κενό με την Mogami, δημιούργμα της Mitsubishi Heavy Industries, η οποία κατασκεύασε το μαχητικό Zero στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το αμερικανικό δημοσίευμα όμως υπογραμμίζει τη φιλοδοξία του Τόκιο να εξαγάγει μεγάλους αριθμούς από το νέο πλοίο.

Η στροφή στις εξαγωγές αποτελεί ακόμη ένα βήμα απομάκρυνσης από τον πασιφισμό που υιοθέτησε η Ιαπωνία μετά την ήττα της στον Β΄ ΠΠ. Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι ηγείται μιας ευρύτερης αναθεώρησης της αμυντικής πολιτικής της χώρας, ως απάντηση σε αυτό που οι Ιάπωνες αξιωματούχοι περιγράφουν ως το πιο επικίνδυνο περιβάλλον ασφαλείας της σύγχρονης ιστορίας της Ιαπωνίας.

Παράλληλα, οι προσπάθειες του προέδρου Τραμπ να βελτιώσει τις σχέσεις με τον Σι Τζινπίνγκ και να πετύχει εμπορική συμφωνία με την Κίνα έχουν ενισχύσει τις ανησυχίες στην Ασία σχετικά με τη δέσμευση των ΗΠΑ για την άμυνα της περιοχής. Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα επικρίνει συμμάχους επειδή δαπανούν ανεπαρκή ποσά για τις ένοπλες δυνάμεις τους και βασίζονται υπερβολικά στις ΗΠΑ για την ασφάλειά τους.

Η Ιαπωνία ενισχύει σταδιακά τις Ένοπλες Δυνάμεις Αυτοάμυνας και επί χρόνια οχυρώνει τα ευάλωτα νησιά που εκτείνονται μέχρι την Ταϊβάν. Μέσω της χαλάρωσης των περιορισμών στις εξαγωγές όπλων, επιδιώκει να αναζωογονήσει τη σχετικά μικρή αμυντική της βιομηχανία και να διαδραματίσει σημαντικότερο ρόλο στην περιφερειακή ασφάλεια εξοπλίζοντας χώρες όπως η Αυστραλία, η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες.

Η φρεγάτα Mogami συμπυκνώνει αυτούς τους στόχους, τονίζει η Wall Street Journal, η οποία θα αποτελέσει τη ραχοκοκαλιά της ναυτικής άμυνας, ικανή να εκτελεί ένα ευρύ φάσμα αποστολών, από συνοδεία μεγαλύτερων πλοίων έως ναρκοπόλεμο και ανθυποβρυχιακές επιχειρήσεις.

Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της Mogami

«Ανάμεσα στα πιο εντυπωσιακά προϊόντα που προβάλλονται στη νέα αμυντική βιτρίνα της Ιαπωνίας, ξεχωρίζει ένα κομψό και δυσδιάκριτο πολεμικό πλοίο που μπορεί να εντοπίζει υποβρύχια, να αναπτύσσει υποβρύχια drones και να λειτουργεί με περιορισμένο πλήρωμα» αναφέρει η The Wall Stree Journal.

Η νεότερη έκδοση της Mogami κοστίζει περίπου 710 εκατ. δολ. σύμφωνα με τον ιαπωνικό αμυντικό προϋπολογισμό του 2025. Η βρετανική κλάση Inspiration της Babcock International είναι φθηνότερη, με κόστος περίπου 330 εκατομμύρια δολάρια, ενώ η Γαλλία και η Ιταλία κατασκευάζουν παρόμοιου μεγέθους αλλά ακριβότερες φρεγάτες. Στις ΗΠΑ το τελευταίο αίτημα προϋπολογισμού του αμερικανικού ναυτικού εκτιμά το κόστος της πρώτης φρεγάτας τύπου FF(X) περίπου στα 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια.

Οι υποστηρικτές της Mogami επισημαίνουν ορισμένα σημαντικά πλεονεκτήματα. Ο συμπαγής και γωνιώδης σχεδιασμός της μειώνει την ανίχνευσή της από εχθρικά ραντάρ. Το σύστημα πρόωσης με αεριοστρόβιλους και πετρελαιοκινητήρες της επιτρέπει να επιχειρεί μακριά από τις ακτές. Διαθέτει πυραύλους που μπορούν να πλήξουν στόχους στην ξηρά, στη θάλασσα και στον αέρα, τορπίλες για την καταστροφή υποβρυχίων και συστήματα αναχαίτισης για αυτοπροστασία.

Μπορεί να εντοπίζει ή να ποντίζει νάρκες. Διαθέτει προηγμένο κέντρο διοίκησης μάχης με οθόνες που παρέχουν στο πλήρωμα πανοραμική εικόνα 360 μοιρών, εξελιγμένα σόναρ και χώρους αποθήκευσης και ανάπτυξης μη επανδρωμένων υποβρύχιων συστημάτων για μάχη και αναγνώριση.

«Χωρίς αμφιβολία, είναι η καλύτερη στην κατηγορία της», δήλωσε ο Τζον Μπράντφορντ, πρώην κυβερνήτης αντιτορπιλικών του αμερικανικού ναυτικού που υπηρέτησαν στην Ιαπωνία και νυν εκτελεστικός διευθυντής του YCAPS, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που ασχολείται με ζητήματα ασφάλειας στην Ασία.

Ίσως το σημαντικότερο πλεονέκτημα της Mogami είναι ότι η εκτεταμένη αυτοματοποίηση επιτρέπει τη λειτουργία της από πλήρωμα μόλις 90 ατόμων, έναντι 100 έως 140 που απαιτούνται συνήθως σε παρόμοια πλοία.

«Προσφέρει τεράστιο πλεονέκτημα σε χώρες που αντιμετωπίζουν έλλειψη ναυτών», δήλωσε ο Γιασουχίρο Καβακάμι, απόστρατος υποναύαρχος των Ναυτικών Δυνάμεων Αυτοάμυνας, ο οποίος ηγήθηκε της ανάπτυξης της Mogami και σήμερα είναι ανώτερος ερευνητής στο Ίδρυμα Ειρήνης Sasakawa του Τόκιο.

Αναζητώντας αγοραστές

Τον Απρίλιο, η Αυστραλία υπέγραψε συμφωνία για την προμήθεια τριών αναβαθμισμένων φρεγατών με μεγαλύτερη εμβέλεια και εκτοξευτή πυραύλων 32 κελιών. Η πρώτη αναμένεται να παραδοθεί το 2029.

Στο πλαίσιο της συμφωνίας ύψους 6,5 δισ. δολ., η Mitsubishi Heavy Industries συμφώνησε να κατασκευάσει τα τρία πρώτα πλοία στην Ιαπωνία και στη συνέχεια να μεταφέρει τεχνογνωσία και τεχνολογία στην Αυστραλία, η οποία σχεδιάζει να ναυπηγήσει ακόμη οκτώ φρεγάτες Mogami στα δικά της ναυπηγεία.

Αναλυτές του αμυντικού τομέα εκτιμούν ότι παρόμοιες συμφωνίες θα μπορούσαν να πείσουν και άλλες χώρες να επιλέξουν τη Mogami ώστε να στηρίξουν τις δικές τους ναυπηγικές βιομηχανίες. Η Νέα Ζηλανδία και η Ινδονησία έχουν ήδη δηλώσει ότι εξετάζουν το ενδεχόμενο απόκτησης της Mogami στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού των ναυτικών τους δυνάμεων. Παράλληλα, η Ιαπωνία έχει προσφέρει στην Ινδονησία και στις Φιλιππίνες παλαιότερα πλοία για την ενίσχυση των αμυντικών τους δυνατοτήτων.

Σκεπτικισμός

Ο Χιροχίτο Όγκι, πρώην αξιωματούχος του ιαπωνικού υπουργείου Άμυνας και σήμερα ανώτερος ερευνητής στο Institute for Geoeconomics του Τόκιο, υποστήριξε ότι, παρότι οι φρεγάτες παραμένουν σημαντικές, η ιαπωνική αμυντική βιομηχανία θα πρέπει να επενδύσει περισσότερο σε νέες τεχνολογίες όπως τα drones, τα οποία μετασχηματίζουν τον σύγχρονο πόλεμο.

«Ίσως να μην είναι σοφή επιλογή για την Ιαπωνία να επεκτείνει την κατασκευή πολεμικών πλοίων επιφανείας αν λάβει κανείς υπόψη τη μακροπρόθεσμη εξέλιξη του πολέμου», δήλωσε.

Επίσης, ορισμένοι αναλυτές προειδοποιούν ότι το μικρό πλήρωμα μπορεί να αποδειχθεί πρόβλημα σε περίπτωση επίθεσης, καθώς θα υπάρχουν λιγότεροι ναύτες για την αντιμετώπιση πυρκαγιών ή την αντικατάσταση τραυματισμένων μελών του πληρώματος. Για τον λόγο αυτό το αμερικανικό ναυτικό προτιμά μεγαλύτερα πληρώματα.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης κατάφερε - κατά τον ίδιο - το «ακατόρθωτο». Μιλώντας σε εκδήλωση για το Κτηματολόγιο είπε πως «μια εκκρεμότητα 200 ετών έχει επιλυθεί» και ισχυρίσθηκε πως «όταν οι κανόνες είναι ξεκάθαροι, εκλείπει ο λόγος μια υπηρεσία να είναι αντικείμενο μικροπιέσεων» - Άντε και στον ΟΠΕΚΕΠΕ...

Μόνο…  «Κολοκοτρώνη» δεν χαρακτήρισε εαυτόν ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αφού ανακοίνωσε υπερήφανα πως, επί των δικών του ημερών, «μια εκκρεμότητα 200 ετών (σ.σ. από το 1826 δηλαδή) έχει επιλυθεί», μιλώντας σε εκδήλωση για το Κτηματολόγιο.

«Ένα έργο που έμοιαζε ακατόρθωτο ολοκληρώνεται, μια εκκρεμότητα 200 ετών έχει επιλυθεί», τόνισε στην εκδήλωση με τον χαρακτηριστικό – για την κυβέρνηση Μητσοτάκη – «Κτηματολόγιο: Από μια εκκρεμότητα δεκαετιών σε μια νέα εποχή με διαφάνεια, ταχύτητα και ασφάλεια», ο πρωθυπουργός, ενώ δεν παρέλειψε να περιγράφει το Κτηματολόγιο ως «μεταρρύθμιση που συμβολίζει την προσπάθεια της κυβέρνησης να ξεπεράσουμε τις παθογένειες της διαφθοράς και αδιαφάνειας από το παρελθόν»,  προσθέτοντας ότι «στόχος είναι να τις αντιμετωπίσουμε όλες μέχρι το 2030».

Για μία ακόμη φορά, εν ολίγοις, ο κ. Μητσοτάκης, ως μέγας «μεταρρυθμιστής», πάλεψε με τις «διαχρονικές παθογένειες» – όπως έκανε με τον ΟΠΕΚΕΠΕ δηλαδή, ασχέτως των δικογραφιών της Ευρωπαϊκής Εισαγγελέας για τα «γαλάζια» στελέχη, αλλά όπως έκανε και με τις υποκλοπές, που φρόντισε να πάρει εξαρχής υπό την εποπτεία του την ΕΥΠ και την… «νοικοκύρεψε», με τη βοήθεια και του Predator, βεβαίως.

«Μια εκκρεμότητα 200 ετών έχει επιτέλους λυθεί»

«Φθάσαμε σήμερα στο σημείο να μπορούμε να πούμε ότι μία εκκρεμμότητα 200 ετών για το ελληνικό κράτος, για την ελληνική διοίκηση, για την έννοια και την προστασία της ατομικής ιδιοκτησίας έχει επιτέλους επιλυθεί», επέμεινε ο πρωθυπουργός, κάνοντας λόγο, μάλιστα, για την πιο «εμβληματική» μεταρρύθμιση.

Και επειδή οι παθογένειες, ως έννοια, του αρέσει – και τον βολεύει – προσέθεσε πως οι πολίτες έχουν ένα καινούργιο πλαίσιο προστασίας της ιδιοκτησίας τους, «το οποίο όχι απλά λειτουργεί με κανόνες αντικειμενικότητας και διαφάνειας, αλλά και επιτρέπει να αντιμετωπιστούν χρόνιες παθογένειες μικρής, μεγάλης, μεσαίας διαφθοράς, αδιαφάνειας που ήταν συνδεδεμένες σε ένα μεγάλο βαθμό με την όλη έννοια διαχείρισης της ιδιοκτησίας».

Τι είπε για τις πολεδομίες της διαφθοράς;

Όταν κλήθηκε να σχολιάσει, πάντως, αν η εμπειρία αυτή μπορεί να μεταφερθεί και στις πολεοδομίες, ο κ. Μητσοτάκης αρκέστηκε να σημειώσει ότι, καταρχάς, πρέπει να διαχωριστεί η μεγάλη σημασία του Κτηματολογίου από τα ευρύτερα ζητήματα που έχουν να κάνουν με την οργάνωση του χώρου, ενώ τόνισε πως «όταν οι κανόνες είναι ξεκάθαροι εκλείπει ο λόγος μια υπηρεσία να είναι αντικείμενο μικροπιέσεων», υποστηρίζοντας πως «η απόφαση για τη μεταφορά τους στο Κτηματολόγιο είχε ληφθεί πολύ πριν έρθουν οι υποθέσεις στη δημοσιότητα», οι οποίες, όπως είπε, «διαλευκάνθηκαν από τις υπηρεσίες της Ελληνικής Αστυνομίας με απόλυτη μυστικότητα».