Συγκλονίζουν τα στοιχεία που επικαλείται ο Κ.Αρβανίτης από την έρευνα του Δρ. Στοϊμενίδη, Προέδρου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία

Ηέρευνα του Δρ. Ανδρέα Στοϊμενίδη, Προέδρου του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία (EU-OSHA), επιβεβαιώνει την υποκαταγραφή των θανάτων στην εργασία στη χώρα, διαπιστώνει κλιμάκωση των εργατικών δυστυχημάτων και αποτυπώνει το νέο εφιαλτικό ρεκόρ ανθρώπινων απωλειών και σοβαρά τραυματιών στους χώρους εργασίας σε ένα περιβάλλον ανθρωπιστικής κρίσης που εξελίσσεται το 2025. Παρουσιάστηκε στην εκδήλωση που διοργάνωσε η πολιτική ομάδα της Left στην Αθήνα τον Νοέμβριο του 2025.

Η Αξία της Ζωής στην Εργασία

Η επίσημη καταγραφή των αρχών, κυμαίνεται γύρω στο 30% των θανατηφόρων περιστατικών που μπορούμε να εντοπίσουμε. Πολύ μεγάλος είναι και ο αριθμός των σοβαρά τραυματιών την εξέλιξη της πορείας της υγείας των οποίων δεν έχουμε τον μηχανισμό να παρακολουθήσουμε. Πολλοί από αυτούς νοσηλεύονται στις εντατικές και κάποιοι δεν τα καταφέρνουν να επιζήσουν. Ως αιτία του θανάτου τους δηλώνονται τα παθολογικά αίτια.

Αποκαλυπτικό είναι το Διάγραμμα 11 για την μεγάλη υποκαταγραφή των εργατικών δυστυχημάτων στη χώρα από τις αρχές. Διαχρονικά διεθνείς οργανισμοί έχουν αναφερθεί στο φαινόμενο το οποίο είναι εντονότερο όσον αφορά στα εργατικά ατυχήματα. Με βάση τα έτη αναφοράς 2022 και 2023 όπου έχουμε καταγραφή και από την ΕΛΣΤΑΤ (35 και 51 θανατηφόρα αντίστοιχα) και από την ΟΣΕΤΕΕ (104 το 2022 και 179 το 2023) διαπιστώνεται ότι η σχέση καταγραφής των απωλειών στους χώρους εργασίας ΟΣΕΤΕΕ/ΕΛΣΤΑΤ κυμαίνεται από το 3/1 έως το 3,5/1. Άρα η καταγραφή των εργατικών δυστυχημάτων από τις ελληνικές αρχές κινείται μεταξύ 28,4%-33,6%.

Ανάλυση του Γαλλικού Ινστιτούτου για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, (EUROGIP, 2017), διαπιστώνει επίσης ότι η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων στη χώρα μας το 2013 κυμαίνονταν στο διάστημα 15% έως 42% με τη χρήση τριών διαφορετικών μεθοδολογικών εργαλείων προσέγγισης. Με βάση τα παραπάνω, μεσοσταθμική εκτίμησή μας είναι ότι η καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων πλέον κινείται μεταξύ του 15%-25% με δεδομένο ότι είναι χαμηλότερη από την καταγραφή των εργατικών δυστυχημάτων τα περισσότερα από τα οποία δεν μπορούν να συγκαλυφθούν και να αποκρυφθούν.

Η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας και το Υπουργείο Εργασίας, συστηματικά δεν περιλαμβάνουν στις καταγραφές των εργατικών ατυχημάτων, τον αγροτικό, τον εξορυκτικό, τον ναυτικό κλάδο, τις Ένοπλες Δυνάμεις και τα Σώματα Ασφαλείας, τους εργαζόμενους με μπλοκάκια, τους ανασφάλιστους και αυτούς που τραυματίζονται ή σκοτώνονται κατά τη συνήθη διαδρομή τους προς και από τη δουλειά τους, όπως επίσης και εκείνους που πεθαίνουν στην εντατική ύστερα από ένα χρονικό διάστημα. Για εμάς η υγεία και ασφάλεια στην εργασία είναι θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα και κάθε απώλεια ζωής στους χώρους εργασίας πρέπει να καταγράφεται και να διερευνείται.

Οι επαγγελματικές ασθένειες

Την μεγάλη συστηματική υποκαταγραφή στα εργατικά ατυχήματα και τα θανατηφόρα περιστατικά στη χώρα, συνοδεύει το απαράδεκτο γεγονός της μη καταγραφής των επαγγελματικών ασθενειών, καθώς είμαστε η μοναδική χώρα μαζί με την Πορτογαλία που δεν μετράμε τις επαγγελματικές νοσήσεις, ένα ζήτημα που έχει μεγάλες προεκτάσεις και για τη δημόσια υγεία και για την επιδημιολογική κατάσταση της χώρας.

Οι σημαντικότερες επαγγελματικές ασθένειες περιλαμβάνουν τους καρκίνους, τις αναπνευστικές παθήσεις που προκαλούνται από την εισπνοή σκόνης, αναθυμιάσεων, αερίων ή χημικών ουσιών, το επαγγελματικό άσθμα, τη χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια, πνευμονοκονιάσεις όπως η αμιάντωση, λόγω της έκθεσης σε αμίαντο και η πυριτίαση λόγω της έκθεσης σε σκόνη πυριτίου. Μία άλλη μεγάλη κατηγορία επαγγελματικών παθήσεων αφορά την οσφυαλγία, μυοσκελετικές διαταραχές,το σύνδρομο του καρπιαίου σωλήνα και το αυχενικό σύνδρομο. Παρουσιάζονται επίσης σε πολλές περιπτώσεις, δερματικές παθήσεις και λοιμώδη νοσήματα. Από τις πρώτες επαγγελματικές ασθένειες που εντοπίστηκαν ήταν η μείωση ή και απώλεια της ακοής λόγω έκθεσης σε υψηλό θόρυβο, ενώ τελευταία παρουσιάζεται έξαρση στα ψυχικές ασθένειες που προκαλούνται από την εξάντληση του εργαζομένου και οδηγούν σε καρδιαγγειακές παθήσεις, εμφράγματα, εγκεφαλικά, αυτοάνοσα νοσήματα και προβλήματα ψυχικής υγείας.

Αναφορές από διεθνείς και ευρωπαϊκές πηγές δηλώνουν ότι κάθε χρόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένας αριθμός 200.000 ανθρώπων χάνουν τη ζωή τους από ασθένειες που συσχετίζονται με τη δουλειά τους (EU- OSHA, 2015), ενώ σύμφωνα με τη μεσοστάθμιση που επιχειρείται από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, της Διεθνή Οργάνωση Εργασίας και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία 2000- 2500 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους στην Ελλάδα από επαγγελματικές ασθένειες. Ο αριθμός είναι τρομακτικός. Αντιστοιχεί σε μία μεγάλη ελληνική κωμόπολη και είναι αδιανόητο ότι δεν καταγράφεται, αναγνωρίζεται και αντιμετωπίζεται από την Ελληνική Πολιτεία (EU-OSHA, 2024).

Η συστηματική υποκαταγραφή των εργατικών ατυχημάτων και η μη καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών από την Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας και το Υπουργείο Εργασίας, αφενός επιτρέπει την κυνική πολιτική επικοινώνηση ενός πλασματικού, μαύρου success story, από την άλλη λειτουργεί ως αιτιολογικό υπόστρωμα για να μη ληφθούν νομοθετικά μέτρα για την ανάσχεση της κλιμάκωσης των εργατικών δυστυχημάτων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πιέζει την Κυβέρνηση για την δημιουργία ενός αντικειμενικού συστήματος καταγραφής.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της έρευνας η κορύφωση των εργατικών δυστυχημάτων στη χώρα μας αποτελεί καθαρά πολιτικό και ιδεολογικό ζήτημα. Οι τρεις τελευταίοι εργασιακοί νόμοι της Κυβέρνησης κλιμακώνουν οργανωμένα την επίθεσή τους σε βασικά δικαιώματα των εργαζομένων που αφορούν στο χρόνο εργασίας και αναψυχής, στις αμοιβές τους και στις συνθήκες υγείας και ασφάλειας στην εργασία.

Η συνεχιζόμενη αύξηση των εργατικών δυστυχημάτων οφείλεται στην ψυχική, σωματική και συναισθηματική εξάντληση των εργαζομένων ως αποτέλεσμα της σκληρής εντατικοποίησης και ελαστικοποίησης της εργασίας που προκαλούν τα προαναφερόμενα μέτρα.

Ο Δρ. Ανδρέας Στοϊμενίδης τόνισε ότι κάθε θάνατος στην εργασία αποτελεί πλήγμα για τη Δημοκρατία, την Κοινωνία και τον Πολιτισμό μας και απαιτεί άμεση δράση για την ανάσχεση της ανθρωπιστικής κρίσης. Υπογράμμισε ότι η εργασιακή ευημερία είναι ολιστική κατάσταση σωματικής, ψυχικής και κοινωνικής ισορροπίας, και ότι η Ελλάδα οφείλει να αναβαθμίσει ουσιαστικά την αξία της ζωής στην εργασία.

Ο Ντίλαν Λάρσον διαγνώστηκε με σύνδρομο Τουρέτ στα 8, άνοιξε το δικό του καφέ στα 18 και έκτοτε το λειτουργεί μόνος του, αναλαμβάνοντας τα πάντα.

Την ίδια στιγμή, προβληματισμό προκαλούν και τα στοιχεία για την παραοικονομία, η οποία, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, κινείται επίσης σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, αντιπροσωπεύοντας το 11,6% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος της χώρας

Στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 12 ετών εκτοξεύθηκε η ανεργία στη Γερμανία, με τον αριθμό των ανέργων να ανέρχεται σε 3,085 εκατομμύρια τον Ιανουάριο, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα την Παρασκευή. Το ποσοστό ανεργίας διαμορφώθηκε στο 6,6%, αυξημένο σε σχέση με το 6,2% που είχε καταγραφεί τον Δεκέμβριο του 2025.

Την ίδια στιγμή, προβληματισμό προκαλούν και τα στοιχεία για την παραοικονομία, η οποία, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα, κινείται επίσης σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, αντιπροσωπεύοντας το 11,6% του Ακαθάριστου Εθνικού Προϊόντος της χώρας. Η εικόνα αυτή πυροδότησε έντονη αντιπαράθεση στο εσωτερικό της Γερμανίας. Ο Σύνδεσμος των Γερμανικών Συνδικάτων (DGB) εξαπέλυσε σφοδρή κριτική κατά της κυβέρνησης, με αφορμή πρόσφατες δηλώσεις του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος είχε κάνει λόγο για «υπερτροφικό» κοινωνικό κράτος και για υποτιθέμενη «έλλειψη εργατικότητας» των Γερμανών, έγραψε η Deutsche Welle.

«Η αγορά εργασίας παραμένει σε στασιμότητα», δήλωσε στο πρακτορείο dpa η Άνια Πίελ, μέλος του προεδρείου του DGB. «Δεν προκύπτουν ούτε οικονομική ανάπτυξη ούτε νέες θέσεις εργασίας, όταν λοιδορούνται το κοινωνικό κράτος και οι ίδιοι οι εργαζόμενοι», πρόσθεσε. Παραδοσιακά, μια άνοδος της ανεργίας στις αρχές του έτους θεωρείται αναμενόμενο φαινόμενο. Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, είναι αν το αυξημένο ποσοστό του Ιανουαρίου αποτελεί ένδειξη μιας μόνιμης τάσης ή αν οφείλεται κυρίως σε συγκυριακούς, εποχικούς παράγοντες.

Τη δεύτερη εκδοχή υποστηρίζει η επικεφαλής του Ομοσπονδιακού Γραφείου Εργασίας, Αντρέα Νάλες, πρώην υπουργός Εργασίας και πρώην πρόεδρος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD). Όπως επισημαίνει, «ο πραγματικός αριθμός των ανέργων δεν εμφανίζεται αυξημένος σε σχέση με τον περασμένο Δεκέμβριο, αν αφαιρέσουμε τους συγκυριακούς παράγοντες». Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται η λήξη πολλών συμβάσεων εργασίας στο τέλος του έτους, καθώς και η επιβράδυνση της δραστηριότητας σε βασικούς κλάδους της οικονομίας λόγω δυσμενών καιρικών συνθηκών.

Τομείς όπως η γεωργία, οι κατασκευές και ο τουρισμός επηρεάζονται άμεσα, γεγονός που αποτυπώνεται προσωρινά στα στοιχεία της απασχόλησης. Η Νάλες τονίζει ότι «η εξέλιξη δεν είναι θετική, αλλά ούτε και δραματική», επισημαίνοντας πως το μεγαλύτερο πρόβλημα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα —ακόμη και στα επόμενα πέντε χρόνια— θα είναι η έλλειψη εργατικού δυναμικού, ως αποτέλεσμα των δημογραφικών αλλαγών και της γήρανσης του πληθυσμού. Προειδοποιητικές κινητοποιήσεις στο Δημόσιο Σε αυτό το κλίμα, τα συνδικάτα προχωρούν σε κλιμάκωση των κινητοποιήσεων, ανακοινώνοντας προειδοποιητικές απεργίες στα μέσα μαζικής μεταφοράς από την ερχόμενη Δευτέρα σε περίπου 150 πόλεις και κοινότητες σε ολόκληρη τη Γερμανία.

Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις για τη βελτίωση των συνθηκών εργασίας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ενώ σε μεγάλες πόλεις όπως το Βερολίνο, το Αμβούργο και η Βρέμη οι συνομιλίες επεκτείνονται και στη σύναψη νέας συλλογικής σύμβασης εργασίας. Η Κριστίνε Μπέλε, αντιπρόεδρος του συνδικάτου Verdi για τον τομέα των υπηρεσιών, περιγράφει μια καθημερινότητα αυξανόμενης πίεσης για τους εργαζόμενους. Όπως αναφέρει, η επιβάρυνση είναι «τεράστια», εξαιτίας του άστατου ωραρίου, της εργασίας σε βάρδιες και της διαρκούς χρονικής πίεσης. Στο Βερολίνο, οι κινητοποιήσεις θα επηρεάσουν λεωφορεία, μετρό και τραμ, χωρίς ωστόσο να περιλαμβάνουν τον προαστιακό σιδηρόδρομο (S-Bahn), ο οποίος αναμένεται να συνεχίσει κανονικά τα δρομολόγιά του. 

Σε όλη της τη ζωή η βραβευμένη με Οσκαρ ηθοποιός αμφισβητούσε τα στερεότυπα. Σήμερα μάχεται δυναμικά για τα δικαιώματα και τις ανάγκες των γυναικών μεγαλύτερης ηλικίας, ενώ πρωταγωνιστεί στον «Δρόμο του Εγκλήματος», ένα θρίλερ που θίγει (και) το ζήτημα του ηλικιακού ρατσισμού

Σημειώστε τον τίτλο. Ο «Δρόμος του Εγκλήματος», όπως αποδόθηκε το«Crime 101», είναι η νέα ταινία του Μπαρτ Λέιτον, που αναμένεται στα σινεμά στα μέσα Φεβρουαρίου, και στην οποία η Χάλι Μπέρι υποδύεται μια απογοητευμένη, λόγω ηλικιακού ρατσισμού, μεσίτρια ασφαλίσεων. Ωστόσο, λίγο πριν τα 60, η αμερικανίδα σταρ είναι πανέμορφη (θα τα κλείσει στις 14 Αυγούστου) και προφανώς η ηλικία της δεν της φαίνεται. Φυσικά, μπορεί να είναι πιο εύκολο να λες «είμαι 60» αν μοιάζεις με την Χάλι Μπέρι, ίσως όμως να είναι και πιο δύσκολο αν είσαι γνωστή (μόνο) για την ομορφιά σου. Η βραβευμένη με Οσκαρ ηθοποιός έχει αποδείξει, πάντως, ότι είναι κάτι πολύ περισσότερο από ωραία γυναίκα.

Πέρα από την εξαιρετική καριέρα της, στη διάρκεια της οποίας υποδύθηκε συχνά σκληρούς ρόλους, τα τελευταία χρόνια η Μπέρι «πολεμά» για τις γυναίκες στην εμμηνόπαυση. Εχει ιδρύσει τη Respin, μια εταιρεία υγείας που λειτουργεί παράλληλα ως κοινότητα ενδυνάμωσης και οικονομικής στήριξης γυναικών που διανύουν τη μέση ηλικία. Τον περασμένο Οκτώβριο, μάλιστα, επιτέθηκε με θάρρος στον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας Γκάβιν Νιούσομ μετά το βέτο του στο νομοσχέδιο 432 της Βουλής, το οποίο επεδίωκε να επεκτείνει την ασφαλιστική κάλυψη για φροντίδα και θεραπείες σχετικές με την εμμηνόπαυση, έγραψαν οι Los Angeles Times. «Με τον τρόπο που υποτιμά τις γυναίκες –δηλαδή τον μισό πληθυσμό– στη μέση ηλικία, πιθανότατα δεν θα έπρεπε να είναι ούτε ο επόμενος πρόεδρός μας», τόνισε η Μπέρι τον περασμένο Δεκέμβριο μιλώντας στη Σύνοδο Κορυφής DealBook 2025 των New York Times, όπου μίλησε και ο Νιούσομ.

Στον «Δρόμο του εγκλήματος», ο Μάικ Ντέιβις (Κρις Χέμσγουορθ) είναι ένας διαβόητος κλέφτης κοσμημάτων που έχει αφήσει άναυδη την αστυνομία. Πλην όμως είναι «κύριος» επειδή διασφαλίζει ότι κανείς δεν θα τραυματιστεί σωματικά στις ληστειών πολλών εκατομμυρίων δολαρίων που διαπράττει. Η Σάρον Κόλβιν (Χάλι Μπέρι) εμπλέκεται κάποια στιγμή απρόσμενα στο «τελευταίο μεγάλο κόλπο» του και αναγκαστικά συνεργάζονται, ενώ ο σκληροτράχηλος ντετέκτιβ Λου Λιούμπεσνικ (Μαρκ Ράφαλο) καραδοκεί για να τον συλλάβει.

Ηλικιακός ρατσισμός στην οθόνη και στη ζωή

Κάτω από την επιφάνεια, όμως, υπάρχει ένα δεύτερο θέμα, που διατρέχει το καλογυρισμένο (κλασικό) θρίλερ του Λέιτον. Αφορά τις γυναίκες που παραγκωνίζονται όταν φθάνουν στη μέση ηλικία. Η Σάρον, την οποία υποδύεται η Χάλι Μπέρι, είναι μια μεσίτρια ασφαλίσεων που έχει αφιερώσει την καριέρα της στην ελίτ ασφαλιστική εταιρεία όπου εργάζεται. Αλλά ενώ οι άνδρες προάγονται και γίνονται συνέταιροι, εκείνη διαπιστώνει ότι περιθωριοποιείται και δέχεται κούφιες υποσχέσεις. «Ξέρει ότι αξίζει να γίνει συνέταιρος και να βρεθεί στο επίπεδο που είναι αυτοί, αλλά συνειδητοποιεί πως δεν πρόκειται να συμβεί ποτέ. Την έχουν εξαπατήσει», λέει η αμερικανίδα σταρ στη συνέντευξή της στους βρετανικούς Times. Στην πραγματικότητα τη χρησιμοποιούν απλώς ως δόλωμα για να προσελκύει πλούσιους πελάτες, αλλά καθώς μεγαλώνει, παύει πια να είναι τόσο πολύτιμη για την εταιρεία.

«Αυτό που μου έκανε εντύπωση αρχικά [με τον ρόλο] είναι ότι βρίσκομαι και εγώ σε αυτή τη φάση της ζωής μου. Είναι προνόμιο να μεγαλώνεις, οι γυναίκες όμως έχουν στιγματιστεί πάρα πολύ γι’ αυτό. Αν μιλούσαν και για τις ηλικίες των ανδρών, θα ήταν θεμιτό. Αλλά δεν το κάνουν. Δεν έχουμε τις ίδιες ευκαιρίες», λέει στην Ελένα ντε Μπερτοντάνο των Times. «Δεν ξέρω πόσων χρονών είναι πολλοί άνδρες συνάδελφοί μου επειδή η ηλικία τους δεν προηγείται του ονόματός τους. Σε εμάς πάντα συμβαίνει αυτό. Σύντομα θα είμαι η “60χρονη Χάλι Μπέρι”», παρατηρεί. Αλλά δεν θα γύριζε τον χρόνο πίσω. «Αν είχα αυτό το μυαλό και αυτή τη σοφία στα 25 μου, θα ήμουν επικίνδυνη. Αλλά αυτό έρχεται μόνο με τα χρόνια και την ηλικία», τονίζει.

Στα 25 της, ωστόσο, η Χάλι Μπέρι ήταν ήδη αρκετά επικίνδυνη. Βασίλισσα των καλλιστείων ομορφιάς που έγινε ηθοποιός, ήταν μόλις 24 ετών όταν έπεισε τον σκηνοθέτη Σπάικ Λι να την προσλάβει για τον (μικρό) ρόλο τής εθισμένης στο κρακ Βίβιαν στον «Πυρετό της Ζούγκλας» (1991), που της χάρισε την αναγνώριση των κριτικών. Μια δεκαετία αργότερα, η σπαρακτική ερμηνεία της στον «Χορό των Τεράτων» (2001) του Μαρκ Φόρστερ, όπου υποδύθηκε τη Λετίσια Μάσγκροουβ, μια νεαρή μητέρα της οποίας ο θανατοποινίτης σύζυγος (Χιθ Λέτζερ) εκτελείται, της χάρισε Οσκαρ Α’ γυναικείου ρόλου. Και μέχρι σήμερα παραμένει η μόνη μαύρη γυναίκα που το έχει κερδίσει. Κατά τη διάρκεια μιας σχεδόν 40χρονης καριέρας η Μπέρι έχει πρωταγωνιστήσει σε ρομαντικές κωμωδίες, ανεξάρτητα δράματα χαμηλού προϋπολογισμού, θρίλερ και ταινίες δράσης μεγάλου προϋπολογισμού, όπως το « X-Men» (2000).

Εχει υποδυθεί θύματα και κακούς χαρακτήρες, ακόμη και ένα αξέχαστο κορίτσι του Τζέιμς Μποντ, στο «Die Another Day» (2002). Είναι, δε, η πρώτη που παραδέχεται ότι μερικές από τις 46 ταινίες της ήταν απαίσιες –όπως η «Catwoman» (2004)–, κανένας όμως δεν αμφισβητεί το ταλέντο της στην υποκριτική ούτε τις ικανότητές της ως κασκαντέρ. «Ως παιδί ήμουν αθλήτρια. Μου αρέσει να κάνω ακροβατικά», λέει στους Times και αποκαλύπτει ότι εκπαιδεύθηκε στην πυγμαχία επί δυόμισι χρόνια προτού ξεκινήσουν τα γυρίσματα του «Bruised» (2020). Για το μεγάλο της comeback και ταυτόχρονα το σκηνοθετικό της ντεμπούτο η Μπέρι διάλεξε την ιστορία της Τζάκι Τζάστις, μιας πυγμάχου των MMA (Mixed Martial Arts), που από το ζενίθ βρέθηκε στο ναδίρ και προσπαθούσε να ανακάμψει.

Τη δεύτερη ημέρα των γυρισμάτων έσπασε δύο πλευρά, αλλά συνέχισε τα γυρίσματα, τρομοκρατημένη ότι η παραγωγή θα σταματούσε αν κάποιος συνειδητοποιούσε τον πόνο που ένιωθε. «Ελκομαι από σκοτεινούς χαρακτήρες που μπλέκουν σε βίαιες καταστάσεις. Παλεύουν. Πρέπει να ξεπεράσουν κάτι», λέει η ηθοποιός, κάτι που έρχεται σε αντίθεση με τον χαρακτήρα της, καθώς η ίδια διακατέχεται από μια ελαφρότητα και μια αίσθηση διασκέδασης και ζεστασιάς. Αγκαλιάζει όποιον συναντά και η προεπιλεγμένη στάση της φαίνεται να είναι το χιούμορ, σχολιάζει η Ντε Μπερτονάντο.

Μια ζωή γοητευτική αλλά και γεμάτη πόνο

Η Μαρία Χάλι Μπέρι γεννήθηκε το 1966 στο Κλίβελαντ του Οχάιο. Οι γονείς της, μια λευκή νοσοκόμα από το Λίβερπουλ (γερμανικής καταγωγής) και ένας αφροαμερικανός βοηθός γιατρού, είχαν γνωριστεί στην ψυχιατρική πτέρυγα του νοσοκομείου του Κλίβελαντ, όπου εργάζονταν.

Στην κόρη τους έδωσαν το (μεσαίο) όνομα Χάλι, από το τοπικό πολυκατάστημα Halle Brothers, ένα ορόσημο της πόλης εκείνη την εποχή. Ο πατέρας της ήταν αλκοολικός και οι γονείς της χώρισαν όταν εκείνη ήταν τεσσάρων ετών. «Είδα τον πατέρα μου να χτυπάει τη μητέρα μου και τη [μεγάλη] αδελφή μου. Ηταν τρομακτικό. Δεν το έκανε ποτέ αυτό σε μένα, κυρίως επειδή έφευγα. Εχω πολλές ενοχές επειδή κρυβόμουν στην ντουλάπα και τον άφηνα να τις χτυπάει», απολογείται. Αποξενώθηκε από τον πατέρα της, ο οποίος πέθανε το 2003. «Επαιρνα πάντα το μέρος της μητέρας μου… Οποιος φεύγει διασύρεται». Στην αρχή ζούσαν σε μια γειτονιά με αποκλειστικά μαύρους κατοίκους, όπου η Μπέρι δεχόταν πειράγματα για την ξανθιά, γαλανομάτα μητέρα της.

Αργότερα μετακόμισαν σε μια γειτονιά λευκών, με καλύτερο σχολικό σύστημα. «Η μητέρα μου ήταν αποφασισμένη να έχουμε καλή εκπαίδευση. Αλλά ήμασταν σοκαρισμένες επειδή νιώθαμε ότι δεν ταιριάζαμε εκεί πέρα. Μας άφηναν στο γραμματοκιβώτιο μπισκότα Oreo και σημειώματα όπως “Μπαμπά, γύρνα πίσω”». Για μήνες η Μπέρι δεχόταν bullying. Μια μέρα, σε ηλικία 12 ετών, δέχθηκε επίθεση σε ένα σοκάκι από μια ομάδα συμμαθητών. Σωριάστηκε στο έδαφος και το πουκάμισό της σκίστηκε από τα χτυπήματα. «Δεν φορούσα σουτιέν και ένιωσα εκτεθειμένη και ταπεινωμένη. Ηταν μια καθοριστική στιγμή στη ζωή μου. Είπα “δεν θα το ανεχτώ άλλο αυτό”». Αποφάσισε να τους αποδείξει την αξία της. «Είχα πολλά προβλήματα αυτοεκτίμησης, αλλά άρχισα να μάχομαι, έγινα μαχήτρια».

Αντί να χρησιμοποιήσει τις γροθιές της, ακολούθησε μια διαφορετική προσέγγιση. «Σκέφτηκα “εντάξει, νομίζετε ότι δεν ανήκω εδώ; Θα δείτε. Οχι μόνο ανήκω εδώ, αλλά θα σας νικήσω σε όλα”. Εγινα αρχισυντάκτρια της σχολικής εφημερίδας. Πρόεδρος της τάξης. Επικεφαλής μαζορέτα. Μπήκα στην μπάντα. Ημουν στον κατάλογο των τιμητικών διακρίσεων. Εκανα τα πάντα», θυμάται. Μέχρι να τελειώσει, όμως, το λύκειο, είχε εξαντληθεί και κατέληξε να μην πάει στο πανεπιστήμιο. Τότε, ένας φίλος της την έπεισε να πάρει μέρος σε έναν διαγωνισμό ομορφιάς. Τελικά, το 1985 κέρδισε τον τίτλο Miss Teen All American και την επόμενη χρονιά έγινε η πρώτη Αφροαμερικανίδα που εκπροσώπησε τις Ηνωμένες Πολιτείες στον διαγωνισμό Μις Κόσμος, κατακτώντας την έκτη θέση. Στη συνέχεια, η φιλοδοξία της να γίνει ηθοποιός την οδήγησε στη Νέα Υόρκη, όπου επιλέχθηκε για μια τηλεοπτική κωμική σειρά με τίτλο «Living Dolls».

Επιφανειακά, η καριέρα της μπορεί να φαίνεται αβίαστη («Κομήτης Χάλι» ήταν ο αναπόφευκτος… τίτλος της στα πρώτα χρόνια της καριέρας της), αλλά η Μπέρι λέει ότι ποτέ δεν ένιωσε έτσι. Στη Νέα Υόρκη, έζησε για λίγο σε ένα καταφύγιο αστέγων και τίποτα δεν της ήρθε εύκολα. «Ως μαύρη γυναίκα αντιμετωπίζω διπλό χτύπημα, σεξισμού και ρατσισμού. Πιστεύω πραγματικά ότι η ιεραρχία είναι: λευκός άνδρας, μαύρος άνδρας, λευκή γυναίκα, μαύρη γυναίκα. Ο ρατσισμός είναι ζωντανός και καλά κρατεί, ο σεξισμός είναι ζωντανός και καλά κρατεί επίσης, το ίδιο και ο ηλικιακός ρατσισμός. «Η ζωή μου ήταν γοητευτική με πολλούς τρόπους, αλλά ήταν και γεμάτη απογοητεύσεις και θλίψη. Επρεπε να αγωνιστώ για κάθε τι που έχω», λέει στους Times.Παραδέχεται ότι δεν έχει περάσει δύσκολη ζωή, αλλά ούτε και εύκολη: «Είχα μεγάλα σκαμπανεβάσματα».

Ο πλούτος, τα παιδιά, η καριέρα και ένας νέος έρωτας

Σε προσωπικό επίπεδο έχει επίσης δυσκολευτεί. Ενας πρώην της τη χτύπησε τόσο δυνατά ώστε έχασε το μεγαλύτερο μέρος της ακοής της από το ένα αυτί. Εχει τρία διαζύγια, από τον παίκτη του μπέιζμπολ Ντέιβιντ Τζάστις, τον R&R τραγουδοποιό Ερικ Μπενέτ και τον γάλλο ηθοποιό Ολιβιέ Μαρτινέζ, πατέρα του 12χρονου γιου της Μασέο. Εχει επίσης μια κόρη, τη Νάλα, 17 ετών, από τη σχέση της με τον Γκαμπριέλ Ομπρί, μοντέλο από τον Καναδά. «Εχω δύο παιδιά με όμορφες ψυχές και νιώθω υπέροχα γι’ αυτό. Οι σχέσεις με τους μπαμπάδες τους δεν ήταν γραφτό να κρατήσουν.

Αλλά αυτά τα παιδιά ήταν γραφτό να υπάρξουν», λέει στους Times. Μετά το τελευταίο της διαζύγιο, το 2016, αποφάσισε να κάνει ένα διάλειμμα και έμεινε μόνη για τέσσερα χρόνια «Επρεπε να σκεφτώ και να συνειδητοποιήσω την αξία μου. Είχα αποφασίσει ότι αν δεν έρθει το σωστό άτομο, θα είμαι μόνη. Και αυτό είναι εντάξει για μένα. Εχω τα παιδιά μου. Εχω την καριέρα μου. Ολα αυτά είναι παραπάνω από αρκετά». Το 2020, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, άρχισε να επικοινωνεί με τον μουσικό Βαν Χαντ μέσω μηνυμάτων. Οταν τελικά συναντήθηκαν μετά από έξι μήνες, η σύνδεσή τους υπήρξε άμεση. Ωστόσο κάτι δεν πήγαινε καλά. Το σεξ είχε γίνει πραγματικά επώδυνο ή, όπως το έθεσε πρόσφατα στο DealBook Summit των New York Times, «το σεξ είχε αρχίσει να είναι σαν να είχα ξυραφάκια στον κόλπο μου».

Στη συνέντευξή της στους Times το εξηγεί λεπτομερώς: «Επιτέλους είχα αυτόν τον καταπληκτικό άντρα στη ζωή μου και αυτό άρχισε να μου φαίνεται πραγματικά σωστό. Αλλά αυτό το πρόβλημα με έκανε να σκεφτώ ότι κάτι τρομερά λάθος υπήρχε εδώ». Κάπως έτσι, ξεκινώντας από το προσωπικό της πρόβλημα, και τα συμπτώματα που χειροτέρευαν («ήμουν ξύπνια όλη τη νύχτα με εφίδρωση. Δεν μπορούσα να κοιμηθώ. Ημουν έξαλλη. Ημουν θυμωμένη συνέχεια»), τις προσπάθειές της να το λύσει και τα λάθη των γιατρών, η Μπέρι αφοσιώθηκε στη βοήθεια γυναικών στην εμμηνόπαυση και στη διάδοση του μηνύματος: «Υπάρχουν 100 συμπτώματα εμμηνόπαυσης. Ολες την περνάμε διαφορετικά. Η ορμονοθεραπεία είναι μεγάλη βοήθεια, αλλά δεν είναι κατάλληλη για κάθε γυναίκα…

Είναι μια νέα φάση της ζωής που απαιτεί προσοχή», τονίζει. Η έλλειψη γνώσης, λέει, σημαίνει ότι πολλές σχέσεις καταρρέουν, με τους άνδρες να μην καταλαβαίνουν γιατί οι σύντροφοί τους δεν θέλουν πλέον να έχουν οικειότητα. «Ετσι, εκείνοι αποκτούν ένα λαμπερό αυτοκίνητο και μια νεαρή γυναίκα. Και εμείς απλώς γερνάμε. Μας αξίζει, όμως, να είμαστε ακόμα ζωντανές σε αυτή τη φάση της ζωής μας και να κάνουμε σεξ… Οι άνδρες πήραν το μπλε χάπι πολύ γρήγορα επειδή ξέρουν ότι η μακροζωία τους εξαρτάται από την ικανότητά τους να παραμένουν σεξουαλικά ενεργοί. Ε, λοιπόν, το ίδιο ισχύει και για εμάς», τονίζει. «Καμία γυναίκα με καλή συμπεριφορά δεν έγραψε ποτέ Ιστορία» Η εταιρεία της, Respin, ξεκίνησε ως μια ιστοσελίδα που πρότεινε ασκήσεις στο σπίτι κατά τη διάρκεια της πανδημίας, αλλά πλέον απευθύνεται σε γυναίκες στην εμμηνόπαυση, προσφέροντας στα μέλη εξατομικευμένα προγράμματα, εργαστήρια και καθοδήγηση από ειδικούς, με τιμές που ξεκινούν από 20 δολάρια (17 ευρώ) τον μήνα.

Προωθεί επίσης το τζελ «Let’s Spin» της Joylux, στα οφέλη του οποίου… ορκίζεται η Χάλι Μπέρι. Πέρυσι, την Ημέρα της Μητέρας, δημοσίευσε ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Την έδειχνε στο κρεβάτι μαζί με τον Χαντ, να κρατά το τζελ και να λέει: «Θα το δοκιμάσουμε». Οι ακόλουθοί της σοκαρίστηκαν: «Ντροπιαστικό», έγραψε κάποιος. Αρκετοί τη διέγραψαν. Ενας άλλος είπε: «Δεν ήξερα ότι η Χάλι Μπέρι μπορεί να είναι τόσο παλαβή». Πώς απαντά; «Πραγματικά δεν με νοιάζει. Νομίζω ότι ο καθένας έχει το δικαίωμα να πει οτιδήποτε σε οποιονδήποτε. Θέλω να πω… κοιτάξτε τον πρόεδρό μας. Δεν μπορείτε πλέον να μου λέτε ότι εγώ δεν μπορώ να πω αυτό που θέλω να πω». Μόνο με το να είσαι θορυβώδης αλλάζει κάτι λέει, και προσθέτει:

«Καμία γυναίκα με καλή συμπεριφορά δεν έγραψε ποτέ Ιστορία».

Οσο για την ιστορία με το νομοσχέδιο, δεν έχει παραιτηθεί: «Σύντομα θα πάω στην Ουάσινγκτον για να επαναφέρω το νομοσχέδιο σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Πρέπει απλώς να κρατάς το πόδι σου στο γκάζι», παρατηρεί. Και λανσάρει άλλο ένα τζελ: «Ονομάζεται “Juicy Like a Peach” και θα είναι όμορφα συσκευασμένο. Θέλω να έχουμε όμορφα προϊόντα στο κομοδίνο μας». Στο Instagram, δε, έχει περισσότερους από εννιά εκατομμύρια ακόλουθους, τους οποίους ενημερώνει συνεχώς με φωτογραφίες γάτων που έχει σώσει και με συμβουλές για την εμμηνόπαυση. Τώρα ετοιμάζεται για άλλον έναν προκλητικό ρόλο, υποδυόμενη μια γυναίκα που, μετά από δεκαετίες γάμου, δραπετεύει στο Παρίσι και  επανεφευρίσκει τον εαυτό της δουλεύοντας στη βιομηχανία του σεξ, ως συνοδός πολυτελείας.

Τα γυρίσματα της ταινίας «Fleur» πρόκειται να ξεκινήσουν σύντομα στη Γαλλία από τη δική της εταιρεία παραγωγής, HalleHolly. «Καταλαβαίνω μια γυναίκα που έκανε αυτή την επιλογή, βάζοντας τους πάντες πάνω από τον εαυτό της, αλλά τώρα τι της έχει απομείνει;», λέει στους Times, ξεκαθαρίζοντας ότι η ίδια επέλεξε διαφορετικό μονοπάτι. «Διατήρησα την καριέρα μου όσο είχα παιδιά, έχασα μεγάλες στιγμές μαζί τους. Ηταν σαν να ήμουν ζογκλέρ. Αλλά ήμουν επίσης ο αρχηγός της οικογένειάς μου… Επρεπε να μας φροντίζω όλους και μερικές φορές ένιωθα δυσαρέσκεια γι’ αυτό. Αλλά ταυτόχρονα είμαι ευγνώμων που κράτησα την καριέρα μου, γιατί όταν φύγουν, εγώ θα εξακολουθώ να έχω τον εαυτό μου», λέει.

Σε αντίθεση, δε, με τη δική της παιδική ηλικία, που την έζησε χωρίς ιδιαίτερη επίβλεψη, η Μπέρι παρακολουθεί στενά τα παιδιά της. «Η κόρη μου δεν είναι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Υπάρχουν πολλά πράγματα που δεν της επιτρέπεται να κάνει. Οταν γίνει 18, σε έναν μήνα, θα μπορεί να κάνει όλες αυτές τις επιλογές για τον εαυτό της. Και ελπίζω να κάνει σοφές επιλογές. Αλλά ένιωθα ότι ήταν δουλειά μου, μέχρι τα 18, να το ελέγχω αυτό». Κοιτάζοντας, ωστόσο, πίσω, λέει ότι δεν θα άλλαζε τίποτα στη ζωή της. Η σκληρή παιδική ηλικία τη σφυρηλάτησε. «Αυτό κράτησε τα πόδια μου στη γη. Βρέθηκα σε σταυροδρόμια όπου θα μπορούσα να είμαι εγώ η ίδια μια αληθινή ιστορία του Χόλιγουντ [δηλαδή να έχω βγει πολλές φορές εκτός πορείας]. Αλλά δεν ήμουν διατεθειμένη να πουλήσω την ψυχή μου στον διάβολο για να πετύχω», λέει.

Αναγνωρίζει, τέλος, πόσο έχει αλλάξει με τα χρόνια. Πέρασαν οι μέρες του παρελθόντος, που ήθελε να ευχαριστεί τους πάντες: «Δεν είμαι πια η αρκούδα που χορεύει. Και είναι απελευθερωτικό. Το γεγονός ότι έχω επιβιώσει από τόσα πολλά πράγματα με κάνει να νιώθω καλά. Μου επιτρέπει να κάθομαι εδώ σήμερα και να λέω ότι δεν δίνω πεντάρα για τίποτα».