Η Μαρίζα Καρύδη μιλά στο Grace για τη ζωή στα Κύθηρα, το slow living και τη δύναμη της κοινότητας
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου, η Μαρίζα Καρύδη μιλά στο Grace για τη ζωή που επέλεξε να χτίσει στα Κύθηρα, το slow living, τη δημιουργικότητα και τη σημασία του να ορίζουμε την επιτυχία με τους δικούς μας όρους.
Κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου, η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας γίνεται αφορμή για να θυμηθούμε τις γυναίκες που επιλέγουν να χαράξουν τη δική τους διαδρομή -συχνά έξω από τις συμβάσεις και τις προσδοκίες μιας κοινωνίας που εξακολουθεί να μετρά την αξία με όρους επιτυχίας και παραγωγικότητας.
Η Μαρίζα Καρύδη είναι μία από αυτές τις γυναίκες. Φωτογράφος και δημιουργός περιεχομένου, αποφάσισε πριν από λίγα χρόνια να αφήσει πίσω της την Αθήνα και να εγκατασταθεί στα Κύθηρα, επιλέγοντας έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Έναν τρόπο που δεν ορίζεται από την ταχύτητα της πόλης αλλά από τον ρυθμό της φύσης, την αίσθηση της κοινότητας και την καθημερινότητα που αφήνει χώρο για ουσιαστικές στιγμές.
Μεγαλωμένη στη Γλυφάδα, ήξερε από νωρίς ότι η ζωή στην Αττική δεν ήταν το περιβάλλον μέσα στο οποίο φανταζόταν το μέλλον της. Μαζί με τον σύζυγό της, βρέθηκε μπροστά σε πολλές πιθανές διαδρομές, ακόμη και στο εξωτερικό.
Τελικά όμως, τα Κύθηρα αποδείχθηκαν ο τόπος που μπορούσε να συνδυάσει κάτι σπάνιο: την ηρεμία της φύσης με την αίσθηση μιας ζωντανής κοινότητας.
Σήμερα ζει και εργάζεται στο νησί, συνεχίζοντας τη δουλειά της ως φωτογράφος και βοηθώντας μικρές τοπικές επιχειρήσεις να αναπτύξουν την παρουσία τους στα social media. Παράλληλα, κουβαλά μέσα της εμπειρίες από τη συμμετοχή της σε διεθνείς ακτιβιστικές αποστολές με περιβαλλοντική οργάνωση -εμπειρίες που την έφεραν αντιμέτωπη με την κλίμακα της περιβαλλοντικής κρίσης αλλά και με τη δύναμη της συλλογικής δράσης.
Στη συνέντευξή της στο Grace, η Μαρίζα Καρύδη μιλά για το slow living όχι ως τάση ευεξίας αλλά ως μια βαθύτερη στάση ζωής. Μιλά για τη σημασία της κοινότητας, για την ελευθερία που προσφέρει η ζωή πιο κοντά στη φύση και για το πώς μπορεί κανείς να επαναπροσδιορίσει τι σημαίνει πραγματικά επιτυχία.
Γιατί, όπως λέει η ίδια, η ουσία δεν βρίσκεται στο να κάνεις περισσότερα, αλλά στο να ζεις με μεγαλύτερη συνείδηση και με περισσότερο χώρο για όσα έχουν πραγματικά αξία.
Ζούμε σε μια εποχή που μετρά την αξία με όρους παραγωγικότητας. Πότε κατάλαβες ότι αυτό το μοντέλο ζωής δεν σε εκφράζει;
Η παραγωγικότητα είναι μια λέξη που ακούμε συνεχώς τα τελευταία χρόνια και συνοδεύεται από μια πολύ έντονη κοινωνική πίεση. Υπάρχει η αίσθηση ότι πρέπει διαρκώς να κάνουμε περισσότερα, να αποδίδουμε περισσότερο, να αποδεικνύουμε την αξία μας μέσα από το πόσο «παραγωγικοί» είμαστε.
Για μένα όμως το ερώτημα είναι τι σημαίνει παραγωγικότητα για τον καθένα. Γιατί εγώ, για παράδειγμα, ήρθα στα Κύθηρα για να είμαι παραγωγική – απλώς με έναν διαφορετικό τρόπο.
Η μετακόμιση προέκυψε κάπως φυσικά. Από εδώ κατάγεται ο πατέρας μου και όταν παντρεύτηκα τον άντρα μου, που είναι από τον Καναδά, βρεθήκαμε μπροστά σε μια μεγάλη επιλογή: θα μπορούσαμε να ζήσουμε σχεδόν οπουδήποτε. Ήμουν έτοιμη ακόμη και να μετακομίσω στον Καναδά ή στην Αγγλία. Τελικά όμως τα Κύθηρα είχαν κάτι μοναδικό: την αίσθηση της κοινότητας. Είναι ένα νησί με πολύ ιδιαίτερη αισθητική, όπου οι άνθρωποι έχουν φροντίσει ακόμη και τις πιο μικρές λεπτομέρειες του τόπου τους. Τα σπίτια, τα μαγαζιά, ακόμη και οι ταμπέλες έχουν μια συγκεκριμένη αισθητική ταυτότητα. Και βέβαια υπάρχει και κάτι πολύ πρακτικό: οι αποστάσεις είναι μικρές. Δεν χρειάζεται να περνάς ώρες μέσα στο αυτοκίνητο, να ψάχνεις παρκάρισμα ή να αντιμετωπίζεις την κίνηση της πόλης. Αυτό από μόνο του αλλάζει τον ρυθμό της καθημερινότητας.
Το slow living συχνά παρουσιάζεται ως μια τάση ευεξίας. Για σένα τι σημαίνει πραγματικά;
Νομίζω ότι το slow living μπορεί να υπάρξει παντού, ακόμη και σε μια μεγάλη πόλη. Αν κάποιος καταφέρει να αγνοήσει τον θόρυβο και την ένταση που υπάρχει γύρω του, μπορεί να δημιουργήσει έναν πιο αργό ρυθμό ζωής. Στην Αθήνα, για παράδειγμα, μπορείς να πας μια βόλτα σε ένα πάρκο ή στον Υμηττό, να αφιερώσεις χρόνο στον εαυτό σου. Απλώς είναι πιο δύσκολο, γιατί η πόλη λειτουργεί με μεγάλη ταχύτητα. Στα Κύθηρα συμβαίνει κάπως το αντίθετο. Όταν όλοι γύρω σου πίνουν τον καφέ τους αργά στο καφενείο, όταν η καθημερινότητα κυλά πιο ήρεμα, αυτό σε επηρεάζει και σε βοηθά να χαλαρώσεις.
Βέβαια υπάρχει και μια παρεξήγηση: το ότι ζεις σε ένα νησί δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι ρυθμοί είναι πάντα αργοί.
Υπάρχουν άνθρωποι εδώ που δουλεύουν πάρα πολύ, γιατί σε μια μικρή κοινωνία συχνά πρέπει να κάνεις πολλά πράγματα μόνος σου. Άρα το slow living δεν είναι μόνο θέμα τόπου, αλλά κυρίως στάσης ζωής.
Πώς εξελίχθηκε η επαγγελματική σου ζωή μετά τη μετακόμιση;
Παραδόξως, δεν άλλαξε όσο φανταζόμουν. Σπούδασα φωτογραφία και δούλευα ως φωτογράφος στην Αθήνα. Όταν μετακόμισα στο νησί, πίστευα ότι ίσως θα ήταν δύσκολο να συνεχίσω με αυτό το επάγγελμα. Συνέβη όμως το αντίθετο. Πολλές μικρές επιχειρήσεις των Κυθήρων άρχισαν να μου ζητούν βοήθεια για φωτογραφίες και για τη διαχείριση της παρουσίας τους στα social media. Στην πραγματικότητα υπήρχε ανάγκη για αυτό. Τα τελευταία χρόνια βλέπω όλο και περισσότερες επιχειρήσεις στο νησί να καταλαβαίνουν τη σημασία της ψηφιακής παρουσίας.
Σε μια μικρή κοινωνία, όταν ένας άνθρωπος κάνει το πρώτο βήμα, συχνά ακολουθούν και οι υπόλοιποι. Έτσι δημιουργείται μια μικρή αλλά ενδιαφέρουσα αλλαγή.
Υπήρξε κάτι που σε φόβισε πριν πάρεις την απόφαση να μετακομίσεις;
Ναι, υπήρχαν αρκετοί φόβοι. Είχα ακούσει πολλές φορές ότι όταν μετακομίζεις σε μια μικρή κοινωνία – ειδικά αν δεν έχεις μεγαλώσει εκεί – μπορεί να νιώσεις απομονωμένος ή ότι οι άνθρωποι θα είναι επιφυλακτικοί.
Φοβόμουν επίσης ότι δεν θα βρίσκαμε εύκολα δουλειά ή ότι θα ήταν δύσκολο να δημιουργήσουμε μια νέα καθημερινότητα.
Τελικά όμως συνέβη το αντίθετο. Οι άνθρωποι στα Κύθηρα είναι πολύ δεκτικοί, ιδιαίτερα όταν βλέπουν νέους ανθρώπους να θέλουν να ζήσουν στο νησί. Στην αρχή υπήρξε μια περίοδος προσαρμογής – χρειάστηκε περίπου ένας χρόνος για να δημιουργήσουμε τον κύκλο μας. Σήμερα όμως αισθανόμαστε πραγματικά μέρος της κοινότητας.
Πολλοί βλέπουν τη μετακόμιση στην επαρχία ως μια μορφή «απόσυρσης» από μια ενεργή ζωή. Έχεις αντιμετωπίσει αυτή την αντίληψη;
Περισσότερο ως «πολυτέλεια» παρά ως απόσυρση. Πολλοί άνθρωποι θεωρούν ότι το να φύγεις από την πόλη και να ζήσεις σε ένα νησί είναι προνόμιο. Για μένα όμως είναι σχεδόν το αντίθετο. Η καθημερινότητα εδώ είναι πιο απλή και τα έξοδα συχνά χαμηλότερα από ό,τι στην Αθήνα. Με έναν τρόπο, η ζωή γίνεται πιο βιώσιμη.
Πόσο σημαντική είναι για σένα η σχέση με τη φύση;
Είναι καθοριστική. Η φύση στα Κύθηρα είναι κάτι που σε επηρεάζει καθημερινά. Το να μπορείς να περπατάς, να βλέπεις τη θάλασσα, να παρατηρείς τις εποχές να αλλάζουν τόσο έντονα, σε φέρνει πιο κοντά σε έναν διαφορετικό τρόπο σκέψης. Πριν μετακομίσω εδώ, είχα ήδη ασχοληθεί με περιβαλλοντικά ζητήματα και είχα συμμετάσχει σε δράσεις ακτιβιστικής οργάνωσης. Αυτή η εμπειρία με έκανε να σκεφτώ πολύ περισσότερο τη σχέση μας με το περιβάλλον. Ζώντας σε ένα νησί, αυτή η σχέση γίνεται ακόμη πιο άμεση. Βλέπεις από κοντά πώς επηρεάζεται η φύση από την ανθρώπινη δραστηριότητα και συνειδητοποιείς πόσο σημαντικό είναι να τη φροντίζουμε.
Πώς ορίζεις σήμερα την επιτυχία;
Για πολλά χρόνια η επιτυχία συνδεόταν με την καριέρα, την αναγνώριση ή την οικονομική ασφάλεια. Σήμερα τη βλέπω διαφορετικά. Για μένα επιτυχία είναι να μπορείς να ζεις με έναν τρόπο που σε κάνει να νιώθεις ήρεμος και ισορροπημένος. Να έχεις χρόνο για τους ανθρώπους σου, να νιώθεις ότι ανήκεις σε μια κοινότητα και ότι η καθημερινότητά σου έχει νόημα.
Δεν σημαίνει ότι σταματάς να δουλεύεις ή να δημιουργείς. Απλώς αλλάζει το κριτήριο με το οποίο αξιολογείς τη ζωή σου.
Υπάρχει κάτι που σου πρόσφερε η μικρή κοινότητα των Κυθήρων όσον αφορά το αίσθημα του ανήκειν;
Το πρώτο πράγμα που μου έρχεται στο μυαλό, και δεν ξέρω αν είναι η καλύτερη απάντηση, είναι ο τρόπος που γίνονται οι κηδείες. Για παράδειγμα, πέρσι τέτοια εποχή, έφυγε από τη ζωή ένας άνθρωπος της ηλικίας μου. Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετώπισε η κοινότητα αυτό το πένθος ήταν κάτι που το βίωσα για πρώτη φορά. Όλες οι γιορτές και οι εκδηλώσεις ακυρώθηκαν σε ολόκληρο το νησί. Όλοι οι άνθρωποι από το χωριό του νεαρού που έφυγε, μαζεύτηκαν για να καθαρίσουν το παλιό σχολείο και να γίνει εκεί η κηδεία, καθώς περίμεναν πολύ κόσμο. Μαγείρεψαν όλοι, ακολούθησαν πολλά αυτοκίνητα και η πομπή ήταν εντυπωσιακή. Αυτό το αίσθημα του ανήκειν ήταν πολύ έντονο για μένα – όταν φεύγει ένας νέος άνθρωπος, δεν περνούσε το πένθος μόνο η οικογένειά του και οι φίλοι του, αλλά όλοι οι άνθρωποι της περιοχής, ακόμη και άγνωστοι. Ένα άλλο συμβάν, ήταν όταν αντιμετωπίσαμε μια πυρκαγιά το καλοκαίρι και έπειτα είδα όλες τις ηλικιακές ομάδες της περιοχής να μαζεύονται για μια μέρα προκειμένου να φυτέψουν δέντρα σε μια τεράστια έκταση. Είναι επίσης πολύ όμορφο να ξέρεις ότι αν χρειαστείς βοήθεια, μπορείς να σηκώσεις το τηλέφωνο και δέκα άνθρωποι θα εμφανιστούν σε μία ώρα έξω από την πόρτα σου. Αυτό προσωπικά δεν το είχα ξαναζήσει. Έχω βέβαια και φίλους που ζουν στα Εξάρχεια και νιώθουν μια κοινότητα, αλλά εγώ, όπου ήμουν πριν, δεν είχα νιώσει κάτι αντίστοιχο.
Για 27 χρόνια ζούσα δίπλα σε ένα φούρνο στην Αθήνα, πήγαινα κάθε μέρα, αλλά δεν ήξερα καν το όνομα της φουρνάρισσας.
Αντίθετα, εδώ στα Κύθηρα, γνωρίζω ολόκληρη την οικογένεια του φούρνου. Οι άνθρωποι είναι πολύ πιο ανοιχτοί. Σου μιλάνε σαν να σε βάζουν στην οικογένειά τους, από την πρώτη φορά που σε γνωρίζουν, όχι σαν να σε βλέπουν και μετά να σε ξεχνούν.
Πιστεύεις ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι σκέφτονται σήμερα μια τέτοια αλλαγή ζωής;
Νομίζω πως ναι. Μετά την πανδημία πολλοί άνθρωποι άρχισαν να αναρωτιούνται πώς θέλουν πραγματικά να ζουν. Υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη για ισορροπία και για μια ζωή με περισσότερο νόημα. Δεν σημαίνει βέβαια ότι όλοι θα φύγουν από τις πόλεις. Αλλά νομίζω ότι όλο και περισσότεροι προσπαθούν να βρουν έναν τρόπο να ζουν λίγο πιο συνειδητά -είτε αυτό σημαίνει να μετακομίσουν κάπου αλλού, είτε απλώς να αλλάξουν τον ρυθμό της καθημερινότητάς τους.
Εγώ νομίζω πως φέτος κατάφερα «να ζω πιω αργά». Έμαθα να θέτω προτεραιότητες και να λέω «όχι», κάτι που είναι είναι αρκετά πιο δύσκολο σε βλέπεις που βλέπεις κάθε μέρα.
Σχετικά με την έννοια της επιτυχίας: Σου λείπει ποτέ αυτή η έννοια, όπως ορίζεται στην πόλη;
Δεν ξέρω τι σημαίνει πραγματικά επιτυχία, και νιώθω ότι είναι κάτι που αλλάζει συνέχεια. Πολλοί θεωρούν ότι το να μετακομίσεις στην επαρχία είναι ένα μεγάλο επίτευγμα. Για μένα είναι προσωπικό, αλλά δεν περιμένω κανείς να με θαυμάσει γι’ αυτό. Υπάρχει πάντως μια έντονη τάση να θεωρείται κάτι σπουδαίο. Σίγουρα υπάρχουν επαγγελματικές ευκαιρίες που ίσως δεν θα έχω στα Κύθηρα, αλλά όλα εξαρτώνται από το τι ορίζει ο καθένας ως σημαντικό. Προσωπικά, δεν νιώθω ότι έχω καταφέρει να προσεγγίσω πλήρως τι σημαίνει επιτυχία για μένα, απλώς ακολουθώ το ένστικτο μου και μέχρι τώρα με ικανοποιεί. Δηλαδή, δεν με δυσκολεύει κάτι. Δεν μου λείπει κάτι. Και δεν με απασχολεί κι αν θα με θεωρήσει κάποιος επιτυχημένη ή αποτυχημένη, γιατί εδώ είμαι πολύ χαρούμενη. Θαυμάζω φυσικά ανθρώπους που ξεχωρίζουν στον τομέα τους ή έχουν διακρίσεις, αλλά αυτός ο θαυμασμός δεν συνοδεύεται από ζήλια.
Τι θεωρείς σημαντικό σήμερα;
Σημασία έχει για μένα να ξυπνάω ήρεμη και ισορροπημένη, να νιώθω ότι η καθημερινότητά μου έχει νόημα. Αυτό το θεωρώ προσωπικό επίτευγμα και μου αρκεί.
Σε μια εποχή όπου η έννοια της επιτυχίας μετριέται σε παραγωγικότητα και ταχύτητα, η Μαρίζα Καρύδη ακολουθεί μια καθημερινότητα που σέβεται τον χρόνο, τη φύση και την κοινότητα.
Μετακομίζοντας από την Αθήνα στα Κύθηρα, επιλέγει να ζήσει συνειδητά, αναδεικνύοντας ότι η ποιότητα της ζωής δεν βρίσκεται στα γρήγορα αποτελέσματα, αλλά στον τρόπο που οργανώνουμε την καθημερινότητά μας και τις σχέσεις μας.
Η ιστορία της Μαρίζας Καρύδη αναδεικνύει ένα σύγχρονο και ιδιαίτερα επίκαιρο μήνυμα: η βιωσιμότητα και η αίσθηση του «ανήκειν» δεν είναι μόνο προσωπικές επιλογές, αλλά εργαλεία για την επαναπροσδιορισμό της σχέσης μας με τον χρόνο, τη φύση και την κοινότητα.
Σε έναν κόσμο που επιταχύνει αδιάκοπα, η δυνατότητα να ζει κανείς με τρόπο συνειδητό, επιλέγοντας ποιότητα αντί για ποσότητα στην καθημερινότητά του, λειτουργεί ως πυξίδα για προσωπική ισορροπία.
Ταυτόχρονα, η συμμετοχή σε μια μικρή αλλά ζωντανή κοινότητα, όπου οι πράξεις συνεργασίας και αλληλεγγύης γίνονται ορατές και μετρήσιμες – όπως η κοινή φροντίδα για δημόσιους χώρους ή η υποστήριξη σε δύσκολες στιγμές – καταδεικνύει ότι η κοινωνική συνοχή και η υπευθυνότητα απέναντι στο περιβάλλον μπορούν να συνυπάρξουν με έναν πιο αργό, ανθρώπινο ρυθμό ζωής.
Η συνειδητή καθημερινότητα δεν αφορά μόνο την προσωπική μας ευεξία, αλλά καθορίζει και τον τρόπο που διαμορφώνεται μια ανθεκτική, βιώσιμη κοινωνία.
