Οι μικρές, άγιες καθημερινές κινήσεις

Δεν είναι μήτε η «Αμοργός» μήτε τα τραγούδια του. Αυτά όλα τον βοήθησαν (και μας βοήθησαν) βέβαια, αλλά είναι τα σπουδαία έργα ενός άλλου Γκάτσου που έζησε αλλού και ήταν άγνωστος.

Ήταν και είναι πρώτα πρώτα η προσωπική του ακτινοβολία και οι γνώσεις του και η δαιμονική κριτική του σκέψη. Αυτό δηλαδή που χρειαζόταν για ν’ αρχίσει η δική του μυθολογία. Έχει ενδιαφέρον όμως ότι όσοι συγγραφείς της γενιάς του αναφέρονταν σ’ αυτόν, τα τραγούδια του τα προσπερνούσαν σαν κάτι παρακατιανό. Τα χρέωναν σ’ έναν άλλο άγνωστο συνονόματό του.

«ΤΑ ΝΕΑ», 15-16.5.1999 Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Ήταν, έστω, ένα κέρδος κι αυτό. Αλλά για ποιον; Κέρδος του ακόμη είναι, μέχρι στιγμής, ότι (ίσως και με τη βοήθεια της Παντοδυναμίας) κανένας χολεριασμένος, άφυλος, άφιλος και νεκρόφιλος φιλόλογος, κριτικός, αναλυτής κ.λπ. δεν ασχολήθηκε με την «Αμοργό» του. Μια τέτοια δυσάρεστη περιπέτεια (ανθρώπων που σέρνουν κουρελιασμένο πια το λάβαρο του ονόματός τους) θα είχε ως αποτέλεσμα να ξαναδούμε μέσα στις μυστικές κρύπτες και του έργου του Γκάτσου παραλογισμούς, τραυλίσματα και μικρότητες. Ευτυχώς υπερίσχυσαν οι νηφάλιοι και μερικοί ανεκτίμητοι.

Πάντα με ενδιέφεραν οι πληροφορίες που έδινε ο Γκάτσος στα γραπτά του. Πληροφορίες που έβγαιναν αβίαστα είτε για βιβλία και συγγραφείς είτε για τη ζωή και την ατμόσφαιρα του Μεσοπολέμου, που τον είχε βιώσει και αποστηθίσει. Μόνη «αποστροφή» του το ελαφρό τραγούδι. Που παρ’ όλο που μεγάλωσε μαζί του, εντούτοις κατόρθωσε και το «ξέχασε».

Μ’ ενδιαφέρει αυτός ο άγνωστος αναδιπλούμενος χάρτης με όλες τις οξειδώσεις των χρόνων της ελληνικής Ιστορίας. Μ’ ενδιαφέρει, γιατί το έχω δει στην επαρχία και στα μικρομάγαζα των συνοικιών, το ότι είχε «κινηματογραφήσει» τις βασανισμένες γυναίκες να κρατούν «διπλωμένα τα λεφτά/να πάρουν φόδρα και ταφτά». Δεν ξέρω πόσοι γνωρίζουν σήμερα ή γνώριζαν τότε τι είδους ύφασμα είναι ο ταφτάς ή τι σημαίνουν τα «δυο μασουράκια ντεμισέ». Μ’ ενδιαφέρει ότι τα γνώριζε εκείνος και τα πέρασε στην ποίησή του, ότι είχε αποστηθίσει τα «λαϊκά» λόγια των ανθρώπων και φωτογραφίσει τις μικρές, άγιες καθημερινές κινήσεις τους.

Μ’ ενδιαφέρει ότι γνώριζε το όνομα της γυναίκας του Μωάμεθ (εγώ το ’μαθα από τα σταυρόλεξα) και το χάρισε στην κόρη ενός πασά, ότι το γεράκι ζει στις ερημιές, τα κεράσματα σ’ ένα μικροαστικό σπίτι, ότι «κόβουν την κάφτρα στο καντήλι» (το αναφέρει δυο φορές με μεγάλη διαφορά χρόνων), τέλος αυτό το φανταστικό πανόραμα πουλιών, λουλουδιών, ονομάτων και άστρων, οι εικόνες της Ανατολής, οι πολυχρόνιες βυζαντινές του αναφορές, οι αναμνήσεις του από το δημοτικό τραγούδι, λέξεις που μάλλον κανένας άλλος δεν τόλμησε να τις μπολιάσει σε τραγούδι, όπως διωματάρης, γιγκάρι, νταϊρές, αλογολάτες, προζύμι κ.ά.

Μ’ ενδιαφέρουν οι «ευθαρσείς» παραλλαγές του πάνω σε ατόφιους στίχους σπουδαίων ποιητών (Καρυωτάκη, Άγρα, Καβάφη, Βαλαωρίτη), το ροδόσταμό του που προσπερνά τα «κρυφά ροδόσταμα» του Σικελιανού ή το ροδόσταμο της έκτακτης καντάδας του Μωραϊτίνη, νομίζω, εκείνες οι δίφυλλες ζευγαρωτές σατανικές ομοιοκαταληξίες του που παραπέμπουν κατευθείαν στον λησμονημένο Απόστολο Μελαχρινό.

Γι’ αυτά τα λίγα και για χίλια άλλα τον αγαπώ, τον τιμώ και τον θυμάμαι!

*Κείμενο του Μάνου Ελευθερίου για τον Νίκο Γκάτσο, που έφερε τον τίτλο «Γιατί τον αγαπώ» και είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα «Τα Νέα» το Σαββατοκύριακο 15-16 Μαΐου 1999.

Ο Νίκος Γκάτσος

Ο Μάνος Ελευθερίου γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου στις 12 Μαρτίου 1938.

Εξέδωσε μυθιστορήματα, ποιητικές συλλογές, τόμους με πεζά, λευκώματα, τέσσερις τόμους για «Το Θέατρο στην Ερμούπολη τον εικοστό αιώνα», καθώς και την ανθολογία «Ερμούπολη: Μια πόλη στη λογοτεχνία».

Καρπός της ενασχόλησης του Ελευθερίου με το τραγούδι ως στιχουργού και της συνεργασίας του με τους σημαντικότερους έλληνες συνθέτες είναι οι στίχοι περίπου 400 τραγουδιών.

Ο Ελευθερίου τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος 2005 για το συγγραφικό έργο του «Ο καιρός των χρυσανθέμων».

Επίσης, το 2013 τιμήθηκε με το Βραβείο Ποιήσεως του Ιδρύματος Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών για το σύνολο του έργου του.

Ο Μάνος Ελευθερίου απεβίωσε στην Αθήνα στις 22 Ιουλίου 2018.

Ο Χρήστος Ράμμος που διετέλεσε αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας και πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών αποδομεί σε αδρές γραμμές το συνέδριο που υποτίθεται πως προάγει την αντικειμενικότητα στα ΜΜΕ.

«Καταπέλτης», εμμέσως, για το συνέδριο που υποτίθεται πως προάγει την αντικειμενικότητα στα ΜΜΕ ο Χρήστος Ράμμος.

Το συνέδριο… «αλήθειας»

Ο πρώην πρόεδρος της Αρχής Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών (ΑΔΑΕ) με ένα σύντομο αλλά περιεκτικό κείμενο μερικών λέξεων μιλά για την κατοχυρωμένη ελευθερία του Τύπου και σημειώνει με νόημα πως «ο ελεγχόμενος δεν μπορεί ποτέ να προσδιορίσει πως θα του γίνει ο έλεγχος στον οποίο υπόκειται».

Με τρόπο κατανοητό σημειώνει μεταξύ άλλων πως «η εξουσία δεν μπορεί με τρόπο συνταγματικώς αποδεκτό να ορίσει ποια είναι τα αποδεκτά όρια της κριτικής αυτής, να ορίσει τι είναι αληθές και καλόπιστο και τι δεν είναι, τι είναι άξιο να αποτελέσει αντικείμενο ενημέρωσης και τι δεν είναι», διότι «πράττοντας το περιστέλλει αυτόματα και ποινικοποιεί την κριτική που μπορεί να της ασκηθεί».

Και ο νοών νοείτω…

Η ανάρτηση του Χρ. Ράμμου

«Ο λόγος ύπαρξης και η πεμπτουσία της συνταγματικά κατοχυρωμένης ελευθερίας του τύπου, άλλως της δημοσιογραφικής ελευθερίας [άρθρο 14 του Συντάγματος] είναι παραδοσιακά όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και σε όλες τις δικαιοκρατούμενες φιλελεύθερες πολιτείες του αυτού με εμάς νομικού πολιτισμού η άσκηση κριτικής [ακόμη και αυστηρής και αιχμηρής] στις κάθε μορφής εξουσίες. Αυτό έχει πλειστάκις νομολογηθεί και από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Είναι προτιμότερες ακόμη και οι όποιες υπερβολές του Τύπου [όριο βέβαια η διαπιστωμένη συκοφαντική δυσφήμιση και η εξύβριση συγκεκριμένου προσώπου], παρά ένας Τύπος χαλιναγωγημένος και αυτολογοκρινόμενος. Ο πολίτης θα τιμωρήσει ο ίδιος τον »κακό» Τύπο και ο πατερναλισμός επί των πολιτών, που δεν τους επιτρέπει να σκεφτούν οι ίδιοι και να ωριμάσουν ως πολίτες δεν είναι αποδεκτός σε μια φιλελεύθερη δημοκρατία, που σέβεται αυτό τον τελευταίο αυτό επιθετικό προσδιορισμό. Αυτονόητα και κοινότοπα, αλλά καλό είναι να τα θυμίζουμε κάθε τόσο».

Tα μέτρα της κυβέρνησης παραμένουν κατώτερα των περιστάσεων

Με δεδομένο ότι ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν προκαλεί ήδη κύματα ανατιμήσεων παγκοσμίως, ο φόβος για ένα νέο κύμα ακρίβειας είναι πραγματικός. Ιδίως όταν στην Ελλάδα είχαμε σημαντική αύξηση του κόστους ζωής και πριν τον πόλεμο.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε τα πρώτα μέτρα για την αντιμετώπιση του προβλήματος. Τα μέτρα αυτά επικεντρώνουν στον κίνδυνο αισχροκέρδειας. Δηλαδή, τον κίνδυνο οι πωλητές των προϊόντων να εκμεταλλευτούν τη γενική αύξηση του κόστους και των τιμών ώστε να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τα περιθώρια κέρδους τους.

Δηλαδή εκεί που το κόστος αυξάνεται 10%, η συνολική αύξηση να καταλήγει 15% ή 20% γιατί εκμεταλλεύονται την ευκαιρία για να αυξήσουν ακόμη περισσότερο τα κέρδη τους.

Σημαίνει αυτό ότι δεν θα ακριβύνουν τα καύσιμα στην αντλία και τα προϊόντα στο ράφι του σουπερμάρκετ; Όχι, σημαίνει ότι θα ακριβύνουν αλλά όχι «υπέρμετρα» καθώς δεν θα επιτραπούν φαινόμενα αισχροκέρδειας.

Και εδώ είναι που αρχίζουν να φαίνονται τα προβλήματα με την κυβερνητική απόφαση που επί της ουσίας δείχνει και την πραγματική πρόθεση. Ή, για να το πω πιο επιεικώς, οι περιορισμένες δυνατότητες της.

Η κυβέρνηση ουσιαστικά λέει: «δεν μπορώ να κάνω κάτι παραπάνω. Δεν μπορώ να ζητήσω από τη βιομηχανία και το εμπόριο να μην έχουν κέρδη, ούτε να ‘απορροφήσουν’ τις αυξήσεις σε βάρος τους, δηλαδή ως καθαρή αύξηση του κόστους».

Όντως, σε μια οικονομία της αγοράς δεν μπορείς να ζητάς από τις επιχειρήσεις απλώς να «απορροφήσουν» μια σημαντική αύξηση του κόστους, από ένα σημείο και μετά – παρότι, μεταξύ μας, κάποιοι κλάδοι που είχαν πολύ υψηλή κερδοφορία τα προηγούμενα χρόνια έχουν μεγάλα περιθώρια ευελιξίας προς τα κάτω ως προς την τιμολόγηση.

Όμως, μπορείς να κάνεις άλλα πράγματα για να συγκρατήσεις τις τιμές. Μπορείς να δεις εάν υπάρχουν περιθώρια να βελτιώσεις τον ανταγωνισμό και την αποφυγή μονοπωλιακών καταστάσεων και βεβαίως μπορείς να δεις την κατάσταση με τους κοινωνικά άδικα έμμεσους φόρους. Ιδίως στο θέμα των έμμεσων φόρων έχεις μεγάλα περιθώρια παρέμβασης και μείωσης των τιμών για τους τελικούς καταναλωτές, ιδίως σε μια φάση που η χώρα «τρέχει» με δημοσιονομικά πλεονάσματα.

Και εδώ είναι που αρχίζουν τα δύσκολα. Γιατί σε όλη τη μέχρι τώρα ανοδική πορεία του κόστους ζωής, που έχει ήδη καταφέρει να υπερκαλύψει τις αυξήσεις των ονομαστικών μισθών, η κυβέρνηση έχει αποτύχει. Άλλωστε, αυτός είναι ο λόγος που έχουμε κρίση κόστους ζωής. Δεν έχει συγκρατήσει τιμές και έχει αρνηθεί πεισματικά να παρέμβει στους έμμεσους φόρους και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, επικαλούμενη μάλιστα το καινοφανές επιχείρημα ότι αυτό δεν θα έχει κοινωνικό αποτύπωμα. Για να μην αναφερθώ στην αποτυχία των διαφόρων «καλαθιών» που διαφήμισε αλλά δεν συγκράτησαν τις αυξήσεις στα είδη πρώτης ανάγκης.

Αυτό σημαίνει ότι το πιθανότερο είναι και αυτά τα μέτρα να αποβούν ανεπαρκή. Γιατί δεν χτυπούν στον πυρήνα του προβλήματος της ακρίβειας και γιατί δεν καλύπτουν το σύνολο των προϊόντων που μπορούν να επηρεαστούν. Αλλά και γιατί έρχονται από μια κυβέρνηση που πεισματικά αρνείται να «παρέμβει στην αγορά» ακόμη και όταν οι καταστάσεις το απαιτούν.

Γιατί, δυστυχώς, έχουμε να αντιμετωπίσουμε έκτακτες καταστάσεις. Από αυτές που η απλή εμπιστοσύνη στις δυνάμεις της αγοράς δεν μπορεί να απαντήσει. Από αυτές που απαιτούν ένα ισχυρό κράτος αποφασισμένο να παρέμβει με κριτήριο το κοινωνικό συμφέρον, και όχι ένα «επιτελικό κράτος» συνηθισμένο απλώς να διευκολύνει συμφέροντα και να ποντάρει στο «καλό οικονομικό κλίμα» και δομικά ανίκανο να έχει σχέδιο για περιστάσεις σαν κι αυτές που ζούμε. Και που απαιτούν πολύ περισσότερα από απλώς κάποια μέτρα «αποφυγής της αισχροκέρδειας».

Πηγή: in.gr

Ευθεία επίθεση με σκληρή γλώσσα εξαπέλυσε ο Αντώνης Σαμαράς στην κυβέρνηση και στον Κυριάκο Μητσοτάκη προσωπικά για την εξωτερική πολιτική, τη ρήτρα στη συμφωνία με τη Chevron και όχι μόνο. «Εκπέμπουμε θολά και κατευναστικά μηνύματα προς την Τουρκία» είπε, για να προσθέσει «δεν υπάρχουν επαγγελματίες ανησυχούντες, ερασιτέχνες εφησυχασμένοι υπάρχουν».

Δριμεία επίθεση εφ΄όλης της ύλης ουσιαστικά στην κυβέρνηση και στον Κυριάκο Μητσοτάκη εξαπέλυσε ο Αντώνης Σαμαράς από το βήμα της Βουλής, όχι μόνο για τους όρους στη σύμβαση με τη Chevron, που ο ίδιος έχει καταγγείλει με προηγούμενη παρέμβασή του, αλλά συνολικά για την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης στα ελληνοτουρκικά, καταλογίζοντας στον πρωθυπουργό ότι ο ίδιος και η εξωτερική πολιτική «δεν χαρακτηρίζονται από διορατικότητα, αλλά από επικοινωνιακά show-offs», κάνοντας λόγο για «το Δόγμα του «όπου φυσαει ο άνεμος». Δηλαδή το δόγμα του ρηχού και το βραχυπρόθεσμου».

Μάλιστα ο πρώην πρωθυπουργός, παρότι επικεντρώθηκε στην εξωτερική πολιτική, δεν έμεινε μόνο εκεί, καθώς επέλεξε να συμπεριλάβει στην ομιλία του και μια σειρά από εξαιρετικά αιχμηρές αναφορές που περιείχαν ευθείες βολές κατά της κυβέρνησης για πολλά και διαφορετικά ζητήματα που ξεκινούσαν από την ακρίβεια και έφταναν έως τις υποκλοπές και τα «πληρωμένα τρόλς».

Απάντηση σε Μητσοτάκη

Και πρώτα απ’ όλα ο κ. Σαμαράς απάντησε ευθέως στην προσωπική επίθεση που με την αναφορά περί «επαγγελματιών ανησυχούντων» είχε εξαπολύσει εναντίον του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, όταν ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός είχε κάνει την καταγγελία σε σχέση με το συγκεκριμένο άρθρο στη σύμβαση με τη Chevron.

Για τη σύμβαση

Ο κ. Σαμαράς άσκησε εκ νέου σφοδρή κριτική στην κυβέρνηση για την παράγραφο 3 του άρθρου 30 στη σύμβαση με τη Chevron, την οποία κατήγγειλε ως «απαράδεκτη», κάνοντας λόγο για «θολά, κατευναστικά, μηνύματα».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο πρώην πρωθυπουργός σημείωσε ότι «είχαμε νομοθετήσει όλοι μαζί και το 2019 με την Τοτάλ, πάλι για τα οικόπεδα της Κρήτης. Τότε όμως δεν υπήρχε τέτοια παράγραφος!» και διερωτήθηκε: «Τι άλλαξε και φέρατε για πρωτη φορα αυτή τη διατύπωση; Το μόνο καινούργιο έκτοτε είναι το Τουρκολιβυκό μνημόνιο, το παράνομο».

«Χειρονομίες εντυπωσιασμού»

Όσον αφορά την αποστολή από την κυβέρνηση των φρεγατών και των αεροσκαφών στην Κύπρο, ο κ. Σαμαράς ανέφερε πως «η μόνιμη συστάθμευση στο νησί ελληνικών και ευρωπαϊκών δυνάμεων είναι επιβεβλημένη», κάνοντας λόγο για εξέλιξη που «θα αποδυνάμωνε στην πράξη τη “γαλάζια πατρίδα” του Ερντογάν».

Στο ίδιο πλαίσιο χαρακτήρισε «αυτονόητες και θετικές κινήσεις» την «αποστολή φρεγατών κι αεροσκαφών στην Κύπρο τους «Patriot στην Κάρπαθο, αλλά και τη συμφωνία με τη Βουλγαρία», λέγοντας ότι «σωστά η κυβέρνηση αντέδρασε γρήγορα».

Για να εκτοξεύσει όμως αμέσως μετά ευθείες βολές στην κυβέρνηση, καταλογίζοντάς της ότι «δεν αντέδρασε στην Κάσο, που – για να μη ξεχνιόμαστε – κείται εγγύτερα από την Κύπρο. Ενώ η τουρκική Νavtex που χωρίζει το Αιγαίο στη μέση, εξακολουθεί να ισχύει».

Και πρόσθεσε: «Οι κινήσεις επομένως που κάνουμε, δεν πρέπει να εξελιχθούν σε χειρονομίες εντυπωσιασμού. Γιατί πρέπει να έχουμε πολιτική έναντι της Τουρκίας κι όταν θα έχει λήξει ο συναγερμός με το Ιράν. Ενώ για την ώρα απέναντι στην Τουρκία, εκπέμπουμε θολά και κατευναστικά μόνο μηνύματα».

«Καρφιά»

Στο ίδιο πλαίσιο, ο πρώην πρωθυπουργός ανέφερε πως «αποτροπή χρειαζόμαστε έναντι της Τουρκίας που μας απειλεί συνεχώς. Κι όχι έναντι του μακρινού Ιράν που μας απείλησε για 15μέρες» και εκτόξευσε εκ νέου «καρφιά» κατά του υπουργού Εξωτερικών Γιώργου Γεραπετρίτη και βολές κατά της κυβέρνησης για τη διακήρυξη των Αθηνών περί «Φιλίας και καλής γειτονίας», δηλώνοντας ότι «αυτό στην Πολιτική δεν ονομάζεται “ανησυχία”. Διορατικότητα ονομάζεται» και αναφέροντας μεταξύ άλλων: «Να καταγγέλλεις τις υποκλίσεις, την υποχωρητικότητα και τον κατευνασμό, το γκριζάρισμα στο Αιγαίο, το διεθνές ξέπλυμα της Τουρκίας με το σύμφωνο Φιλίας».

Ο Αντ. Σαμαράς είπε ακόμα πως «σας αποκαλύπτω σήμερα, ότι το 2013 και το 2014, όταν προχωρούσαμε στα «τρίγωνο» Ελλάδα- Κύπρος-Ισραήλ και Ελλάδα-Κύπρος-Αίγυπτος, πολλές φωνές και μέσα στην παράταξη και στην Αντιπολίτευση και στο υπουργείο Εξωτερικών ακόμα, επέμεναν να μη προχωρήσουμε. Ασφαλώς δεν τους άκουσα», με την αναφορά του αυτή να ερμηνεύεται από κάποιους και ως αιχμή προς τη Ντόρα Μπακογιάννη, η οποία από τη δική της πλευρά είχε και πρόσφατα στρέψει τα πυρά της στον πρώην πρωθυπουργό.

«Μεταλλαγμένη ΝΔ»

Ο κ. Σαμαράς άσκησε σφοδρή κριτική στον Κυρ. Μητσοτάκη και για την ενεργειακή του πολιτική, σημειώνοντας πως «από το 2012, ως πρωθυπουργός, δημοπρατούσα τα οικόπεδα και μίλαγα για εξορύξεις και ενεργειακή αυτάρκεια. Σε αντίθεση με τον πρωθυπουργό, που στον ΟΗΕ το 2021, δήλωνε ότι είναι “χαμένη υπόθεση ο ορυκτός πλούτος” και ήταν φανατικά υπέρ της πράσινης ενέργειας. Και σήμερα εσείς, η μεταλλαγμένη Νέα Δημοκρατία, μού κάνετε εμένα και μάθημα για τις εξορύξεις; Ημαρτον!».

Εφ’ όλης της ύλης

Όσο για τις αιχμηρές αναφορές του πρώην πρωθυπουργού σε σειρά πολλών άλλων ζητημάτων της επικαιρότητας -που πήραν μορφή επίθεσης εφ’ όλης της ύλης προς τον πρωθυπουργό- αυτές έγιναν ήδη από την αρχή της ομιλίας του, την οποία ξεκίνησε λέγοντας, με εμφανή ειρωνική διάθεση ως προς την πρωθυπουργική δήλωση περί «επαγγελματιών ανησυχούντων», ότι σήμερα δεν σκοπεύει να εκφράσει τις ανησυχίες του:

«Για την ακρίβεια και την αισχροκέρδεια. Για την διαφθορά, που καταγγέλλεται πια και με τη βούλα και της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Για τις υποκλοπές, που αφορούν και μένα προσωπικά. Και το λέω τώρα που ολοκληρώθηκε η δίκη… Για τα πληρωμένα τρόλς, που εμένα δεν μπορούν να με ακουμπήσουν, αλλά που δηλητηριάζουν τη Δημοκρατία μας. Για την κρίση στέγης και ενοικίων. Για το αγροτικό πρόβλημα, και τη Μερκοσούρ. Για το δημογραφικό και την αποδυνάμωση της ελληνικής περιφέρειας. Για τους παράνομους μετανάστες και τις νέες ροές που θα φέρει ο Πόλεμος. Για την διαρκή υποχώρηση της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας. Για την κοινωνία της κόπωσης και για τον πολύ τον κόσμο, που χάνει καθημερινά την αγοραστική του δύναμη».

Σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Σαμαράς είπε πως «έτσι δεν θα στενοχωρηθεί ο κ. πρωθυπουργός, ώστε να αρχίσει πάλι να μιλάει για «επαγγελματίες ανησυχούντες» και «πατριώτες του καναπέ»», για να κλείσει την ομιλία του, αναφέροντας ότι «δεν υπάρχουν «επαγγελματίες ανησυχούντες». Ερασιτέχνες εφησυχασμένοι υπάρχουν!».