ενημέρωση 3:18, 2 October, 2026

Το τέλος του μικρομάγαζου; Σβήνουν τα περίπτερα – Σε κίνδυνο φούρνοι, καφέ, ταβέρνες της γειτονιάς

Κάποτε ο ύμνος του περιπτέρου ήταν το «Ένα λεπτό περιπτερά» του Διονυσίου. Σήμερα, φούρνοι, περίπτερα, μικρομάγαζα τραγουδάνε το μεταπολεμικό σουξέ του Σουγιούλ «Σβήστε με απ'τον χάρτη».

Περίπου 1.500 φούρνοι έχουν βάλει λουκέτο σε όλη την επικράτεια, από το 2022 όταν ξέσπασε σε όλο της το μεγαλείο η ενεργειακή κρίση,  υποστηρίζει η Συντεχνία Αρτοποιών Αθηνών Προαστίων και Περιχώρων. Το περίπτερο της γειτονιάς είναι είδος προς εξαφάνιση, καθώς από τα 11.000 περίπτερα του 2010, σήμερα δεν έχουν επιβιώσει ούτε τα μισά – περίπου 4.500 με 4.700, σύμφωνα με την Πανελλήνια Ομοσπονδία Μισθωτών Περιπτέρων.

Νέα έκθεση της εταιρείας Nielsen ΙQ δίνει ακόμα χαμηλότερους αριθμούς, περί τα  4.200 περίπτερα, από περίπου 9.900 το 2010.

Τα δε ψιλικατζίδικα-παντοπωλεία (μίνι-μάρκετ) έχουν επίσης μειωθεί, σχεδόν κατά το 1/3 (από 30.000 σε 21.000). Αντιθέτως, στον πολύφερνο κλάδο της μικρής λιανικής, παίρνουν όλο και μεγαλύτερο κομμάτι της πίτας οι αλυσίδες σουπερμάρκετ.  Ανοδικά κινούνται τα convenience stores (καταστήματα ευκολίας), που ανήκουν σε μεγάλους ομίλους, ανοίγουν στις γειτονιές με το σύστημα της δικαιόχρησης (franchise), έχουν διευρυμένο ωράριο και εκτοπίζουν τα μικρά μπακάλικα.

Ασφυκτικός ενεργειακός κλοιός

Ασφυκτικός είναι ο κλοιός και για τα ζαχαροπλαστεία, αρτοποιεία και πρατήρια ψωμιού, καθώς η Ένωση Επιχειρήσεων Αρτοποιίας Ζαχαροπλαστικής  (ΕΕΠΑΖ), που εκπροσωπεί και μεγάλες αλυσίδες, αναφέρει ότι σε 30 μήνες έχουν κλείσει πάνω από 3.000 καταστήματα του είδους.

Τα ταβερνάκια της γειτονιάς είναι κι αυτά σε κίνδυνο, αφού η εστίαση παρά την άνοδο του τουρισμού σημειώνει πτώση τζίρου (για πρώτη φορά μετά το 2020) και ακόμα μεγαλύτερη πτώση σε όγκο κατανάλωσης.

Η νέα ενεργειακή κρίση που «ψήνεται» με επίκεντρο τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ – αφού Νετανιάχου και Τραμπ άνοιξαν το κουτί της Πανδώρας βομβαρδίζοντας το Ιράν – έχει προκαλέσει αναβρασμό και στους μικρο-εμπόρους. Ιδίως οι ενεργοβόρες επιχειρήσεις, όπως οι φούρνοι, βρίσκονται άλλη μια φορά υπό τη δαμόκλειο σπάθη των υπέρογκων τιμολογίων ενέργειας, ενώ οι ανατιμήσεις στις εισαγόμενες πρώτες ύλες θεωρούνται δεδομένες.

Περίπτερα και φούρνοι πολλών ταχυτήτων

Αν σκαλίσει κανείς την επιφάνεια, θα δει ότι από κάτω υπάρχουν πολλές αντιφάσεις, ανομοιομορφίες και αντιθέσεις.

Δεν είναι όλα τα «μαγαζάκια» και μαγαζιά στην ίδια μοίρα. Τα περίπτερα – μίνι μάρκετ,  που ανήκουν σε αλυσίδες (π.χ. τα  Κiosky’s που εξαγοράστηκαν από την  Delivery Hero της efood) ή εκείνα που βρίσκονται σε τουριστικά σημεία – φιλέτο και «φουσκώνουν» με ψυγεία, παίζουν σε άλλη πίστα από τα συνοικιακά περίπτερα.

Άλλα είναι τα προβλήματα των μικρών οικογενειακών επιχειρήσεων αρτοποιίας και άλλα των franchise που τα έχουν όλα και συμφέρουν (γλυκά, καφέ, ψωμί, φαγητό κ.ά).

Όμως και αυτά εκπέμπουν σήμα κινδύνου, όπως ενημέρωσε σε πρόσφατη συνέντευξη Τύπου ο επικεφαλής του ομίλου «Βενέτης» Παναγιώτης Μονεμβασιώτης. «Σε πέντε χρόνια δεν θα υπάρχουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά ο ιδιοκτήτης της αλυσίδας, που είναι μία από τις μεγαλύτερες στην Ελλάδα, αναφερόμενος προφανώς γενικά στα προβλήματα του κλάδου και όχι ειδικά στη δική του επιχείρηση.

Μείωση ζήτησης

Στη συνέντευξη Τύπου για την επιχειρηματική συνεργασία της Βενέτης με την αλυσίδα καφέ Coffee Lab, οι εκπρόσωποι των δύο επιχειρήσεων περιέγραψαν μια εικόνα αβεβαιότητας και ασφυκτικών πιέσεων. Ο  Π. Μονεμβασιώτης υπογράμμισε ότι η εστίαση περνάει μια από τις δυσκολότερες περιόδους των τελευταίων ετών, καθώς πλήττεται από την ενεργειακή κρίση, τις μεγάλες ανατιμήσεις σε πρώτες ύλες, αλλά και τη μείωση της ζήτησης ακριβώς επειδή ο κόσμος δεν αντέχει να πληρώνει τόσο ακριβές τιμές.

Το φαινόμενο είναι πιο έντονο σε προϊόντα με υψηλές διψήφιες ή και τριψήφιες ανατιμήσεις, όπως η σοκολάτα, η τιμή της οποίας σε ορισμένες περιπτώσεις έχει σχεδόν τριπλασιαστεί τα τελευταία δύο χρόνια – σύμφωνα με τον επικεφαλής της Βενέτης.

«Έχει χαθεί ο τζίρος και το ενδιαφέρον των καταναλωτών για τη σοκολάτα», τόνισε, προβλέποντας ότι η αγορά θα χρειαστεί αρκετό χρόνο για να επανέλθει.

Πικρός καφές

Ζόρικη είναι η κατάσταση και για την αγορά του καφέ, όπου επίσης έχουν σημειωθεί πολύ υψηλές ανατιμήσεις. Η αντίδραση της Ελληνικής Ένωσης Καφέ, για την επαναφορά του πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους – ως μέτρο αντιμετώπισης των ανατιμήσεων λόγω του πολέμου – είναι ενδεικτική.

Οι επαγγελματίες του καφέ κατηγορούν την κυβέρνηση ότι με τη συγκεκριμένη ρύθμιση «εξαντλεί τις αντοχές των επιχειρήσεων του κλάδου». Υπογραμμίζουν ότι από το 2021 οι επιχειρήσεις καφέ έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με διαδοχικές αυξήσεις στο κόστος λειτουργίας και τις πρώτες ύλες, χωρίς να έχουν τη δυνατότητα να μετακυλήσουν τις επιβαρύνσεις στην αγορά.  Εγείρουν και εκείνοι τον κίνδυνο λουκέτων, ειδικά για τις πιο μικρές και ευάλωτες επιχειρήσεις, που δεν θα μπορέσουν να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος.

Δυσκολίες εύρεσης προσωπικού

Ο επικεφαλής της Βενέτης παρουσίασε μια μελανή εικόνα και σε ό,τι αφορά τις δυσκολίες ανεύρεσης προσωπικού, ιδίως για το σκληρό και απαιτητικό επάγγελμα του αρτοποιού.

«Ψυχορραγούν τα καταστήματα της εστίασης, φούρνοι κλείνουν, οι νέοι δεν ασχολούνται. Ο κλάδος φαίνεται ότι έχει πρόβλημα. Αν δεν εφεύρουμε τον αρτοποιό του μέλλοντος, θα φτάσουμε να τρώμε ψωμί από την Κίνα τριών μηνών από τα σούπερ μάρκετ», είπε.

Αν τα λέει αυτά ένας από τους μεγαλύτερους επιχειρηματίες του χώρου, εύκολα φανταζόμαστε τι συμβαίνει με τους μικρότερους φούρνους της γειτονιάς.

Η μάχη του ψωμιού

Τα παραδοσιακά αρτοποιεία και ζαχαροπλαστεία, μέσω των ενώσεών τους (Ομοσπονδία Αρτοποιών Ελλάδος, Ομοσπονδία Επαγγελματοβιοτεχνών Ζαχαροπλαστών Ελλάδος), έχουν διαχωρίσει τη θέση τους από τους «μεγάλους» παίκτες.  Με ανακοίνωσή τους οι μικροί εμποροβιοτέχνες ξεκαθαρίζουν ότι δεν τους εκπροσωπούν οι ανακοινώσεις της ΕΕΠΑΖ περί «3.000 λουκέτων» και ότι με βάση τα δικά τους επίσημα στοιχεία έχουν κλείσει περίπου 800 οικογενειακοί φούρνοι.

«Κλαίνε οι χήρες (οι φούρνοι της γειτονιάς και τα μικρομάγαζα), κλαίνε και οι παντρεμένες (τα franchise και οι αλυσίδες)», είναι το συμπέρασμα που διαβάζει κανείς κάτω από τις γραμμές των ανακοινώσεων.

Όσο για τους καταναλωτές, αυτό που «μυρίζονται» είναι νέες αυξήσεις στη λιανική και την εστίαση, με ή χωρίς πλαφόν.

Η Ισπανία δεν θα πάρει μέρος σε καμία αποστολή στα Στενά του Ορμούζ

«Η Ισπανία δεν θα δεχτεί ποτέ κανένα προσωρινό μέτρο, διότι ο στόχος πρέπει να είναι να τερματιστεί ο πόλεμος, και μάλιστα τώρα», δήλωσε η υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες.

Οι Ισπανοί υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών δήλωσαν ότι η Ισπανία δεν θα συμμετάσχει σε καμία στρατιωτική αποστολή στα Στενά του Ορμούζ, καθώς θεωρεί παράνομο τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν.

Η ισπανική κυβέρνηση συνασπισμού με επικεφαλής τον πρωθυπουργό, Πέδρο Σάντσεθ έχει επικρίνει την επίθεση και έχει απαγορεύσει στα αμερικανικά αεροσκάφη που συμμετέχουν σε αυτήν να χρησιμοποιούν τις κοινές βάσεις στη νότια Ισπανία.

«Η Ισπανία δεν θα δεχτεί ποτέ κανένα προσωρινό μέτρο, διότι ο στόχος πρέπει να είναι να τερματιστεί ο πόλεμος, και μάλιστα τώρα», δήλωσε η υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες.

«Η κατάσταση στα Στενά αποτελεί θέμα σοβαρής ανησυχίας για τους Ευρωπαίους, αλλά η θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να είναι ότι ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί ανεξάρτητα από οικονομικές εκτιμήσεις», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών, Χοσέ Μανουέλ Αλμπάρες.

«Δεν πρέπει να κάνουμε τίποτα που θα προσθέσει ακόμη περισσότερη ένταση ή θα οδηγήσει σε περαιτέρω κλιμάκωση της κατάστασης», δήλωσε σε δημοσιογράφους στις Βρυξέλλες.

Δείτε σχετική ανάρτηση:

  • Κατηγορία BLOGS
  • 0

NYT - Για 30 ώρες έκαιγε η φωτιά στο Gerald Ford - Πάνω σε τραπέζια και στο πάτωμα κοιμούνται 600 ναύτες

Μη ιδανικό -αν όχι ακατάλληλο- κρίνεται για τους 4.500 Αμερικανούς στρατιώτες το αμερικανικό αεροπλανοφόρο που βρίσκεται στη Μέση Ανατολή και χτυπάει το Ιράν, από τους New York Times.

Πάνω από 30 ώρες χρειάστηκαν για να σβήσει η φωτιά που ξέσπασε στο αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford που βρίσκεται στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με ρεπορτάζ των New York Times. 

Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο δημοσίευμα, που επικαλείται πηγές από την Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων «οι συνθήκες για το πλήρωμα και την αεροπορική πτέρυγα των περίπου 4.500 ατόμων που βρίσκονται στο πλοίο αξίας 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων απέχουν πολύ από το να θεωρούνται ιδανικές. Περίπου 600 ναύτες έχασαν τα κρεβάτια τους στη φωτιά και κοιμούνται σε τραπέζια ή στο πάτωμα, ενώ πολλοί δεν έχουν τη δυνατότητα να πλύνουν τα ρούχα τους».
Επιπλέον, δύο ναύτες νοσηλεύτηκαν με τραύματα που δεν απειλούσαν τη ζωή τους, ενώ δεκάδες μέλη του πληρώματος εισέπνευσαν καπνό. 

Σύμφωνα με αξιωματούχους του αμερικανικού στρατού και αναφορές μελών του πληρώματος, η πυρκαγιά ξέσπασε στο κεντρικό πλυντήριο του πλοίου, σύμφωνα με πληροφορίες στον αεραγωγό ενός στεγνωτήριου πριν εξαπλωθεί μέσω των αεραγωγών σε διάφορα άλλα σημεία του σκάφους.

Η πυρκαγιά τελικά τέθηκε υπό έλεγχο, αφού οι ναύτες πάλεψαν με τις φλόγες για πάνω από 24 ώρες.

Το USS Gerald R. Ford βρίσκεται σε αποστολές για 10 μήνες. Εφόσον μείνει στη θάλασσα έως τα μέσα Απριλίου θα «σπάσει» το ρεκόρ της πιο μακροχρόνιας αποστολής μετά τον πόλεμο του Βιετνάμ, το οποίο αυτή τη στιγμή το κατέχει το U.S.S. Abraham Lincoln, με 294 ημέρες το 2020.

Στο πλήρωμα έχει διαμηνυθεί ότι ενδέχεται να συνεχίσει τις επιχειρήσεις έως τον Μάιο, κάτι που σημαίνει ότι μπορεί να συμπληρώσει έναν ολόκληρο χρόνο στη θάλασσα. Τις τελευταίες εβδομάδες, μεταφέρθηκε από τη Βενεζουέλα, όπου συμμετείχε στην επιχείρηση ανατροπής του Μαδούρο, προς τη Μέση Ανατολή. 

Υπό αυτό το πρίσμα -και με δεδομένες τις αντιδράσεις για την κατάσταση που επικρατεί στο πλοίο- οι ΗΠΑ, γράφουν οι NYT, εξετάζουν το ενδεχόμενο να αντικατασταθεί στη Μέση Ανατολή από το U.S.S. George H.W. Bush.

Χάμπερμας - Ο φιλόσοφος που πρόδωσε τις ιδέες του

Ένα μήνα μετά τη επιχείρηση της Χαμάς, τον Οκτώβριο του 2023 και ενώ βρισκόταν ήδη σε πλήρη εξέλιξη η γενοκτονία του Παλαιστινιακού λαού ο Γερμανός φιλόσοφος Γιούργκεν Χάμπερμας συνυπέγραψε ένα κείμενο με το οποίο δικαιολογούσε τις πολεμικές επιχειρήσεις του Ισραήλ και στρεφόταν εναντίον όσων ασκούσαν κριτική στο Τελ Αβίβ.

Το κείμενο προκάλεσε έντονες αντιπαραθέσεις (κυρίως εκτός Γερμανίας, όπου αυτός ο διάλογος μπορούσε να πραγματοποιηθεί με σχετική ελευθερία, χωρίς ηθικές, οικονομικές και ποινικές κυρώσεις). Από όλες τις απαντήσεις που δόθηκαν παρουσιάζουμε σήμερα την ανοιχτή επιστολή που έστειλε στον Χάμπερμας ο Ασεφ Μπαγιάτ, Ιρανο-αμερικανός συγγραφέας και καθηγητής κοινωνιολογίας και μεσανατολικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Ιλινόις στο Ουρμπάνα-Σαμπέιν. Η επιστολή που δημοσιεύτηκε στο New Lines Magazine ασκεί κριτική στον Γερμανό φιλόσοφο χρησιμοποιώντας τι δικές του θέσεις για τη «δημόσια σφαίρα» και τη διαλογική θεωρία της δημοκρατίας.

«Αγαπητέ καθηγητά Χάμπερμας,


Ίσως να μην με θυμάστε, αλλά συναντηθήκαμε στην Αίγυπτο τον Μάρτιο του 1998. Είχατε έρθει στο Αμερικανικό Πανεπιστήμιο του Καΐρου ως διακεκριμένος επισκέπτης καθηγητής για να συνομιλήσετε με το διδακτικό προσωπικό, τους φοιτητές και το κοινό. Όλοι ήταν ενθουσιασμένοι που θα σας άκουγαν. Οι ιδέες σας για τη δημόσια σφαίρα, τον ορθολογικό διάλογο και τη δημοκρατική ζωή ήταν σαν μια ανάσα φρέσκου αέρα σε μια εποχή που οι ισλαμιστές και οι αυταρχικοί ηγέτες στη Μέση Ανατολή καταπνίγαν την ελεύθερη έκφραση με το πρόσχημα της «προστασίας του Ισλάμ».

Θυμάμαι μια ευχάριστη συζήτηση που είχαμε για το Ιράν και τη θρησκευτική πολιτική κατά τη διάρκεια ενός δείπνου στο σπίτι ενός συναδέλφου. Προσπάθησα να σας μεταφέρω την εμφάνιση μιας «μετα-ισλαμιστικής» κοινωνίας στο Ιράν, την οποία φαίνεται ότι βιώσατε αργότερα κατά το ταξίδι σας στην Τεχεράνη το 2002, πριν μιλήσετε για μια «μετα-κοσμική» κοινωνία στην Ευρώπη. Εμείς στο Κάιρο είδαμε στις βασικές σας έννοιες ένα μεγάλο δυναμικό για την προώθηση μιας διακρατικής δημόσιας σφαίρας και διαπολιτισμικών διαλόγων. Πήραμε στα σοβαρά τον πυρήνα της επικοινωνιακής σας φιλοσοφίας σχετικά με το πώς μπορεί να επιτευχθεί η αλήθεια της συναίνεσης μέσω της ελεύθερης συζήτησης.


Τώρα, περίπου 25 χρόνια αργότερα, στο Βερολίνο, διάβασα τη δήλωση «Αρχές Αλληλεγγύης» που συνυπογράψατε σχετικά με τον πόλεμο στη Γάζα με αρκετή ανησυχία και ανησυχία. Το πνεύμα της δήλωσης επιπλήττει ευρέως όσους στη Γερμανία εκφράζουν, μέσω δηλώσεων ή διαμαρτυριών, την αντίθεσή τους στον αμείλικτο βομβαρδισμό της Γάζας από το Ισραήλ ως απάντηση στις αποτρόπαιες επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου. Υπονοεί ότι αυτή η κριτική προς το Ισραήλ είναι απαράδεκτη, διότι η υποστήριξη προς το κράτος του Ισραήλ αποτελεί θεμελιώδες μέρος της γερμανικής πολιτικής κουλτούρας, «για την οποία η εβραϊκή ζωή και το δικαίωμα του Ισραήλ στην ύπαρξη είναι κεντρικά στοιχεία που αξίζουν ειδικής προστασίας». Η αρχή της «ειδικής προστασίας» έχει τις ρίζες της στην ιστορία εξαίρεσης της Γερμανίας, στα «μαζικά εγκλήματα της ναζιστικής εποχής».


Είναι αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι εσείς και η πολιτικο-διανοητική τάξη της χώρας σας επιμένετε να διατηρείτε τη μνήμη αυτού του ιστορικού τρόμου, ώστε παρόμοιες φρικαλεότητες να μην βρουν ξανά τους Εβραίους (και υποθέτω, και ελπίζω, και άλλους λαούς). Όμως, η διατύπωση και η εμμονή σας στον γερμανικό εξαιρετισμό (exceptionalism) δεν αφήνουν πρακτικά κανένα περιθώριο για συζήτηση σχετικά με τις πολιτικές του Ισραήλ και τα δικαιώματα των Παλαιστινίων. Όταν συγχέετε την κριτική για τις «ενέργειες του Ισραήλ» με τις «αντισημιτικές αντιδράσεις», ενθαρρύνετε τη σιωπή και καταπνίγετε τη συζήτηση.


Ως ακαδημαϊκός, με εκπλήσσει το γεγονός ότι στα γερμανικά πανεπιστήμια —ακόμη και μέσα στις αίθουσες διδασκαλίας, που θα έπρεπε να είναι ελεύθεροι χώροι συζήτησης και έρευνας— σχεδόν όλοι παραμένουν σιωπηλοί όταν ανακύπτει το θέμα της Παλαιστίνης. Οι εφημερίδες, το ραδιόφωνο και η τηλεόραση στερούνται σχεδόν εντελώς ανοιχτού και ουσιαστικού διαλόγου για το θέμα. Πράγματι, δεκάδες άνθρωποι, συμπεριλαμβανομένων Εβραίων που έχουν ζητήσει κατάπαυση του πυρός, έχουν απολυθεί από τις θέσεις τους, έχουν ακυρωθεί εκδηλώσεις και βραβεία τους και έχουν κατηγορηθεί για «αντισημιτισμό». Πώς μπορούν οι άνθρωποι να συζητήσουν για το τι είναι σωστό και τι λάθος αν δεν τους επιτρέπεται να μιλήσουν ελεύθερα; Τι γίνεται με τη φημισμένη ιδέα σας για τη «δημόσια σφαίρα», τον «ορθολογικό διάλογο» και τη «διαλογική θεωρία της δημοκρατίας»;


Το γεγονός είναι ότι οι περισσότεροι από τους επικριτές και τους διαδηλωτές που επιπλήττετε δεν αμφισβητούν την αρχή της προστασίας της εβραϊκής ζωής — και παρακαλώ μην συγχέετε αυτούς τους ορθολογικούς επικριτές της ισραηλινής κυβέρνησης με τους επαίσχυντους ακροδεξιούς νεοναζί ή άλλους αντισημίτες που πρέπει να καταδικαστούν και να αντιμετωπιστούν σθεναρά. Πράγματι, σχεδόν κάθε δήλωση που έχω διαβάσει καταδικάζει τόσο τις φρικαλεότητες της Χαμάς εναντίον αμάχων στο Ισραήλ όσο και τον αντισημιτισμό. Αυτοί οι επικριτές δεν αμφισβητούν την προστασία της εβραϊκής ζωής ή το δικαίωμα του Ισραήλ να υπάρχει. Αμφισβητούν την άρνηση της παλαιστινιακής ζωής και του δικαιώματος της Παλαιστίνης να υπάρχει. Και αυτό είναι κάτι για το οποίο η δήλωσή σας παραμένει τραγικά σιωπηλή.


Δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά στο Ισραήλ ως κατοχική δύναμη ή στη Γάζα ως ανοιχτή φυλακή. Δεν υπάρχει τίποτα για αυτή την διεστραμμένη ανισότητα. Για να μην μιλήσουμε για την καθημερινή εξόντωση της παλαιστινιακής ζωής στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ. «Οι ενέργειες του Ισραήλ», τις οποίες θεωρείτε «δικαιολογημένες κατ’ αρχήν», περιλαμβάνουν τη ρίψη 6.000 βομβών σε έξι ημέρες πάνω σε έναν ανυπεράσπιστο πληθυσμό· πάνω από 15.000 νεκρούς (το 70% των οποίων γυναίκες και παιδιά)· 35.000 τραυματίες, 7.000 αγνοούμενους και 1,7 εκατομμύρια εκτοπισμένους — για να μην αναφέρουμε τη στέρηση τροφής, νερού, στέγης, ασφάλειας και οποιουδήποτε επιπέδου αξιοπρέπειας για τον πληθυσμό. Βασικές υποδομές, απαραίτητες για την επιβίωση των ανθρώπων έχουν εξαφανιστεί.


Ενώ, όπως υπονοεί η δήλωσή σας, αυτά μπορεί τεχνικά να μην συνιστούν «γενοκτονικές προθέσεις», αξιωματούχοι των Ηνωμένων Εθνών έχουν μιλήσει με αδιαμφισβήτητους όρους για «εγκλήματα πολέμου», «αναγκαστικός εκτοπισμό» και «εθνοκάθαρση». Το μέλημά μου εδώ δεν είναι να κρίνω τις «ενέργειες του Ισραήλ» από νομική άποψη, αλλά να κατανοήσω αυτή την ηθική ψυχρότητα και αδιαφορία που επιδεικνύετε μπροστά σε μια τόσο συγκλονιστική καταστροφή. Πόσες ακόμη ζωές πρέπει να χαθούν για να αξίζουν την προσοχή σας; Τι νόημα έχει τελικά η «υποχρέωση σεβασμού της ανθρώπινης αξιοπρέπειας» που υπογραμμίζει εμφατικά η δήλωσή σας; Είναι σαν να φοβάστε ότι το να μιλήσετε για τα δεινά των Παλαιστινίων θα μείωνε τη ηθική σας δέσμευση απέναντι στις εβραϊκές ζωές. Αν είναι έτσι, πόσο τραγικό είναι το γεγονός ότι η αποκατάσταση ενός κολοσσιαίου αδικήματος που διαπράχθηκε στο παρελθόν συνδέεται με τη διαιώνιση ενός άλλου τερατώδους αδικήματος στο παρόν.


Φοβάμαι ότι αυτή η διαστρεβλωμένη ηθική πυξίδα σχετίζεται με τη λογική του γερμανικού εξαιρετισμού που υπερασπίζεστε. Διότι ο εξαιρετισμός, δεν επιτρέπει ένα καθολικό πρότυπο, αλλά διαφοροποιημένα πρότυπα. Μερικοί άνθρωποι γίνονται πιο άξιοι, άλλοι λιγότερο άξιοι και άλλοι πάλι ανάξιοι. Αυτή η λογική κλείνει τον ορθολογικό διάλογο και απευαισθητοποιεί την ηθική συνείδηση, δημιουργεί ένα γνωστικό εμπόδιο που μας εμποδίζει να δούμε τα δεινά των άλλων, παρεμποδίζοντας την ενσυναίσθηση.


Όμως, δεν υποκύπτουν όλοι σε αυτό το γνωστικό εμπόδιο και την ηθική αδιαφορία. Κατά την αντίληψή μου, πολλοί νέοι Γερμανοί εκφράζουν, ιδιωτικά, απόψεις για την ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση που διαφέρουν αρκετά από αυτές της κυρίαρχης πολιτικής τάξης της χώρας. Μερικοί συμμετέχουν ακόμη και σε δημόσιες διαμαρτυρίες. Η νέα γενιά εκτίθεται σε εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης και πηγές γνώσης και βιώνει διαφορετικές γνωστικές διαδικασίες από την παλαιότερη γενιά. Ωστόσο, οι περισσότεροι τηρούν σιωπή στον δημόσιο χώρο, από φόβο για αντίποινα.


Φαίνεται ότι αναδύεται ένα είδος «κρυφής σφαίρας», ειρωνικά στη δημοκρατική Γερμανία, παρόμοια με την Ανατολική Ευρώπη πριν από το 1989 ή υπό την απολυταρχική διακυβέρνηση στη Μέση Ανατολή σήμερα. Όταν ο εκφοβισμός καταστέλλει τη δημόσια έκφραση, οι άνθρωποι τείνουν να διαμορφώνουν ιδιωτικά τις δικές τους, εναλλακτικές αφηγήσεις για βασικά κοινωνικά ζητήματα, ακόμη και αν δημοσίως συμφωνούν με τις επίσημα επιβεβαιωμένες απόψεις. Μια τέτοια κρυφή σφαίρα μπορεί να ξεσπάσει με εκρηκτικό τρόπο όταν παρουσιαστεί η ευκαιρία.


Ζούμε σε ταραγμένους καιρούς, καθηγητά Χάμπερμας. Είναι ακριβώς σε τέτοιες στιγμές που η σοφία, η γνώση και πάνω απ’ όλα το ηθικό θάρρος στοχαστών όπως εσείς είναι πιο απαραίτητα. Οι πρωτοποριακές σας ιδέες για την αλήθεια και τη διαπραγματευτική δράση, τον κοσμοπολιτισμό, την ισότιμη ιθαγένεια, τη διαλογική δημοκρατία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια παραμένουν εξαιρετικά σημαντικές. Ωστόσο, ο ευρωκεντρισμός σας, ο γερμανικός εξαιρετισμός σας και η απαγόρευση της ελεύθερης συζήτησης για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη, στο οποίο συμβάλλετε, φαίνεται να έρχονται σε αντίθεση με αυτές τις ιδέες.


Φοβάμαι ότι η απλή γνώση και η συνειδητοποίηση μπορεί να μην αρκούν. Άλλωστε, πώς μπορεί ένας διανοούμενος να «γνωρίζει» χωρίς να «κατανοεί» και να κατανοεί χωρίς να «αισθάνεται», όπως αναρωτιόταν ο Αντόνιο Γκράμσι; Μόνο όταν «αισθανόμαστε» ο ένας τον πόνο του άλλου, μέσω της ενσυναίσθησης, μπορεί να υπάρχει ελπίδα για τον ταραγμένο κόσμο μας.

Ας θυμηθούμε τα λόγια του περσικού ποιητή του 13ου αιώνα Σαάντι Σιράζι:

Οι άνθρωποι είναι μέλη ενός συνόλου,
Δημιουργημένοι από μία ουσία και μία ψυχή.
Αν ένα μέλος υποφέρει από πόνο,
Τα άλλα μέλη θα παραμείνουν ανήσυχα.
Αν δεν έχεις συμπάθεια για τον ανθρώπινο πόνο,
Δεν μπορείς να διατηρήσεις το όνομα του ανθρώπου!

Με σεβασμό,
Ασέφ Μπαγιάτ
8 Δεκεμβρίου 2023

Πηγή: infowar

  • Κατηγορία BLOGS
  • 0