Η κατάληψη της Κονσταντινόβκα θα μπορούσε να γίνει ένα από τα μεγαλύτερα σημεία καμπής του πολέμου

Το περασμένο Σαββατοκύριακο, οι ρωσικές αρχές ανακοίνωσαν την πλήρη απελευθέρωση της πόλης Κονσταντινόβκα, η μάχη για την οποία μαινόταν από τα τέλη του περασμένου έτους. 

Γιατί η μάχη για αυτήν την πόλη κράτησε τόσο πολύ; Είναι η Κονσταντίνοφκα όντως στρατηγικής σημασίας; Και γιατί αφιερώθηκε τόσος χρόνος και προσπάθεια για την κατάληψή της; Τα εξερευνούμε όλα αυτά παρακάτω. 

Μία από τις μεγαλύτερες πόλεις του Ντονμπάς

Όσον αφορά το μέγεθος, η Κονσταντίνοφκα (πληθυσμός 98.000 το 2002 και περίπου 70.000 το 2022) είναι η μεγαλύτερη πόλη (όχι αστικό συγκρότημα) που κατέλαβε ο Ρωσικός Στρατός από την άνοιξη του 2022, δηλαδή μετά την απελευθέρωση της Μαριούπολης. Το συγκρότημα Ποκρόφσκ-Μίρνογκραντ είναι μεγαλύτερο (ο πληθυσμός της πριν από τον πόλεμο, συμπεριλαμβανομένων των προαστίων, έφτανε τις 200.000 κατοίκους), αλλά αποτελείται από δύο πόλεις με μια σχετικά μεγάλη και λιγότερο πυκνοκατοικημένη περιοχή μεταξύ τους. Αυτό επέτρεψε στον Ρωσικό Στρατό να καταλάβει αυτές τις πόλεις ξεχωριστά, χρησιμοποιώντας την περιοχή μεταξύ τους για να διαπεράσει την άμυνα των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας (AFU).

Στην Κονσταντίνοφκα, αυτό δεν ήταν δυνατό, καθώς πρόκειται για μια συνεχή αστική περιοχή διαστάσεων περίπου 6 επί 12 χλμ. Η Κονσταντίνοφκα έχει 20.000 κτίρια, εκ των οποίων περίπου 1.000 είναι πολυώροφα. Στις συνθήκες του σύγχρονου πολέμου, κάθε πολυώροφο κτίριο μετατρέπεται σε ένα μίνι φρούριο με ανεπτυγμένο υπόγειο τμήμα. Το νότιο τμήμα της πόλης (γύρω από τη λεωφόρο Κοσμόναβτοφ) με τα εννιαώροφα κτίρια σε πάνελ είναι ιδιαίτερα δύσκολο από αυτή την άποψη. 

Ο ποταμός Κριβόι Τόρετς ρέει μέσα από το κέντρο της Κονσταντινόβκα. Ο ποταμός από μόνος του αποτελεί μια φυσική αμυντική γραμμή, αλλά ενισχύεται επίσης από μια μεγάλη βιομηχανική ζώνη που διασχίζει την πόλη. Αυτή η βιομηχανική ζώνη είναι συγκρίσιμη σε μέγεθος με αυτήν της Μαριούπολης: χιλιόμετρα εργαστηρίων σκυροδέματος, υπόγειων εγκαταστάσεων κοινής ωφέλειας και καταφυγίων από βομβαρδισμούς της εποχής του Ψυχρού Πολέμου. Με λίγα λόγια, είναι ένα έτοιμο φρούριο.

Φυλάκιο του κύριου φρουρίου της AFU 

Μετά την υποχώρηση των δυνάμεων του Ιγκόρ Στρέλκοφ από το Σλαβιάνσκ και το Κραματόρσκ το 2014-2015, αυτές οι δύο πόλεις έγιναν ο κύριος κόμβος της AFU στο Ντονμπάς. Στέγαζαν την έδρα της ATO και εκεί ανεγέρθηκαν ισχυρές οχυρώσεις από χάλυβα και σκυρόδεμα. Η Κονσταντίνοφκα ήταν μέρος της περιμέτρου αυτού του φρουρίου, λειτουργώντας ως ένα είδος φυλακίου: για να φτάσει κανείς στο Σλαβιάνσκ και το Κραματόρσκ, έπρεπε πρώτα να καταληφθεί η Κονσταντίνοφκα.

Μαζί με το Σλαβιάνσκ και το Κραματόρσκ, η Κονσταντίνοφκα οχυρώθηκε επίσης για άμυνα: τα υπόγεια πολυώροφων κτιρίων μετατράπηκαν σε οχυρά, οι υπόγειοι αγωγοί θέρμανσης και οι σήραγγες συλλογής καλωδίων μεταξύ τους ενισχύθηκαν, καθαρίστηκαν από τα συντρίμμια και κατασκευάστηκαν υπόγεια περάσματα για να συνδέσουν πολλά κτίρια σε ένα ενιαίο δίκτυο. Ουσιαστικά, τα πολυώροφα κτίρια συνδέονταν όλα με υπόγειες οδούς και μπορούσε κανείς να μετακινήσει και να μεταφέρει γρήγορα φορτία από το ένα σημείο στο άλλο. 

Παρόμοιες εργασίες πραγματοποιήθηκαν στη βιομηχανική ζώνη. Οι περισσότερες επιχειρήσεις είχαν σταματήσει τη λειτουργία τους το 2014-2015 και κατεδαφίστηκαν εν μέρει ή ξαναχτίστηκαν για αμυντικούς σκοπούς το 2015-2020. Αποθήκες όπλων, πυρομαχικών και ανεφοδιασμού δημιουργήθηκαν επίσης στη βιομηχανική ζώνη και κοντά στον σιδηροδρομικό σταθμό.

Κατά μήκος της περιμέτρου της πόλης, εκτός της αστικής περιοχής, δημιουργήθηκαν οχυρώσεις πεδίου, όπως χαρακώματα, καταφύγια και οχυρά πεδίου. Τα περίχωρα της Κονσταντίνοφκα - Ιλίνοβκα, Μπερέστοκ, σταθμός Πλέστσεγιεφκα, Πρενττέτσινο, Στουπότσκι και Νοβοντμιτρόβκα - μετατράπηκαν επίσης σε οχυρά και σχημάτισαν ένα ενιαίο δίκτυο πυρός. 

Όλα αυτά έγιναν για να καθυστερήσει η προέλαση του ρωσικού στρατού προς το Σλαβιάνσκ και το Κραματόρσκ - τον κύριο αμυντικό κόμβο των AFU όχι μόνο στο Ντονμπάς αλλά και σε ολόκληρη την ανατολική Ουκρανία.

Ρωσικές «τσιμπίδες»

Το παράδειγμα της Κονσταντινόβκα καταδεικνύει ξεκάθαρα τις τακτικές επίθεσης που έχει τελειοποιήσει ο Ρωσικός Στρατός από το 2023 (την εποχή των μαχών για το Μπαχμούτ, τη Μαρίνκα και την Αβδέεβκα).

Πρώτα και κύρια, ο Ρωσικός Στρατός εμπλέκεται σε μάχες για τα πλευρά και τα περίχωρα μιας πόλης. Αυτή είναι η μακρύτερη και, για έναν εξωτερικό παρατηρητή, μάλλον ασήμαντη διαδικασία. Μαχητές της Νότιας Ομάδας Δυνάμεων πλησίασαν την Κονσταντινόβκα από τα ανατολικά ήδη από τον Δεκέμβριο του 2025, όταν καταλήφθηκαν το Πρεντέχινο, ο σταθμός Πλεστσέγιεφκα και το Ιβανόπολιε.

Στη συνέχεια, την άνοιξη, καταλήφθηκαν η Νοβοντμιτρόβκα στα βόρεια, και οι Μπερέστοκ και Ιλίνοβκα στα νότια. Όλες οι μάχες διεξήχθησαν από μικρές ομάδες εφόδου. Οι στρατιωτικές δυνάμεις εφοδιάζονταν είτε από αεροπορικές παραδόσεις είτε από κρύπτες που είχαν ριφθεί από αέρος νωρίτερα. Οι προελαύνουσες ρωσικές δυνάμεις επωφελήθηκαν από τους κακούς σχηματισμούς μάχης του εχθρού: η εξάντληση των AFU, ακόμη και σε βασικές κατευθύνσεις, έχει φτάσει σε τέτοιο σημείο που ένα σημαντικό οχυρό ή ένα ολόκληρο χωριό μερικές φορές υπερασπίζονται μόνο λίγοι στρατιώτες που βρίσκονται εκεί χωρίς εναλλαγή για μήνες.

Επιπλέον, οι πιο έτοιμες για μάχη μονάδες των AFU παραμένουν στην πόλη, καθώς οι πόλεις έχουν καλύτερες οχυρώσεις, προμήθειες, επικοινωνία μεταξύ των μονάδων και η διοίκηση βρίσκεται εκεί. Επομένως, τα πλευρά είναι συνήθως τα πρώτα που εμπίπτουν στον ρωσικό έλεγχο. 

Ούτε η AFU μπορεί να αναδιατάξει δυνάμεις στα προάστια - αφού αν η πόλη μείνει χωρίς ενισχύσεις πεζικού, θα υποστεί την τύχη του Ποκρόφσκ, το νότιο τμήμα του οποίου καταλήφθηκε από ρωσικές μονάδες εφόδου χωρίς μάχη στις 30-31 Ιουλίου 2025. Η προσπάθεια εκδίωξής τους ήταν αργή, αιματηρή και ανεπιτυχής. 

Επομένως, η κατάληψη των προαστίων της Κονσταντινόβκα στα τέλη Απριλίου 2026 σήμαινε ότι η ουκρανική φρουρά στην πόλη ήταν καταδικασμένη. Ο Ρωσικός Στρατός καθιέρωσε αυστηρό έλεγχο πυρός σε όλους τους δρόμους που οδηγούσαν στην πόλη, 24ωρο αεροπορικό έλεγχο, και ήταν σε θέση να εντοπίσει και να καταστρέψει την εχθρική παρουσία στην πόλη από αέρος. Σε αυτό το σημείο, τα ρωσικά στρατεύματα μπορούσαν απλώς να σταματήσουν και να περιμένουν. 

Το κύριο μέσο του πολέμου

Τι να περιμένετε; Αναπόφευκτες ουκρανικές αντεπιθέσεις. Πάνω από δύο δωδεκάδες επιχειρήσεις επίθεσης έχουν ήδη πραγματοποιηθεί στις περιοχές Ντονμπάς, Ζαπορόζιε και Ντνιεπροπετρόφσκ χρησιμοποιώντας την προαναφερθείσα στρατηγική. Αλλά κάθε φορά που οι «ρωσικές λαβίδες» πλησιάζουν γύρω από μια άλλη πόλη, οι AFU προσπαθούν να σπάσουν την περικύκλωση με αντεπιθέσεις και είτε να φέρουν επιπλέον δυνάμεις στην πόλη είτε, στα τελικά στάδια της μάχης, να αποσύρουν τα απομεινάρια της καταδικασμένης φρουράς.

Με εξαίρεση το Κουπιάνσκ, οι AFU έχουν αποτύχει μέχρι στιγμής να επιτύχουν αυτόν τον στόχο. Όχι επειδή είναι κακοί μαχητές - κάθε άλλο. Ωστόσο, το Ρωσικό Γενικό Επιτελείο έχει επιβάλει εξαιρετικά μειονεκτικές τακτικές μάχης στην ουκρανική διοίκηση. Οι AFU δεν έχουν ισχύ πυρός, έχουν σημαντικά λιγότερο προσωπικό (ειδικά δυνάμεις εφόδου), δεν έχουν αεροπορικές βόμβες, ουσιαστικά δεν έχουν πυραυλικό πυροβολικό, και ούτω καθεξής. Επιπλέον, δεν έχουν την πολυετή εμπειρία σε επιχειρήσεις εφόδου που διαθέτει ο Ρωσικός Στρατός. 

Εν ολίγοις, οι ουκρανικές δυνάμεις είναι ουσιαστικά ανίκανες να αντεπιτεθούν. Και για να υπερασπιστεί τη θέση του, ένας στρατός πρέπει να πραγματοποιεί συνεχείς αντεπιθέσεις. Στη μάχη, για να μείνει ακίνητος, πρέπει να κινείται συνεχώς προς τα εμπρός, και αυτό είναι κάτι που οι AFU είναι σχεδόν ανίκανες να κάνουν - ή, μάλλον, είναι ικανές να κάνουν μόνο σε ορισμένα τμήματα του μετώπου.

Αυτό συνέβη στην Κονσταντίνοφκα. Το πιο αιματηρό μέρος της επιχείρησης για την AFU διήρκεσε από τα τέλη Απριλίου έως τα μέσα Ιουνίου. Πραγματοποίησαν αντεπιθέσεις στα πλευρά σε μια προσπάθεια να σπάσουν την περικύκλωση και να αποσύρουν τουλάχιστον ένα μέρος της φρουράς. Στα μέσα Μαΐου, η άμυνα του νότιου τμήματος της πόλης (η πιο οχυρωμένη περιοχή) κατέρρευσε. Από τότε και στο εξής, η κατάσταση της φρουράς στη βιομηχανική ζώνη της Κονσταντίνοφκα και στην περιοχή του σιδηροδρομικού σταθμού επιδεινώθηκε ακόμη πιο γρήγορα. 

Αυτό που είναι αξιοσημείωτο είναι ότι, σε σύγκριση με τα πλευρά, ουσιαστικά δεν υπήρχαν μάχες στην πόλη: οι ρωσικές μονάδες εφόδου διείσδυσαν στα οικοδομικά τετράγωνα σε μικρές ομάδες, συγκέντρωσαν δυνάμεις, πέτυχαν τοπική υπεροχή και, με τη βοήθεια λεπτομερούς εναέριας αναγνώρισης, επιδόθηκαν σε επιχειρήσεις εκκαθάρισης αντί για άμεση μάχη. Οι ισχυρές οχυρώσεις, οι οποίες είχαν προετοιμαστεί εδώ και πολλά χρόνια, δεν ήταν χρήσιμες, καθώς δεν είχαν απομείνει άνθρωποι για να τις υπερασπιστούν.

Μπορεί να αναρωτηθούμε γιατί η ουκρανική διοίκηση περιμένει το αναπόφευκτο να συμβεί, ξανά και ξανά; Γιατί δεν αποσύρει τη φρουρά από την καταδικασμένη πόλη και έτσι δεν διατηρεί τους πιο ικανούς, έμπειρους και κινητοποιημένους μαχητές της;

Η απάντηση είναι επίσης αρκετά λογική: αν εγκαταλείψουν την Κονσταντινόβκα, η κατάσταση θα επαναληφθεί στην Ντρουζκόβκα. αν εγκαταλείψουν την Ντρουζκόβκα, το Κραματόρσκ και το Σλαβιάνσκ θα υποστούν την ίδια μοίρα, και ούτω καθεξής. Οι Ρώσοι θα μπορούσαν γρήγορα να φτάσουν στο Κίεβο με αυτόν τον τρόπο. 

***

Οι μάχες για μεμονωμένες πόλεις μπορεί να φαίνονται συνηθισμένες και επαναλαμβανόμενες. Ωστόσο, όπως βλέπουμε, σε αυτές τις μάχες, ο Ρωσικός Στρατός κατάφερε να αναγκάσει τις ουκρανικές δυνάμεις σε ένα ιδιαίτερα δυσμενές στυλ μάχης. Αυτό είναι εμφανές τόσο σε τακτικό επίπεδο - καθώς οι AFU αναγκάζονται να θυσιάσουν εφεδρείες σε άχρηστες αντεπιθέσεις, υφίστανται σημαντικά μεγαλύτερες απώλειες από τις Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις - όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο, καθώς οι ουκρανικές δυνάμεις αναγκάζονται να προσκολληθούν σε καταδικασμένες πόλεις για να κρατήσουν με κάποιο τρόπο την άμυνα. 

Όλα αυτά δίνουν στον Ρωσικό Στρατό ένα βασικό στρατηγικό πλεονέκτημα: την πρωτοβουλία στο πεδίο της μάχης, η οποία οδηγεί στην φθορά του εχθρού και επιταχύνει τη στιγμή που οι AFU δεν θα είναι σε θέση να διεξάγουν αντεπιθέσεις και να κρατήσουν την πρώτη γραμμή. 

Αυτή η στιγμή θα σηματοδοτήσει την κατάρρευση της AFU και θα καθορίσει την έκβαση του πολέμου.

Πηγή: RT

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Δεν υπάρχει μεγαλύτερη οδύνη – το ξέρω, το έχω νιώσει – από του γονιού που χάνει το παιδί του. Ακόμα κι άμα ήταν λεχούδι, βρέφος, ακόμα και αν ήρθε στον κόσμο για να πει ένα «γεια» και βιάστηκε να επιστρέψει «εν τόπω χλοερώ» όπως λένε οι Χριστιανοί, στο μηδέν καθώς ισχυρίζονται οι άθεοι. Πόσω μάλλον όταν ο θάνατος το παίρνει στον ανθό, στην εφηβεία του, στην πρώτη νιότη. Το ντύνουν στην κηδεία νύφη ή γαμπρό, μένουν στην κάμαρά του τα μετάλλια από αθλητικούς αγώνες, στο μπάνιο τα καλλυντικά της… Δεν υπάρχει πιο βίαιη ανατροπή της φυσικής τάξης, κατάλυση του ίδιου του νοήματος της ζωής. Δεν υπάρχει γονιός που αν του δινόταν η επιλογή, δεν θα προτιμούσε να πεθάνει ο ίδιος, έστω και με φρικτά βασανιστήρια, παρά το σπλάχνο του.

Το αποκορύφωμα του παραλόγου; Η ζωή συνεχίζεται. Στα τριήμερα, στα εννιάμερα οι κοντινότεροι φίλοι, συγγενείς, που άγρυπνοι σου συμπαραστάθηκαν, επιστρέφουν στην καθημερινότητά τους. Κι εσύ, κενός στο κενό, δεν είσαι πλέον άνθρωπος. Είσαι μια πληγή που όσο κρυώνει, πονάει χειρότερα. Αν δεν αυτοκτονήσεις μία κι έξω ή σταδιακά, παραδομένος στο αλκοόλ είτε στις ουσίες, τι σου μένει να κάνεις; Τυχερός να έχεις άλλα παιδιά – δεν θα υποκαταστήσουν εκείνο που λείπει, θα σε κάνουν ωστόσο να ξανασηκωθείς στα πόδια σου για να τα φροντίσεις. Ευλογημένος να ασκείς ένα επάγγελμα που ειλικρινά αγαπάς, να του δοθείς με πάθος, να σου ανταποδώσει κάποια ψήγματα παρηγοριάς. Να βρεις μια αποστολή, έναν λόγο να αναπνέεις.

Μια αγαπημένη μου φίλη, όταν έθαψε τον γιο της, αφοσιώθηκε στα ορφανά, στα ριγμένα σε ιδρύματα. Δεν μπορούσε λόγω ηλικίας να υιοθετήσει, έγινε όμως η καλή νεράιδά τους, η στοργή του Σαββατοκύριακου. Η Μάγδα Φύσσα τάχθηκε στον αγώνα εναντίον του νεοναζισμού – εμπρός στο κουράγιο, στη μαχητικότητά της υποκλίθηκε η Ελλάδα – την εξάρθρωση, τη δικαστική καταδίκη της μεταμφιεσμένης σε πολιτικό κόμμα συμμορίας τη χρωστάμε και σε εκείνη. Οι γονείς των νεκρών στα Τέμπη τι κάνουν; Ονομάζουν το φοβερό δυστύχημα δολοφονία. Δεν πρόκειται προφανώς για σχήμα καθ’υπερβολήν. Κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί στα σοβαρά ότι ένας άρρωστος νους προκάλεσε τη σύγκρουση των τρένων. Βαρύτατη αμέλεια έδειξαν οι σιδηροδρομικοί της βάρδιας, εξωφρενική ανευθυνότητα. Οσο για τους πολιτικούς τους προϊστάμενους, που περίμεναν να κατακάτσει ο κουρνιαχτός για να συνεχίσουν την καριέρα τους, ξεπέρασαν κάθε όριο οίησης. Συγκαλύφθηκαν στοιχεία; Θα αποδειχθεί στη δίκη. Εκείνο που ήρθε στο φως στα Τέμπη, το γνωρίζαμε ήδη. Το συγκαλύπτουμε, το ανεχόμαστε επί γενιές ολόκληρες ως κοινωνία. Είναι το εν δυνάμει θανατηφόρο πελατειακό μας σύστημα. Η νοοτροπία που διαπερνάει κυβερνώντες και κυβερνώμενους πως κάθε παράταξη έχει δικαίωμα να βολεύει τους δικούς της. Να εκμεταλλεύεται τις τρύπες του ΑΣΕΠ, να τους μεταθέτει σε πόστα απαιτητικότερα από τις ικανότητές τους, βεβαίως και πιο προσοδοφόρα. Λούφα και παραλλαγή λέγεται το έγκλημα των Τεμπών. Είναι διαρκές. Συλλογικό.

Οσοι θρηνούν – και θα θρηνούν για πάντα – δικούς τους ανθρώπους στα Τέμπη φτιάχνουν σωματεία. Οργανώνουν εκδηλώσεις μνήμης, τσακώνονται μεταξύ τους, στέλνουν εξώδικα, κάποιοι επιδιώκουν τη δημοσιότητα, οι άλλοι τους αναθεματίζουν, κάποιοι προσδοκούν δικαίωση – τι δικαίωση; Ακόμα και αν φτάσει το μαχαίρι στο κόκκαλο, ακόμα και αν εκσυγχρονιστεί εκ βάθρων το σιδηροδρομικό μας δίκτυο και γίνει απολύτως ασφαλές, εφάμιλλο του ιαπωνικού, οι αδικοχαμένοι τους δεν θα γυρίσουν πίσω.

Δεν κρίνεις όποιον τόσο πονάει. Δεν του κουνάς το δάκτυλο, δεν απαιτείς να μένει ψύχραιμος, να βάζει ή να μη βάζει στη συναυλία εισιτήριο, δεν τον κατηγορείς κι αν κομματίζεται κι αν ξεπερνά το μέτρο, το μέτρο που εσύ, ο μη πενθών, έχεις ορίσει. Στοιχειώδης σεβασμός ονομάζεται. Ο,τι θέλουν μπορούν να λένε και να κάνουν οι απαρηγόρητοι. Ο,τι τους μαλακώνει έστω κι ελάχιστα την πληγή. Οι υπόλοιποι ας σιωπούμε. Κι ας έχουμε επίγνωση της προσώρας καλής μας τύχης.-

Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το «επιτελικό κράτος» αποκατέστησε την αποτελεσματικότητα του κράτους. Ο κατάλογος των έργων που απεντάχθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης αποδεικνύει ότι αυτό δεν ισχύει καθόλου

Μια βασική πλευρά της κυβερνητικής ρητορικής είναι ότι είναι αποτελεσματική. Ότι αποδίδει. Ότι παράγει έργο. Όλη η μυθολογία περί του «επιτελικού κράτους» στηρίζεται πάνω στο ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης είναι, πέραν όλων των άλλων, και ένας αποτελεσματικός μάνατζερ, που απαιτεί συγκεκριμένα και μετρήσιμα αποτελέσματα, και που πιέζει τους υπουργούς να δουλεύουν. Οι εβδομαδιαίες αναρτήσεις του πρωθυπουργού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, αυτό το ιδιαίτερο δημόσιο non paper, πάντα περιλαμβάνουν απολογισμούς του έργου που παράγει η κυβέρνηση.

Αυτή η αποτελεσματικότητα του κυβερνητικού έργου αποτελεί και εμμονή των υπουργών της κυβέρνησης. Πάντοτε οι υπουργοί επιδιώκουν τη δημοσιότητα, άλλωστε αυτή είναι αναπόσπαστο τμήμα της πιθανότητας να επανεκλεγούν, αλλά για πρώτη φορά τόσο συστηματικά απαριθμούν εγκαίνια, νομοθετικές πρωτοβουλίες, προγράμματα δράσης. Το timeline όσων έχουμε την ατυχία ο αλγόριθμος να μας θεωρεί «πολιτικά ζώα» πλημμυρίζει κάθε μέρα από τις σχετικές αναρτήσεις.

Και βέβαια αυτό είναι αναπόσπαστο τμήμα της προσπάθειας της κυβέρνησης να πείσει ότι η Νέα Δημοκρατία είναι η μόνη παράταξη που πραγματικά έχει κυβερνησιμότητα, που μπορεί να αναλάβει το κράτος και να το διαχειριστεί και πώς οποιαδήποτε άλλη πολιτική δύναμη δεν θα κάνει μόνο λανθασμένες πολιτικές επιλογές, αλλά και επειδή οι ιδεολογικές εμμονές θα συναντήσουν την ανικανότητα θα οδηγήσει τη χώρα στο χάος και τίποτα δεν θα δουλεύει στο κράτος.

Το Ταμείο Ανάκαμψης δεν ήταν απλώς άλλη μια πηγή χρηματοδότησης. Για πρώτη φορά η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφάσισε να δανειστεί ως τέτοια, για να προσφέρει χρηματοδότηση, που θα μπορούσε να δώσει την κρίσιμη αναπτυξιακή ώθηση που χρειαζόταν μετά την πανδημία. Για μια χώρα σαν την Ελλάδα ήταν μια πολύ μεγάλη αναπτυξιακή ευκαιρία, γιατί επέτρεπε να γίνουν πράξη σημαντικά σχέδια και να διαμορφωθούν οι υποδομές της επόμενης μέρας για τη χώρα.

Όμως, το Ταμείο Ανάκαμψης, με βάση τα χαρακτηριστικά που είχαν αποφασίσει τα κράτη-μέλη της ΕΕ ύστερα από τη μακρά διαπραγμάτευση που χρειάστηκε, είχε πολύ συγκεκριμένες απαιτήσεις ως προς τη λειτουργία του κράτους και την ικανότητά του να διαχειριστεί αυτές τις χρηματοδοτήσεις και τα δάνεια σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα. Γιατί το Ταμείο Ανάκαμψης, σε αντίθεση με αυτό που συνηθίσαμε να ονομάζουμε ΕΣΠΑ, δηλαδή τα χρήματα που λαμβάνει η χώρα μας από τον κοινοτικό προϋπολογισμό δεν επιτρέπει καθυστερήσεις ούτε μεταφορά σε επόμενες περιόδους. Είχε, δηλαδή, σαφή ημερομηνία λήξης και μάλιστα αναγκαία προϋπόθεση για την εκταμίευση ήταν η ολοκλήρωση των έργων.

Η κυβέρνηση μέχρι τώρα δεν έχει δώσει μια πλήρη εικόνα για το ποιο είναι το συνολικό ύψος των έργων που απεντάσσονται. Όμως, αρκετοί μιλούν για συνολικές απεντάξεις ύψους άνω των 2 δισεκατομμύριων ως προς το συνολικό κόστος των έργων (δηλαδή ευρωπαϊκοί πόροι και ιδιωτική συμμετοχή). Κοινώς λεφτά που «χάθηκαν» ενώ θα μπορούσαν να είχαν πιάσει τόπο. Και όλα αυτά χωρίς να συνυπολογίσουμε σε ποια κατάσταση θα είναι τελικά όσα παρέμειναν ενταγμένα.

Και βέβαια όλα αυτά χωρίς να έχει γίνει μέχρι τώρα ένας πραγματικός απολογισμός πόσα από αυτά τα ποσά που όντως χρησιμοποιήθηκαν έπιασαν τόπο, ποια είναι η ποιότητα (αλλά συχνά και η χρησιμότητα) των παραδοτέων, σε ποιο βαθμό όντως θα συμβάλουν σε μια αναπτυξιακή δυναμική.

Και αυτό γιατί έχει γίνει σαφές ότι ένα μεγάλο μέρος των έργων σχεδιάστηκε με βάση το κριτήριο της απορροφησιμότητας παρά της χρησιμότητας ή της αναπτυξιακής συμβολής. Δεν είναι τυχαίο ότι είχαμε παραδείγματα εταιριών που εκτινάχθηκαν ως προς τον τζίρο και την κερδοφορία μέσα από τη διαχείριση τέτοιων κονδυλίων, με σαφείς ενδείξεις ότι ορισμένες από αυτές έχουν εκφράσει την «ευγνωμοσύνη» τους στην κυβέρνηση μέσα από τη συμβολή τους στη διαμόρφωση ενός φιλοκυβερνητικού μηντιακού οικοσυστήματος.

Την ίδια στιγμή εμβληματικά υποτίθεται έργα – όπως αυτά που θα έφερναν σημαντικό ερευνητικό δυναμικό στη χώρα –, αναγκαίες υποδομές άρδευσης και πολιτικής προστασίας, ή σημαντικές συνεισφορές στην αντιμετώπιση κοινωνικών αναγκών όπως το Σπίτι ΙΙ, απεντάσσονταν με αναζήτηση άλλων πόρων. Για να μην αναφερθούμε στους χιλιάδες ασφαλισμένους που είδαν να ακυρώνονται διαγνωστικές εξετάσεις που είχαν προγραμματίσει εξαιτίας της λήξης του προγράμματος.

Όλα αυτά είναι σαφές ότι δεν έχουν καμία σχέση με οποιαδήποτε έννοια χρηστής και αποτελεσματικής διαχείρισης. Αποτυπώνουν ότι μια κυβέρνηση που λειτουργεί πολύ περισσότερο με κριτήρια εξυπηρέτησης συμφερόντων, που δεν έχει εμπιστοσύνη στο δυναμικό που στελεχώνει το κράτος αλλά στις κάθε λογής «συμβουλευτικές εταιρείες» και που πραγματικό αναπτυξιακό σχέδιο για τη χώρα δεν έχει, την κρίσιμη ώρα όσο και να διαφημίζει την αποτελεσματικότητά της θα βρεθεί να χάνει μία από τις μεγαλύτερες αναπτυξιακές ευκαιρίες που δόθηκαν σε αυτή τη χώρα τα τελευταία χρόνια. Καθόλου τυχαία, είναι σαφές ότι θα σταματήσει και η επίδραση από αυτές τις χρηματοδοτικές ροές η χώρα θα οδηγηθεί σε μια υφεσιακή δυναμική, ακριβώς επειδή δεν αξιοποιήθηκαν πραγματικά ως πολλαπλασιαστές για την ανάπτυξη και όχι ως απλές εισροές.

Αυτό έχει να κάνει, όπως έχω υπογραμμίσει ξανά, και με την ιδιότυπη κρίση του κράτους με την οποία είναι αντιμέτωπη η χώρα, δηλαδή τη συστηματική υπονόμευση της δυνατότητας του κράτους να λειτουργεί επιτελικά και να παράγει αποτελέσματα. Κρίση, που προκλήθηκε αρχικά από τα μνημόνια και συνεχίστηκε από τον κοντόθωρο νεοφιλελευθερισμό της Νέας Δημοκρατίας. Πράγμα που σημαίνει ότι δεν αρκεί η ανάδειξη της αποτυχίας και ανικανότητας της κυβέρνησης να κάνει όντως τη δουλειά που έπρεπε (και το Ταμείο Ανάκαμψης ήταν στην κατηγορία «μια δουλειά είχατε να κάνετε»), αλλά η προσπάθεια να συναχθούν όσο το δυνατόν περισσότερα διδάγματα για το τι μπορεί να σημαίνει αποτελεσματική διακυβέρνηση και κράτος που να λειτουργεί στα αλήθεια.

Πηγή: in