ενημέρωση 4:23, 13 November, 2026

Το «ντεμπούτο» της Τζούλιαν Μουρ

Στη νέα ταινία του Τζέσι Αϊζενμπεργκ «The Debut», η 66χρονη οσκαρική ηθοποιός υποδύεται τη Μόνα, μια γυναίκα που αισθάνεται ότι περνάει απαρατήρητη στην καθημερινότητά της. «Νομίζω ότι μας αφορά όλους, όταν οι άνθρωποι δηλώνουν ότι είναι αόρατοι, εννοούν πως δεν αισθάνονται ότι οι άλλοι τούς βλέπουν και τους αναγνωρίζουν για αυτό που είναι»

Μια μάλλον άχρωμη και συνεσταλμένη μεσήλικη γυναίκα μπαίνει σε ένα μικρό θέατρο, σε μια κωμόπολη του Νιου Τζέρσεϊ, για να περάσει από οντισιόν για ένα μιούζικαλ, διεκδικώντας έναν δεύτερο ρόλο. Εχει να τραγουδήσει από τότε που συμμετείχε στη σχολική χορωδία, αλλά κάτι την ωθεί να δοκιμάσει ξανά. Ανεβαίνει στη σκηνή έπειτα από μία καταξιωμένη επαγγελματία. Οταν αρχίζει να τραγουδά, ο σκηνοθέτης την κοιτάζει τουλάχιστον δύσπιστα, εάν όχι επικριτικά. Ομως η αμήχανη αυτή οντισιόν αποτελεί στην πραγματικότητα την αφετηρία μιας διαδρομής που θα της προσφέρει πολύ περισσότερα από έναν θεατρικό ρόλο: έναν σκοπό και, κυρίως, ανθρώπους μεταξύ των οποίων να αισθάνεται πως κάπου ανήκει.

Αυτή είναι η πλοκή του «The Debut» της νέας ταινίας του Τζέσι Αϊζενμπεργκ που μόλις προβλήθηκε στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Ρώμης. Διάσημος κυρίως για την ερμηνεία του στο ρόλο του Μαρκ Ζάκερμπεργκ στο «The Social Network» του Ντέιβιντ Φίντσερ (2010), ο Αϊζενμπεργκ, πέρα από τη σκηνοθεσία, υπογράφει και το σενάριο ενώ ερμηνεύει επίσης έναν από τους ηθοποιούς του μιούζικαλ. Οσο για τους πρωταγωνιστές του «The Debut», ο Πολ Τζιαμάτι υποδύεται τον «αινιγματικό» σκηνοθέτη Τζέρι Μπλάνκενμπιουλερ ενώ η Τζούλιαν Μουρ ερμηνεύει την «ντροπαλή» Μόνα Φρίντμαν. «Το υπέροχο αυτό σενάριο με άγγιξε βαθιά.

Με έκανε να σκεφτώ γιατί κάνω αυτό το παράξενο επάγγελμα και πόσο μαγικό είναι να δημιουργείς μαζί με άλλους κάτι που υπάρχει μόνο στη φαντασία», είπε η πολυβραβευμένη (στις Κάννες, στη Βενετία, στο Βερολίνο καθώς και με Οσκαρ) αμερικανίδα ηθοποιός, συνομιλώντας με την Αριάνα Φίνος της La Repubblica. Μετά την παγκόσμια πρεμιέρα της ταινίας στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τελουράιντ (Κολοράντο) και την προβολή της στη συνέχεια στα φεστιβάλ του Τορόντο, της Νέας Υόρκης, του Σαν Σεμπαστιάν και του Λονδίνου, ο Τζέσι Αϊζενμπεργκ περιέγραψε την ταινία του ως έναν «ύμνο στο θέατρο». Και η Τζούλιαν Μουρ συμφωνεί με αυτήν την άποψη.

H Τζούλιαν Μουρ στο… ντεμπούτο της στο «The Debut» (A24) «Στον κινηματογράφο βλέπουμε ανθρώπους να απάγονται και αστεροειδείς έτοιμους να πλήξουν τη Γη. Στην καθημερινότητα, όμως, τα δράματα είναι άλλα: να κολλήσεις στην κίνηση, να αργήσεις στη δουλειά, να φοβάσαι ότι κάποιος θα σε εγκαταλείψει, να τσακωθείς με την αδελφή σου. Αυτές είναι καταστάσεις που γνωρίζω καλά, γιατί πέρα από το πλατό, έχω μια φυσιολογική ζωή. Ηθελα να μιλήσω για αυτές τις μικρές συναισθηματικές συγκρούσεις, για την επιθυμία να ανήκεις κάπου, να τραγουδήσεις ένα τραγούδι, να αντιληφθείς τα πράγματα». Ανεβαίνοντας στη σκηνή του «The Debut», η 66χρονη (την 3η Δεκεμβρίου) ηθοποιός θυμήθηκε και το δικό της θεατρικό ντεμπούτο στην πραγματική ζωή πριν από πολλές δεκαετίες, όταν ήταν ακόμη μαθήτρια στο γυμνάσιο.

«Ημουν το κορίτσι με τα κόκκινα μαλλιά το οποίο, συνήθως, δεν εμφανίζεται στη σκηνή. Αλλά η καθηγήτρια ήθελε όλοι να έχουμε έναν ρόλο, οπότε με έβαλε να κάθομαι σε ένα παγκάκι και να τρώω ένα σάντουιτς», θυμάται ακόμα η Τζούλιαν Μουρ. «Ημουν τόσο τρομοκρατημένη που δεν μπορούσα να το καταπιώ. Τότε ανακάλυψα πρώτη φορά πόσο ξένο μπορεί να σου γίνει το ίδιο σου το σώμα όταν ανεβαίνεις στη σκηνή και το ίδιο συμβαίνει και στη Μόνα», είπε. Στο «The Debut» ο Αϊζενμπεργκ της ανέθεσε δύο ρόλος. Καταρχάς ερμηνεύει την Μόνα: μια γυναίκα ανικανοποίητη από τη ζωή της που αποφασίζει να την αλλάξει και βρίσκει έναν σκοπό και ανθρώπους με τους οποίους αισθάνεται ότι ανήκει κάπου.

Στη συνέχεια, όμως, υποδύεται και την μις Ντάνιελ, τον χαρακτήρα της Μόνα στο μιούζικαλ. Στην αρχή η μις Ντανιέλ δεν έχει ακόμη αποκτήσει υπόσταση. Το κοινό βλέπει τη Μόνα να μαθαίνει πώς να τη δημιουργήσει. Σταδιακά εξελίσσεται σε έναν από εκείνους τους δεύτερους ρόλους των μιούζικαλ που κάποια στιγμή αποκτούν ένα μεγάλο, ολόδικό τους νούμερο. «Απέτισα φόρο τιμής στις σπουδαίες γυναίκες του μιούζικαλ, όπως η Λάιζα Μινέλι, η Πάτι Λουπόν και η Τσίτα Ριβέρα. Με ενθουσιάζει αυτή η πολυπλοκότητα σε μια τόσο χαρούμενη ταινία», είπε η Μουρ. Η Μόνα είναι μια γυναίκα που αισθάνεται ότι περνάει απαρατήρητη στην καθημερινότητά της.

«Νομίζω ότι μας αφορά όλους αυτό. Οταν οι άνθρωποι δηλώνουν ότι είναι αόρατοι εννοούν πως δεν αισθάνονται ότι οι άλλοι τούς βλέπουν και τους αναγνωρίζουν για αυτό που είναι. Πρόκειται για ένα αίσθημα κενού πίσω από το οποίο υπάρχει η απεγνωσμένη ανάγκη για αλλαγή, για έναν σκοπό, για μια πορεία», εξήγησε η ηθοποιός. Σημείωσε, μάλιστα, πως και η ίδια αισθάνεται συχνά αόρατη εξαιτίας του επαγγέλματός της. «Η δουλειά του ηθοποιού είναι τρόπον τινά περιστασιακή. Ως ηθοποιός είσαι ευτυχισμένος μόνο όταν ξέρεις ποια θα είναι η επόμενη δουλειά σου. Και αρχικά οι πιθανότητες είναι εναντίον σου. Υπάρχουν πολύ περισσότεροι ηθοποιοί παρά διαθέσιμοι ρόλοι.

Νιώθεις ότι δεν θα συμβεί τίποτα, ότι μπορεί και να εξαφανιστείς. Αλλά συνεχίζουμε να το κάνουμε παρά τα σκαμπανεβάσματα και την αβεβαιότητα. Είμαστε εθισμένοι στο συναίσθημα που νιώθουμε όταν παίζουμε», είπε η Τζούλιαν Μουρ. Οσο για την πραγματική ζωή, «ορισμένα παιδικά βιώματα σε σημαδεύουν. Ο πατέρας μου ήταν στρατιωτικός και μετακομίζαμε διαρκώς. Η αίσθηση ότι ήμουν πάντα η νεοφερμένη δεν με εγκατέλειψε ποτέ. Ξέρω τι σημαίνει να βρίσκεσαι κάπου όπου δεν γνωρίζεις κανέναν, δεν ξέρεις πως να προσανατολιστείς, δεν έχεις φίλους, δεν έχει κάποιον να καθίσεις να φας». 

Ντέιβιντ Χόκνεϊ - «Αν οι άνθρωποι είχαν κινητά, θα έστελναν γυμνά ανέκαθεν»

Ο σπουδαίος Βρετανός καλλιτέχνης του 20ού αιώνα μιλά για τη ζωγραφική, τη φωτογραφία και την τεχνολογία, σε συνέντευξη που εδωσε στο σπίτι του στη Γαλλία τον Μάρτιο του 2019.

Ο Ντέιβιντ Χόκνεϊ (1937-2026) θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς και πολυτάλαντους Βρετανούς καλλιτέχνες του 20ού αιώνα. Συνέβαλε σημαντικά τόσο στην ίδρυση όσο και στην ανάπτυξη του κινήματος της ποπ αρτ στη Βρετανία, ξεκινώντας με τη συμμετοχή του σε μια ετήσια έκθεση με τίτλο «Young Contemporaries» το 1960, η οποία σηματοδότησε επίσης την αρχή της αναγνώρισής του στον κόσμο της τέχνης. Ο Χόκνεϊ τιμήθηκε με πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων το Praemium Imperiale για τη Ζωγραφική (1989) και το Βραβείο για τη Διά βίου Καλλιτεχνική Αριστεία (Pratt Institute) το 2018. Τα έργα του βρίσκονται σε πολυάριθμες συλλογές σε όλο τον κόσμο, μεταξύ των οποίων η Εθνική Πινακοθήκη της Αυστραλίας στην Καμπέρα, η Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων και η Γκαλερί Τέιτ στο Λονδίνο, το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης και το Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης στη Νέα Υόρκη, το Κέντρο Πομπιντού στο Παρίσι, το Μουσείο Ντε Γιουνγκ στο Σαν Φρανσίσκο, το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Λουιζιάνα στο Χούμλεμπεκ και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο Τόκιο.

Πηγή: Louisiana Channel

Σάντρα Χίλερ - «Ο φασισμός δεν έρχεται μέσα σε μια νύχτα»

Με αφορμή τη νέα ταινία του Πάβελ Παβλικόφσκι, η σπουδαία ηθοποιός μιλά για τον σοσιαλισμό, τον φασισμό και όσα έμαθε μεγαλώνοντας σε μια χώρα που δεν υπάρχει πια.

Η Σάντρα Χίλερ δακρύζει στη μέση μιας συνέντευξης. Η συζήτηση έχει φτάσει στην Ανατολική Γερμανία, όπου μεγάλωσε, και στην πολιτική ιδέα που συνδέθηκε με την ίδρυσή της. Η Γερμανίδα ηθοποιός, που φέτος πρωταγωνιστεί σε τέσσερις μεγάλες κινηματογραφικές παραγωγές, συγκινείται μιλώντας για τον σοσιαλισμό και την υπόσχεση ενός διαφορετικού κόσμου που δεν πραγματοποιήθηκε. Λίγο αργότερα θα μιλήσει για την άνοδο της ακροδεξιάς στη σημερινή Γερμανία και τον κίνδυνο μιας σταδιακής επιστροφής του φασισμού.

Αφορμή για τη νέα της συνέντευξη είναι η «Πατρίδα» (Fatherland) του Πάβελ Παβλικόφσκι, στην οποία υποδύεται την Έρικα Μαν, κόρη του νομπελίστα συγγραφέα Τόμας Μαν. Η ασπρόμαυρη ταινία διαδραματίζεται το 1949, όταν πατέρας και κόρη ταξιδεύουν στη Γερμανία, ύστερα από δεκαέξι χρόνια εξορίας στις Ηνωμένες Πολιτείες. Από τη Φρανκφούρτη, που βρίσκεται υπό αμερικανικό έλεγχο, έως τη Βαϊμάρη της σοβιετικής ζώνης, διασχίζουν μια χώρα κατεστραμμένη από τον πόλεμο, η οποία προσπαθεί να αντιμετωπίσει το ναζιστικό παρελθόν της ενώ ήδη διαμορφώνεται ο μεταπολεμικός διχασμός της.

Σάντρα Χίλερ: «Ο φασισμός δεν έρχεται μέσα σε μια νύχτα»
Στιγμιότυπο από την ασπρόμαυρη ταινία «Πατρίδα» (Fatherland) του Πάβελ Παβλικόφσκι, που διαδραματίζεται στη μεταπολεμική Γερμανία του 1949 και ακολουθεί το ταξίδι του Τόμας Μαν και της κόρης του, Έρικα, σε μια χώρα αντιμέτωπη με το ναζιστικό παρελθόν της.

Για τη Χίλερ, η ταινία αγγίζει κάτι που σπάνια συναντά στον γερμανικό κινηματογράφο: την προσπάθεια να αναγνωριστούν οι αρχικές προσδοκίες της Ανατολικής Γερμανίας, χωρίς να παραβλέπεται η ιστορική τους διάψευση. Η ίδια γεννήθηκε στη Λαϊκή Δημοκρατία της Γερμανίας και εξακολουθεί να ζει στη Λειψία, στην πρώην ανατολική πλευρά της χώρας. Πιστεύει ότι η ιστορία της Ανατολής παραμένει δύσκολο θέμα για τους Γερμανούς σκηνοθέτες και ότι η «Πατρίδα» περιέχει ένα ιδιαίτερο πένθος, που γίνεται πιο αισθητό σε όσους προέρχονται από εκεί.

Η φωνή της σπάει όταν εξηγεί πόσο ευγνώμων είναι στον Παβλικόφσκι που βρήκε χώρο στην ταινία του για μια πολιτική ιδέα η οποία, όπως λέει, δεν επιβίωσε στη Γερμανία: την ιδέα του σοσιαλισμού. Σκουπίζει τα μάτια της και λίγο αργότερα αστειεύεται με τον δημοσιογράφο, προβλέποντας πως τα δάκρυά της θα γίνουν τίτλος.

Η Χίλερ θεωρεί ότι για ένα διάστημα η Ανατολική και η Δυτική Γερμανία θα μπορούσαν να είχαν μάθει η μία από την άλλη. Η σκέψη αυτή την οδηγεί αναπόφευκτα στο πολιτικό παρόν. Μιλώντας για την ακροδεξιά Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), επισημαίνει τις ομοιότητες που βλέπει με σκοτεινές περιόδους της γερμανικής ιστορίας.

«Ο φασισμός δεν έρχεται μέσα σε μια νύχτα. Έρχεται αργά, σε μικρές δόσεις», προειδοποιεί. Για την ίδια, το ζήτημα δεν είναι μόνο η αναγνώριση του κινδύνου, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο η κοινωνία θα αντιδράσει.

Σάντρα Χίλερ: «Ο φασισμός δεν έρχεται μέσα σε μια νύχτα»
φωτογραφία: Harley Weir

Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα επειδή η Χίλερ βρίσκεται σε μια εξαιρετική καμπή της καριέρας της. Μετά την «Ανατομία μιας πτώσης», που της χάρισε υποψηφιότητα για Όσκαρ, και τη «Ζώνη Ενδιαφέροντος», όπου υποδύθηκε τη σύζυγο του διοικητή του Άουσβιτς, το 2026 τη βρίσκει να κινείται ανάμεσα σε διαφορετικούς κινηματογραφικούς κόσμους. Από την εμπορική επιτυχία της «Αποστολής Χαίρε Μαρία», δίπλα στον Ράιαν Γκόσλινγκ, και το Digger του Αλεχάντρο Γκονσάλες Ινιάριτου με τον Τομ Κρουζ, μέχρι τις ασπρόμαυρες ευρωπαϊκές παραγωγές «Πατρίδα» και Rose.

Στο τελευταίο, σε σκηνοθεσία Μάρκους Σλάιντσερ, υποδύεται μια γυναίκα του 17ου αιώνα που ζει ως άντρας, έχοντας υιοθετήσει την ταυτότητα ενός στρατιώτη. Για να προετοιμαστεί, παρατήρησε πιο προσεκτικά από ποτέ τη συμπεριφορά των αντρών. Εκείνο που της έκανε εντύπωση ήταν πόσο συχνά, κατά την παρατήρησή της, οι άντρες αντιμετωπίζουν την είσοδό τους σε έναν χώρο σαν να μπαίνουν σε πεδίο μάχης, αναζητώντας ποιος αποτελεί απειλή και πώς μπορούν να επικρατήσουν.

Η Χίλερ, που κέρδισε το βραβείο ερμηνείας στο φετινό Φεστιβάλ Βερολίνου για το Rose, βλέπει πλέον το Χόλιγουντ να της ανοίγει διάπλατα τις πόρτες. Ωστόσο, η ίδια επιμένει ότι δεν αισθάνεται διαφορετική από τους ανθρώπους με τους οποίους συνεργάζεται. Θεωρεί σημαντικότερο να ανήκει σε μια δημιουργική ομάδα παρά να ξεχωρίζει από αυτήν. Ακόμη και την επιτυχία της τελευταίας χρονιάς την αντιμετωπίζει ως αποτέλεσμα ταινιών που γυρίστηκαν σε διαφορετικές περιόδους και έτυχε να κυκλοφορήσουν σχεδόν ταυτόχρονα.

Η στάση αυτή επηρεάζει και τη σχέση της με το θέατρο. Στη Λειψία έχει συνιδρύσει την πειραματική ομάδα Farn Kollektiv, αλλά η αναγνωρισιμότητά της δυσκολεύει πλέον τη συμμετοχή της στη σκηνή ως ισότιμου μέλους ενός θιάσου. Όταν το κοινό έρχεται αποκλειστικά για να δει εκείνη, αισθάνεται ότι η δουλειά των υπόλοιπων ηθοποιών περνά σε δεύτερη μοίρα. Έτσι, ετοιμάζει δύο νέες παραστάσεις τις οποίες θα σκηνοθετήσει η ίδια.

Σάντρα Χίλερ: «Ο φασισμός δεν έρχεται μέσα σε μια νύχτα»
φωτογραφία: Harley Weir

Παρά τη διεθνή επιτυχία της, δεν σχεδιάζει να εγκατασταθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το Χόλιγουντ παραμένει γι' αυτήν ένας τόπος δουλειάς, ενώ η ζωή της βρίσκεται στη Γερμανία.

Και ίσως εκεί επιστρέφει το πιο ενδιαφέρον σημείο της συνέντευξης. Η Χίλερ πιστεύει ότι η εμπειρία της κατάρρευσης της Ανατολικής Γερμανίας της δίδαξε πως κανένα πολιτικό ή κοινωνικό σύστημα δεν διαρκεί για πάντα.

Σε μια εποχή κατά την οποία όσα θεωρούνταν δεδομένα μοιάζουν να μην αποδίδουν πλέον, αυτή η γνώση δεν αφορά μόνο το παρελθόν. Αφήνει ανοιχτή τη δυνατότητα να σκεφτούμε διαφορετικά το μέλλον.

Με στοιχεία από The Guardian

Πόσο επικίνδυνη θεωρεί ο Γκέιτς την τεχνητή νοημοσύνη

Από τις προειδοποιήσεις του Μπιλ Γκέιτς μέχρι τα περιστατικά ανεξέλεγκτης δράσης συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης, οι φόβοι για απώλεια του ανθρώπινου ελέγχου εντείνονται. Τι είναι το περίφημο «singularity»;

πορεί η τεχνητή νοημοσύνη να εξελιχθεί σε μια τεχνολογία την οποία ο άνθρωπος δε θα μπορεί να ελέγξει; Το ερώτημα, που μέχρι πριν από λίγα χρόνια αποτελούσε κυρίως αντικείμενο επιστημονικής φαντασίας, βρίσκεται, πλέον, στο επίκεντρο της συζήτησης για το μέλλον της τεχνολογίας. Οι ολοένα μεγαλύτερες δυνατότητες των προηγμένων μοντέλων, τα πρόσφατα περιστατικά απρόβλεπτης συμπεριφοράς και η επιτάχυνση του τεχνολογικού ανταγωνισμού προκαλούν ανησυχία ακόμη και στους ανθρώπους που πρωτοστάτησαν στην ανάπτυξη της ψηφιακής τεχνολογίας.

Ανάμεσά τους βρίσκεται και ο Μπιλ Γκέιτς, συνιδρυτής της Microsoft, ο οποίος εγκαταλείπει σταδιακά την αισιόδοξη προσέγγιση που διατηρούσε επί χρόνια για την τεχνητή νοημοσύνη και «κρούει τον κώδωνα του κινδύνου».

Η αλλαγή στάσης του Μπιλ Γκέιτς

Σε άρθρο του τον Αύγουστο του 2026, ο Γκέιτς προειδοποιούσε ότι η ανθρωπότητα δεν έχει προετοιμαστεί επαρκώς για τις ανατροπές που φέρνει η τεχνητή νοημοσύνη. Οι ανησυχίες του επικεντρώνονται στην απώλεια θέσεων εργασίας, στη διευκόλυνση κυβερνοεπιθέσεων και στην αξιοποίηση της ΤΝ για επικίνδυνους σκοπούς. Θεωρεί πως όσο τα συστήματα αποκτούν μεγαλύτερη αυτονομία, τόσο πιο πιθανό είναι να ενεργούν αντίθετα προς τα ανθρώπινα συμφέροντα, καθιστώντας δυσκολότερο τον έλεγχό τους.

Ο Γκέιτς εισηγείται τη δημιουργία νέων θεσμών εποπτείας, ακόμη και ενός διεθνούς οργανισμού για την ΤΝ, ενώ προτείνει να εξεταστεί η φορολόγηση των ρομπότ και η διατήρηση ορισμένων επαγγελματικών δραστηριοτήτων αποκλειστικά για ανθρώπους.

Τι είναι το «τεχνολογικό singularity»;

Οι προειδοποιήσεις αυτές επαναφέρουν στη δημόσια συζήτηση την έννοια της τεχνολογικής μοναδικότητας, γνωστής διεθνώς ως technological singularity.

Πρόκειται για ένα υποθετικό σημείο καμπής κατά το οποίο η τεχνητή νοημοσύνη θα αποκτήσει τη δυνατότητα να βελτιώνει αυτόνομα τις ικανότητές της, επιταχύνοντας την τεχνολογική της πρόοδο σε βαθμό που ο άνθρωπος ενδέχεται να αδυνατεί να την παρακολουθήσει ή να προβλέψει τις συνέπειές της. Η έννοια συνδέθηκε ιδιαίτερα με τον Αμερικανό μελλοντολόγο Ray Kurzweil, ο οποίος έχει τοποθετήσει την έλευση της τεχνολογικής μοναδικότητας γύρω στο 2045. Ωστόσο, πρόκειται για πρόβλεψη και όχι για επιστημονικά επιβεβαιωμένο ισχυρισμό.

Στη συζήτηση έχει παρέμβει και ο επικεφαλής της OpenAI, Sam Altman. Σε άρθρο του με τίτλο «The Gentle Singularity», υποστήριξε ότι η ανθρωπότητα έχει ήδη εισέλθει σε μια περίοδο επιταχυνόμενης τεχνολογικής εξέλιξης, στην οποία η ΤΝ αρχίζει να συνεισφέρει στη δημιουργία ακόμη πιο προηγμένων συστημάτων.

Αυτό, ωστόσο, δε σημαίνει ότι έχει επιτευχθεί η Γενική Τεχνητή Νοημοσύνη (AGI), ούτε ότι τα σημερινά συστήματα διαθέτουν ανεξάρτητη βούληση ή μπορούν να αυτοβελτιώνονται χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

(Φωτογραφία AP/Manuel Balce Ceneta)

Τα πρώτα ανησυχητικά περιστατικά

Οι ανησυχίες για την αυτονομία των συστημάτων δεν περιορίζονται πλέον σε θεωρητικά σενάρια. Τον Ιούλιο του 2026, η OpenAI γνωστοποίησε ένα σοβαρό περιστατικό κυβερνοασφάλειας κατά τη διάρκεια δοκιμών. Συστήματα τεχνητής νοημοσύνης κατάφεραν να παρακάμψουν περιορισμούς και να αποκτήσουν πρόσβαση σε υποδομές της πλατφόρμας Hugging Face.

Τα μοντέλα επιχειρούσαν να επιτύχουν έναν συγκεκριμένο στόχο που τους είχε ανατεθεί κατά τη δοκιμή, με πρακτικές που οι δημιουργοί τους δεν είχαν προβλέψει.

Έχουμε χάσει τον έλεγχο;

Η επιστημονική κοινότητα διατηρεί σημαντικές επιφυλάξεις απέναντι σε τέτοιου είδους συμπεράσματα. Η διεθνής έκθεση International AI Safety Report 2026, την οποία συντόνισε ο διακεκριμένος επιστήμονας Yoshua Bengio, επισημαίνει ότι τα σημερινά συστήματα εμφανίζουν πρώιμες ενδείξεις δυνατοτήτων σχετικών με την απώλεια ελέγχου, όχι όμως στον βαθμό που θα μπορούσαν να καταστούν πλήρως ανεξέλεγκτα.

Οι επιστήμονες διαφωνούν τόσο για την πιθανότητα όσο και για τον χρονικό ορίζοντα ενός τέτοιου σεναρίου.

Την ίδια στιγμή, ο συνιδρυτής της Anthropic, Jack Clark, προειδοποίησε στις 17 Οκτωβρίου, στο περιθώριο των ετήσιων συναντήσεων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας, ότι πληθαίνουν οι ενδείξεις μιας τεχνολογικής επιτάχυνσης που παραπέμπει στο singularity.

Παρότι υπογράμμισε ότι η ΤΝ παραμένει σήμερα υπό ανθρώπινο έλεγχο, εκτίμησε πως υπάρχει η πιθανότητα σύντομα να λειτουργεί πλήρως αυτόνομα.

Ποιος θα ελέγχει την τεχνητή νοημοσύνη;

Η αυτονόμηση της ΤΝ συνδέεται άμεσα με τη συγκέντρωση της τεχνολογικής ισχύος σε λίγες μεγάλες ιδιωτικές εταιρείες και την αδυναμία των θεσμών να ακολουθήσουν τις εξελίξεις.

Σε έρευνα του Council on Foreign Relations μεταξύ 350 ειδικών, μόλις το 5% εκτίμησε ότι οι θεσμοί θα μπορέσουν να συμβαδίσουν με την ανάπτυξη της ΤΝ. Αντίστοιχα, περισσότεροι από επτά στους δέκα θεωρούν πιθανότερο να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στη διακυβέρνησή της έπειτα από κάποιο σοβαρό περιστατικό.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί ήδη να θεσπίσει κανόνες μέσω της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), επιβάλλοντας, μεταξύ άλλων, υποχρεώσεις αξιολόγησης συστημικών κινδύνων, αναφοράς σοβαρών περιστατικών και προστασίας της κυβερνοασφάλειας για τα πλέον ισχυρά μοντέλα.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο εάν η τεχνητή νοημοσύνη θα ξεπεράσει κάποτε τις ανθρώπινες γνωστικές ικανότητες. Είναι και κατά πόσο οι κυβερνήσεις, οι θεσμοί και οι κοινωνίες θα μπορέσουν να ασκήσουν έλεγχο στον τρόπο με τον οποίο αναπτύσσεται και αξιοποιείται. Εν τέλει, η ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης αποτελεί το βασικό εχέγγυο για την αντιμετώπιση των ενδεχόμενων κινδύνων μιας «τεχνολογικής μοναδικότητας».