ΗΠΑ – Ιράν - Η οργή του Τραμπ, το «τελευταίο χαρτί» του Νετανιάχου και το τεστ του Βανς
Τραμπ και Τζει Ντι Βανς εκφράζουν τον εκνευρισμό τους με τις κινήσεις του Νετανιάχου στον Λίβανο, ενώ το νεογνό Μνημόνιο Κατανόησης παραμένει μετέωρο.
Δεν πρόλαβε η παγκόσμια κοινότητα να βγάλει έναν στεναγμό ανακούφισης για τη συμφωνία Ιράν – ΗΠΑ και ήδη τα πρώτα σύννεφα έκαναν την εμφάνισή τους. Η προγραμματισμένη για το σαββατοκύριακο συνάντηση μεταξύ του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και Ιρανών αξιωματούχων στην Ελβετία αναβάλλεται, προς το παρόν.
Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε πως «το οργανωτικό σκέλος των διαπραγματεύσεων δεν ήταν ποτέ απλό ή προβλέψιμο». Στην πραγματικότητα το «Μνημόνιο Κατανόησης του Ισλαμαμπάντ», των 14 σημείων, που υπεγράφη ηλεκτρονικά στις 17 Ιουνίου, μπάζει νερά από παντού.
Λίβανος: Το «σημείο μηδέν» που απειλεί την εκεχειρία
Ας δούμε το πρώτο σημείο, που είναι και ο λόγος αναβολής της συνάντησης.
Μόνο που οι σύμμαχοί τους, δηλαδή το Ισραήλ στην περίπτωση των Ηνωμένων Πολιτειών, και η Χεζμπολάχ του Ιράν δε βάζουν κάπου την υπογραφή τους. Ειδικά το Ισραήλ έχει φροντίσει να το ξεκαθαρίσει αυτό από την πρώτη στιγμή. Αναμενόμενο, δεδομένου ότι η αρχική αυτή συμφωνία προσλαμβάνεται ως καταστροφική, όχι μόνο από την κυβέρνηση Νετανιάχου, αλλά και σύσσωμη την αντιπολίτευση, καθώς και από την ισραηλινή κοινωνία.
Το αποτέλεσμα είναι ότι οι ισραηλινοί αμέσως μετά τη συμφωνία κλιμάκωσαν τις επιθέσεις τους στον Λίβανο και οι Ιρανοί δήλωσαν ότι δεν προχωρούν σε συζητήσεις αν δεν υπάρξει πραγματική εκεχειρία και εκεί. Στη συνέχεια, στις 19 Ιουνίου, με τη μεσολάβηση του Αμερικανού πρόεδρου ανακοινώθηκε εκεχειρία μεταξύ της Χεζμπολάχ και του Ισραήλ, αλλά η συνάντηση στις ελβετικές Άλπεις είχε ήδη αναβληθεί
Ένα άλυτο πρόβλημα
Το πρόβλημα είναι χρόνιο. Η Χεζμπολάχ ιδρύθηκε ως απάντηση στην ισραηλινή κατοχή του νοτίου Λιβάνου τη δεκαετία του 1980 και από την αρχή θεωρείται υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ. Ενεπλάκη ενεργά σε αυτόν τον πόλεμο όταν η Αμερική με το Ισραήλ επιτέθηκαν στο Ιράν και εξόντωσαν τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και άλλους ανώτατους αξιωματούχους.
Αυτούς τους μήνες του πολέμου, το Ισραήλ ακολουθεί πάγια πολιτική ότι η σύγκρουση με τη Χεζμπολάχ είναι ξεχωριστή από τα δρώμενα στο Ιράν, ενώ αντίθετα η Τεχεράνη υποστηρίζει σταθερά ότι η εκεχειρία και στον Λίβανο είναι απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία. Στα χαρτιά το πέτυχε. Στην πράξη τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα και ο Λίβανος αποτελεί το πρώτο μεγάλο αγκάθι αυτής της πολύ ασαφούς συμφωνίας.
Η ρήξη Τραμπ – Νετανιάχου και το πολιτικό παιχνίδι επιβίωσης
Η μεγάλη εικόνα είναι ότι ο Τραμπ πείστηκε από τον Νετανιάχου ότι μπορούσε να επιτεθεί στο Ιράν και να το ελέγξει σχετικά γρήγορα και εύκολα, αλλά δεν του βγήκε. Επιχειρηματίας είναι, κτηματομεσίτης, κάποια στιγμή αναγνώρισε ότι όχι μόνο δεν μπορεί να κερδίσει, αλλά χάνει καθημερινά και αποφάσισε να κλείσει μία συμφωνία για να τελειώνει.
Ο Νετανιάχου όμως, ο οποίος είναι πολλαπλά χαμένος από αυτήν τη συμφωνία, χρειάζεται μία νίκη απέναντι στη Χεζμπολάχ. Το να αφοπλίσει τη σιιτική οργάνωση και να εξασφαλίσει την ασφάλεια των κατοίκων του στο Βορά της χώρας, είναι το τελευταίο του χαρτί για την πολιτική του επιβίωση.
Ο Τραμπ δεν έκρυψε τον εκνευρισμό του απέναντι στον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Αρχικά είπε για τον Νετανιάχου «δεν ξέρω αν θα κατέβει στις εκλογές (που θα γίνουν στο Ισραήλ το φθινόπωρο), γιατί είναι πρωθυπουργός πολέμου». Στη συνέχεια, όταν ερωτήθηκε από Ισραηλινό μέσο ενημέρωσης αν θα τον υποστηρίξει στις εκλογές, είπε «Πιθανώς θα τον υποστηρίξω, αλλά θα πρέπει να αξιολογήσω όλους τους υποψηφίους. Θα πρέπει να είναι πιο λογικός».
Θα αναλάβει η Συρία τη Χεζμπολάχ;
Η κριτική δεν περιορίστηκε στο πρόσωπο του Ισραηλινού Πρωθυπουργού. Ο Τραμπ επέκρινε και τη στρατηγική και την αποτελεσματικότητα των ισραηλινών δυνάμεων ασφαλείας, λέγοντας χαρακτηριστικά : «Σκοτώνονται πάρα πολλοί άνθρωποι και δε χρειάζεται να γκρεμίζεις μια πολυκατοικία κάθε φορά που ψάχνεις κάποιον, επειδή υπάρχουν πολλοί άνθρωποι μέσα σε αυτές τις πολυκατοικίες και δεν είναι όλοι Χεζμπολάχ, αυτό μπορώ να σας το πω σίγουρα». Και συμπλήρωσε ότι «Πρότεινα στο Ισραήλ να αφήσει τη Συρία να κανονίσει τη Χεζμπολάχ, γιατί για να είμαι ειλικρινής μαζί σας, πιστεύω ότι θα κάνουν καλύτερη δουλειά.»
Δεν είναι ξεκάθαρο αν εννοούσε πραγματικά να αναλάβει στρατιωτική δράση η Συρία, ή αν αναφερόταν στις ενέργειες που ήδη κάνει η Δαμασκός να ελέγξει την παροχή οπλισμού στη Χεζμπολάχ, που διεξάγεται μέσα από τα εδάφη της. Στην πολιτική τίποτα δεν είναι απίθανο, αν σκεφτεί κανείς ότι ο νυν ηγέτης της Συρίας, Αχμέντ αλ-Σαράα, μέχρι το 2024 ήταν επικηρυγμένος από τις ΗΠΑ για 10 εκατομμύρια δολάρια, ως ένας από τους πιο επικίνδυνους τρομοκράτες στον κόσμο.
Το Ισραήλ δεν κάνει πίσω
Σε κάθε περίπτωση ο Τραμπ έχει ενοχληθεί ιδιαίτερα από τον Νετανιάχου, γιατί επιτιθέμενος στη Χεζμπολάχ, αφενός έκανε ό,τι μπορούσε να χαλάσει τη συμφωνία με το Ιράν, και αφετέρου του χαλάει το αφήγημα στο εσωτερικό όπου προσπαθεί να «πουλήσει» το μνημόνιο ως μία πολύ καλή συμφωνία, η οποία σταματάει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικού όπλου.
Η συμφωνία είναι, υποτίθεται, εν ισχύ από την Πέμπτη 18 Ιουνίου και το ρολόι των 60 ημερών για περαιτέρω διαπραγματεύσεις «γράφει», αλλά στον Λίβανο οι συγκρούσεις δε σταμάτησαν. Για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία ως προς τις προθέσεις του Ισραήλ, οι ισραηλινές δυνάμεις δημοσίευσαν χάρτη που αποτυπώνει την επέκταση της ζώνης ελέγχου τους εντός του νοτίου Λιβάνου.
Ο Βανς και η κρίσιμη αποστολή – γιατί είναι έξαλλος με το Ισραήλ
Ο λόγος πλέον πέρασε και στον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος έχει αναλάβει το βάρος να ηγηθεί των τεχνικών συζητήσεων, για τους ερχόμενους δύο μήνες. Στόχος του, να υπάρξει μία ουσιαστική και πλήρης συμφωνία που θα επιφέρει ειρήνη, αν όχι σε όλη την περιοχή, τουλάχιστον στα Στενά του Ορμούζ, ώστε να μην καταρρεύσει η παγκόσμια οικονομία.
Για τον αντιπρόεδρο δεν πρόκειται για μία ακόμα αποστολή, αλλά αφορά το «εισιτήριό» του για την αμερικανική προεδρία το 2028. Μία αποτυχία τώρα μπορεί να κρίνει το πολιτικό του μέλλον. Ο Μάρκο Ρούμπιο περιμένει στη γωνία για να διεκδικήσει και αυτός το χρίσμα των Ρεπουμπλικάνων.
Ο Βανς, γνωρίζοντας την κρισιμότητα της αποστολής, προχώρησε σε μια άνευ προηγουμένου επίθεση στη στάση του Ισραήλ, καλώντας το να «ξυπνήσει και να μυριστεί» την πραγματικότητα στην οποία βρίσκεται. «Ποια ακριβώς είναι η πρότασή σας; Είστε μια χώρα 9 εκατομμυρίων ανθρώπων. Δεν μπορείτε απλά να σκοτώνετε για να λύσετε κάθε ένα πρόβλημα εθνικής ασφάλειας που έχετε», είπε χαρακτηριστικά, ενώ δε δίστασε να τους υπενθυμίσει ότι τα 2/3 των αμυντικών όπλων του Ισραήλ κατασκευάστηκαν στις ΗΠΑ και πληρώθηκαν από Αμερικανούς φορολογούμενους.
Μέχρι πού είναι διατεθειμένες να φτάσουν οι ΗΠΑ;
Το ερώτημα είναι αν μπορεί η Αμερική να χαλιναγωγήσει την πολιτική του Νετανιάχου στο θέμα του Λιβάνου; Μπορεί. Αυτό είπε, απειλώντας έμμεσα, ο αντιπρόεδρος αναφερόμενος στη στρατιωτική εξάρτηση του Ισραήλ από τις ΗΠΑ.
Το αν όμως η Αμερική είναι διατεθειμένη να τραβήξει το στρατιωτικό χαλί κάτω από τα πόδια του Νετανιάχου, αν ο τελευταίος αποφασίσει να εκτροχιάσει τη Μνημόνιο, είναι ένα πολύ μεγάλο ερώτημα. Μία τέτοια κίνηση θα ήταν πολύ τραβηγμένη, αλλά τόσα έχουν δει τα μάτια μας τον τελευταίο καιρό.
