Στην ιστορία του θεάματος, της μόδας και της υψηλής κοινωνίας, υπάρχουν γάμοι που σήμερα διαβάζονται αλλιώς. Όχι ως προσωπικές αποτυχίες, αλλά ως κοινωνικά συμπτώματα. Για δεκαετίες, ιδίως στον 20ό αιώνα, η ομοφυλοφιλία αποτελούσε απειλή για την καριέρα, την κοινωνική αποδοχή και τη δημόσια εικόνα. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, αρκετές διάσημες γυναίκες παντρεύτηκαν άνδρες που αργότερα αποκάλυψαν –ή έζησαν πιο ανοιχτά– τη gay ταυτότητά τους. Όχι πάντα από πρόθεση εξαπάτησης, αλλά συχνά από φόβο, άρνηση ή κοινωνική πίεση. Οι ιστορίες τους φωτίζουν μια εποχή όπου η ιδιωτική αλήθεια έπρεπε να κρυφτεί πίσω από παραδοσιακούς θεσμούς.

Liza Minnelli

Η Liza Minnelli, μία από τις πιο εμβληματικές φιγούρες του αμερικανικού θεάματος και κόρη της Judy Garland, παντρεύτηκε το 1967 τον Αυστραλό μουσικό και τραγουδοποιό Peter Allen. Φήμες λένε ότι, την ημέρα του γάμου τους, έπιασε τον Allen στο κρεβάτι με άλλον άνδρα. Ο γάμος τους διήρκεσε έως το 1974. Μετά τον χωρισμό τους, ο Allen έκανε δημόσια coming out ως gay και έζησε για χρόνια σε σταθερή σχέση με τον Gregory Connell. Η Minnelli έχει αναφερθεί αργότερα στη δυσκολία εκείνης της περιόδου, μιλώντας για έναν γάμο που βασίστηκε σε πραγματικό συναισθηματικό δέσιμο αλλά όχι σε πλήρη ειλικρίνεια.

Αργότερα παντρεύτηκε τον David Gest, με κουμπάρους τον Michael Jackson και την Elizabeth Taylor. Σε αντίθεση με τον Allen, στην περίπτωση του Gest δεν υπήρξε ποτέ ξεκάθαρη δημόσια δήλωση για τη σεξουαλικότητά του, παρά μόνο επίμονες φήμες. Ο γάμος κράτησε μόλις 16 μήνες και οι δυο τους χώρισαν επεισοδιακά, με τον Gest να υποστηρίζει ότι η Minnelli ήταν σωματικά βίαιη λόγω του αλκοολισμού της. Ακόμη και μετά το θάνατό του, μάρτυρες ανέφεραν ότι ο Gest ήταν ομοφυλόφιλος και γνωστός θαμώνας σε gay μαγαζιά.

Judy Garland

Κατά μάνα κατά κόρη! Judy Garland, σύμβολο της χρυσής εποχής του Χόλιγουντ, παντρεύτηκε πέντε φορές. Ο δεύτερος σύζυγός της ήταν ο σκηνοθέτης Vincente Minnelli, πατέρας της Liza. Ο Minnelli είχε, σύμφωνα με πολυάριθμες βιογραφικές μαρτυρίες, σχέσεις με άνδρες τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια του γάμου του με την Garland. Αν και δεν αυτοπροσδιορίστηκε δημόσια ως gay, θεωρείται ευρέως ότι η σεξουαλικότητά του ήταν καταπιεσμένη σε μια εποχή που το Χόλιγουντ απαιτούσε συμμόρφωση.

Αργότερα, η Garland παντρεύτηκε και τον Mark Herron, ο οποίος εκ των υστέρων αποκαλύφθηκε από ανθρώπους του περιβάλλοντός του ότι ήταν ομοφυλόφιλος. Ναι, δύο gay άντρες τόσο για τη μητέρα όσο και για την κόρη, κάτι που πρέπει να αποτελεί παγκόσμιο ρεκόρ. Το αστείο είναι ότι τόσο η Garland όσο και η Minnelli είναι σταθερά από τα σημαντικότερα είδωλα για την queer κουλτούρα. Μάλιστα στην αμερικανική queer αργκό «Judy» (από το Judy Garland) σημαίνει στενός φίλος ή φίλη.

Fran Drescher

Η Fran Drescher, γνωστή παγκοσμίως από τη σειρά The Nanny, ήταν παντρεμένη από το 1978 έως το 1999 με τον Peter Marc Jacobson. Οι δυο τους είχαν γνωριστεί στο λύκειο και ήταν αχώριστοι. Μετά το σχολείο, πήγαν μαζί να σπουδάσουν υποκριτική και κοσμητολογία. Από κοινού δημιούργησαν και τη σειρά The Nanny, που θα εκτόξευε την καριέρα της. Οι δυο τους χώρισαν το 1996 και το διαζύγιο εκδόθηκε το 1999. Μετά το διαζύγιό τους, ο Jacobson έκανε coming out ως gay. Η ίδια η Drescher έχει μιλήσει ανοιχτά για το σοκ αλλά και την ωριμότητα με την οποία διαχειρίστηκαν τη μετάβαση αυτή. Η ίδια είναι ακτιβίστρια για τα δικαιώματα της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και παραμένει φίλη και συνεργάτιδα με τον Jacobson. Η εμπειρία τους μετατράπηκε αργότερα σε πρώτη ύλη για τη σειρά Happily Divorced.

Carrie Fisher

Η Carrie Fisher γνώρισε τον Bryan Lourd στα τέλη της δεκαετίας του 1980, όταν εκείνος ήταν ήδη ένας από τους ισχυρότερους ατζέντηδες στο Χόλιγουντ. Η σχέση τους εξελίχθηκε γρήγορα και, το 1992, απέκτησαν μία κόρη, την Billie Lourd. Το 1993, έναν χρόνο μετά τη γέννηση της κόρης τους, ο Lourd αποδέχτηκε ανοιχτά τη gay ταυτότητά του, γεγονός που οδήγησε στον χωρισμό τους. Η Fisher δεν έκρυψε ποτέ τον αιφνιδιασμό και τον συναισθηματικό κλονισμό που προκάλεσε η αποκάλυψη, αλλά με τον χρόνο μίλησε για τη σχέση τους με νηφαλιότητα και χιούμορ, αναγνωρίζοντας ότι επρόκειτο για έναν αυθεντικό δεσμό αγάπης, έστω και χτισμένο πάνω σε μια αλήθεια που τότε δεν μπορούσε να ειπωθεί.

Vanessa Redgrave

Η Vanessa Redgrave παντρεύτηκε το 1962 τον σκηνοθέτη Tony Richardson. Ο Richardson, μία από τις κεντρικές μορφές του βρετανικού κινηματογράφου της δεκαετίας του ’60, είχε σχέσεις τόσο με γυναίκες όσο και με άνδρες, κάτι που επιβεβαιώνεται σε πολλές βιογραφίες του. Αν και δεν αυτοπροσδιορίστηκε δημόσια ως gay, η σεξουαλικότητά του θεωρείται πλέον ανοιχτά αμφισεξουαλική. Ο γάμος τους διαλύθηκε το 1967, μέσα σε ένα κλίμα έντονων προσωπικών και καλλιτεχνικών συγκρούσεων.

Diane von Furstenberg

Η διάσημη σχεδιάστρια μόδας παντρεύτηκε το 1969 τον πρίγκιπα Egon von Furstenberg, έναν γάμο που της άνοιξε τις πόρτες της ευρωπαϊκής αριστοκρατίας αλλά αποδείχθηκε γρήγορα κενός σε προσωπικό επίπεδο. Ο Egon αργότερα μίλησε ανοιχτά για τη gay ταυτότητά του, επιβεβαιώνοντας ότι ο γάμος τους ήταν, σε μεγάλο βαθμό, προϊόν κοινωνικών προσδοκιών και μιας εποχής όπου η ετεροκανονικότητα λειτουργούσε ως ασπίδα.

Ωστόσο, η ιστορία δεν τελειώνει εκεί. Το 2001, η von Furstenberg παντρεύτηκε τον Barry Diller, έναν από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες των αμερικανικών media. Ο Diller έχει δηλώσει δημόσια ότι πριν την Diane, είχε υπάρξει μόνο με άντρες.

Πλέον έχει κάνει coming out ως gay, παρ' όλα αυτά, επιμένει πως η σχέση του με τη Diane είναι μια βαθιά, ερωτική και υπαρξιακή σύνδεση που δεν υπακούει σε συμβατικούς ορισμούς. Όπως υποστηρίζει, η Diane είναι η μόνη γυναίκα που ερωτεύτηκε, όμως αυτό δεν αναιρεί για εκείνον τη σεξουαλική του ταυτότητα, αλλά συνυπάρχει μαζί της. Αν τα παραπάνω σας φαίνονται περίπλοκα, διαβάστε περισσότερα στο αναλυτικό αφιέρωμα του GRACE.

*Κεντρική φωτογραφία: Η Diane von Furstenberg με τον πρίγκιπα Egon von Furstenberg (Getty/ Ideal Images).

Οι στρατιώτες που επέστρεψαν από το μέτωπο αντιστοιχούσαν στο 78% όλων των αυτοκτονιών στο Ισραήλ το 2024. Αύξηση των περιστατικών μετατραυματικής διαταραχής κατά 40%.

Δύο και πλέον χρόνια μετά την έναρξη της ισραηλινής εισβολής στη Λωρίδα της Γάζας, το Ισραήλ αντιμετωπίζει δραματική αύξηση των αυτοκτονιών και των περιστατικών μετατραυματικής διαταραχής μεταξύ των στρατιωτών που επιστρέφουν από το μέτωπο.

Η κρίση ψυχικής υγείας στο στράτευμα γίνεται σαφής από πρόσφατες αναφορές του υπουργείου Άμυνας και των παρόχων υγείας, την ώρα που οι συγκρούσεις συνεχίζονται στη Γάζα και η ένταση με το Ιράν κλιμακώνεται.

Εκατοντάδες χιλιάδες ισραηλινοί στρατιώτες και έφεδροι αναπτύχθηκαν σε δύο μέτωπα, καθώς ο πόλεμος της Γάζας επεκτάθηκε με επιθέσεις κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Το Ισραήλ έχει σκοτώσει περισσότερους από 71.000 ανθρώπους στη Γάζα και 4.400 στο νότιο Λίβανο, σύμφωνα με τοπικούς αξιωματούχους, ενώ το Ισραήλ αναφέρει ότι περισσότεροι από 1.100 στρατιώτες έχουν σκοτωθεί μετά τις 7 Οκτωβρίου 2023, όταν η Χαμάς επιτέθηκε στο Ισραήλ και πυροδότησε τη σύγκρουση.

Το μεγαλύτερο μέρος της Γάζας έχει πλέον ισοπεδωθεί και οι 2 εκατομμύρια κάτοικοι ζουν χωρίς στέγη, νερό ή πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας.

Ωστόσο επίσημα δεδομένα για την ψυχική υγεία του παλαιστινιακού πληθυσμού δεν υπάρχουν.

H Γάζα είναι πλέον μια ισοπεδωμένη πόλη. Επίσημα στοιχεία για την ψυχική υγεία του πληθυσμού δεν υπάρχουν (Reuters)

Αύξηση 40% στη μετατραυματική διαταραχή

Το ισραηλινό υπουργείο Άμυνας, αναφέρει το Reuters, ανακοίνωσε ότι τα περιστατικά διαταραχής μετατραυματικού στρες μεταξύ στρατιωτών αυξήθηκαν κατά 40% από τον Σεπτέμβριο του 2023 και αναμένεται να αυξηθούν κατά 180% έως το 2028.

Σύμφωνα με το υπουργείο, από τους 22.300 στρατιώτες που δέχτηκαν φροντίδα για τραύματα στον πόλεμο, το 60% πάσχει από μετατραυματική διαταραχή.

Ο δεύτερος μεγαλύτερος πάροχος υγείας στο Ισραήλ, το ταμείο Maccabi, ανέφερε στην ετήσια έκθεσή του για το 2025 ότι το 39% των ισραηλινών στρατιωτών που προσήλθαν για θεραπεία ζητά ψυχολογική υποστήριξη, ενώ το 26% εξέφρασε ανησυχία για κατάθλιψη.

Εκατοντάδες στρατιώτες με συμπτώματα μετατραυματικής διαταραχής δέχονται επίσης θεραπεία από μη κυβερνητικές οργανώσεις και σε ορισμένους έχουν παραχωρηθεί σκυλιά θεραπείας.

Ηθικά τραύματα

Σύμφωνα με τον Ρόνεν Σίντι, κλινικό ψυχολόγο που Ιατρικού Κέντρου Εμέκ στο βόρειο Ισραήλ, οι στρατιώτες αντιμετωπίζουν δύο διαφορετικές πηγές τραύματος.

Η πρώτη αφορά τον φόβο του θανάτου, ο οποίος συχνά παραμένει μετά την επιστροφή από το μέτωπο. Πλήττει επίσης τους στρατιώτες που έγιναν μάρτυρες της επίθεσης της Χαμάς, κατά την οποία απήχθησαν περίπου 250 ισραηλινοί.

Η δεύτερη πηγή τραύματος είναι ο ηθικός τραυματισμός, η βλάβη στη συνείδηση ενός ατόμου λόγω δικών του ενεργειών.

«Όταν γυναίκες και παιδιά τραυματίζονται και σκοτώνονται κατά λάθος, το να ζεις με το αίσθημα ότι έχεις σκοτώσεις αθώους ανθρώπους […] είναι πολύ δύσκολο, αφού δεν μπορείς να διορθώσεις ό,τι έκανες» είπε ο Σίντι.

Ο 28χρονος Πολ, έφεδρος που προτίμησε να μην αποκαλύψει το επίθετό του, δήλωσε ότι αναγκάστηκε να αφήσει την εργασία του ως διαχειριστήες προγραμμάτων λόγω του «σφυρίγματος των σφαιρών» που συνέχισε να ακούει πάνω από το κεφάλι του μετά την επιστροφή του από το πεδίο της μάχης.

«Ζω με αυτό κάθε μέρα» είπε.

Ισραηλινός στρατιώτης αγγαλιάζει τον σκύλο φροντίδας του στο Αφούλα στις 15 Δεκεμβρίου 2025 (Reuters)

Ανεπούλωτες πληγές

Οι στρατιώτες που ζητούν ψυχολογική φροντίδα εμφανίζονται ενώπιον επιτροπής του υπουργείου Άμυνας, η οποία αξιολογεί την περίπτωσή τους και αναγνωρίζει επίσημα τις παθήσεις τους.

Η διαδικασία αυτή μπορεί να διαρκέσει μήνες, κάτι που αποθαρρύνει πολλούς στρατιώτες από το να ζητήσουν βοήθεια, είπαν ορισμένοι ειδικοί.

Τον Οκτώβριο, επιτροπή του ισραηλινού κοινοβουλίου ανέφερε ότι 279 στρατιώτες επιχείρησαν να αυτοκτονήσουν από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούλιο του 2025, μια σημαντική αύξηση σε σχέση με προηγούμενα έτη.

Οι στρατιώτες που επέστρεψαν στο μέτωπο αντιστοιχούσαν στο 78% όλων των αυτοκτονιών στο Ισραήλ το 2024.

Ο κίνδυνος αυτοκτονίας αυξάνεται χωρίς κατάλληλη θεραπεία, επισήμανε ο Σίντι, ο κλινικός ψυχολόγος.

«Μετά την 7η Οκτωβρίου και τον πόλεμο, οι δομές ψυχικής υγείας στο Ισραήλ έχουν κατακλυστεί πλήρως και πολλοί άνθρωποι είτε δεν μπορούν να λάβουν θεραπεία είτε δεν κατανοούν καν ότι η ψυχική δυσφορία που βιώνουν σχετίζεται με όσα έχουν ζήσει» είπε.

Από τον Roe Ethridge και τους Kalos&Klio μέχρι τον Μάκη Θεοφυλακτόπουλο και τον Τάσο Μαντζαβίνο, οι αίθουσες τέχνης θα μας κρατήσουν σε εγρήγορση τον πρώτο μήνα του χρόνου με εκθέσεις αναγνωρισμένων και νεότερων καλλιτεχνών.

Roe Ethridge: Rude in the Good Way

Gagosian

Άννα Παπαμαρκάκη Evans: The White Mirror

Ίδρυμα Εικαστικών Τεχνών Τσιχριτζή

Πρώτη ατομική έκθεση της καλλιτέχνιδας, μέσω της οποίας θέτει εκ νέου θεμελιώδη ερωτήματα γύρω από την αφαιρετική ζωγραφική στο παρόν και το πώς λειτουργεί σήμερα, ποια περιθώρια εξέλιξης διαθέτει και κατά πόσο μπορεί ακόμη να συγκροτήσει νέες γλώσσες και αφηγήσεις, διατηρώντας την παρεκβατική και κριτική της δύναμη. Η αφαίρεση στα έργα της Παπαμαρκάκη Evans αντιμετωπίζεται όχι ως αισθητικό ιδίωμα αλλά ως ενεργό πεδίο σκέψης, εμπειρίας και συναισθηματικής εγγραφής, με κεντρικά χαρακτηριστικά τις εκφραστικές και δονούμενες επιφάνειες, τις ελεγχόμενες αλληλοεπικαλύψεις χρώματος, τα σβησίματα, τις χαράξεις και τις επαναληπτικές χειρονομίες. Η έμφαση δίνεται στη συναισθηματική ένταση των χρωμάτων και στις μεταξύ τους συγγένειες, δημιουργώντας ενότητες και εσωτερικές διαδρομές. Επίσης, ιδιαίτερη θέση στην πρακτική της κατέχουν και οι λέξεις, καθώς η γραφή λειτουργεί ως εσωτερικός μηχανισμός που συχνά υποβόσκει ή διαμορφώνει την εικόνα, οδηγώντας σε ενότητες όπου ζωγραφική και λόγος συνυπάρχουν.

Μάκης Θεοφυλακτόπουλος: Ερωτικά

Άλκηστις Μαυροκεφάλου: Fivefold

Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ιλεάνα Τούντα

Τρία σχεδόν χρόνια μετά τον θάνατό του, το έργο του Μάκη Θεοφυλακτόπουλου συνεχίζει να απασχολεί και η παρούσα έκθεση παρουσιάζει μια επιλεγμένη ενότητα έργων από τη σειρά που ο ίδιος είχε ονομάσει «Ερωτικά». Πρόκειται για σχέδια μεικτής τεχνικής που ο καλλιτέχνης δημιούργησε από το 1978 έως το τέλος της ζωής του. Ο Θεοφυλακτόπουλος είχε εκρηκτική ιδιοσυγκρασία και έζησε μια επεισοδιακή ζωή, έτσι στην ενότητα αυτή μετουσιώνεται κομμάτι της προσωπικότητάς του και της στάσης του απέναντι στα κομβικά ζητήματα της ζωής. Τα βιώματά του, τα ανεξέλεγκτα συναισθήματά του, ο έρωτας, η αδιαφορία του για τις κοινωνικές συμβάσεις και η διαρκής αγωνία του για κίνηση και εξέλιξη διαπερνούν το σύνολο του έργου του, συγκροτώντας μια στάση απέναντι στη ζωή και την τέχνη που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί κατεξοχήν υπαρξιακή. Ο καλλιτέχνης δεν συντάσσεται με συγκεκριμένες τάσεις ή τεχνοτροπίες, αλλά αναπτύσσει μια προσωπική γραφή που οδηγεί τον θεατή έξω από τα συμβατικά όρια της αναπαράστασης. Οι μορφές άλλοτε επιβάλλονται, μοναχικές και συμπυκνωμένες, στον χώρο, και άλλοτε αλληλεπιδρούν με ένταση και αναβρασμό, εγγράφοντας τα περιγράμματά τους με διαφορετικούς βαθμούς ευκρίνειας πάνω στη ζωγραφική επιφάνεια.

Παράλληλα, στον ίδιο εκθεσιακό χώρο, παρουσιάζεται η δεύτερη ατομική έκθεση της Άλκηστης Μαυροκεφάλου, η οποία εγείρει ερωτήματα που αφορούν την ανθρώπινη ύπαρξη, με έργα που εκ πρώτης όψεως αντλούν την έμπνευσή τους από τη φύση. Ό,τι επιλέγει κάθε φορά να μελετήσει και να μετουσιώσει σε καλλιτεχνικό έργο έχει τις ρίζες του στα προσωπικά της βιώματα, μέσα στα οποία η φύση και τα πλάσματά της μπλέκουν με την ανθρώπινη υπόσταση. Ως εκ τούτου, στη νέα της δουλειά για άλλη μια φορά τον περισσότερο χώρο καταλαμβάνουν στοιχεία και τοπία της φύσης μέσα στην οποία μεγάλωσε: αχινοί, βράχια, θάλασσες. Η πυκνή γραφή όμως στα σχέδιά της σε μιλιμετρέ χαρτί εξελίσσεται τώρα σε συνθέσεις με μεγαλύτερα κενά, που προσδίδουν στα έργα μια ηρεμία.

Kalos&Klio: The World Awaits you as a Garden

Kalfayan

Ο τίτλος της έκθεσης παραπέμπει σε μια φράση του Φρίντριχ Νίτσε από το βιβλίο «Έτσι μίλησε ο Ζαρατούστρα». Αντλώντας έμπνευση από το παραβολικό ύφος του φιλοσοφικού κειμένου, οι Kalos&Klio παρουσιάζουν μια νέα σειρά υφαντών έργων και ένα γλυπτό τρισδιάστατης εκτύπωσης, αναδεικνύοντας την αλληγορική σύνδεση του κήπου με τη δημοκρατία. Στην έκθεση παρουσιάζεται μια νέα ενότητα χειροποίητων χαλιών, όπου μια πλούσια κοσμολογία συμβόλων και πολιτισμών διαπλέκεται αρμονικά. Πουλιά, ανθισμένα λουλούδια, το νερό και τα αστέρια, γεωμετρικά σχήματα και καλλιγραφικά στοιχεία, μυστικιστικά και αποτροπαϊκά σύμβολα από πολιτισμούς της Ασίας και της Αμερικής συνυπάρχουν με τη σύγχρονη εικονοποιία που μας περιβάλλει: πολεμικά αεροπλάνα, πύραυλοι, εικόνες επαυξημένης πραγματικότητας, ιντερνετικά εικονίδια, ηλεκτρονικά σύμβολα γεωγραφικού εντοπισμού και διασυνδεσιμότητας.

Μίλτος Γκολέμας: Οροπέδιο

Γκαλερί Ζουμπουλάκη

Όπως αναφέρει ο επιμελητής Χριστόφορος Μαρίνος, «το “Οροπέδιο” είναι μια αυτοπροσωπογραφία, το πορτρέτο ενός ανήσυχου, ταλαντούχου και ώριμου ζωγράφου· μια δουλειά βαθιά προσωπική και διόλου περιγραφική. Ο Γκολέμας δηλώνει εμφατικά ότι πρώτη φορά αισθάνεται ότι “η δουλειά είμαι εγώ”, ότι αυτό που ζωγραφίζει είναι απολύτως δικό του. […] Κοιτώντας πιο προσεκτικά τα τοπία του αρχίζεις να αναγνωρίζεις τις ομοιότητες με μια μουσική σύνθεση, είτε αυτή είναι μια συμφωνία δωματίου, ένα συμφωνικό ποίημα, είτε ένα κομμάτι των Pink Floyd. Αναγνωρίζεις το πάθος, την τραγικότητα, τις συναισθηματικές εξάρσεις, την εσωτερική ηρεμία, τη γαλήνη, την ισορροπία και την κρυμμένη αρμονία. Νιώθεις την αγωνία του ζωγράφου και τον πηγαίο ενθουσιασμό του. Μπροστά σε αυτά τα τοπία κάθεσαι και διαλογίζεσαι. Είναι έργα-υπάρξεις που επιβάλλουν την παρουσία τους στον χώρο, έργα θελκτικά με τα οποία θα ήθελε κανείς να ζει».

Κυριακή Γονή: Telling the Bees

The Breeder 

Μια μεγάλης κλίμακας πολυμεσική εγκατάσταση παράλληλα με την παρουσίαση του «Telling the Bees (The Game)», ενός βιντεοπαιχνιδιού που αναπτύχθηκε ως μέρος του ίδιου εξελισσόμενου καλλιτεχνικού σύμπαντος. Η καλλιτέχνις περιεργάζεται την έννοια της υποθετικής μυθοπλασίας (speculative fabulation) της Donna Haraway, βασισμένη σε επιτόπια έρευνα, λαϊκές παραδόσεις και τη φεμινιστική κριτική θεωρία. Η έκθεση ξεδιπλώνεται ως οικοσύστημα που ακροβατεί ανάμεσα σε μια μορφή νατουραλιστικής ακρίβειας που δεν επιδιώκει την πιστή αναπαράσταση αλλά την ενσώματη κατανόηση, και στην ποιητική κοσμοπλασία, φέρνοντας στην επιφάνεια ζητήματα οικολογικής καταστροφής, συλλογικής φροντίδας και επικοινωνίας μεταξύ ανθρώπινων και μη όντων. Πρόκειται για μια πολύπτυχη εγκατάσταση που περιλαμβάνει βίντεο, γλυπτά, σχέδια, σημειώσεις, υφάσματα, ήχους και τελετουργικά αντικείμενα. Κεντρικό ρόλο σε αυτή την αφήγηση έχει η πρωταγωνιστική φιγούρα της Beeseeker, η οποία με τη ρετροφουτουριστική χειροποίητη στολή της περιηγείται σε ένα τοπίο του Αιγαίου, εξαντλημένο από τον μαζικό τουρισμό, τη λειψυδρία και την περιβαλλοντική παρακμή.

Ελένη Ψυλλάκη: Let your dreams flow inside me

The Breeder

Η έκθεση αναπτύσσεται ως ένας στοχασμός πάνω στην ισορροπία και την αυτοπαρατήρηση, μια διερεύνηση αντίρροπων δυνάμεων που αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοστηρίζονται. Αντλώντας έντονα έμπνευση από γεωμετρικές αρχές, αρχιτεκτονικές και μυθολογικές φόρμες, καθώς και από την ανθρώπινη φιγούρα, η Ψυλλάκη δημιουργεί μια διακριτή εικαστική γλώσσα που είναι ταυτόχρονα αρχαία και σύγχρονη. Έργα που φαντάζουν εξαιρετικά σαφή και οργανωμένα και γεωμετρικές φόρμες που ευθυγραμμίζονται με σχεδόν μηχανική ακρίβεια, παραπέμποντας σε έναν κόσμο που διαμορφώνεται ολοένα περισσότερο από ψηφιακά εργαλεία και αυτοματοποιημένη τελειότητα. Κι όμως, τα σχήματα αυτά δημιουργούνται εξ ολοκλήρου στο χέρι, υπογραμμίζοντας την ήσυχη ένταση που διατρέχει το έργο της καλλιτέχνιδας. Μικρές παραλλαγές, τρισδιάστατες υφές και λεπτές λεπτομέρειες αποκαλύπτουν την παρουσία της, το «αποτύπωμά» της, επιβεβαιώνοντας τη διαχρονική σημασία της ανθρώπινης δημιουργίας σε μια εποχή αποστειρωμένης τελειότητας. Η ακρίβεια γίνεται πράξη αντίστασης και δημιουργείται ισορροπία μεταξύ του ψηφιακού και του οργανικού.

Μαρία Οικονομοπούλου: All Included

Citronne Gallery

Η έκθεση αρθρώνεται γύρω από ερωτήματα που εκτείνονται από το οικείο ως το παγκόσμιο, εξετάζοντας τον τρόπο με τον οποίο συνυπάρχουμε, διαμορφώνουμε σχέσεις και θέτουμε όρια. Η δημιουργική διαδικασία λειτουργεί ως μέσο οργάνωσης της σκέψης και μετασχηματισμού της εμπειρίας σε μορφή. Καλεί τους θεατές να αναστοχαστούν πώς μπορούμε να συμβιώνουμε χωρίς να χάνουμε την ατομικότητά μας. Χάρη στη χωρική δομή της γκαλερί, που είναι ένα διαμέρισμα στον τέταρτο όροφο μιας αθηναϊκής πολυκατοικίας της δεκαετίας του 1960, η καλλιτέχνιδα πετυχαίνει να αντιστοιχίσει κάθε δωμάτιο σε ένα στάδιο σκέψης. Έτσι, αποτυπώνεται η πορεία της από την αυτοπαρατήρηση προς τη συλλογική εμπειρία και τη διατύπωση καθολικών ερωτημάτων. Η Οικονομοπούλου εργάζεται με κοινά, καθημερινά υλικά – χαρτί, νήμα, ύφασμα, μολύβι, κερί που επιλέγονται τόσο ως προσβάσιμα όσο και ως φορείς μνήμης. Πρόκειται για υλικά συνδεδεμένα με τη χειροτεχνία, την εκπαίδευση και τις συλλογικές πρακτικές, τα οποία επανεντάσσονται στο εικαστικό πεδίο ως φορείς σχέσης, εμπειρίας και συνύπαρξης. Τα έργα χαρακτηρίζονται από επιμελή και συχνά επίπονη φροντίδα, ακρίβεια και ιδιαιτέρως λεπτές χειρονομίες, οι οποίες αποτυπώνονται μορφολογικά. Απεικονίζουν και μεταφέρουν τα ιδανικά της συγκατοίκησής μας στον κόσμο.

Τάσος Μαντζαβίνος: Παρά θίν’ αλός

Γκαλερί Σκουφά

Ο Τάσος Μαντζαβίνος επιστρέφει στη γενέθλια ακτή του Φαλήρου. Τόπος μνήμης και ταυτόχρονα εσωτερικό τοπίο που δεν έπαψε ποτέ να τον συγκροτεί καθώς εκεί, δίπλα στο νερό, στα πρώτα του χρόνια, το βλέμμα του έμαθε να μετρά τον χρόνο αλλιώς: με ρυθμούς, με επαναλήψεις, η θάλασσα γίνεται αίσθηση. Η προσωπική του ιστορία εγγράφεται σιωπηλά σε αυτήν τη σχέση. Ο πατέρας, ναυτικός, χάνεται νωρίς και η απουσία του λειτουργεί ως σταθερό κενό. Η θάλασσα έπαυσε να είναι εξωτερικό στοιχείο, με τα χρόνια πλημμύρισε τον δημιουργό και έγινε συνθήκη ζωγραφική. Οι γνώριμες πια φιγούρες του Μαντζαβίνου –ναυτικοί, βαρκάρηδες, σώματα σε καΐκια, γυναίκες που περιμένουν, άνεμοι που ευνοούν ή διώχνουν–συνθέτουν ένα υδάτινο σύμπαν μέσα στο οποίο στέκουν όπως στέκεται κανείς μπροστά σε κάτι που τον ξεπερνά. Από τον Όμηρο αλιεύει την αίσθηση του ορίου και το «παρὰ θῖν’ ἁλός» (στην ακροθαλασσιά) ως σημείο όπου η πράξη αναστέλλεται και η μοίρα βαραίνει.

Φίλιππος Τσιτσόπουλος: Auction of Morality

a.antonopoulou.art

Πρόκειται για μια έκθεση που στρέφεται στα πολιτικά ρήγματα της εποχής μας, στα σημεία όπου οι δημοκρατικοί θεσμοί φθείρονται, οι κοινωνίες πολώνονται και οι ιστορίες των λαών μετατρέπονται σε εργαλείο δημόσιας χρήσης, συχνά χωρίς σεβασμό ή σκέψη. Μέσα από σχέδια και μια σειρά από περφόρμανς, η έκθεση εξετάζει πώς ο πόνος και η αδικία κυκλοφορούν στη σημερινή παγκόσμια κουλτούρα, πώς μεταφέρονται από οθόνη σε οθόνη, πώς γίνονται σύμβολα, και πώς χρησιμοποιούνται χωρίς να κατανοείται το βάθος και η αλήθεια τους. Στον πυρήνα του έργου βρίσκεται ένα πολιτικό παράδοξο: ένας Ευρωπαίος καλλιτέχνης αφηγείται τις ιστορίες άλλων λαών, γνωρίζοντας ότι αυτή η θέση είναι ήδη φορτισμένη με αντιφάσεις. Η έκθεση δεν επιχειρεί να λύσει αυτή την αντίφαση αλλά να την αναδείξει, θέτοντας μπροστά στο κοινό ηθικά και πολιτικά ερωτήματα.

Φωτεινή Πούλια: The Never Ever Land

Crux Galerie

Η έκθεση παρουσιάζει μια σειρά ζωγραφικών έργων φτιαγμένων με λάδι σε ξύλο, μέσα από τα οποία η καλλιτέχνιδα διερευνά τα εύθραυστα όρια μεταξύ ψηφιακής εικόνας και πραγματικής εμπειρίας. Τα έργα προέρχονται από στιγμιότυπα ταινιών, σειρών ή ντοκιμαντέρ, φωτογραφημένων απευθείας από την οθόνη ενός λάπτοπ. Απομονώνοντας συναισθηματικά φορτισμένες σκηνές, η Φωτεινή Πούλια ανασυνθέτει εικόνες που δεν λειτουργούν πια ως αφηγήσεις αλλά μετατρέπονται σε ψυχογραφικά τοπία. Οι οθόνες λειτουργούν ως εργαλεία μετάφρασης, επιτρέποντας στον ψηφιακό θόρυβο, στην παραμόρφωση των χρωμάτων και στη μειωμένη ευκρίνεια να γίνουν αναπόσπαστα στοιχεία του έργου. Οι μεταποιημένες εικόνες μεταφέρονται από την οθόνη στην επιφάνεια της ζωγραφικής, δημιουργώντας μια φαινομενικά άχρονη πραγματικότητα.

Βαλεντίνα Μπαρτολίνι, Belly of the Fish

Callirrhoë

Η καλλιτέχνιδα αντλεί έμπνευση από πρωτο-σουρεαλιστικές πρακτικές που μετατοπίζουν την προσοχή από τον εξωτερικό κόσμο στο ασυνείδητο, επιτρέποντας στις μορφές να αναδυθούν μέσω της διαίσθησης, της ενδοσκόπησης και της προσοχής. Ο τίτλος παραπέμπει σε βιβλικές εικόνες του εσωτερικού κόσμου και της μεταμόρφωσης, όπως η κοιλιά της φάλαινας στην ιστορία του Ιωνά. Aυτές οι διακριτικά σουρεαλιστικές εικόνες παραπέμπουν στη θάλασσα, στα όνειρα και στη μήτρα ως χώρους συνεχούς μετασχηματισμού. Καθρέφτες, βουνά και υβριδικά πλάσματα που παραπέμπουν σε φυτά, ψάρια, γάτες και πεταλούδες επαναλαμβάνονται και εξελίσσονται σε οργανικές, δια-ειδικές μορφές. Μέσα από αυτήν τη βιομορφική γλώσσα, τα σώματα γίνονται ρευστά και ασταθή, αιωρούμενα μεταξύ ζώου και τοπίου, χαρτογραφώντας διαδικασίες ανάπτυξης και μεταμόρφωσης.

Ελένη Αρβανίτη: Takedown (or submissions)

antisocial

Η εικονική πάλη (wrestling) οργανώνει τη σωματική σύγκρουση ως θέαμα. Παρότι παρουσιάζεται ως παιχνίδι ή ψυχαγωγία, βασίζεται σε πραγματική σωματική καταπόνηση, αυστηρή διαστρωμάτωση δύναμης και σκηνοθετημένες πράξεις κυριαρχίας και υποταγής. Η βία δεν εξαφανίζεται πλαισιώνεται, εγκρίνεται και αφομοιώνεται μέσω της ρυθμιστικότητας και της επανάληψης. Εντάσσεται σε μια ευρύτερη οικονομία κατανάλωσης εμπειριών. Η «πάλη» συσκευάζεται, προωθείται και διακινείται ως περιεχόμενο, ενώ τα σώματα μετατρέπονται σε εμπορεύματα μέσα σε μια οικονομία της προσοχής. Ο θεατής καταναλώνει εικόνες, σώματα και συναισθήματα, χωρίς να απαιτείται διάρκεια ή ευθύνη, κοιτάει, χωρίς απαραίτητα να βλέπει, ενώ παράλληλα γίνεται αντικείμενο παρατήρησης σε ένα πεδίο πάλης. Η εμπειρία είναι σχεδιασμένη να επαναλαμβάνεται. Από την έκθεση προκύπτουν ερωτήματα σχετικά με τον τρόπο που λειτουργεί η συναίνεση μέσα σε συστήματα που διαμορφώνονται από οικονομικές πιέσεις, πολιτισμικούς κανόνες και ανάγκη για θέαμα. Τόσο το σώμα του ζώου όσο και το σώμα του «παλαιστή» καθίστανται ορατά μέσω της υπακοής, της αντοχής και της έκθεσης· μέχρι που το ένα σώμα «πέφτει».

Πηγή: lifo