Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία αποκάλυψε αυτό που πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες γνώριζαν ήδη: η εποχή της πλήρους εξάρτησης από τις ΗΠΑ τελείωσε
«Δεν υπάρχει πλέον επιστροφή». Οι Ευρωπαίοι ηγέτες, παρότι η Σύνοδος Κορυφής για τις απειλές Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία αποδείχθηκε λιγότερο δραματική λόγω της υπαναχώρησής του, κατέληξαν στη σιωπηρή συνειδητοποίηση ότι η Ευρώπη έχει περάσει ένα κρίσιμο σημείο χωρίς επιστροφή στη μεταπολεμική διατλαντική τάξη πραγμάτων.
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, οι δύο ισχυρότεροι ηγέτες της ΕΕ, που το τελευταίο διάστημα δεν βρίσκονταν στην ίδια γραμμή, ενώθηκαν στο μήνυμα ότι η Ευρώπη οφείλει να αγκαλιάσει την ανεξαρτησία της.
«Ξέρουμε ότι πρέπει να εργαστούμε ως μια ανεξάρτητη Ευρώπη», δήλωσε στους δημοσιογράφους η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, μετά το πέρας της πεντάωρης συνεδρίασης.
Παρότι η Σύνοδος πραγματοποιήθηκε χωρίς εντάσεις ή αποφάσεις, κατέγραψε μια σιωπηρή συναίνεση ότι έχει επέλθει μια καθοριστική ρήξη ανάμεσα στη μεταπολεμική τάξη πραγμάτων της Δύσης και στη νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται.
Όλοι οι αξιωματούχοι που μίλησαν στο Politico ζήτησαν να διατηρηθεί η ανωνυμία τους, ώστε να μπορούν να εκφραστούν ελεύθερα για τη Aύνοδο, η οποία πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών.
«Αυτή είναι η στιγμή του Ρουβίκωνα», δήλωσε διπλωμάτης της ΕΕ από χώρα της ανατολικής πτέρυγας, που γνωρίζει τις συζητήσεις των ηγετών. «Είναι μια θεραπεία-σοκ. Η Ευρώπη δεν μπορεί να επιστρέψει σε ό,τι ήταν πριν. Το λένε [οι ηγέτες] εδώ και μέρες. Το πώς ακριβώς θα μοιάζει αυτή η νέα πορεία παραμένει, όπως συνήθως, θέμα για μια άλλη μέρα.
Ωστόσο, μέσα στην εβδομάδα υπήρξαν ενδείξεις για το τι μπορεί να ακολουθήσει. Η αρχική αντίδραση των Ευρωπαίων ηγετών στην κρίση της Γροιλανδίας -η αναστολή μιας εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ, η αποστολή στρατευμάτων στη Γροιλανδία και οι απειλές για εκτεταμένα εμπορικά αντίμετρα κατά των ΗΠΑ- έδωσε μια πρώτη γεύση όσων ενδέχεται να έρθουν.
«Όλα μαζί, ταυτόχρονα»
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες συμφώνησαν ότι η ενιαία αντίδραση στην κρίση δεν μπορεί να είναι συγκυριακή, αλλά πρέπει να διαμορφώσει συνολικά τη στρατηγική της ΕΕ σε όλα τα πεδία.
Η ώθηση προς μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανεξαρτησία συνοδεύεται από πρωτόγνωρη ενότητα, ακόμη και από χώρες της ανατολικής πτέρυγας που παραδοσιακά στηρίζονταν στις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ. Παραδείγματα όπως η Εσθονία και η Πολωνία δείχνουν μετατόπιση στάσης, με αυξημένη προθυμία για αυτόνομες ευρωπαϊκές κινήσεις και ακόμη και για σκληρά εμπορικά αντίμετρα, υπογραμμίζοντας ότι η Ευρώπη επιδιώκει πλέον σεβασμό και ισότιμη συνεργασία αντί για εξάρτηση.
«Δεν μπορεί να είναι μόνο η ενεργειακή ασφάλεια ή η άμυνα, ούτε μόνο η οικονομική ισχύς ή η εμπορική εξάρτηση· πρέπει να είναι τα πάντα, όλα μαζί», ανέφερε ένας από τους διπλωμάτες.
«Όταν η Ευρώπη δεν είναι διχασμένη, όταν στεκόμαστε ενωμένοι και όταν είμαστε σαφείς και ισχυροί, ακόμη και στη βούλησή μας να υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας, τότε τα αποτελέσματα θα φανούν», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν. «Νομίζω ότι μάθαμε κάτι τις τελευταίες ημέρες και εβδομάδες».
«Πήραμε το μάθημα»
Ακόμη και οι παραδοσιακά φιλελεύθερες στο εμπόριο χώρες της βόρειας Ευρώπης δείχνουν μεταστροφή, εμφανιζόμενες πλέον ανοιχτές σε αντίποινα κατά των ΗΠΑ, ενώ και η Γερμανία επανεξετάζει τη μέχρι πρότινος ακλόνητη πίστη της στη διατλαντική σχέση.
Παρότι αυτές οι στάσεις συνέβαλαν στην αποκλιμάκωση των απειλών Τραμπ, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι η ΕΕ καλείται τώρα να αναλάβει πιο αποφασιστικά τη δική της ατζέντα, λαμβάνοντας δύσκολες αποφάσεις σε τομείς όπως η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα και η στρατηγική αυτονομία.
«Είναι μια νέα εποχή όπου δεν πρόκειται πλέον να βασιζόμαστε σε αυτούς», δήλωσε τέταρτος διπλωμάτης της ΕΕ. «Τουλάχιστον όχι για τα επόμενα τρία χρόνια», όσο ο Τραμπ παραμένει στον Λευκό Οίκο. «Αυτή [η κρίση της Γροιλανδίας] ήταν ένα τεστ. Πήραμε το μάθημα».
«Πρέπει να αναλάβουμε την ιδιοκτησία της ατζέντας μας», πρόσθεσε ο τέταρτος διπλωμάτης. «Ουκρανία, παραγωγικότητα, ανταγωνιστικότητα, ασφάλεια, στρατηγική αυτονομία. Το μάθημα δεν είναι να λέμε όχι σε όλα».
