Η πρεσβυωπία, η φυσιολογική μείωση της κοντινής όρασης που εμφανίζεται συνήθως μετά τα σαράντα, είναι ένα ζήτημα που επηρεάζει καθημερινά τη ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Μικρά πράγματα, όπως να διαβάσεις ένα βιβλίο, να ράψεις ένα κουμπί ή να δεις καθαρά το κινητό σου, μετατρέπονται σε δυσκολίες. Μέχρι σήμερα, οι λύσεις ήταν περιορισμένες: γυαλιά ανάγνωσης, φακοί επαφής ή χειρουργικές επεμβάσεις, που όμως δεν ανταποκρίνονταν πάντα στις πραγματικές ανάγκες της καθημερινότητας.

Η έγκριση από τις αμερικανικές αρχές ενός νέου κολλυρίου, του Yuvezzi, φέρνει έναν αέρα ανανέωσης σε αυτό το πεδίο. Με μία μόνο σταγόνα ημερησίως, το φάρμακο μπορεί να επαναφέρει την κοντινή όραση για έως δέκα ώρες, προσφέροντας άνεση και αυτονομία στους χρήστες. Το μυστικό του βρίσκεται στη διπλή δράση των δραστικών ουσιών: η μία μειώνει τη διάμετρο της κόρης, δημιουργώντας ένα φαινόμενο «οπής βελονιού» που αυξάνει το βάθος πεδίου και επιτρέπει καθαρή εστίαση στα κοντινά αντικείμενα, ενώ η άλλη διατηρεί αυτή την κατάσταση για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, μειώνοντας την ανάγκη επαναλαμβανόμενης εφαρμογής.

Οι κλινικές δοκιμές έδειξαν βελτίωση στην όραση και ελάχιστες παρενέργειες, με τον ερεθισμό των ματιών να εμφανίζεται μόνο σε ένα πολύ μικρό ποσοστό χρηστών, πολύ χαμηλότερο από άλλα παρόμοια φάρμακα. Το γεγονός ότι απαιτεί μόνο μία εφαρμογή την ημέρα καθιστά το Yuvezzi εύκολο στη χρήση και κατάλληλο για το γρήγορο ρυθμό της καθημερινής ζωής. Παράλληλα, όμως, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν είναι κατάλληλο για χρήση σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού ή κατά την οδήγηση τη νύχτα, λόγω της μικρότερης εισροής φωτός στο μάτι.

Παρά το γεγονός ότι προς το παρόν η διάθεσή του περιορίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες, η προοπτική επέκτασής του σε άλλες χώρες ανοίγει νέες δυνατότητες για τους ασθενείς και δημιουργεί προσδοκίες για την αγορά φαρμάκων που επικεντρώνονται στην ποιότητα ζωής. Το Yuvezzi δείχνει ότι η επιστήμη μπορεί να συνδυάζει αποτελεσματικότητα και πρακτικότητα, προσφέροντας λύσεις που επηρεάζουν ουσιαστικά την καθημερινότητα των ανθρώπων, και όχι μόνο τα ιατρικά δεδομένα.

Σε έναν κόσμο όπου η τεχνολογία και η καινοτομία προχωρούν με ταχύτητα, η δυνατότητα να δει κανείς καθαρά με μία σταγόνα ημερησίως μοιάζει απλή, αλλά είναι σημαντική αλλαγή για όσους την χρειάζονται. Το κολλύριο αυτό υπενθυμίζει ότι η επιστήμη δεν προοδεύει μόνο μέσα από σύνθετους τύπους και εργαστήρια, αλλά και μέσα από την άμεση βελτίωση της καθημερινής ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι μόνο το χάπια για το αδυνάτισμα που προκαλούν επανάσταση στην υγεία και την καθημερινότητα…

Ασύλληπτος ιδεολογικός και ψυχολογικός πλούτος

Στις 9 Φεβρουαρίου 1881 (28 Ιανουαρίου με το παλαιό ημερολόγιο) απεβίωσε στην Αγία Πετρούπολη ο Φιόντορ Ντοστογιέφσκι, εξέχουσα μορφή όχι μόνο της ρωσικής αλλά και της παγκόσμιας λογοτεχνίας.

Ο Ντοστογιέφσκι (απαντά και ως Ντοστογιέβσκι στην ελληνική), ο οποίος είχε γεννηθεί στη Μόσχα στις 11 Νοεμβρίου 1821, βίωσε κατά τη διάρκεια της ζωής του πολλές στερήσεις και περιπέτειες συνεπεία των φιλελεύθερων ιδεών του.

Η καταδίκη του σε θάνατο, η οποία μετατράπηκε την ύστατη κυριολεκτικά στιγμή σε καταναγκαστικά έργα τεσσάρων ετών στη Σιβηρία, αποτέλεσε το αποκορύφωμα των δοκιμασιών αυτών.

Μετά την απελευθέρωσή του ο Ντοστογιέφσκι συνέχισε τον ιδεολογικό του αγώνα μέσω των περιοδικών «Χρόνος» και «Εποχή», τα οποία εξέδωσε μαζί με τον αδελφό του.

Ο Ντοστογιέφσκι το 1860

Στη συνέχεια, εξαιτίας σοβαρών οικονομικών προβλημάτων, ο Ντοστογιέφσκι κατέφυγε στο εξωτερικό, από το 1867 έως το 1871, όταν του επετράπη να επιστρέψει στην Αγία Πετρούπολη.

Στα πλέον σημαντικά έργα του Ντοστογιέφσκι συγκαταλέγονται τα μυθιστορήματα «Έγκλημα και τιμωρία», «Ο ηλίθιος», «Δαιμονισμένοι», «Ο έφηβος» και «Αδελφοί Καραμάζοβ».

Κύριοι θεματικοί άξονες στα έργα του είναι ο άνθρωπος αυτός καθαυτόν και η ανθρώπινη τύχη.

Οι ήρωες του Ντοστογιέφσκι αποτελούν κομμάτι ενός πένθιμου τοπίου, ενός ιδιαίτερα στενόχωρου περιβάλλοντος, όπου κυριαρχεί η δυστυχία, ο ζόφος. Οι μεγάλες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν στη ζωή τους αντανακλούν τα σοβαρά προβλήματα της εποχής του Ντοστογιέφσκι, την κρίση της ρωσικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, τις επαναστατικές ζυμώσεις και τις αρχές του δημοκρατικού ουμανισμού που απλώνονταν εκείνη την περίοδο ανά την Ευρώπη.

Ο Ντοστογιέφσκι το 1879

Σημαντικό ρόλο στα έργα του Ντοστογιέφσκι διαδραματίζουν, επίσης, οι έννοιες του κακού και της ελευθερίας. Κατά το μεγάλο ρώσο συγγραφέα, «με το κακό ο άνθρωπος δοκιμάζεται και κρίνεται, και ή σώζεται ή χάνεται». Οι πρωταγωνιστές του, έρμαια της μοίρας τους, επιχειρούν επί ματαίω να ανασάνουν, ενόσω ονειρεύονται το φως και την ευτυχία.

Ο τρόπος με τον οποίον καταφέρνει ο Ντοστογιέφσκι να διεισδύσει στα μύχια της ανθρώπινης ψυχής και ύπαρξης καθιστά τα έργα του διαχρονικώς επίκαιρα.

Στο φύλλο του «Βήματος» που είχε κυκλοφορήσει την Παρασκευή 17 Ιουνίου 1955, και με αφορμή την κυκλοφορία δύο νέων τότε βιβλίων για τον Ντοστογιέφσκι, είχε δημοσιευτεί ένα σχετικό κείμενο, το οποίο είχε ως πηγή του «Ιδιαιτέρα Υπηρεσία» με έδρα το Παρίσι.

«ΤΟ ΒΗΜΑ», 17.6.1955, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»

Στο εν λόγω κείμενο διαβάζουμε τα εξής:

Δεν είναι έργον εύκολον να πλησιάσης τον «Ντοστογιέφσκι άνθρωπον». Η μελέτη του έργου του και της αλληλογραφίας του, η εμπεριστατωμένη ανάγνωσις του Ημερολογίου του και αι αφηγήσεις των συγχρόνων του και πάλιν δεν ημπορούν να μας βοηθήσουν και πολύ. Η τρομερή επιφυλακτικότης του και αι «αντιδράσεις» της χήρας του και της κόρης του συνετέλεσαν εις το να ριφθή ένα ψεύτικον φως εις έναν άνθρωπον του οποίου η ζωή υπήρξε «μυθιστόρημα του Ντοστογιέφσκι», όπως έλεγεν ο Ανρί Τρουαγιά (σ.σ. Henri Troyat, διακεκριμένος γάλλος συγγραφέας, βιογράφος και ιστορικός με ρωσοαρμενική καταγωγή, μέλος της Γαλλικής Ακαδημίας, 1911-2007). Λησμονούμεν ότι ο άνθρωπος αυτός, που δικαίως θεωρείται μαζί με τον Νίτσε ο μεγάλος προφήτης της συγχρόνου εποχής μας, υπήρξε το θύμα μιας δραματικής και συγκλονιστικής αισθηματικής και σεξουαλικής ζωής.

Δύο πρόσφατα βιβλία ήλθαν να φωτίσουν την παρημελημένην αυτήν πλευράν του Ντοστογιέφσκι. Το ένα είναι ένα δοκίμιον του Ρώσσου συγγραφέως Μαρκ Σλόνιμ (σ.σ. Marc Slonim, διεθνούς φήμης συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας, γεννημένος στη Ρωσία, 1894-1976) «Οι τρεις έρωτες του Ντοστογιέφσκι» και το άλλο μία νέα έκδοσις των «Αναμνήσεων από το σπίτι των πεθαμένων» με πρόλογον του Ζαν Γκρενιέ (σ.σ. Jean Grenier, γάλλος φιλόσοφος και συγγραφέας, 1898-1971), που τοποθετεί με σαφήνειαν το βασικόν αυτό έργον διά την ζωήν του Ντοστογιέφσκι εις τον καιρόν του και εις την ευρωπαϊκήν σκέψιν μέχρι του Σαρτρ και του Καμύ. Η παιδική ηλικία του Ντοστογιέφσκι και η αισθηματική του ζωή έχουν αναμφισβητήτως παίξει πρωτεύοντα ρόλον εις το υποσυνείδητον του συγγραφέως. Είναι γνωστόν ότι όταν η μητέρα του απέθανε, ο Φεντόρ Μιχαΐλοβιτς Ντοστογιέφσκι δεν ήτο παρά 16 ετών. Δύο χρόνια αργότερα ο πατέρας του εδολοφονείτο από χωρικούς που τον εμισούσαν. Ο φρικτός αυτός θάνατος συνεκλόνισε τον Ντοστογιέφσκι. Ο Φρόυντ βεβαιώνει ότι η ασθένειά του, που ως τότε ήτο χωρίς μεγάλην σοβαρότητα, μετεβλήθη εις επιληψίαν ύστερα από το τρομερόν κτύπημα που υπέστη. Ο Βιεννέζος επιστήμων υπεστήριζε πράγματι ότι ο Ντοστογιέφσκι ηύχετο υποσυνειδήτως τον θάνατον του πατέρα του επειδή είχε κατορθώσει να επιζήση της μητέρας του που την ελάτρευε, και ότι η ευχή του αυτή, που άθελά του επραγματοποιήθη, του επροκάλεσε τρόμον και συνεχείς τύψεις. Έτσι, διά την Φροϋδικήν Σχολήν, το Οιδιπόδειον σύμπλεγμα ερμηνεύει όχι μόνον τον μαζοχισμόν του Ντοστογιέφσκι και την παραδοχήν του πόνου, αλλά ακόμη και την αντίστασίν του εναντίον όλων των μορφών της πατρότητος και της αυταρχικότητος. Όλαι αι αντιφάσεις του Ντοστογιέφσκι, αι ταλαντεύσεις του μεταξύ σοσιαλισμού και συντηρητικών αρχών, μεταξύ αθεΐας και θρησκείας, έχουν τας ρίζας των εις το ψυχολογικόν αυτό σοκ.

Ο Μαρκ Σλόνιμ αποφεύγει να δίδη πολλήν πίστιν εις τας φροϋδικάς αυτάς θεωρίας, που δεν είναι εις θέσιν να δώσουν το κλειδί του ασύλληπτου ιδεολογικού και ψυχολογικού πλούτου του Ντοστογιέφσκι. Αφηγούμενος με δύναμιν, άνεσιν και φυσικότητα τας ερωτικάς περιπετείας του Ντοστογιέφσκι, τόσον τας σεξουαλικάς μαζοχιστικάς όσον και τας αισθηματικάς, ο Μαρκ Σλόνιμ εξερευνά κατά τρόπον υπέροχον το ερωτικόν «υπόγειον» του Ντοστογιέφσκι. Ξεμπλέκοντας το αντιφατικό κουβάρι των αισθημάτων και των ενστίκτων του συγγραφέως και των πληροφοριών που συνέλεξε σχετικά προς τις γυναίκες που αγαπήθηκαν από τον συγγραφέα του «Ηλίθιου», ο Μαρκ Σλόνιμ μάς βοηθά να εμβαθύνωμε περισσότερον εις την προσωπικότητα του Ντοστογιέφσκι.

Ύστερα από την ανάγνωσιν του δοκιμίου του Μαρκ Σλόνιμ και την βαθεία μελέτη του Ζαν Γκρενιέ, εβυθίσθηκα με νέον πάθος και συγκίνησιν εις το εφιαλτικόν αυτό βιβλίον του μεγάλου Ρώσσου συγγραφέως «Το Υπόγειο». Το έργον αυτό, που έχει μίαν πραγματικά εκπληκτικήν δύναμιν σκέψεως, προαναγγέλλει τα μεγάλα αριστουργήματα, όπως τους «Δαιμονισμένους», τους «Αδελφούς Καραμάζωφ» και το «Έγκλημα και Τιμωρία», και αποδεικνύεται ως είδος πνευματικής κρύπτης όπου ο Ντοστογιέφσκι είχε τρόπον τινά θάψει τους πολυτιμότερους θησαυρούς του. Η αρχική φράσις του βιβλίου «Είμαι άρρωστος… είμαι κακός… είμαι άσχημος» μάς φέρει ασυναισθήτως εις την μνήμην τον Σταβρόγκιν των «Δαιμονισμένων».

Μια σελίδα από τους «Αδελφούς Καραμάζωφ»

Μη λησμονούμεν ότι, αν ο Ντοστογιέφσκι υπήρξεν ένας μεγάλος αισθηματίας, επίσης υπήρξε πνεύμα κατ’ εξοχήν θρησκευτικόν. Δύο τροχιαί χαράσσουν το έργον του. Η μία είναι η παθιασμένη ανταρσία εναντίον του Θεού και του ηθικού νόμου, όπως μας εμφανίζεται εις τον «Μύθον του Μεγάλου Ιεροεξεταστού», εις το πρόσωπον του Ιβάν Καραμάζωφ και του Σμερντιακώφ ή του Κιρίλωφ και του Νικολάι Σταβρόγκιν. Η άλλη τροχιά είναι η του αγνού θρησκευτικού αισθήματος. Ευρίσκομεν έτσι τους ανθρώπους του λαού να πορεύωνται προς το θείον, τις «ευσεβείς γυναίκες», τους σιωπηλούς που τους εξουσιάζει η μεγάλη παραδοχή της θείας θελήσεως. Η τροχιά αυτή φέρει αφ’ ενός προς τις δύο Σόνιες και αφ’ ετέρου προς τον στάρετς Ζοσιμά και τον Αλιόσα Καραμάζωφ, τον πραγματικόν αυτόν άνθρωπον του Θεού με τας υψηλάς πνευματικάς φιλοδοξίας. Αι δύο αυταί τροχιαί συναντώνται, χωρίζουν, μπλέκουν πάλι και αποτελούν την γεωμετρικήν διάρθρωσιν του θρησκευτικού σύμπαντος του Ντοστογιέφσκι. Σύμπαντος που ευρίσκεται εις διαρκή κίνησιν και που αντί να μας προσκαλή προς ανάπαυσιν, αντιθέτως μας ξυπνά, απαιτεί από μας έντασιν της προσοχής μας και έρχεται να χαλάση την ωραίαν ισορροπίαν των αντιλήψεών μας και των κοινωνικών μας συστημάτων. «Δεν ήλθα να φέρω την ειρήνην, αλλά το ξίφος». Η φράσις αυτή του Ευαγγελίου ταιριάζει απολύτως εις τον Ντοστογιέφσκι, που, όπως το έγραψε ο Αντρέ Συαρές (σ.σ. André Suarès, γάλλος δοκιμιογράφος, ποιητής και κριτικός, 1868-1948), είναι «η μεγαλυτέρα συνείδησις του συγχρόνου κόσμου».

Το διακύβευμα παραμένει εάν θα επιστρέψει η χώρα σε μια θεσμική κανονικότητα . Αν θα αποφύγει την κανονικοποίηση της παρέκκλισης.

Γράφοντας πρόσφατα στους Financial Times για τα προβλήματα που προκύπτουν στις ΗΠΑ από τον τρόπο που συμπεριφέρεται ο Ντόναλντ Τραμπ και ειδικότερα την τάση να μην τηρούνται διάφοροι κανόνες σε σχέση με τη διακυβέρνηση, η Gillian Tett υποστήριξε ότι αυτό που συμβαίνει – και ο μεγαλύτερος κίνδυνος – είναι η «κανονικοποίηση της παρέκκλισης». Όπως σημειώνει, η έννοια διατυπώθηκε αρχικά από την κοινωνιολόγο Ντάιαν Βόγκαν, που είχε μελετήσει το ατύχημα με το διαστημικό λεωφορείο Challenger το 1986. Αυτό που είχε διαπιστώσει ήταν συνηθισμένες παρεκκλίσεις από κανόνες, ως προς την κατάσταση του σκάφους, που θεωρούνταν ότι δεν ήταν τόσο σημαντικές, μέχρι που στο τέλος αποδείχτηκαν μοιραίες. Έκτοτε η έκφραση χρησιμοποιείται διευρυμένα για όλες τις περιπτώσεις όπου σε έναν θεσμό αναπτύσσεται μια κουλτούρα μη τήρησης των θεσμών.

Σκέφτομαι ότι αυτή η «κανονικοποίηση της παρέκκλισης» αρχίζει και γίνεται όλο και περισσότερο ο καταλληλότερος τρόπος να περιγραφεί η κατάσταση στη χώρα. Είναι ως να εθιζόμαστε σταδιακά στο ότι πλέον ο κανόνας είναι η μη τήρηση των κανόνων από τη μεριά αυτών που υποτίθεται ότι έχουν ως κατεξοχήν υποχρέωση να τηρούν τους κανόνες.

Γιατί σε τελική ανάλυση, τι είναι αυτό που μένει εάν σκεφτούμε τις υποκλοπές, τα Τέμπη, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τη «Λίστα Πέτσα»; Μια αντίληψη ότι αυτή η κυβέρνηση, επειδή έχει την κοινοβουλευτική πλειοψηφία μπορεί να αποφασίζει ποιους κανόνες θα ακολουθήσει και ποιους όχι. Μια διακυβέρνηση που θεωρεί ότι μπορεί να ξαναγράφει κατά το δοκούν τους κανόνες του παιχνιδιού. Μια εξουσία που θεωρεί ότι είναι επί της ουσίας ανεξέλεγκτη.

Μόνο που αυτό το δίλημμα δεν στέκει, όπως και εάν το κοιτάξουμε. Το πλειοψηφικό ρεύμα που εκφράζει δυσαρέσκεια σήμερα στην κοινωνία δεν επιδιώκει κάποια ανατροπή. Μπορεί να εκφράζεται απαξιωτικά για το σύνολο του πολιτικού συστήματος, αλλά αυτό που ζητά είναι ένα κράτος που να λειτουργεί. Θέλει να μπαίνει σε ένα τρένο και αυτό να φτάνει στον προορισμό του. Δεν θέλει να είναι θέμα τύχης ότι δεν συγκρούστηκαν στον αέρα δύο αεροπλάνα. Θέλει να υπάρχουν δημόσια σχολεία και νοσοκομεία επαρκώς στελεχωμένα και με τον απαραίτητο εξοπλισμό. Δεν θέλει οι ευρωπαϊκές ενισχύσεις για τους αγρότες να γίνονται προεκλογικό χρήμα και το δημόσιο χρήμα να συντηρεί φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ, κυρίως για να αλλοιώνουν την πραγματικότητα. Θέλει μια δικαιοσύνη που να τιμωρεί ενόχους, όσο ψηλά και εάν είναι, και να προστατεύει αθώους. Θέλει ένα κοινοβούλιο που να λειτουργεί και να μην είναι μπερντές του Καραγκιόζη. Κοντολογίς θέλει δημοκρατία, δικαιοσύνη και θεσμούς που να λειτουργούν.

Και αυτό σημαίνει ότι το πραγματικό δίλημμα σήμερα στην κοινωνία είναι ανάμεσα στη θεσμικότητα και την αντιθεσμικότητα. Γιατί το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα δεν είναι ότι έχει μια «συστημική» κυβέρνηση, που την απειλούν ο «λαϊκισμός» και τα «αντισυστημικά κινήματα». Το πρόβλημα είναι ότι έχουμε να κάνουμε με μια κυβέρνηση που υπονομεύει τους θεσμούς. Που δεν τους αφήνει να κάνουν τη δουλειά τους. Που νομοθετεί όχι στη βάση ενός σχεδίου για τη χώρα, αλλά μιας κομματικής-επιχειρηματικής ατζέντας. Που χειραγωγεί τη δικαιοσύνη για να μη βρεθεί αντιμέτωπη με τις ευθύνες της. Που δεν πιστεύει στη πολυφωνία στην ενημέρωση. Που ακόμη και μια κορυφαία θεσμική λειτουργία όπως τη Συνταγματική Αναθεώρηση θέλει να την κάνει ένα κομματικό πανηγύρι. Που συναίνεση δεν θεωρεί τον διάλογο για κοινά αποδεκτές λύσεις, αλλά το να συρθούν στις κυβερνητικές θέσεις όσοι διαφωνούν με αυτές.

Γι’ αυτό και οι πολίτες δεν αναζητούν απλώς μια «κραυγή» που να εκφράζει τη δυσαρέσκειά τους. Ούτε θέλουν να υπερψηφίσουν κόμματα που αντί για πρόγραμμα θα έχουν ένα ψήφισμα διαμαρτυρίας. Ούτε τους πείθουν οι απλές διακηρύξεις περί άφθαρτων προσώπων, γιατί ξέρουν πολύ καλά πως αυτό που μετράει είναι η λειτουργία των θεσμών, γιατί εάν δεν λειτουργούν τότε και τα «άφθαρτα» πρόσωπα φθείρονται πολύ γρήγορα.

Αυτό που θέλουν είναι μια νέα διακυβέρνηση. Που να μην υποσχεθεί κάποια μεγάλη επανάσταση, αλλά την επιστροφή στη θεσμική κανονικότητα, την επανάσταση του αυτονόητου δηλαδή. Που να ασχοληθεί με την κοινωνική πλειοψηφία και όχι αποκλειστικά με μια κοινωνική μειοψηφία. Που να προσπαθήσει να κάνει τους πολίτες να πιστέψουν ξανά ότι η δημοκρατία είναι ένας τρόπος ώστε να κάνουν τις ζωές τους καλύτερες και τη χώρα τους να προοδεύει.

Μόνο που τα διλήμματα απαιτούν και αυτούς που θα τα θέσουν και θα προσπαθήσουν να δώσουν διέξοδο στην κοινωνία. Και που θα προσφέρουν όντως την εναλλακτική. Διαφορετικά η μόνη εναλλακτική θα είναι απλώς να μην ασχολούνται με την πολιτική. Και η αντιθεσμικότητα θα παγιωθεί ακόμη περισσότερο.

Πηγή: in.gr

Για πολλούς νέους ενήλικες της Gen Z σήμερα, τα παραδοσιακά ορόσημα της ενηλικίωσης - η αγορά σπιτιού, η δημιουργία οικογένειας - μοιάζουν περισσότερο με μακρινούς μύθους παρά με εφικτούς στόχους

Κάθε γενιά πιστεύει ότι πέρασε δύσκολα, αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι η Gen Z σήμερα, μπορεί να έχει βάσιμους λόγους να λέει ότι ξεχείλισε το ποτήρι.

Όλοι αισθάνονται άγχος από το αυξανόμενο κόστος και την αβέβαιη οικονομία. Για τη Γενιά Ζ, οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα έντονες και επηρεάζουν τον τρόπο που ζουν τώρα και ίσως μπορέσουν να το κάνουν στο μέλλον.

Για πολλούς νέους ενήλικες σήμερα, τα παραδοσιακά ορόσημα της ενηλικίωσης – η αγορά σπιτιού, η δημιουργία οικογένειας ή ακόμα και η διατήρηση ενός ισχυρού λογαριασμού ταμιευτηρίου – μοιάζουν περισσότερο με μακρινούς μύθους παρά με εφικτούς στόχους.

Η Gen Z εισέρχεται στο απόγειο των πρώτων χρόνων της επαγγελματικής της ζωής σε μια περίοδο πρωτοφανούς οικονομικής πολυπλοκότητας.

Ενώ συχνά χαρακτηρίζονται ως η πιο ψηφιακά έξυπνη και κοινωνικά συνειδητοποιημένη γενιά, αντιμετωπίζουν επίσης ένα οικονομικό τοπίο που φαίνεται δραστικά διαφορετικό από αυτό που βίωσαν οι γονείς τους ή ακόμα και οι μεγαλύτεροι σε ηλικία Millennials.

Όταν μιλάμε για οικονομικές προκλήσεις της Γενιάς Ζ, αναφερόμαστε στο συγκεκριμένο σύνολο οικονομικών εμποδίων που αντιμετωπίζουν όσοι γεννήθηκαν περίπου μεταξύ 1997 και 2012.

Σε αντίθεση με τις προηγούμενες γενιές που μπορεί να αντιμετώπιζαν μία ή δύο σημαντικές υφέσεις, η είσοδος της Gen Z στο εργατικό δυναμικό έχει καθοριστεί, σύμφωνα με middleportal.com από την παγκόσμια αστάθεια και την αποσύνδεση της παραγωγικότητας από την αύξηση των μισθών, καθιστώντας το τυπικό «σχέδιο για την επιτυχία» ολοένα και πιο ξεπερασμένο.

1. Η αυξανόμενη κρίση κόστους ζωής

Το πιο άμεσο εμπόδιο για κάθε νέο επαγγελματία σήμερα είναι το τεράστιο κόστος ύπαρξης.

Από τα είδη παντοπωλείου μέχρι τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, η τιμή των βασικών αγαθών έχει αυξηθεί με ρυθμό που ξεπερνά κατά πολύ τα γενικά επίπεδα άνεσης.

Για τη Γενιά Ζ, δεν πρόκειται απλώς για παράλειψη ενός καθημερινού latte. Πρόκειται για μια θεμελιώδη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο κατανέμουν το μηνιαίο εισόδημά τους.

Όταν το κόστος των αυγών, των καυσίμων και του ηλεκτρικού ρεύματος αυξάνεται ταυτόχρονα, το περιθώριο σφάλματος σε έναν προσωπικό προϋπολογισμό εξαφανίζεται, αφήνοντας πολλούς να αισθάνονται σαν να τρέχουν σε έναν διάδρομο που γίνεται όλο και πιο γρήγορος.

2. Στάσιμοι μισθοί έναντι υψηλού πληθωρισμού

Ενώ οι μισθοί εισαγωγικού επιπέδου έχουν δει κάποιες ονομαστικές αυξήσεις τα τελευταία χρόνια, σε μεγάλο βαθμό δεν έχουν καταφέρει να συμβαδίσουν με τον αυξανόμενο ρυθμό πληθωρισμού.

Αυτό δημιουργεί μια «κρυφή» μείωση μισθών όπου, παρά το γεγονός ότι κερδίζουν περισσότερα από ό,τι θα μπορούσαν να έχουν πριν από δύο χρόνια, η πραγματική αγοραστική τους δύναμη έχει μειωθεί.

Αυτό το χάσμα μεταξύ κερδών και εξόδων καθιστά δύσκολο να κάνουν κάτι περισσότερο από το να φτάσουν στο νεκρό σημείο, μετατρέποντας το όνειρο της «προόδου» σε έναν καθημερινό αγώνα απλώς για να παραμείνουν στο ίδιο επίπεδο.

3. Ανέφικτες τιμές στέγασης και ενοικίου

Η στέγαση έχει γίνει ίσως ο πιο ορατός δείκτης της οικονομικής δυσκολίας της Gena Ζ.

Σε πολλά αστικά κέντρα, το ενοίκιο καταναλώνει περισσότερο από το μισό του καθαρού μισθού ενός νεαρού εργαζομένου. Ο παραδοσιακός «κανόνας του 30%» -όπου κάποιος δεν πρέπει να ξοδεύει περισσότερο από το τριάντα τοις εκατό του εισοδήματός του για στέγαση- είναι πλέον μια πολυτέλεια που λίγοι μπορούν να αντέξουν οικονομικά.

Αυτό το υψηλό κατώτατο όριο ενοικίου εμποδίζει τους νέους να οικοδομήσουν την ίδια περιουσία που οι προηγούμενες γενιές χρησιμοποιούσαν ως θεμέλιο για τον μακροπρόθεσμο πλούτο τους.

4. Η έλλειψη ταμείων έκτακτης ανάγκης για αποταμίευση

Όταν το εισόδημά σας καταπίνεται από το ενοίκιο και τα χρέη, απομένουν ελάχιστα για μια «βροχερή μέρα».

Ένα σημαντικό μέρος της Γενιάς Ζ αναφέρει ότι έχει λιγότερα από 1.000 ευρώ σε αποταμιεύσεις, γεγονός που την καθιστά εξαιρετικά ευάλωτη σε απρόβλεπτα έξοδα. Μια επισκευή αυτοκινήτου ή ένας ιατρικός λογαριασμός δεν είναι απλώς μια ταλαιπωρία.

Μπορεί να είναι μια οικονομική καταστροφή που οδηγεί σε χρέος πιστωτικών καρτών με υψηλό επιτόκιο, επιδεινώνοντας περαιτέρω τη μακροπρόθεσμη οικονομική πίεση.

5. Η αποτυχία των παραδοσιακών χρηματοοικονομικών προτύπων

Οι συμβουλές του παρελθόντος —εξοικονομήστε 20%, επενδύστε σε ένα ασφαλιστικό πρόγραμμα και αγοράστε ένα σπίτι— συχνά φαίνονται να μην έρχονται σε επαφή με τη σημερινή πραγματικότητα.

Πολλοί νέοι πιστεύουν ότι τα χρηματοοικονομικά συστήματα που δημιούργησαν οι προηγούμενες γενιές δεν είχαν σχεδιαστεί για την οικονομία της περιστασιακής απασχόλησης ή το τρέχον πληθωριστικό περιβάλλον.

Υπάρχει μια αυξανόμενη αίσθηση ότι οι «παλιοί κανόνες» δεν ισχύουν πλέον, οδηγώντας πολλούς να αναζητήσουν εναλλακτικούς τρόπους για να διαχειριστούν τα χρήματά τους ή να ορίσουν τι σημαίνει να είναι κανείς οικονομικά επιτυχημένος.

6. Σημαντικά εμπόδια στην ιδιοκτησία κατοικίας

Για πολλούς στη Γενιά Ζ, η ιδέα της ιδιοκτησίας ενός σπιτιού μοιάζει με άπιαστο όνειρο.

Με τις τιμές των κατοικιών σε ιστορικά υψηλά και τα επιτόκια να παραμένουν πεισματικά υψηλά, το εμπόδιο εισόδου είναι υψηλότερο από ποτέ. Το  σπίτι έχει ουσιαστικά εξαφανιστεί σε πολλές αγορές, αντικατασταθεί από πολυτελή διαμερίσματα ή ενοικιαζόμενα ακίνητα που ανήκουν σε εταιρείες.

Αυτή η μετατόπιση δεν επηρεάζει μόνο τον τόπο κατοικίας των ανθρώπων. Αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο μια γενιά βλέπει το μερίδιό της στις τοπικές κοινότητες και την ικανότητά της να οικοδομεί γενεαλογικό πλούτο.

7. Ο ψυχολογικός αντίκτυπος του οικονομικού άγχους

Η συνεχής οικονομική πίεση έχει βαρύ αντίκτυπο στην ψυχική υγεία.

Η «χρηματική δυσμορφία» και το χρόνιο οικονομικό άγχος γίνονται πλέον συνηθισμένοι όροι μεταξύ της Γενιάς Ζ, περιγράφοντας το αίσθημα της διαρκούς καθυστέρησης, ανεξάρτητα από το πόσο σκληρά εργάζεται κανείς.

Αυτό το άγχος μπορεί να οδηγήσει σε επαγγελματική εξουθένωση, αίσθημα απελπισίας και δισταγμό να αναλάβει κανείς ρίσκα στην καριέρα του , καθώς ο φόβος της απώλειας ενός σταθερού μισθού υπερτερεί των πιθανών οφελών μιας νέας επιχείρησης.

Εν κατακλείδι…

Ενώ το οικονομικό τοπίο για τη Γενιά Ζ είναι αναμφισβήτητα δύσκολο, αναπαράγει επίσης μια γενιά εξαιρετικά έξυπνων και ρεαλιστών ατόμων. Αναγνωρίζοντας τα συστημικά εμπόδια – από το κόστος στέγασης έως τους στάσιμους μισθούς – μπορούμε να απομακρυνθούμε από την επίρριψη ευθυνών σε άτομα και να αρχίσουμε να αναζητούμε συλλογικές λύσεις.

Η Gen Z δεν ζητά ελεημοσύνη, πλοηγείται σε μια νέα πραγματικότητα με σθένος και δημιουργικότητα.

Καθώς συνεχίζουν να επαναπροσδιορίζουν την έννοια της επιτυχίας, η ανθεκτικότητά τους προσφέρει μια ελπιδοφόρα ματιά σε ένα μέλλον όπου η οικονομική ευρωστία δεν μετριέται μόνο από το υπόλοιπο του τραπεζικού λογαριασμού, αλλά και από την ικανότητα προσαρμογής και άνθησης.