της Ρασέλ Γουίλσον Τόλεμαρ
Κάτοικοι της Μινεάπολης δηλώνουν ότι αισθάνονται πολιορκημένοι, υπό αυτό που αποκαλούν κάποιοι φασιστική κατοχή. Χιλιάδες πράκτορες της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων έχουν κατακλύσει μια πόλη, της οποίας η συντριπτική πλειονότητα το 2024 δεν ψήφισε τον Ντόναλντ Τραμπ – ούτε υπέρ μιας παραστρατιωτικής επιχείρησης σάρωσης του ποικιλόμορφου πληθυσμού της.
Δύο κάτοικοι σκοτώθηκαν από ομοσπονδιακούς πράκτορες. Ως αποτέλεσμα, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν κατακλυστεί από συγκρίσεις των μηχανισμών επιβολής της μεταναστευτικής πολιτικής του Τραμπ με τη Γκεστάπο του Χίτλερ.
Παρότι οι συγκρίσεις με το φασιστικό καθεστώς του Χίτλερ γίνονται ολοένα και συχνότερες, θα υποστήριζα ότι ίσως είναι ακόμη πιο εύστοχο να συγκρίνουμε το σήμερα με ένα λιγότερο μνημονευόμενο, αλλά μακροβιότερο φασιστικό καθεστώς: εκείνο του Φρανθίσκο Φράνκο, δικτάτορα της Ισπανίας από το 1936 έως τον θάνατό του το 1975.
Το 2016, επικριτές προειδοποιούσαν ότι η ρητορική της προεκλογικής εκστρατείας του Τραμπ στηριζόταν σε «εγχειριδιακό» φασισμό, παρουσιάζοντας χαρακτηριστικά όπως ρατσισμό, σεξισμό και μισογυνισμό, εθνικισμό, προπαγάνδα και άλλα. Σε αντάλλαγμα, αντιμετώπισαν έντονη αντίδραση, όπως και κατηγορίες ότι είναι υστερικοί ή υπερβολικοί.
Σήμερα, οι νηφάλιες φωνές κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου: ότι η Αμερική ενδέχεται να οδεύει προς φασιστική διακυβέρνηση.
Ως μελετήτρια της ισπανικής κουλτούρας, διακρίνω κι εγώ ανησυχητικούς παραλληλισμούς μεταξύ της Ισπανίας του Φράνκο και της Αμερικής του Τραμπ.
Η παράθεσή τους δίπλα-δίπλα, πιστεύω, προσφέρει χρήσιμα αναλυτικά εργαλεία για να κατανοήσουμε το μέγεθος του διακυβεύματος σήμερα.
Η άνοδος και η κυριαρχία του Φράνκο
Το κόμμα Falange ξεκίνησε ως ένα μικρό εξτρεμιστικό κόμμα στο περιθώριο μιας ισπανικής κοινωνίας βαθιά κλονισμένης από την πολιτική και την οικονομική αστάθεια. Κήρυττε κυρίως έναν ριζοσπαστικό εθνικισμό, έναν εξαιρετικά αποκλειστικό τρόπο να είσαι και να δρας ως Ισπανός. Παραδοσιακοί ρόλοι φύλου, μονογλωσσία και καθολικισμός κινητοποίησαν τον κόσμο, προσφέροντας την απόλυτη βεβαιότητα σε καιρούς αβεβαιότητας. Πολύ γρήγορα, η Falange αύξησε τη δύναμη και την επιρροή της, μέχρι που τελικά έγινε το κυρίαρχο ρεύμα.
Μέχρι το 1936, το κόμμα είχε εξασφαλίσει αρκετή στήριξη από την Καθολική Εκκλησία, τον στρατό και εύπορους γαιοκτήμονες και επιχειρηματίες, ώστε σημαντικό τμήμα του πληθυσμού να αποδεχθεί το πραξικόπημα του στρατηγού Φρανθίσκο Φράνκο: μια στρατιωτική «σταυροφορία», που επιδίωκε να ανακόψει την υποτιθέμενη αναρχία των φιλελευθέρων που ζούσαν σε άθεες πόλεις. Το σύνθημά του, «¡Una, Grande, Libre!» («Μία, Μεγάλη, Ελεύθερη»), κινητοποίησε όσους συμμερίζονταν τις αγωνίες της Falange.
Όπως η Falange, έτσι και το MAGA – η πτέρυγα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος των ΗΠΑ που πήρε το όνομά της από το σύνθημα του Τραμπ «Make America Great Again» – δαιμονοποιεί επανειλημμένα την Αριστερά, που ζει κυρίως σε πόλεις, ως άθεους αναρχικούς που ζουν σαν παράσιτα.
Αφού εδραίωσε την εξουσία του, το καθεστώς του Φράνκο ίδρυσε μια μυστική αστυνομία, την Πολιτικο-Κοινωνική Ταξιαρχία (BPS), με αποστολή να «καθαρίσει το σπίτι». Η BPS είχε την ευθύνη να καταστείλει ή να εξοντώσει κάθε πολιτικό, κοινωνικό, πολιτισμικό ή γλωσσικό αντιφρονούντα.
Αποδυνάμωση της αντίστασης
Ο Φράνκο δεν εργαλειοποίησε μόνο τον στρατό, αλλά και την Καθολική Εκκλησία. Συνεργάστηκε με τον κλήρο για να πείσει τους πιστούς, ιδίως τις γυναίκες, για το θεϊκό τους καθήκον να τεκνοποιούν, να εμφυσούν εθνικιστικές καθολικές αξίες στα παιδιά τους και έτσι να αναπαράγουν ιδεολογικά αντίγραφα του κράτους και της εκκλησίας. Από τον άμβωνα, οι νοικοκυρές εξυμνούνταν ως «άγγελοι του σπιτιού» και «ηρωίδες της πατρίδας».
Μαζί, ο Φράνκο και η Εκκλησία οικοδόμησαν συναίνεση για κοινωνικούς περιορισμούς, όπως την απαγόρευση ή ποινικοποίηση των αμβλώσεων, της αντισύλληψης, του διαζυγίου, της εργασίας των γυναικών και άλλων δικαιωμάτων τους, ακόμη και την ανοχή της γυναικοκτονίας σε περιπτώσεις υποτιθέμενων σεξουαλικών παραβάσεων.
Ορισμένοι μελετητές υποστηρίζουν ότι η κατάργηση των αναπαραγωγικών δικαιωμάτων των γυναικών αποτελεί το πρώτο βήμα απομάκρυνσης από μια πλήρως δημοκρατική κοινωνία. Για τον λόγο αυτό και άλλους, πολλοί ανησυχούν για την πρόσφατη ανατροπή της απόφασης Ρόου εναντίον Γουέιντ από το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ.
Η τάση #tradwife στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης περιλαμβάνει ακροδεξιές πλατφόρμες που αναπαράγουν ιδεολογίες υποταγής, περιορισμού, εξάρτησης και κυριαρχίας του λευκού άνδρα, παρόμοιες με εκείνες του φρανκισμού. Μία από τις πιο δημοφιλείς «tradwife» στο TikTok, για παράδειγμα, δήλωσε ότι «δεν υπάρχει ανώτερη αποστολή για μια γυναίκα από το να είναι σύζυγος και μητέρα». Αμφισβήτησε επίσης τη φοίτηση νεαρών γυναικών στο πανεπιστήμιο και επέκρινε δημοσίως τις συζύγους που αρνούνται σεξουαλική οικειότητα στους άνδρες τους.
Αποδυνάμωση της οικονομίας
Σε οικονομικό επίπεδο, ο Φράνκο εφάρμοσε πολιτικές αυτάρκειας (αυταρχικού απομονωτισμού), ένα σύστημα περιορισμένου εμπορίου που αποσκοπούσε στην απομόνωση της Ισπανίας και την προστασία της από «αντι-ισπανικές» επιρροές. Εφάρμοσε υψηλούς δασμούς, αυστηρές ποσοστώσεις, ελέγχους συνόρων και χειραγώγηση του νομίσματος, φτωχοποιώντας ουσιαστικά το έθνος και πλουτίζοντας τον ίδιο και τον στενό του κύκλο.
Οι πολιτικές αυτές, υπό το σύνθημα «¡Arriba España!» («Ζήτω η Ισπανία»), προκάλεσαν σχεδόν άμεσα πάνω από μια δεκαετία δεινών, γνωστή ως τα «χρόνια της πείνας». Εκτιμάται ότι 200.000 Ισπανοί πέθαναν από λιμό και ασθένειες.
Υπό το σύνθημα «America First» – το μεταβαλλόμενο αλλά επιθετικό καθεστώς δασμών του Τραμπ – τον προσωπικό του πλούτο που ξεπερνά το 1 δισ. δολάρια και απέκτησε κατά τη θητεία του, καθώς και οι επανειλημμένες προσπάθειες περικοπής διατροφικών επιδομάτων σε «μπλε» πολιτείες και οι αντιεμβολιαστικές πολιτικές της κυβέρνησής του, μπορεί να φαίνονται ασύνδετα. Ωστόσο, συνδυαστικά συγκροτούν μια στρατηγική που απειλεί να αποδυναμώσει την υγεία της χώρας.
Αποδυνάμωση του νου
Η δικτατορία του Φράνκο εκκαθάρισε, εξόρισε και κατέστειλε συστηματικά την πνευματική τάξη της χώρας. Πολλοί αναγκάστηκαν να μεταναστεύσουν. Όσοι παρέμειναν, όπως ο καλλιτέχνης Ζοάν Μιρό, υποχρεώθηκαν να θάψουν τα μηνύματά τους βαθιά μέσα σε σύμβολα και μεταφορές για να αποφύγουν τη λογοκρισία.
Σήμερα στις ΗΠΑ, οι απαγορεύσεις βιβλίων, λέξεων και φράσεων, καθώς και οι περικοπές στη χρηματοδότηση της ακαδημαϊκής και ερευνητικής δραστηριότητας, οδηγούν σε «διαρροή εγκεφάλων», δηλαδή έξοδο των υψηλά καταρτισμένων και μορφωμένων πολιτών.
Επιπλέον, ο Φράνκο συνέδεσε Εκκλησία, κράτος και εκπαίδευση σε ένα ενιαίο σχήμα. Παρακολουθώ αντίστοιχες κινήσεις στις ΗΠΑ. Η συντηρητική οργάνωση Turning Point USA διαθέτει εκπαιδευτικό τμήμα με στόχο την «ανακατάληψη» του προγράμματος σπουδών Κ-12 με όρους λευκού χριστιανικού εθνικισμού.
Η συνεχιζόμενη νομοθεσία που επιβάλλει την ανάρτηση των Δέκα Εντολών σε δημόσιες σχολικές αίθουσες παραβιάζει, ομοίως, τις συνταγματικές εγγυήσεις θρησκευτικής ελευθερίας.
Κάνοντας συγκρίσεις
Ο Τραμπ έχει εκφράσει συχνά θαυμασμό για σύγχρονους δικτάτορες και την περασμένη εβδομάδα δήλωσε ότι «μερικές φορές χρειάζεσαι έναν δικτάτορα».
Είναι αλήθεια ότι οι τακτικές του δεν ταυτίζονται πλήρως με τον φρανκισμό ή με άλλο παλαιότερο φασιστικό καθεστώς. Ωστόσο, το έργο της μελετήτριας πολιτικών δικαιωμάτων Μισέλ Αλεξάντερ υπενθυμίζει ότι τα συστήματα ελέγχου δεν εξαφανίζονται. Μεταλλάσσονται, εξελίσσονται και προσαρμόζονται ώστε να εισχωρούν σε σύγχρονα συμφραζόμενα με λιγότερο ανιχνεύσιμους τρόπους. Έτσι αντιλαμβάνομαι και τον φασισμό.
Σκεφτείτε ορισμένες από τις πρόσφατες εξελίξεις στη Μινεάπολη και αναρωτηθείτε πώς θα περιγράφονταν αν συνέβαιναν σε οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Άγνωστα άτομα με μάσκες σε μυστηριώδη οχήματα εισβάλλουν δια της βίας σε κατοικίες χωρίς δικαστικά εντάλματα. Πράκτορες σκοτώνουν, πυροβολούν και κακομεταχειρίζονται ανθρώπους, μερικές φορές ενώ είναι ήδη δεμένοι με χειροπέδες. Χρησιμοποιούν δακρυγόνα εναντίον ειρηνικών διαδηλωτών, επιτίθενται και σκοτώνουν νομικούς παρατηρητές και ρίχνουν χειροβομβίδες κρότου-λάμψης σε παρευρισκόμενους. Εξαφανίζουν έγχρωμους πολίτες, μεταξύ αυτών τέσσερις αυτόχθονες Αμερικανούς και ένα παιδί μόλις 2 ετών, μεταφέροντάς τους σε κέντρα κράτησης όπου οι καταγγελίες για κακοποιήσεις, σεξουαλικές επιθέσεις και ακόμη και ανθρωποκτονίες είναι πλέον συχνές.
Κυβερνητικοί αξιωματούχοι διακινούν παραπλανητικές αφηγήσεις ή, ακόμη χειρότερα, ψεύδονται σχετικά με τις ενέργειες της διοίκησης.
Μετά τη δημόσια και πολιτική κατακραυγή για τη δολοφονία του Αλεξ Πρέτι, ο Τραμπ έδωσε σήμα ότι θα μειώσει τις επιχειρήσεις επιβολής της μεταναστευτικής νομοθεσίας στη Μινεάπολη, για να επιτρέψει λίγο αργότερα στον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ να εγκρίνει τη χρήση παλιάς στρατιωτικής βάσης κοντά στο Σεντ Πολ, υποδηλώνοντας πιθανή κλιμάκωση αντί αποκλιμάκωση. Το να λες ένα πράγμα και να πράττεις το αντίθετο είναι κλασική φασιστική τακτική, όπως προειδοποιούν η ιστορία και η λογοτεχνία.
Ο κόσμος έχει ξαναδεί αυτές τις πρακτικές. Η ιστορία καταγράφει το προηγούμενο και κατόπιν προσφέρει το δυσοίωνο τέλος. Η σύγκριση του παρελθόντος φρανκισμού με τον σημερινό τραμπισμό συνδέει το τότε με το τώρα και μας προειδοποιεί για όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν.
Πηγή: infowar
