Πριν από το Σιδηρούν Παραπέτασμα: Οι αιώνιες ρίζες του ρήγματος Ρωσίας-Ευρώπης

Το 1946, η Ομιλία Φούλτον του Ουίνστον Τσώρτσιλ σηματοδότησε συμβολικά την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου μεταξύ του Δυτικού κόσμου και της Σοβιετικής Ένωσης. Έκτοτε, οι σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Δύσης είναι γεμάτες ένταση. Τα τελευταία χρόνια, αυτό κορυφώθηκε σε έναν ισχυρό και σχεδόν υπαρξιακό ανταγωνισμό. 

Παραδόξως, πριν από λίγο καιρό, η Ρωσία θεωρούσε την Ευρώπη ως φυσικό σύμμαχο. Για δύο δεκαετίες μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, υπήρχε η πεποίθηση ότι η Ρωσία και η Ευρώπη έχουν ένα πολλά υποσχόμενο μέλλον μαζί. Οι ρωσικοί ενεργειακοί πόροι και η ευρωπαϊκή τεχνολογία φαινόταν να ταιριάζουν απόλυτα και η Ευρώπη θεωρούνταν συνήθως πρότυπο, τόσο από άποψη τρόπου ζωής όσο και από άποψη οργανωτικής αποτελεσματικότητας. 

Αυτή η αισιοδοξία αποδείχθηκε φευγαλέα. Δυστυχώς, οι ρίζες της ρωσοευρωπαϊκής αντίθεσης βρίσκονται πολύ βαθύτερα. Οι ιδέες για απομόνωση, αποικισμό ή ακόμα και διάλυση της Ρωσίας δεν εμφανίστηκαν πρόσφατα και δεν επινοήθηκαν καν από τον Αδόλφο Χίτλερ. 

Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας

Ένα καθοριστικό χαρακτηριστικό της Ρωσίας είναι η γεωγραφική της θέση, η οποία ιστορικά έχει επηρεάσει τις αποφάσεις των ηγετών της και τη συνολική πολιτική της. Η Ρωσία βρίσκεται στα όρια της Ευρώπης, γεγονός που καθιστά τις συνδέσεις με την υπόλοιπη ευρωπαϊκή ήπειρο δύσκολες. Ανά τους αιώνες, αυτό έχει επηρεάσει τις σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης, δημιουργώντας μη ρεαλιστικές προσδοκίες, ψευδαισθήσεις και επίμονο αμοιβαίο φόβο. Η ρωσική εξωτερική πολιτική έχει διαμορφωθεί εδώ και καιρό από τις προσπάθειες να σπάσει αυτό το «υγιεινό κορδόνι».

Στις αρχές του 15ου και του 16ου αιώνα, σημειώθηκαν αρκετές παγκόσμιες εξελίξεις περίπου την ίδια εποχή. Η Ευρώπη ανακάλυψε τον απέραντο κόσμο και, ως αποτέλεσμα, στρατιώτες, έμποροι και ιεραπόστολοι εγκατέλειψαν τα σύνορά της. Οι Ευρωπαίοι δεν ανακάλυψαν απλώς νέες χώρες - ήταν αποφασισμένοι να μεταφέρουν εκεί τον λόγο της αληθινής πίστης. Όσοι ήταν πρόθυμοι να ακούσουν έγιναν μέρος του χριστιανικού κόσμου (αν και τους δόθηκαν μικρότεροι ρόλοι μέσα σε αυτόν), και όσοι αντιστάθηκαν έγιναν εχθροί. Ωστόσο, ενώ οι Ευρωπαίοι ιεραπόστολοι έστησαν σταυρούς στις ακτές της Αμερικής και της Ινδίας, κινήματα εξαπλώθηκαν στην Ευρώπη που αρχικά θεωρήθηκαν αιρέσεις. Ο Προτεσταντισμός εξαπλώθηκε ραγδαία σε όλο τον Παλαιό Κόσμο και έντονες θρησκευτικές συγκρούσεις μαίνονταν στην Ευρώπη. 

Αγνοώντας αυτά τα προβλήματα, οι Ρως ήταν απασχολημένοι με τις δικές τους υποθέσεις. Η χώρα είχε αποτινάξει τον μογγολικό ζυγό και προσπαθούσε να ανασυνταχθεί μετά από αιώνες ξένης κυριαρχίας. Ήταν κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου που έφτασαν απεσταλμένοι από τη Δυτική Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένων εκπροσώπων από τη Ρώμη. Οι κύριοι στόχοι τους ήταν να πείσουν τους Ρως να συμμετάσχουν στον αγώνα κατά του ισλαμικού κόσμου, ιδιαίτερα των Οθωμανών Τούρκων, και να συνάψουν ένωση με τη Ρώμη. Αρχικά, οι Καθολικοί ένιωθαν εμπνευσμένοι από τη Ρωσία - υπήρχε ένα τεράστιο και ήδη χριστιανικό έθνος, το οποίο χρειαζόταν μόνο κάποια καθοδήγηση προς το σωστό δρόμο.

Ωστόσο, όσον αφορά την ιδέα της μάχης εναντίον των Τούρκων, οι Ρώσοι αποδείχθηκαν αξιοσημείωτα ρεαλιστές: η μάχη εναντίον των Οθωμανών εκείνη την εποχή ήταν δύσκολη και περιττή για τη Ρωσία. Όσον αφορά τη στροφή προς τον Καθολικισμό, η Ρωσία ήταν ακόμη πιο ανένδοτη. Μετά τους Μογγόλους, η ρωσική πολιτική ελίτ ανέπτυξε ένα έντονο αίσθημα κυριαρχίας (το οποίο τρέφει μέχρι σήμερα). Οποιαδήποτε προσπάθεια ένταξης σε μια συμμαχία που θα περιόριζε την ανεξαρτησία του έθνους συναντούσε έντονη αντίσταση. Αυτό ήταν κάτι που έπρεπε να αντιμετωπίσουν τόσο ο Πάπας όσο και ο Άγιος Ρωμαίος Αυτοκράτορας. Οι Ρώσοι μεγάλοι πρίγκιπες (και αργότερα οι τσάροι) δεν θα είχαν υποβάλει ποτέ τον τίτλο τους για έγκριση ούτε στη Ρώμη ούτε στη Βιέννη. 

Η ευρωπαϊκή λογοτεχνία γρήγορα διαμόρφωσε μια εικόνα της Ρωσίας ως μιας απέραντης, αδάμαστης ερημιάς που κατοικούνταν από ανθρώπους που έμοιαζαν με Ευρωπαίους, αλλά θεωρούνταν αναξιόπιστοι, βάρβαροι σκλάβοι. Ο 16ος αιώνας απλώς ενίσχυσε αυτή την αντίληψη: ο Ιβάν ο Τρομερός διεξήγαγε πολέμους εναντίον της Πολωνίας και της Σουηδίας, και φυλλάδια κυκλοφόρησαν σε όλη την Ευρώπη που απεικόνιζαν τους άγριους Μοσχοβίτες βαρβάρους. Οι στρατιωτικές εκστρατείες των Ρώσων ήταν λίγο πολύ παρόμοιες με εκείνες οποιασδήποτε άλλης χώρας σε εκείνη την βάναυση εποχή.

Ωστόσο, επειδή δεν είχαν καμία βάση στον δυτικό κόσμο, οι Ρώσοι δεν είχαν κανένα μέσο να αντιμετωπίσουν τις ύβρεις που τους απευθύνονταν. Για τους Ευρωπαίους, ήταν πιο εύκολο να πιστέψουν τις ιστορίες για ξένες χώρες. Επιπλέον, σε αντίθεση με τους Μουσουλμάνους, οι οποίοι ήταν εντελώς ξένοι προς τους Ευρωπαίους, οι Ρώσοι ήταν Χριστιανοί, αλλά συχνά θεωρούνταν «λανθασμένος» τύπος Χριστιανών. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, τα οικονομικά οφέλη από τη συνεργασία με τη Ρωσία ήταν ελάχιστα, ενώ οι κίνδυνοι ήταν σημαντικοί, επομένως οι δυτικοί γείτονες προτιμούσαν να κρατούν την πόρτα κλειστή. Για χρόνια, η ρωσική αυτοκρατορία ήταν αποκομμένη από τη Βαλτική Θάλασσα από τη Σουηδία, ενώ η Πολωνία ουσιαστικά σφράγισε τα χερσαία σύνορά της, καθιστώντας την επαφή με την υπόλοιπη Ευρώπη εξαιρετικά δύσκολη.

Υπό τον αυτοκράτορα Πέτρο τον Μέγα, η Ρωσία εντάχθηκε στις τάξεις των μεγάλων δυνάμεων με ένα ιδιόμορφο καθεστώς που θα μπορούσε να περιγραφεί ως «οριακά ευρωπαϊκό». Με την Πολωνία αποδυναμωμένη και τη Σουηδία ηττημένη στο πεδίο της μάχης, ο Μέγας Πέτρος άρχισε να γίνεται ολοένα και πιο περίεργος να μελετά χώρες δυτικότερα, όπως η Ολλανδία, η Αγγλία και η Γερμανία. Παρά τη σημαντική αύξηση των αλληλεπιδράσεων, η γεωγραφία εξακολουθούσε να τοποθετεί τη Ρωσική Αυτοκρατορία στα φυσικά και συμβολικά περίχωρα της Ευρώπης. Παρ' όλα αυτά, είχε προκύψει μια ευκαιρία να εμπλακεί στις ευρωπαϊκές υποθέσεις και η Ρωσία την άδραξε, καθιστώντας την ένα είδος μακρινού (και όχι ιδιαίτερα ευνοημένου) συγγενή.

Ωστόσο, οι αυξανόμενοι δεσμοί με την Ευρώπη διακόπηκαν οριστικά από τη Ρωσική επανάσταση του 1917.

Μια απειλή από την ανατολή

Αυστηρά μιλώντας, η Οκτωβριανή Επανάσταση ήταν βαθιά ριζωμένη στα ρεύματα της ευρωπαϊκής πολιτικής, φιλοσοφίας και ευρύτερων κοινωνικών τάσεων. Πολλές ευρωπαϊκές χώρες είχαν περάσει από μια ουτοπική φάση μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτή πήρε τη μορφή δεξιών εθνικιστικών δικτατοριών. σε άλλες, εκδηλώθηκε ως φασιστικά καθεστώτα. Στην πιο ακραία της μορφή, έμοιαζε με την εισβολή που επιχείρησε ο ποιητής Γκαμπριέλε Ντ' Ανούντσιο στα Βαλκάνια. Εκ των υστέρων, δεν υπήρχε τίποτα ιδιαίτερα ασυνήθιστο στην επανάσταση ή στην εμφάνιση μιας κυβέρνησης που προσπαθούσε να σφυρηλατήσει ένα μέλλον βασισμένο σε νέες ιδέες. Αυτό που ήταν εκπληκτικό ήταν η έκταση και ο ζήλος με τον οποίο η Ρωσία αγκάλιασε αυτό που αντιλαμβανόταν ως το «λαμπρό μέλλον της ανθρωπότητας».

Για να κάνουμε μια ριζοσπαστική παραλληλία, για πολύ καιρό, η σχέση μεταξύ της ΕΣΣΔ και της Δύσης έμοιαζε με τις σχέσεις με το ISIS. Η Σοβιετική Ένωση υποστήριζε ενεργά τα σοσιαλιστικά κινήματα όπου τα έβρισκε. Ωστόσο, δεν ήταν σαν η ΕΣΣΔ να της έδωσε φιλική βοήθεια. Στην μεταπολεμική Πολωνία, υπήρχε μια ένθερμη ώθηση για τη δημιουργία του έργου Intermarium, που εκτεινόταν από τη Μαύρη Θάλασσα μέχρι τη Βαλτική. Ένα τέτοιο μπλοκ υπό την πολωνική ηγεσία θα επέτρεπε στην Πολωνία να υπαγορεύει όρους τόσο στην ΕΣΣΔ όσο και στη Γερμανία. Είναι αξιοσημείωτο ότι ακόμη και το 1938 - λίγες εβδομάδες πριν από την έναρξη της ναζιστικής επιθετικότητας - το τμήμα πληροφοριών του πολωνικού Γενικού Επιτελείου ισχυρίστηκε ότι «ο διαμελισμός της Ρωσίας βρίσκεται στον πυρήνα της πολωνικής πολιτικής στην Ανατολή».  Ωστόσο, οι Ναζί είχαν ακόμη πιο σκοτεινά σχέδια. Σύμφωνα με την έννοια του «Ζωτικού Χώρου» του Χίτλερ, οι Σλάβοι (συμπεριλαμβανομένων των Πολωνών) έπρεπε να εκδιωχθούν ή να εξαλειφθούν και η Γερμανία έπρεπε να καταλάβει και να αποικίσει ολόκληρη την Ανατολική Ευρώπη μετά από έναν αποικιακό πόλεμο, εκμεταλλευόμενη τους πόρους προς όφελός της. 

Όλοι γνωρίζουμε πώς τελείωσε το σχέδιο του Χίτλερ. Ωστόσο, τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ακολούθησε ο Ψυχρός Πόλεμος, που διεξήχθη εναντίον της ΕΣΣΔ όχι μόνο από τις ΗΠΑ, αλλά και από τους Ευρωπαίους συμμάχους της. Η πικρή ειρωνεία είναι ότι και οι δύο πλευρές πίστευαν ότι οι αντίπαλοί τους ετοιμάζονταν να τους επιτεθούν. Αυτή η αμοιβαία παράνοια έφερε τον κόσμο κοντά σε πυρηνικό πόλεμο αρκετές φορές. Ευτυχώς, η καταστροφή αποφεύχθηκε. Ωστόσο, η αντίληψη της άλλης πλευράς ως εχθρικής «άλλης» παρέμεινε.

Μια βαριά κληρονομιά

Η έννοια του «άλλου εναντίον του οποίου πρέπει να ενωθούμε» δεν επηρεάστηκε από τις πραγματικές συνθήκες. Η διχοτομία «ο διαφωτισμός μας - η βαρβαρότητά τους» δεν έφυγε ποτέ από την ημερήσια διάταξη. Ακόμα και σε καταστάσεις που ήταν απολύτως σαφείς από ηθικής άποψης, όπως το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, στη Δύση υπήρχαν γκρίνιες για το «όργιο βίας των ασιατικών ορδών».  Κανείς δεν ανέφερε ότι αν ο πόλεμος δεν είχε ξεκινήσει από τη Γερμανία εξαρχής, καμία «ορδή» δεν θα είχε φτάσει σε αυτόν. Ένας Πολωνός ποιητής περιέγραψε τον ρόλο της Ρωσίας το 1944, «Σε περιμένουμε, κόκκινη πανώλη, να μας σώσεις από τον μαύρο θάνατο». Αυτό ακολουθήθηκε από εκτεταμένες κατάρες που απευθύνονταν στην «κόκκινη πανώλη» επειδή δεν έσπευσε να σώσει τα «ευγνώμονα» θύματα.

Αυτή η δυαδικότητα εκφράστηκε συνοπτικά από τον Ράντγιαρντ Κίπλινγκ:

Όσον αφορά τα πολιτισμικά στερεότυπα, το ερώτημα δεν είναι «γιατί» έχουν σχηματιστεί, αλλά μάλλον «για ποιο σκοπό». Αφενός, υπήρχαν πολλές ομοιότητες μεταξύ της Ρωσίας και της Δύσης, και αυτό την εμπόδιζε να φαίνεται εντελώς ξένη· αφετέρου, η Ρωσία γινόταν αντιληπτή ως ένα ξεχωριστό «άλλο». Επιπλέον, δεδομένου ότι η Ευρώπη ήταν πιο προηγμένη όσον αφορά την εγχώρια διακυβέρνηση, την τεχνολογία και την καινοτομία, αυτό της επέτρεπε να βλέπει τη Ρωσία ως μια χώρα «άγριων βαρβάρων». Ωστόσο, οι διαφορές δεν ήταν ποτέ τόσο μεγάλες ώστε να επιτρέψουν στην Ευρώπη να κατακτήσει τη Ρωσία ή να επιβάλει τη θέλησή της. 

Συχνά, η απόκλιση της Ρωσίας από τις ευρωπαϊκές τάσεις δεν οφειλόταν τόσο στην υστέρηση όσο στις μοναδικές συνθήκες, τις πολιτιστικές παραδόσεις και τις λύσεις που διαμορφώθηκαν από τις συγκεκριμένες συνθήκες της χώρας. Για παράδειγμα, το παραδοσιακά υψηλό επίπεδο κρατισμού στη Ρωσία δεν έχει τις ρίζες του σε μια «νοοτροπία σκλάβου», αλλά μάλλον στην σκληρή πραγματικότητα ότι ένα τεράστιο έθνος με ένα δύσκολο κλίμα και εξαιρετικά μεγάλα σύνορα πρέπει να συγκεντρώσει τις προσπάθειες για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των ζητημάτων. Η ορθόδοξη χριστιανική πίστη, που κληρονομήθηκε όχι από τη Δυτική Ρώμη αλλά από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, σχετίζεται αποκλειστικά με τις πνευματικές και πολιτιστικές πτυχές της ύπαρξης. Ωστόσο, για τους ανθρώπους του Μεσαίωνα και των πρώιμων νεότερων χρόνων, φαινόταν σαν αίρεση που παραβίαζε τους καθιερωμένους πνευματικούς δεσμούς της Ευρώπης.

Από στρατιωτικής άποψης, η Ρωσία ήταν ένας ισχυρός και μακρινός αντίπαλος. Ήταν σχεδόν αδύνατο να την κατακτήσει κανείς ή να της επιβάλει τη θέλησή του μακροπρόθεσμα. Η Πολωνία απέτυχε να κατακτήσει τη Ρωσία τον 16ο και 17ο αιώνα, και η ρωσική εκστρατεία του Ναπολέοντα κατέληξε σε καταστροφική ήττα. Ο πιο επιτυχημένος συνασπισμός, κατά τη διάρκεια του Κριμαϊκού Πολέμου, απλώς κατάφερε να περιορίσει τη ρωσική εξωτερική πολιτική. Τελικά, η μεγάλη εκστρατεία του Χίτλερ άρχισε να μοιάζει με επική ιστορία: το «έθνος που κατακτούσε» συντρίφθηκε και ο ηγέτης του αυτοκτόνησε στην καρδιά μιας πόλης που είχε δεχθεί έφοδο από εκείνους που περιφρονούσε.

Οι Ευρωπαίοι συχνά επιδεικνύουν ένα μείγμα αλαζονείας και πλήρους άγνοιας όσον αφορά τη Ρωσία. Πάρτε για παράδειγμα τον Ναπολέοντα, ο οποίος σχεδίαζε να ανατινάξει τον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Βασιλείου, ενώ στα έγγραφά του τον αποκαλούσε... τζαμί. Αν νομίζετε ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει, θυμηθείτε πώς η Λιζ Τρας, όταν ήταν Υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου, δήλωσε ότι δεν θα αναγνώριζε ποτέ την κυριαρχία της Ρωσίας στις περιοχές Βορόνεζ και Ροστόφ. Αυτό δεν ήταν γλωσσικό ολίσθημα. Αντικατοπτρίζει ένα είδος ανωτερότητας που απορρίπτει κάθε είδους γνώση για τους «μυστηριώδεις άγριους». Ωστόσο, το πρόβλημα είναι ότι αυτά τα πολιτισμικά στερεότυπα έχουν κληρονομηθεί και ενισχύθηκε με την πάροδο των αιώνων.

Ο Λάρι Γουλφ, στο διορατικό βιβλίο του «Εφευρίσκοντας την Ανατολική Ευρώπη», παρακολουθεί τη διαμόρφωση των δυτικών στερεοτύπων σχετικά με τα ανατολικά προάστια της Ευρώπης και καταλήγει σε ένα ακριβές και προφανές συμπέρασμα:

Στο τρέχον πλαίσιο, η λεγόμενη έννοια του «cordon sanitaire» (υγιεινό κορδόνι) έχει ουσιαστικά αναβιώσει, με την Ουκρανία να αυτοανακηρύσσεται επίσημα ως «ασπίδα της Ευρώπης».  Ενώ η Ουκρανία μπορεί να προσφέρει στην Ευρώπη ελάχιστα περισσότερα από επιβεβαιώσεις πίστης, προφανώς είναι πολύ περήφανη για την ιδέα να γίνει η ένοπλη γροθιά της Ευρώπης. Όπως το έθεσε ένας Ουκρανός δημοσιογράφος: «Σήμερα, οι Ουκρανοί είναι αυτοί που εφαρμόζουν βία αντί της συλλογικής Δύσης, επιτρέποντας έτσι στους Δυτικούς πολίτες να απολαμβάνουν σχετική ειρήνη και ειρηνικά αισθήματα».

Η σχέση μεταξύ Ρωσίας και Ευρώπης διακόπηκε πολύ πριν από την κρίση στην Ουκρανία και ακόμη και πριν από την ομιλία του Τσόρτσιλ για τον Φούλτον. Η αποκατάσταση αυτού του ρήγματος θα απαιτήσει σημαντική καλή θέληση και από τις δύο πλευρές και, τουλάχιστον, κατανόηση του εύρους του προβλήματος. 

Πηγή: RT

Πώς η Ευρώπη διχάστηκε ξανά

Σε αντίθεση με το Παρίσι, το Λονδίνο τελικά συνειδητοποίησε ότι η απώλεια της αποικιακής του αυτοκρατορίας ήταν αναπόφευκτη. Σε κάποιο σημείο, η βρετανική ελίτ προσπάθησε ακόμη και να διαχειριστεί τη διαδικασία με τρόπο που θα την έκανε λιγότερο τραυματική για τη μητρόπολη. Το τέλος της αυτοκρατορίας είχε προφανές οικονομικό κόστος και κόστος για τη φήμη. Ωστόσο, δημιούργησε επίσης ένα βαθύτερο πολιτικό δίλημμα. Με την αυτοκρατορία να διαλύεται, αυτό που απέμενε ήταν η «Μικρά Αγγλία», μια χώρα με τεράστιες φιλοδοξίες αλλά πολύ λιγότερους πόρους για να τις εκπληρώσει.

Για το βρετανικό κατεστημένο, η εύρεση ενός νέου διεθνούς ρόλου έγινε επείγον έργο. Λίγοι άνθρωποι ενσάρκωσαν αυτό το δίλημμα πιο καθαρά από τον Ουίνστον Τσόρτσιλ. Είχε ξεκινήσει την καριέρα του στο γεωπολιτικό ζενίθ της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στις αρχές του εικοστού αιώνα. Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1940, είχε ήδη γίνει μάρτυρας της παρακμής της.

Η περίφημη ομιλία του Τσώρτσιλ στο Φούλτον του Μιζούρι, τον Μάρτιο του 1946, αντανακλούσε αυτή την πραγματικότητα. Το βασικό της μήνυμα ήταν ότι η ειρήνη και η αποτελεσματική λειτουργία των Ηνωμένων Εθνών θα εξαρτώνταν από τη δύναμη και την ενότητα του αγγλόφωνου κόσμου και των συμμάχων του. Ο Τσώρτσιλ αναγνώρισε μια δύσκολη αλήθεια: οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν πλέον φτάσει στην κορυφή της παγκόσμιας δύναμης.

Για τον εκπρόσωπο ενός έθνους που είχε πρόσφατα καταλάβει αυτή τη θέση, αυτή δεν ήταν μια μικρή παραδοχή. Ο Τσόρτσιλ, επομένως, χαρακτήρισε τη στιγμή όχι απλώς ως μεταβίβαση ηγεσίας αλλά ως κοινή ευθύνη. Η Αμερική, προειδοποίησε, κατείχε συντριπτική δύναμη και μαζί της ήρθε ένα τεράστιο βάρος.

«Πρέπει να νιώθετε άβολα», είπε στο αμερικανικό κοινό του, «ότι μπορεί να μην είστε σε θέση να ανταποκριθείτε στις προσδοκίες από εσάς».

Η λύση του Τσώρτσιλ ήταν σαφής. Εάν η Βρετανική Κοινοπολιτεία και οι Ηνωμένες Πολιτείες δρούσαν από κοινού συνδυάζοντας την αεροπορική τους ισχύ, τη ναυτική τους ισχύ και την επιστημονική και οικονομική τους ισχύ, τότε η ασταθής ισορροπία δυνάμεων που προκαλούσε την επιθετικότητα θα εξαφανιζόταν. Σε μια τέτοια συνεργασία, η επιρροή της Βρετανίας θα μπορούσε να διαρκέσει ακόμη και όταν η αυτοκρατορία της εξασθενούσε.

Τα τέσσερα πέμπτα του «αιώνα που έρχεται» για τον οποίο μιλούσε ο Τσόρτσιλ έχουν πλέον περάσει. Κοιτάζοντας πίσω, είναι δύσκολο να αγνοηθούν οι εντυπωσιακές παραλληλισμοί με το παρόν. Ένα νέο είδος αυλαίας έχει πέσει για άλλη μια φορά στην Ευρώπη, αν και αυτή τη φορά τραβιέται από την αντίθετη πλευρά.

Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η Σοβιετική Ένωση απομόνωσε την ιδεολογική και γεωπολιτική της σφαίρα από τη Δύση. Σήμερα, ο Δυτικός κόσμος είναι αυτός που απομονώνει ολοένα και περισσότερο τη Ρωσία. Η αντιπαράθεση που περιέγραψε ο Τσόρτσιλ τελικά παρήγαγε κάτι απροσδόκητο. Αντί για ανοιχτό πόλεμο, οδήγησε σε ένα σχετικά σταθερό σύστημα συνύπαρξης που διήρκεσε για δεκαετίες. Ο Ψυχρός Πόλεμος έγινε αυτό που ο Αμερικανός ιστορικός Τζον Λιούις Γκάντις αποκάλεσε «Μακρά Ειρήνη», μια περίοδος κατά την οποία η Ευρώπη απέφυγε τους μεγάλους πολέμους και οι παγκόσμιες συγκρούσεις παρέμειναν περιορισμένες.

Ο ίδιος ο Τσόρτσιλ δεν υποστήριζε την καταστροφή ή τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης. Στόχος του ήταν η ανάσχεση, η διατήρηση της ισορροπίας δυνάμεων και η αποτροπή της επέκτασης, αναγνωρίζοντας παράλληλα την ΕΣΣΔ ως μόνιμο μέρος του διεθνούς συστήματος.

Δύο εβδομάδες πριν ο Τσόρτσιλ εκφωνήσει την ομιλία του προς τιμήν του Φούλτον, ο Αμερικανός διπλωμάτης Τζορτζ Κέναν είχε ήδη θέσει τα πνευματικά θεμέλια για την ανάσχεση. Με στρατιωτική παρουσία στη Μόσχα, ο Κέναν έστειλε το περίφημο «Μακρύ Τηλεγράφημά» του στην Ουάσιγκτον, αναλύοντας τη σοβιετική συμπεριφορά και προτείνοντας μια στρατηγική υπομονετικής αντίστασης. Αργότερα, δημοσιεύτηκε στο Foreign Affairs με το ψευδώνυμο «Mr. X», και το έγγραφο έγινε ένα από τα πιο επιδραστικά κείμενα του εικοστού αιώνα.

Ο Τσόρτσιλ μπορεί να υπερέβαλε ως προς τις φιλοδοξίες της Μόσχας να διαδώσει το πολιτικό της μοντέλο παγκοσμίως. Ωστόσο, με αυτόν τον τρόπο, αναγνώρισε κάτι σημαντικό: η Σοβιετική Ένωση διέθετε την ικανότητα να αμφισβητήσει τη Δύση. Αυτή η πραγματικότητα διαμόρφωσε τη δομή του Ψυχρού Πολέμου.

Στην κοσμοθεωρία του Τσώρτσιλ, η Σοβιετική Ένωση δεν ήταν μια ανωμαλία που μπορούσε να εξαλειφθεί, αλλά ένα ουσιαστικό στοιχείο της παγκόσμιας ισορροπίας. Η σημασία της Βρετανίας, πίστευε, θα διατηρούνταν βοηθώντας στην οργάνωση της δυτικής αντίδρασης σε έναν τόσο τρομερό αντίπαλο.

Η ιστορία αντιμετώπισε τον Τσόρτσιλ και τον Κέναν διαφορετικά. Ο Τσόρτσιλ πέθανε είκοσι χρόνια πριν η Σοβιετική Ένωση ξεκινήσει την περεστρόικα, μια διαδικασία που τελικά τερμάτισε τον Ψυχρό Πόλεμο. Ο Κέναν έζησε πολύ περισσότερο. Τις τελευταίες δεκαετίες της ζωής του, έγινε ολοένα και πιο ένθερμος επικριτής της αμερικανικής πολιτικής.

Προειδοποίησε ότι η επέκταση του ΝΑΤΟ, ο πόλεμος στο Ιράκ και άλλες αποφάσεις ήταν κοντόφθαλμες και επικίνδυνες. Ο Ψυχρός Πόλεμος, πίστευε, είχε καλλιεργήσει μια πολιτική κουλτούρα που έδινε έμφαση στη σύνεση και τη μακροπρόθεσμη σκέψη. Όταν τελείωσε ο Ψυχρός Πόλεμος, αυτή η κουλτούρα εξαφανίστηκε μαζί του.

Όταν ο Τσόρτσιλ και ο Κέναν διατύπωσαν για πρώτη φορά τη στρατηγική της ανάσχεσης πριν από ογδόντα χρόνια, δεν θα μπορούσαν να γνωρίζουν πόσο θα διαρκούσε ή ποιες συνέπειες θα είχε. Τέσσερις δεκαετίες αργότερα, οι Δυτικοί ηγέτες γιόρτασαν αυτό που θεώρησαν ιστορική νίκη.

Σαράντα χρόνια αργότερα, αυτή η εμπιστοσύνη έχει εξασθενίσει. Η εξαφάνιση μιας αντίπαλης δύναμης δεν έφερε διαρκή σταθερότητα. Αντίθετα, διέλυσε την ισορροπία που είχε διαμορφώσει τη διεθνή πολιτική για δεκαετίες. Χωρίς αυτήν την ισορροπία, το παγκόσμιο σύστημα έγινε πιο απρόβλεπτο.

Η προσπάθεια της κυβέρνησης του Τζο Μπάιντεν να αναβιώσει ένα απλοποιημένο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου, την οικεία ρητορική μιας «κοινότητας δημοκρατιών» που αντιμετωπίζει αυταρχικά καθεστώτα, απέτυχε να αποκαταστήσει την τάξη.

Η φιλελεύθερη παγκόσμια τάξη που προέκυψε από τα ιδανικά του Ατλαντικού Χάρτη τη δεκαετία του 1940 έχει σταδιακά εξελιχθεί σε κάτι πιο ρεαλιστικό και συναλλακτικό. Θα ήταν λάθος να υποθέσουμε ότι υπήρξε μια σαφής στιγμή ρήξης. Η μετάβαση ήταν σταδιακή, σχεδόν φυσική. Αλλά ακόμη και οι χώρες που διεκδικούν την ηγεσία σε αυτό το σύστημα δεν φαίνονται πλέον σίγουρες προς τα πού οδεύει.

Η Βρετανία, από την πλευρά της, δεν ανέκτησε ποτέ την παγκόσμια επιρροή που ο Τσόρτσιλ κάποτε ήλπιζε ότι θα μπορούσε να διατηρήσει. Ο Ψυχρός Πόλεμος μερικές φορές θυμάται με νοσταλγία ως μια εποχή αντιπαράθεσης που διέπεται από σαφείς κανόνες. Στην πραγματικότητα, δεν υπήρχαν πολλά σε αυτόν που άξιζε να ρομαντικοποιηθούν.

Και οι λύσεις εκείνης της εποχής δεν θα λειτουργήσουν ξανά. Νέες αυλαίες συνεχίζουν να κατεβαίνουν σε όλο τον κόσμο, η καθεμία υπόσχεται ασφάλεια ενώ κρύβει πίσω της αβεβαιότητα. Το 1946, αμέσως μετά τον πιο καταστροφικό πόλεμο στην ανθρώπινη ιστορία, υπήρχε τουλάχιστον μία καθολική πεποίθηση: μια τέτοια καταστροφή δεν πρέπει ποτέ να επαναληφθεί.

Σήμερα, ακόμη και αυτή η βεβαιότητα φαίνεται λιγότερο ασφαλής από ό,τι κάποτε.

Πηγή: RT

Η διευρυνόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έχει παραλύσει τη ναυτιλία μέσω αυτής της ζωτικής σημασίας πλωτής οδού, πνίγοντας κρίσιμες ροές ενέργειας από την περιοχή.

Κοντά σε πολυμηνιαία υψηλά οι τιμές του πετρελαίου την Πέμπτη, καθώς οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και η κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή διατάραξαν τη ναυσιπλοΐα μέσω του Στενού του Ορμούζ, ενός από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά σημεία συμφόρησης στον κόσμο.

Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν εισήλθε στην έκτη ημέρα του, με την Ουάσινγκτον και τον σύμμαχό της να επεκτείνουν τις επιθέσεις σε ολόκληρη την Ισλαμική Δημοκρατία. Η Τεχεράνη απάντησε με κύματα επιθέσεων με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε ισραηλινούς και αμερικανικούς στόχους, προειδοποιώντας ότι θα μπορούσαν να ακολουθήσουν περαιτέρω αντίποινα.

Τι συμβαίνει με τις τιμές της ενέργειας;

Η τιμή του αργού πετρελαίου Brent διεύρυνε τα κέρδη της την Πέμπτη, διαπραγματευόμενη πάνω από τα 82 δολάρια το βαρέλι, σημειώνοντας άνοδο άνω του 2% και στο υψηλότερο επίπεδο από τον Ιανουάριο του 2025. Το αμερικανικό West Texas Intermediate έκλεισε στα 74,66 δολάρια την Τετάρτη, το υψηλότερο επίπεδο από τον Ιούνιο για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα. Και οι δύο δείκτες αναφοράς έχουν αυξηθεί περισσότερο από 10% αυτή την εβδομάδα, εν μέσω φόβων ότι οι παρατεταμένες διαταραχές στις εξαγωγές του Κόλπου θα μπορούσαν να περιορίσουν την παγκόσμια προσφορά.

Οι τιμές του φυσικού αερίου εκτοξεύτηκαν τη Δευτέρα, αφότου το Κατάρ σταμάτησε την παραγωγή LNG μετά από επιθέσεις στη Μέση Ανατολή. Οι τιμές χονδρικής φυσικού αερίου Benchmark στην Ολλανδία και τη Βρετανία αυξήθηκαν σχεδόν κατά 50%, ενώ οι τιμές LNG στην Ασία αυξήθηκαν περίπου κατά 39%.

Γιατί είναι σημαντικό το Στενό του Ορμούζ;

Το στενό μεταφέρει περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου, καθώς και περίπου το 20% του LNG, συμπεριλαμβανομένων των αποστολών από παραγωγούς του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, τα ΗΑΕ, το Κουβέιτ και ιδιαίτερα το Κατάρ.

Σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης, ένας ανώτερος διοικητής των Φρουρών της Επανάστασης του Ιράν δήλωσε ότι το στενό είναι κλειστό και ότι θα έβαζε φωτιά σε οποιοδήποτε πλοίο προσπαθήσει να περάσει από εκεί. Το Ιράν τεχνικά δεν μπορεί να κλείσει το Στενό του Ορμούζ, αλλά η απλή απειλή αντιποίνων ήταν αρκετή για να εμποδίσει τα πλοία να πλεύσουν μέσω της πλωτής οδού.

Τουλάχιστον 200 πλοία, συμπεριλαμβανομένων δεξαμενόπλοιων μεταφοράς πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου, καθώς και φορτηγών πλοίων, παρέμειναν αγκυροβολημένα σε ανοιχτά νερά σύμφωνα με εκτιμήσεις του Reuters, βάσει δεδομένων παρακολούθησης πλοίων από την πλατφόρμα MarineTraffic.

Η σύγκρουση κλιμακώθηκε την Τετάρτη, όταν οι ΗΠΑ βύθισαν ένα ιρανικό πολεμικό πλοίο κοντά στη Σρι Λάνκα. Η επίθεση πραγματοποιήθηκε καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δεσμεύτηκε για μέτρα για την προστασία των ενεργειακών αποστολών από τη Μέση Ανατολή, συμπεριλαμβανομένης της ασφαλιστικής υποστήριξης και πιθανής ναυτικής συνοδείας για τα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Ο Τραμπ δήλωσε την Τρίτη ότι το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ θα μπορούσε να αρχίσει να συνοδεύει πετρελαιοφόρα μέσω του Στενού του Ορμούζ, εάν χρειαστεί, προσθέτοντας ότι είχε διατάξει την US International Development Finance Corporation να παρέχει ασφάλιση πολιτικού κινδύνου και οικονομικές εγγυήσεις για το θαλάσσιο εμπόριο στον Κόλπο.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε ότι οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές θα μπορούσαν να ανοίξουν ευκαιρίες για τη Ρωσία να επεκτείνει τις εξαγωγές ενέργειας. «Σε αυτό το πλαίσιο, μπορούμε να αναζητήσουμε νέους αγοραστές που έχουν χάσει προμήθειες που προηγουμένως διέρχονταν από το στενό», είπε, υπονοώντας ότι η Μόσχα θα μπορούσε να ανακατευθύνει τις αποστολές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε εναλλακτικές αγορές καθώς οι ροές του Κόλπου αντιμετωπίζουν διακοπή.

Πώς αντιδρούν οι ναυτιλιακές ασφαλιστικές εταιρείες;

Οι απεργίες ώθησαν τις ναυτιλιακές ασφαλιστικές εταιρείες να ακυρώσουν την κάλυψη κινδύνου πολέμου για τα πλοία στην περιοχή, μια κίνηση που αναμένεται να αυξήσει απότομα το κόστος μεταφοράς.

Ασφαλιστικές εταιρείες όπως οι Gard, Skuld, NorthStandard, London P&I Club και American Club δήλωσαν ότι οι ακυρώσεις θα τεθούν σε ισχύ από τις 5 Μαρτίου, σύμφωνα με ανακοινώσεις που δημοσιεύθηκαν την 1η Μαρτίου. Οι ναυτιλιακές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην περιοχή θα πρέπει τώρα να εξασφαλίσουν νέα κάλυψη, πιθανώς με πολύ υψηλότερο κόστος.

Τα ασφάλιστρα κινδύνου πολέμου έχουν εκτοξευθεί έως και 1% της αξίας ενός πλοίου τις τελευταίες 48 ώρες, από περίπου 0,2% την περασμένη εβδομάδα, ανέφεραν πηγές του κλάδου. Για ένα δεξαμενόπλοιο αξίας 100 εκατομμυρίων δολαρίων, αυτό θα αύξανε το κόστος κάλυψης για ένα μόνο ταξίδι από περίπου 200.000 δολάρια σε περίπου 1 εκατομμύριο δολάρια.
Η αναστάτωση έχει επίσης προκαλέσει αύξηση των ναύλων των δεξαμενόπλοιων. Το κόστος spot για τη ναύλωση πολύ μεγάλων πλοίων μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCC) αυξήθηκε σε περίπου 315.000 δολάρια την ημέρα αυτή την εβδομάδα, αυξημένο κατά 77% από την προηγούμενη Παρασκευή και περίπου πέντε φορές υψηλότερο από ό,τι στα τέλη Δεκεμβρίου, σύμφωνα με στοιχεία ναυτιλίας που επικαλούνται οι συμμετέχοντες στην αγορά.

Ποιες είναι οι προοπτικές;

Οι τράπεζες και οι αναλυτές προειδοποιούν ότι εάν συνεχιστούν οι διαταραχές στις μεταφορές, το αργό πετρέλαιο θα μπορούσε να πλησιάσει τα 100 δολάρια ανά βαρέλι. Η UBS αυτή την εβδομάδα αναβάθμισε τις προβλέψεις της για τις τιμές του Brent για το 2026, επικαλούμενη την κλιμάκωση της σύγκρουσης και τον κίνδυνο περαιτέρω απεργιών στις ενεργειακές υποδομές.

Οι αναλυτές λένε ότι η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το εάν η ναυτιλία μπορεί να ξαναρχίσει με ασφάλεια ή εάν η σύγκρουση επιδεινωθεί περαιτέρω.

Πηγή: RT

Πόσο κοστίζουν τα καύσιμα ενός F-35; Από 5.000 έως 14.000 δολάρια ανά ώρα πτήσης, ανάλογα με τις συνθήκες, την ταχύτητα και τη φύση της αποστολής. Πόσο αγοράζει το αμερικανικό Πεντάγωνο από την εταιρεία Northrop κάθε θηριώδες, δελταπτέρυγο και αόρατο (stealth) βομβαρδιστικό B-2 Spirit; Γύρω στα 2,1 δισεκατομμύρια δολάρια - και μάλιστα... στεγνό, χωρίς τα περισσότερα συστήματα που το συνοδεύουν και φυσικά χωρίς βόμβες και πυραύλους.

Πανάκριβη υπόθεση είναι ο πόλεμος, από τη συντήρηση και δράση των ρωμαϊκών λεγεώνων μέχρι τις ορδές του Τζένγκις Χαν τον 12ο αιώνα μ.Χ. και από τις ναπολεόντειες εκστρατείες μέχρι τις δύο παγκόσμιες συρράξεις του περασμένου αιώνα. Η νέα τυχοδιωκτική περιπέτεια, στην οποία μόλις ενέπλεξαν τη Μέση Ανατολή ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου, δεν έχει μόνο υψηλό ρίσκο - έχει και υψηλό κόστος. Ο «λογαριασμός» θα βγει μετά το πέρας της, το οποίο δεν διακρίνεται στον ορίζοντα. Και φυσικά δεν θα περιλαμβάνει τις ανεκτίμητες ανθρώπινες ζωές, όπως αυτές των 165 μαθητριών και εκπαιδευτικών που δολοφονήθηκαν από ισραηλινές βόμβες γιατί το σχολείο τους «κάποτε» ανήκε σε κτιριακό συγκρότημα παλαιού στρατοπέδου.

25 χρόνια ολέθρου

Την αποφράδα 11η Σεπτεμβρίου του 2001 η Αλ Κάιντα χτύπησε τους Δίδυμους Πύργους συντριπτικά και θεαματικά, μεταφέροντας τη σύγκρουση της Μέσης Ανατολής στην καρδιά του Μανχάταν. Ακολούθησαν 25 χρόνια ολέθρου καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έκτοτε έχουν εμπλακεί σε τρεις πολέμους μεγάλης κλίμακας, βομβαρδίζοντας τουλάχιστον 10 χώρες υπό τέσσερις προέδρους: τον Τζορτζ Γ. Μπους τον νεότερο, τον Μπαράκ Ομπάμα, τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Τζο Μπάιντεν. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Πανεπιστημίου Μπράουν στην αμερικανική Πολιτεία Ρόουντ Αϊλαντ, οι ΗΠΑ από το 2001 έχουν βομβαρδίσει συστηματικά 10 χώρες: Αφγανιστάν, Ιράκ, Υεμένη, Πακιστάν, Σομαλία, Λιβύη, Συρία, Βενεζουέλα, Νιγηρία και Ιράν.

Το συνολικό κόστος αυτών των πολεμικών επιχειρήσεων ανέρχεται σε περίπου οκτώ τρισεκατομμύρια δολάρια. Υπολογίζεται ότι 5,8 τρισ. δαπανήθηκαν για τις συγκρούσεις ενώ άλλα 2,2 τρισ. θα καταβληθούν για τη φροντίδα βετεράνων τα επόμενα 30 χρόνια.

Στην 25ετία προκλήθηκε άμεσα ο θάνατος περίπου 940.000 ανθρώπων. Αυτός ο αριθμός δεν περιλαμβάνει τους έμμεσους θανάτους, δηλαδή όσους οφείλονται σε αδυναμία πρόσβασης σε τρόφιμα και παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Στην κορυφή της (μαύρης…) λίστας, τουλάχιστον ως προς τη χρονική διάρκεια, βρίσκεται ο πόλεμος στο Αφγανιστάν: κράτησε 20 χρόνια (2001-2021) και είναι η μακροβιότερη σύγκρουση στην ιστορία των ΗΠΑ. Εληξε με φιάσκο, δηλαδή με τη βεβιασμένη αποχώρηση των Αμερικανών και την ανακατάληψη της εξουσίας από τους ισλαμιστές Ταλιμπάν. Υπολογίζεται ότι 241.000 άνθρωποι πέθαναν άμεσα ως αποτέλεσμα του πολέμου, σύμφωνα με ανάλυση του προγράμματος Costs of War του Πανεπιστημίου Brown. Εκατοντάδες χιλιάδες ακόμη, κυρίως άμαχοι, πέθαναν από πείνα, ασθένειες και τραυματισμούς που συνδέονται με τη σύρραξη και την κατοχή. Σκοτώθηκαν τουλάχιστον 3.500 Αμερικανοί και άλλοι ΝΑΤΟϊκοί στρατιώτες ενώ συνολικά ο πόλεμος στο Αφγανιστάν κόστισε στις ΗΠΑ 2,26 τρισ. δολάρια.

Το 2003 ο Μπους υιός εξαπέλυσε πόλεμο στο Ιράκ υποστηρίζοντας ένα ψέμα: ότι ο Ιρακινός δικτάτορας Σαντάμ Χουσεΐν δήθεν διέθετε όπλα μαζικής καταστροφής. Κάποια στιγμή οι ΗΠΑ διέθεταν στο ιρακινό έδαφος μέχρι και 145.000 ένστολους, με τεράστιο κόστος και μηδενικό πολιτικό αποτέλεσμα. Ο Σαντάμ εκτελέστηκε και η χώρα βυθίστηκε σε έναν τρομερό εμφύλιο. Από το κενό εξουσίας αναδύθηκε το «Ισλαμικό Κράτος» (ISIS) που συνδέθηκε με αιματηρές συγκρούσεις, σφαγές αμάχων και εξαγωγή τρομοκρατίας στη Δύση.

Το 2008 ο Μπους συμφώνησε στην αποχώρηση των αμερικανικών μαχητικών στρατευμάτων, διαδικασία που ολοκληρώθηκε το 2011 υπό τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα.

Ο Ομπάμα απέφυγε τις μεγάλες συγκρούσεις, αλλά είχε έναν σοβαρό «σκελετό στην ντουλάπα» του: τους αιματηρούς βομβαρδισμούς με drones στο Πακιστάν, τη Σομαλία και την Υεμένη. Ολόκληρες οικογένειες και χωριά ξεκληρίστηκαν μαζί με τους τζιχαντιστές που υποτίθεται ότι ήταν οι στόχοι των βομβαρδισμών.

Το 2011 οι ΗΠΑ πρωτοστάτησαν σε επέμβαση του ΝΑΤΟ στη Λιβύη. Ο δικτάτορας Καντάφι λιντσαρίστηκε από τον όχλο αλλά η βορειοαφρικανική χώρα βυθίστηκε στο χάος.

Τέλος, από το 2014 και μετά, οι ΗΠΑ παρενέβησαν στον εμφύλιο πόλεμο της Συρίας με δηλωμένο στόχο την ήττα των τζιχαντιστών. Συμμάχησαν με τους Κούρδους της χώρας, τους οποίους όμως ο Τραμπ «πούλησε» το 2025 για να ρίξει τη «ζαριά» της επίθεσης στο Ιράν.

Πηγή: efsyn