Ο Ντόναλντ Τραμπ βασίστηκε στη στρατιωτική υπεροχή των ΗΠΑ και πίστεψε ότι η νίκη στον πόλεμο με το Ιράν θα ερχόταν γρήγορα, ωστόσο φαίνεται πως δεν υπολόγισε σωστά
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να πλησιάζει σε ένα δύσκολο σημείο καμπής στην κλιμακούμενη σύγκρουση με το Ιράν.
Ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν συντριπτική στρατιωτική δύναμη, οι πολιτικές, στρατηγικές και οικονομικές συνέπειες του πολέμου γίνονται όλο και πιο περίπλοκες.
Ο Τραμπ δεν μπορεί εύκολα να διεκδικήσει τη νίκη, αλλά η εγκατάλειψη του πολέμου θα μπορούσε να έχει εξίσου σοβαρές συνέπειες με τη συνέχισή του.
Η κατάσταση δεν είναι ακόμη τόσο σοβαρή όσο οι παρατεταμένες συγκρούσεις που αντιμετώπισαν ο Λίντον Μπ. Τζόνσον κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ ή ο Τζορτζ Μπους κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιράκ, αλλά τα προειδοποιητικά σημάδια εμφανίζονται σε πολλά μέτωπα.
Μία από τις πιο σημαντικές εξελίξεις ήταν το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ, μιας κρίσιμης παγκόσμιας διαδρομής μεταφοράς πετρελαίου, από το Ιράν.
Η κίνηση αυτή καταδεικνύει μια σκληρή πραγματικότητα: ακόμη και η συντριπτική στρατιωτική δύναμη δεν μπορεί να λύσει κάθε γεωπολιτική σύγκρουση.
Παρακάτω αναφέρονται επτά βασικοί λόγοι για τους οποίους η σύγκρουση γίνεται όλο και πιο δύσκολο να ελεγχθεί από τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με το CNN.
1. Η κρίση στο Στενό του Ορμούζ
Το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ αποτελεί μία από τις πιο σοβαρές προκλήσεις που προκύπτουν τον πόλεμο.
Περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού πετρελαίου διέρχεται από αυτή τη στενή θαλάσσια οδό, καθιστώντας την ένα από τα πιο κρίσιμα ενεργειακά σημεία του πλανήτη.
Η κίνηση του Ιράν να διακόψει τη ναυτιλία έχει οδηγήσει σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου και έχει δημιουργήσει ανησυχία στις παγκόσμιες αγορές.
Ακόμη και με την προηγμένη ναυτική της δύναμη, οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν μεγάλες δυσκολίες στο να ανοίξουν ξανά το στενό με ασφάλεια.
Όπως εξήγησε ο συνταξιούχος πλοίαρχος του αμερικανικού ναυτικού Λόρενς Μπρέναν:
«Δεν μπορείς να νικήσεις αν δεν μπορείς να χρησιμοποιήσεις το Στενό του Ορμούζ».
Συνέχισε:
«Το στενό του Ορμούζ πρέπει να ανοίξει ξανά στο διεθνές εμπόριο και αυτό είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, υπό τις παρούσες συνθήκες».
Το Ιράν θα μπορούσε ενδεχομένως να κρατήσει το στενό κλειστό χρησιμοποιώντας φθηνά drones, πυραύλους και ναρκοπέδια — εργαλεία που είναι πολύ φθηνότερα από τα συστήματα που απαιτούνται για την αντιμετώπισή τους.
Και αυτό δημιουργεί μια δύσκολα διαχειρίσημη στρατηγική ανισορροπία.
2. Ένας πόλεμος χωρίς σαφή στρατιωτική λύση
Πολλοί αναλυτές προειδοποίησαν πριν από την έναρξη του πολέμου ότι τα προβλήματα που δημιουργούσε το Ιράν ήταν σε μεγάλο βαθμό πολιτικά και όχι καθαρά στρατιωτικά.
Ακόμα και αν οι αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές καταστρέψουν τις βάσεις πυραύλων, τις βάσεις drone ή τις στρατιωτικές υποδομές, η βαθύτερη σύγκρουση παραμένει άλυτη.
«Δεν υπάρχει στρατιωτική λύση σε αυτό, γιατί ακόμα και αν το ανοίξεις τώρα, τι θα το κρατήσει ανοιχτό;», γράφει η αναλύτρια άμυνας Τζένιφερ Κάβανο.
Αυτή η πραγματικότητα δημιουργεί ένα κενό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να καταστρέψουν στόχους, αλλά δεν μπορούν να εξαλείψουν εύκολα τις υποκείμενες εντάσεις που οδηγούν στη σύγκρουση.
3. Το πρόβλημα του Ανώτατου Ηγέτη
Οι πρώτες επιθέσεις στη σύγκρουση φέρεται να σκότωσαν τον μακροχρόνιο ηγέτη του Ιράν Αλί Χαμενεΐ, δίνοντας την ελπίδα στις ΗΠΑ και το Ισραήλ ότι ο πόλεμος θα μπορούσε να προκαλέσει αλλαγή καθεστώτος.
Αντ’ αυτού, ο γιος του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ανέλαβε γρήγορα την εξουσία.
Αντί να αποδυναμώσει το καθεστώς, η μετάβαση στην ηγεσία μπορεί να το έχει σκληρύνει.
Ο εκπρόσωπος των ΗΠΑ Τζέικ Όχινκλος προειδοποίησε ότι ο νέος ηγέτης θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο αδιάλλακτος, «ακόμη πιο εξτρεμιστής, ακόμη πιο σκληροπυρηνικός από τον πατέρα του».
Αυτό το αποτέλεσμα περιπλέκει την αφήγηση της νίκης για τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους.
Μεγάλη πινακίδα με τον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, στην Τεχεράνη.
4. Οι στρατηγικές προτεραιότητες του Ισραήλ
Μια άλλη περιπλοκή αφορά τον ρόλο του Ισραήλ.
Ο πόλεμος ξεκίνησε ως κοινή αμερικανο-ισραηλινή στρατιωτική εκστρατεία, αλλά οι δύο χώρες ενδέχεται να μην έχουν τους ίδιους στόχους.
Ο Τραμπ πρότεινε ότι το τέλος του πολέμου θα είναι μια «αμοιβαία απόφαση» με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ωστόσο, η ισραηλινή δογματική ασφάλειας συχνά ευνοεί τη μακροπρόθεσμη στρατιωτική πίεση παρά τις γρήγορες πολιτικές λύσεις.
Η ιστορία των συνεχιζόμενων συγκρούσεων του Ισραήλ σε περιοχές όπως η Λωρίδα της Γάζας, ο Λίβανος και η Συρία δείχνει ότι συχνά θεωρεί την περιφερειακή ασφάλεια ως μια συνεχιζόμενη διαδικασία και όχι ως έναν πόλεμο με σαφές τέλος.
5. Το πυρηνικό ζήτημα παραμένει
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα ισχυριστεί ότι οι αμερικανικές αεροπορικές επιδρομές «εξάλειψαν» το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με την τύχη του εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν.
Διεθνείς επιθεωρητές πιστεύουν ότι περίπου 200 κιλά εμπλουτισμένου ουρανίου ενδέχεται να εξακολουθούν να υπάρχουν στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ισφαχάν.
Χωρίς την απομάκρυνση ή την καταστροφή αυτών των υλικών, το Ιράν θα μπορούσε θεωρητικά να ξαναρχίσει την ανάπτυξη πυρηνικών στο μέλλον.
Ορισμένοι αναλυτές εικάζουν ότι θα πραγματοποιηθεί αποστολή ειδικών δυνάμεων για την κατάσχεση του ουρανίου, αλλά μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε μαζική ανάπτυξη δυνάμεων στο έδαφος και θα ενείχε τεράστιους κινδύνους.
Όσο αυτά τα υλικά παραμένουν άγνωστης τύχης, το πυρηνικό ζήτημα δεν μπορεί να θεωρηθεί πραγματικά επιλυμένο.
6. Το πολιτικό σύστημα του Ιράν δεν έχει καταρρεύσει
Στην αρχή του πολέμου, ο Τραμπ ενθάρρυνε τους Ιρανούς να εξεγερθούν κατά της κυβέρνησής τους, λέγοντάς τους ότι «η ώρα της ελευθερίας σας πλησιάζει».
Ωστόσο, πιο πιθανό είναι να έρθει το αντίθετο αποτέλεσμα.
Πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι όταν σταματήσουν οι βομβαρδισμοί, η ιρανική κυβέρνηση πιθανότατα θα ενισχύσει τον έλεγχό της μέσω καταστολής και όχι κατάρρευσης.
Ακόμα και αν οι στρατιωτικές δυνατότητες της χώρας αποδυναμωθούν, το καθεστώς μπορεί να επιβιώσει.
7. Αυξανόμενη πίεση εντός των Ηνωμένων Πολιτειών
Η τελική πρόκληση μπορεί να προέλθει από την αμερικανική κοινή γνώμη.
Η αύξηση των τιμών του πετρελαίου που προκλήθηκε από τις διαταραχές στο Στενό του Ορμούζ έχει ωθήσει τις τιμές της βενζίνης προς τα πάνω, επηρεάζοντας τον προϋπολογισμό των νοικοκυριών.
Ταυτόχρονα, οι αμερικανικές απώλειες στον πόλεμο αρχίζουν να αυξάνονται.
Οι εσωτερικές εντάσεις έχουν επίσης αυξηθεί.
Βίαια επεισόδια σε πολιτείες όπως η Βιρτζίνια και το Μίσιγκαν έχουν προκαλέσει ανησυχίες για πιθανές δευτερογενείς επιπτώσεις από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Για πολλούς Αμερικανούς, η στρατηγική απειλή που αποτελεί το Ιράν μπορεί να φαίνεται μακρινή σε σύγκριση με τις άμεσες οικονομικές συνέπειες στην πατρίδα τους.
Ένας πόλεμος που μπορεί να δοκιμάσει την αντοχή
Ο Τραμπ έχει ήδη βιαστεί να κηρύξει τη νίκη:
«Ας το πω, κερδίσαμε», δήλωσε την Τετάρτη στο Κεντάκι.
«Ξέρετε, ποτέ δεν θέλετε να πείτε πολύ νωρίς ότι κερδίσατε. Κερδίσαμε. Κερδίσαμε, την πρώτη ώρα που τελείωσε, αλλά κερδίσαμε», είπε ο Τραμπ.
Το τέλος των πολέμων σπάνια είναι τόσο καθαρό και αδιαμφισβήτητο όσο το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.
Αναμφισβήτητα, η χώρα έχει χάσει πολύ περισσότερους πολέμους από όσους έχει κερδίσει από τότε.
Όμως ο Τραμπ αντιμετωπίζει τις αναπόφευκτες συνέπειες ενός πολέμου που ο ίδιος επέλεξε.
Και τώρα πρέπει να βγει νικητής πριν η αρχική υπεροχή της στρατιωτικής δύναμης εξασθενήσει και ένας πιο αδύναμος αντίπαλος θέσει σε δοκιμασία την αντοχή του.
