Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί στα 48 χρόνια δορυφορικών μετρήσεων

Ο θαλάσσιος πάγος στην Αρκτική έφτασε στο χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ για τη χειμερινή περίοδο, ισοφαρίζοντας στατιστικά το περσινό αρνητικό ρεκόρ, σύμφωνα με στοιχεία κορυφαίου αμερικανικού κέντρου κλιματικής παρακολούθησης.

Ο πάγος σχηματίζεται από το θαλασσινό νερό που παγώνει κατά τη διάρκεια του χειμώνα και λιώνει εν μέρει το καλοκαίρι. Ωστόσο, η ποσότητα που ανασχηματίζεται κάθε χρόνο μειώνεται, καθώς η άνοδος της θερμοκρασίας λόγω της κλιματικής αλλαγής επηρεάζει δυσανάλογα την Αρκτική.

Το μέγιστο επίπεδο πάγου για φέτος καταγράφηκε στις 15 Μαρτίου, περίπου μία εβδομάδα νωρίτερα σε σχέση με πέρυσι.

Αρκτική: Το χαμηλότερο επίπεδο στα 48 χρόνια δορυφορικών μετρήσεων

Η έκταση του πάγου διαμορφώθηκε στα 14,29 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα, σχεδόν ίδια με το περσινό ιστορικό χαμηλό των 14,31 εκατομμυρίων, σύμφωνα με το National Snow and Ice Data Center στο Κολοράντο.

Πρόκειται για το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί στα 48 χρόνια δορυφορικών μετρήσεων, με προηγούμενα αρνητικά ρεκόρ να έχουν σημειωθεί το 2016, το 2017 και το 2018.

Όπως εξηγεί ο ερευνητής του κέντρου, Γουόλτ Μέιερ, η μειωμένη ανάπτυξη πάγου φέτος «δίνει προβάδισμα στην περίοδο τήξης της άνοιξης και του καλοκαιριού». Αντίστοιχη εκτίμηση έκανε και η Σαμάνθα Μπέργκες από το European Centre for Medium-Range Weather Forecasts, σημειώνοντας ότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε «ταχύτερη και πιο εκτεταμένη τήξη το καλοκαίρι».

Αρκτική: Επιπτώσεις σε οικοσυστήματα και γεωπολιτική

Αν και το λιώσιμο του θαλάσσιου πάγου δεν αυξάνει άμεσα τη στάθμη της θάλασσας -σε αντίθεση με τους παγετώνες της ξηράς- έχει σημαντικές επιπτώσεις στο κλίμα και τα οικοσυστήματα.

Πολλά είδη, όπως οι πολικές αρκούδες στην Αρκτική και οι αυτοκρατορικοί πιγκουίνοι στην Ανταρκτική, εξαρτώνται από τον πάγο για να τραφούν και να αναπαραχθούν.

Οι επιπτώσεις είναι αλυσιδωτές. Σε περιοχές όπως η Θάλασσα Μποφόρ κοντά στον Καναδά ή οι θάλασσες της Σιβηρίας, που μέχρι πρόσφατα δεν εκτίθεντο στην ατμόσφαιρα, η απώλεια πάγου μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω θέρμανση των υδάτων το καλοκαίρι.

Παράλληλα, η τήξη δημιουργεί και γεωπολιτικές προεκτάσεις, καθώς ανοίγει νέες θαλάσσιες οδούς και πρόσβαση σε ορυκτούς πόρους. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει την πρόθεσή του να θέσει υπό αμερικανικό έλεγχο τη Γροιλανδία.

«Από γεωπολιτική σκοπιά, η τήξη του πάγου λόγω της κλιματικής αλλαγής μετατρέπει την Αρκτική σε μια νέα Μεσόγειο: έναν κοινό θαλάσσιο χώρο που περιβάλλεται από ανταγωνιστικά κράτη», σημειώνει η ειδικός σε θέματα κλιματικής ασφάλειας, Ελίζαμπεθ Τσαλέτσκι.

Με πληροφορίες από AFP News Agency

Ο Άδωνις πρωταθλητης...

Ενδεχομένως να θυμάστε τις αντιδράσεις μετά τη δημοσιοποίηση της ματαίωσης εν εξελίξει διαγωνισμού για τη δημιουργία λογοτύπου για το Μετρό Θεσσαλονίκης το 2024 και την απευθείας ανάθεση σε νεοϊδρυθείσα τότε εταιρεία αντί τιμήματος 30.000 ευρώ. Ισως να θυμάστε τις αντιδράσεις μετά την με απευθείας ανάθεση (επί γ.γ. Αντεγκληματικής Πολιτικής Σοφίας Νικολάου το 2020), ύψους 291.659 ευρώ, προμήθεια μασκών και αντισηπτικών για τα σωφρονιστικά καταστήματα της χώρας από ένα μπακάλικο.

Αυτές είναι λίγες από τις περιπτώσεις που απευθείας αναθέσεις απέκτησαν παραπάνω δημοσιότητα προκαλώντας αντιδράσεις αφού άφησαν στην κοινή γνώμη την αίσθηση σπατάλης, ελλιπούς αξιοκρατίας και διαφάνειας. Φυσικά όλες οι παραπάνω απευθείας αναθέσεις είναι νομότυπες. Αποτελούν συγχρόνως μονάχα την κορυφή του παγόβουνου το οποίο αποκαλείται «απευθείας αναθέσεις» και αφορούν την ανάθεση χωρίς προηγούμενη δημοσιότητα ή πρόσκληση από κάποια αναθέτουσα δημόσια Αρχή σε οικονομικό φορέα της επιλογής της προμήθεια ή παροχή υπηρεσιών.

Μέχρι το 2021 το χρηματικό όριο για τέτοιες αναθέσεις ανερχόταν σε 20.000 ευρώ, ενώ με τον Ν.4782/2021 της παρούσας κυβέρνησης και εν μέσω υγειονομικής κρίσης της Covid-19 το όριο της απευθείας ανάθεσης ανέβηκε στα 30.000 χωρίς τον ΦΠΑ, ενώ όταν πρόκειται για συμβάσεις για «κοινωνικές και άλλες ειδικές υπηρεσίες» το ποσό αυτό μπορεί να φτάσει και μέχρι τα 60.000 ευρώ ανά ανάθεση χωρίς τον ΦΠΑ.

Τι αποκαλύπτουν τα στοιχεία

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΚΗΜΔΗΣ (Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων), το δεκάμηνο Ιανουάριος – Οκτώβριος 2025 οι δημόσιες συμβάσεις ανήλθαν στο ποσό των 13 δισ. ευρώ (επί συνόλου 209.702 συμβάσεων) με τις 161.069 και τα 2.261 δισ. ευρώ να δίνονται σε απευθείας αναθέσεις. Η ίδια εικόνα υπάρχει και για προηγούμενα έτη.

Για παράδειγμα, το πρώτο εξάμηνο του 2024 υπεγράφησαν 108.776 συμβάσεις αξίας 8,25 δισ. ευρώ με τις 80.835, δηλαδή τις 3 στις 4 συμβάσεις, συνολικής αξίας 1,23 δισ. ευρώ (το 15% της αξίας τους), να είναι με απευθείας ανάθεση. Αντίστοιχα το 2023, στο σύνολο του ημερολογιακού έτους, από το σύνολο 252.799 συμβάσεων, οι 184.757 ήταν με απευθείας ανάθεση, δηλαδή οι 7 στις 10 συμβάσεις, ή το 73%. Ο αριθμός κάθε χρόνο βαίνει αυξανόμενος. Ενδεικτικά το 2020, πριν ανέβει το ποσό της απευθείας ανάθεσης στα 30.000 ευρώ, σε σύνολο 215.542 συμβάσεων αξίας 7.934 δισ. ευρώ, οι 138.213 αξίας 1.406 δισ. ήταν με απευθείας ανάθεση. Πρωταθλητές σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία στις απευθείας αναθέσεις είναι οι ΟΤΑ.

Από το 2020 έως τον Οκτώβριο του 2025 υπεγράφησαν 1.374.580 συμβάσεις αξίας 77,412 δισ. ευρώ με τις 993.089 συμβάσεις αξίας 12.701 δισ. να είναι απευθείας αναθέσεις.

Την τελευταία εξαετία έχουν δοθεί 12 δισ. σε απευθείας αναθέσεις και 8 δισ. σε αναθέσεις κατόπιν διαγωνισμού με μονάχα έναν συμμετέχοντα. Στα στοιχεία δεν προσμετρώνται οι συμβάσεις κατόπιν διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη προκήρυξη διαγωνισμού. Στην εικόνα αυτή έρχονται να προστεθούν εκθέσεις του Ελεγκτικού Συνεδρίου, όπως αυτή για το 2024, που μιλούν για λάθη, χαμηλό ανταγωνισμό και συχνά μη συμμόρφωση με το ισχύον πλαίσιο ανάθεσης σε ό,τι αφορά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του vouliwatch.gr («Consultοcracy») σε διάστημα οκτώ ετών δόθηκαν σε συμβουλευτικές εταιρείες με 3.000 συμβάσεις 1,56 δισ. ευρώ κυρίως με απευθείας αναθέσεις για συμβουλευτικές υπηρεσίες, με τη δημοσιοποίηση της έρευνας να ξεσηκώνει θύελλα αντιδράσεων και σφοδρή διαμάχη στη Βουλή μεταξύ κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Πρόσφατα αποκαλύφθηκε πως δόθηκαν σε μία και μοναδική εταιρεία με απευθείας αναθέσεις και έναν διαγωνισμό συμβάσεις συνολικού ύψους 7.886.000 ευρώ για την καμπάνια ενημέρωσης των αποδήμων Ελλήνων για την επιστολική ψήφο, με το ΠΑΣΟΚ στη Βουλή να ζητεί εξηγήσεις και να επισημαίνει ότι από το σύνολο των 7,886 εκατομμυρίων τα 4,979 εκατομμύρια δόθηκαν επίσης στην ίδια εταιρεία που είχε πάρει απευθείας αναθέσεις με διαγωνισμό αυτή την φορά στον οποίο οι άλλοι δύο συμμετέχοντες είχαν καταθέσει προσφορές 2.000 ευρώ παραπάνω, αφήνοντας σαφείς αιχμές για αδιαφανείς διαδικασίες.

Προβλήματα στη δρομολόγηση των έργων

Η αδιαφάνεια και η έλλειψη ανταγωνισμού στις διαγωνιστικές διαδικασίες, πέρα από την αίσθηση που αφήνει στον πολίτη και τις λαβές που δίνει στην αντιπολίτευση για να ανεβάσει τους τόνους, δημιουργεί υπαρκτά προβλήματα στη δρομολόγηση σημαντικών έργων και περιττό δημοσιονομικό βάρος στο κράτος.

Παράλληλα, ζητήματα που σχετίζονται με τον τρόπο ανάθεσης έργων έχουν ανακύψει και σε μεγάλα προγράμματα. Είναι πολύ χαρακτηριστική η περίπτωση του προγράμματος ΑΙΓΙΣ, που είχε ανακοινωθεί πριν περίπου έξι χρόνια και αφορούσε την προμήθεια πυροσβεστικών οχημάτων και άλλων μέσων πυρόσβεσης. Το πρόγραμμα ήταν φαραωνικό, ανακοινώθηκε από τον τότε υφυπουργό Πολιτικής Προστασίας Ν. Χαρδαλιά, το ύψος του έφτασε σε 2,1 δισ. ευρώ, με την πρόβλεψη τότε οι αγορές να γίνουν με απευθείας αναθέσεις, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πηγές. Κατέστη όμως σαφές ότι δεν γινόταν να προχωρήσει το πρόγραμμα κατ’ αυτόν τον τρόπο γιατί η Κομισιόν δεν θα έδινε χρηματοδότηση για έργα με απευθείας αναθέσεις. Η δρομολόγηση των διαγωνισμών άργησε με τη χώρα να παραλαμβάνει τα πρώτα μέσα πυρόσβεσης στα μέσα του 2025.

Η επίκληση της έκτακτης ανάγκης

Πρόσφατα η ΕΥΔΑΠ ζήτησε από την αρμόδια ρυθμιστική Αρχή να κηρυχθεί η Αθήνα σε κόκκινο συναγερμό λόγω της λειψυδρίας. Η κατάσταση έκτακτης ανάγκης δίνει τη δυνατότητα να γίνουν τα αναγκαία έργα (υπολογίζονται συνολικού ύψους 2,5 δισ. ευρώ) τόσο με επείγουσες διαδικασίες όπως οι κλειστές διαπραγματεύσεις έργου ή με απευθείας αναθέσεις με την επίκληση του επείγοντος. Το πρόβλημα όμως είναι γνωστό εδώ και δεκαετίες. Η τωρινή κυβέρνηση έκανε εξαγγελίες τακτικά, κάθε χρόνο, από το 2020 για την αντιμετώπισή του. Το 2024 ο Κυρ. Μητσοτάκης δήλωσε: «Το πρόβλημα της λειψυδρίας αποκτά δομικά χαρακτηριστικά, θα χρειαστούν διαρθρωτικές παρεμβάσεις στη διαχείριση και της ύδρευσης και της άρδευσης, σύντομα η κυβέρνηση θα κάνει εξαγγελίες για αυτά τα κρίσιμα ζητήματα». Οι εξαγγελίες δεν έγιναν. Η Αθήνα κηρύχθηκε σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης και τα έργα θα προχωρήσουν με κατεπείγουσες διαδικασίες και με τις περιβαλλοντικές μελέτες να είναι απούσες από τη συζήτηση.

Η Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων δημοσίευσε πρόσφατα εγκύκλιο με την οποία καλούσε τους φορείς να προβαίνουν σε περαιτέρω αιτιολόγηση των απευθείας αναθέσεων στοχεύοντας στην ενίσχυση της νομιμότητας, της διαφάνειας και της ορθής δημοσιονομικής διαχείρισης. Μένει να δούμε αν θα αλλάξει κάτι δεδομένου ότι το όριο παραμένει στα 30.000 ευρώ και η επιλογή της απευθείας ανάθεσης, παρότι «εξαιρετική», παραμένει θελκτική λόγω του μικρού της διοικητικού βάρους για τους εκάστοτε φορείς.

Πηγή: Τα Νεα

Στα ύψη η στεγαστική κρίση - Μεταξύ 2015 και 2025, οι τιμές των κατοικιών σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 60,5%

Η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη αποτελεί πλέον κοινωνική έκτακτη ανάγκη. Οι νέοι δεν μπορούν να δημιουργήσουν οικογένειες, οι ταλαντούχοι φοιτητές δεν μπορούν να σπουδάσουν στα πανεπιστήμια των ονείρων τους και οι γιατροί δεν μπορούν να ζήσουν στις πόλεις που εξυπηρετούν.

Παράλληλα, πλούσιοι ξένοι επενδυτές αγοράζουν ακίνητα υψηλής ποιότητας, εκτοπίζοντας τους κατοίκους από τις γειτονιές τους.

Η πραγματικότητα είναι σκληρή: Οι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις πόλεις τους επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να μείνουν. Πρόκειται για την πιο δύσκολη περίοδο εδώ και δεκαετίες για να αγοράσει κανείς ή να νοικιάσει ένα σπίτι στην Ευρώπη.

Η Edwards η οποία ηγείται μιας πανευρωπαϊκής κοινοπραξίας για δημόσιους, συνεταιριστικούς και κοινωνικούς οργανισμούς στέγασης σε όλη την ΕΕ, δήλωσε στο Κοινοβούλιο ότι η αύξηση των τιμών έχει επίσης επιβλαβείς κοινωνικές συνέπειες για τα άτομα με χαμηλό εισόδημα και τους νέους.

Σοκάρουν οι αριθμοί της στεγαστικής κρίσης

Τα κύρια στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Μεταξύ 2015 και 2025, οι τιμές των κατοικιών σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 60,5% . Η ΕΕ χρειάζεται 1 εκατομμύριο περισσότερες κατοικίες από ό,τι είναι διαθέσιμες.

«Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι παρόμοιο με την προσοχή που δόθηκε στο θέμα… Είναι μια σημαντική στιγμή και αυτό που αποφασίζει τώρα η ΕΕ είναι κρίσιμο», δήλωσε η Edwards. «Επιτέλους, η Ευρώπη συνθέτει μια εικόνα των βαθύτερων αιτιών και σχηματίζει μια πιο σαφή εικόνα για το πού κινεί τα νήματα η ΕΕ και πού μπορεί πραγματικά να βοηθήσει».

Ο αντίκτυπος της Μεγάλης Ύφεσης

Ενώ η σοβαρότητα και οι ρίζες της στεγαστικής κρίσης ποικίλλουν από χώρα σε χώρα, οι ειδικοί σε θέματα στέγασης έχουν καταλήξει σε μερικές πηγές της κρίσης:

• τη στασιμότητα των κατασκευών μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2009,
• την έλλειψη επενδύσεων σε δημόσιες και κοινωνικές κατοικίες,
• την ταχεία επέκταση των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και
• τον αυξανόμενο αριθμό κατοικιών που αγοράζονται ως επενδύσεις.

Οι άδειες κατασκευής για νέες κατοικίες σε ολόκληρη την ΕΕ μειώθηκαν κατά 68% μεταξύ 2006 και 2010, σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Η κατασκευή ενός νέου σπιτιού μπορεί να απαιτήσει μια δεκαετία σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, πράγμα που σημαίνει ότι η πτώση των κατασκευών χρειάστηκε χρόνια για να μεταφραστεί σε τιμές.

Στην πραγματικότητα, οι τιμές των κατοικιών στην Ευρώπη μειώθηκαν αρχικά στις αρχές της δεκαετίας του 2010, καθώς η μειωμένη ζήτηση διατήρησε τις τιμές χαμηλές.

Οι τιμές των κατοικιών άρχισαν να αυξάνονται απότομα μόνο το 2013, καθώς η ζήτηση άρχισε να ανακάμπτει και οι αγοραστές έπρεπε να ανταγωνίζονται για λιγότερες κατοικίες.

Αλλά στην πορεία, σύμφωνα με την Edwards, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποβάθμισαν τις αρχές κοινωνικής στέγασης, κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει διόρθωση για την αποτυχία των προσεγγίσεων που βασίζονται στην αγορά για την ταχεία κατασκευή περισσότερων κατοικιών.

Πρόσφατες επιπλοκές στη στέγαση

Ο κατασκευαστικός τομέας δεν μπόρεσε ποτέ να ανακάμψει πλήρως. Η πανδημία COVID-19 και η επακόλουθη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησαν σε μια ακόμη πτώση των αδειών κατασκευής κατοικιών κατά πάνω από 20% από το 2021, καθώς το αυξανόμενο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας έχει καταστήσει την κατασκευή πιο ακριβή.

Τα προβλήματα στην αγορά ιδιωτικής κατοικίας επιδεινώθηκαν από μια μακροπρόθεσμη τάση ιδιωτικοποίησης στην αγορά κατοικίας, σύμφωνα πάντα με την Edwards.

«Έχει υπάρξει αποχώρηση από μια ενεργή προσέγγιση για να διασφαλιστεί ότι η στέγαση ευθυγραμμίζεται πραγματικά με τις ανάγκες, σε αντίθεση με την ευθυγράμμιση μόνο με αυτό που θα προσφέρει η αγορά», εξήγησε. «Έχουμε δώσει στην αγορά υπερβολική δύναμη για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα σε πάρα πολλά κράτη μέλη».

Παράλληλα, η ζήτηση για στέγαση συνεχίζει να αυξάνεται στην Ευρώπη.

Η Γαλλία έχει ανάγκη από 518.000 νέες οικιστικές μονάδες ετησίως, ενώ η Γερμανία χρειάζεται 400.000 επιπλέον μονάδες κάθε χρόνο, σύμφωνα με την έκθεση του Housing Europe σχετικά με την Κατάσταση της Στέγασης στην Ευρώπη το 2025.

Οι δημόσιες κατοικίες υπό πίεση

Η έλλειψη προσφοράς, η αυξημένη ζήτηση και οι χαμηλοί αριθμοί παραγωγής προκαλούν χρόνους αναμονής ρεκόρ για κοινωνικές κατοικίες σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ. Σχεδόν 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται σε λίστες αναμονής για δημόσιες και κοινωνικές κατοικίες στη Γαλλία, σύμφωνα με την Housing Europe.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η αύξηση των τιμών είχε τον σημαντικότερο αντίκτυπο στους νέους και τους αγοραστές χαμηλού εισοδήματος. Τα ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικίας για άτομα ηλικίας 24 έως 35 ετών μειώθηκαν κατά 5,9% μεταξύ 2005 και 2023, αλλά μειώθηκαν μόλις κατά 0,8% για τον συνολικό πληθυσμό, σύμφωνα με την ΕΤΕπ.

«Υπάρχουν πολλές κρυφές συνέπειες για τις οποίες οι άνθρωποι συχνά δεν μιλούν καν», είπε η Edwards. «Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι νέοι να μην μπορούν να σπουδάσουν, να δημιουργήσουν οικογένεια και να καθυστερήσουν να φύγουν από το σπίτι».

Η OpenAI βασιζόταν στην πλατφόρμα δημιουργίας βίντεο για να βγάλει χρήματα. Η πτώση των πλατφορμών θα μπορούσε να προμηνύει περισσότερα προβλήματα.

Η OpenAI έκλεισε απροσδόκητα το Sora, το μοντέλο δημιουργίας βίντεο τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιεί. Παρά την αρχική της δημοτικότητα, η τεχνολογία μαστιζόταν από διαμάχες και ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων και αποδείχθηκε απαγορευτικά ακριβή.

Σε ένα σημαντικό πλήγμα για την OpenAI, μια συμφωνία ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων τον Δεκέμβριο του 2025 που επέτρεπε στους χρήστες του Sora να δημιουργούν βίντεο τεχνητής νοημοσύνης με χαρακτήρες της Disney ακυρώθηκε ταυτόχρονα με την απόσυρση του Sora.

Η εταιρεία δεν έδωσε κανένα λόγο για το κλείσιμο της Sora, αν και οι αναλυτές επισημαίνουν τα ζοφερά οικονομικά στοιχεία. Με την Τεχνητή Νοημοσύνη να βρίσκεται εν μέσω αυτού που μοιάζει με φούσκα, πολλοί αναρωτιούνται αν η πτώση της Sora θα μπορούσε να είναι η αρχή του τέλους, ειδικά καθώς ο πόλεμος κατά του Ιράν πιέζει τις αλυσίδες εφοδιασμού και αυξάνει το κόστος ενέργειας.

Τι ήταν η Σόρα;

Το Sora ήταν μια πλατφόρμα μετατροπής κειμένου σε βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη που αναπτύχθηκε από την OpenAI και ήταν σε θέση να αναπτύξει βίντεο υψηλής ευκρίνειας κινηματογραφικής ποιότητας από γραπτές προτροπές. Αποκαλύφθηκε το 2024 και κυκλοφόρησε ως αυτόνομη εφαρμογή τον Σεπτέμβριο του 2025, και γρήγορα εκτοξεύτηκε στην κορυφαία θέση στο App Store της Apple στις ΗΠΑ.

Τα κλιπ που παρήγαγε ήταν από κάθε αντικειμενική άποψη εκπληκτικά. Επίσης, σε μια εποχή που τα περισσότερα εργαλεία βίντεο τεχνητής νοημοσύνης παρήγαγαν κλιπ τεσσάρων δευτερολέπτων που μετά βίας συγκρατούνταν μεταξύ τους, ο Sora μπορούσε να δημιουργήσει έως και 60 δευτερόλεπτα οπτικά συνεκτικού υλικού.

Η εφαρμογή επέτρεπε την εισαγωγή πραγματικών ανθρώπων σε βίντεο που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη μέσω μιας λειτουργίας γνωστής ως cameo. Αυτή η λειτουργία, ωστόσο, προκάλεσε διαμάχη από την αρχή. Εκτός από την απόκλιση ή την κατάφωρη παραβίαση των νόμων περί πνευματικών δικαιωμάτων, πολλοί χρήστες εκμεταλλεύτηκαν το εργαλείο για να δημιουργήσουν παράλογα, και σε πολλές περιπτώσεις προσβλητικά, βίντεο. Ένα βίντεο, για παράδειγμα, παρουσίαζε τον Αδόλφο Χίτλερ να διαφωνεί με τον Μάικλ Τζάκσον σχετικά με το ποιος δημιούργησε το moonwalk.

Η εμφάνιση του Sora (και ιδιαίτερα του νέου και βελτιωμένου Sora 2) προκάλεσε πανικό στις δημιουργικές βιομηχανίες εντός και γύρω από το Χόλιγουντ. Ξαφνικά, ολόκληρες παραστάσεις μπορούσαν να προβληθούν με το πάτημα ενός κουμπιού χωρίς να χρειάζεται να πληρωθούν ή έστω να αναγνωριστούν τα εύσημα στους εμπλεκόμενους. Τελικά, ωστόσο, αυτό το είδος περιεχομένου, αν και δημοφιλές σε πολλούς χρήστες, δυσκολεύτηκε να βρει μια βιώσιμη οικονομική θέση και πολλοί αναλυτές υποστήριξαν ότι μόλις η καινοτομία εξαφανιζόταν, δεν υπήρχαν πολλά για να διατηρηθεί η δυναμική.

Ένα μέσο ενημέρωσης που ονομάζεται 404 Media ήταν κατηγορηματικό: «Η πλήρης και απόλυτη αποτυχία της εμμονής τόσο του Sora όσο και της Disney με τα σκουπίδια της τεχνητής νοημοσύνης υποδηλώνει ότι η κακομεταχείριση της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι πράγματι το μέλλον του Χόλιγουντ. Η Disney δεν έφτασε καν στο σημείο [να] επιτρέψει στους ανθρώπους να κατασκευάσουν οτιδήποτε με χαρακτήρες της Disney πριν σταματήσει ολόκληρη την προσπάθεια και την επένδυσή της».

Ποιος πιστεύουν οι αναλυτές ότι είναι ο πραγματικός λόγος που απολύθηκε ο Σόρα;

Η απόφαση φαίνεται να ελήφθη για οικονομικούς λόγους, καθώς η OpenAI επιδιώκει να βελτιστοποιήσει τις λειτουργίες της ενόψει μιας αρχικής δημόσιας προσφοράς ήδη από φέτος.

Η πλατφόρμα ήταν εξαιρετικά ακριβή. Τον Νοέμβριο, ένας αναλυτής υποστήριξε ότι κόστιζε στην OpenAI 1,30 δολάρια για τη δημιουργία ενός μόνο βίντεο δέκα δευτερολέπτων. Με βάση τα 11,3 εκατομμύρια βίντεο που εκτίμησε ότι παρήγαγε ο Sora καθημερινά, ο αναλυτής είπε ότι αυτό θα κόστιζε στην εταιρεία περίπου 15 εκατομμύρια δολάρια κάθε μέρα.

Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από αυτό, ο επικεφαλής της Sora, Bill Peebles, παραδέχτηκε ότι τα οικονομικά της πλατφόρμας ήταν «εντελώς μη βιώσιμα».

Σύμφωνα με το Business Insider, υπήρχε ένα άλλο πρόβλημα που αποδεικνύεται ότι αποτελεί έναν δυσεπίλυτο περιορισμό σε ολόκληρο τον κλάδο της Τεχνητής Νοημοσύνης: Η υπολογιστική ισχύς. Η παραγωγή βίντεο είναι η πιο ενεργοβόρα μορφή Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιείται σήμερα.

«Δεδομένης της ξέφρενης αναζήτησης για περισσότερη υπολογιστική ισχύ σε ολόκληρο τον κλάδο, η OpenAI δίνει προτεραιότητα στη μεγαλύτερη μηχανή ανάπτυξής της - το ChatGPT», σύμφωνα με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Navica, Bernard Golden.

Καθώς η ζήτηση για υπολογιστική Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνεται ραγδαία, η προσφορά δεν συμβαδίζει, ειδικά καθώς η κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων έχει γίνει πιο δύσκολη λόγω της ολοένα και πιο έντονης τοπικής αντίθεσης, της ανεπαρκούς χωρητικότητας του δικτύου και των ελλείψεων βασικών εξαρτημάτων, όπως τα τσιπ μνήμης.

Πόσο αφρώδης είναι η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης;

Το γεγονός ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας φούσκας είναι γεγονός που παραδέχονται ακόμη και στη Silicon Valley. Οι μετοχές της Τεχνητής Νοημοσύνης διαπραγματεύονται σε ακραίους πολλαπλασιαστές, ακόμη και όταν πολλές από τις εταιρείες δεν αποκομίζουν κέρδος. Η OpenAI αξίζει σήμερα περισσότερο από την Toyota, την Coca-Cola και την Disney μαζί.

Το περιοδικό Time χαρακτήρισε το θεμελιώδες πρόβλημα ως «αναντιστοιχία μεταξύ των τρισεκατομμυρίων που επενδύονται στην υποδομή για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και των δισεκατομμυρίων που ξοδεύουν οι άνθρωποι και οι εταιρείες για τη χρήση της». Μόνο φέτος, τέσσερις εταιρείες τεχνολογίας - η Amazon, η Alphabet, η Meta και η Microsoft - σχεδιάζουν να επενδύσουν 670 δισεκατομμύρια δολάρια σε υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης. Η κατασκευή κέντρων δεδομένων είναι μεγαλύτερη από την επέκταση των σιδηροδρόμων της δεκαετίας του 1850.

Τα υψηλά επίπεδα μόχλευσης ήταν ένα συστατικό σχεδόν κάθε μεγάλης φούσκας στο παρελθόν και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί εξαίρεση. Μια ιδιαίτερα χρεωμένη πτυχή της ιστορίας της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι η κατασκευή κέντρων δεδομένων. Εταιρείες όπως η CoreWeave έχουν αναλάβει εκπληκτικά επίπεδα μόχλευσης για να χρηματοδοτήσουν τις υποδομές τους, στοιχηματίζοντας ότι η ζήτηση για Τεχνητή Νοημοσύνη θα αυξηθεί αρκετά γρήγορα ώστε να εξυπηρετήσει αυτό το χρέος.

Έπειτα, υπάρχει το πρόβλημα των κυκλικών επενδύσεων. Ένα μεγάλο μέρος των εσόδων από την Τεχνητή Νοημοσύνη παράγεται από εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης που πωλούν σε άλλες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης, γεγονός που δημιουργεί μια σημαντική απώλεια, αλλά δεν αντιπροσωπεύει πολλά από την άποψη της οργανικής ανάπτυξης. Στην πραγματικότητα, σχετικά λίγα έσοδα παράγονται από τους πραγματικούς τελικούς χρήστες της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτό σημαίνει επίσης ότι οι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένοι εάν κάτι πάει στραβά.

Γιατί η Σόρα μπορεί να είναι η αρχή του τέλους;

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η OpenAI έχει δεσμευτεί για το εντυπωσιακό ποσό των 1,15 τρισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα πέντε χρόνια, ενώ το 2025 είχε μόνο 13 δισεκατομμύρια δολάρια. Από τους περίπου 800-900 εκατομμύρια χρήστες του ChatGPT, μόνο το 5% πληρώνει στην πραγματικότητα για αυτό. Η OpenAI δεν έχει πολλές άλλες επιλογές για τη δημιουργία σημαντικών εσόδων. Η δημιουργία εσόδων από την πραγματική χρήση έχει γίνει ένα κρίσιμο ζήτημα.

Η OpenAI πρέπει να βρει έναν τρόπο να αυξήσει τα έσοδά της και η Sora φαινόταν να είναι μια πολλά υποσχόμενη πορεία. Η συμφωνία με την Disney φαινόταν σαν ένα βήμα μπροστά στο Χόλιγουντ. Αλλά η Disney έχει αποσυρθεί και άλλες εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να κάνουν το ίδιο, ειδικά καθώς η οικονομική πραγματικότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης - ειδικά υπό το φως των ελλείψεων σε υπολογιστικά συστήματα - αρχίζει να καλύπτει το κενό που δημιουργείται.

Αυτό συμβαίνει επίσης καθώς ο πόλεμος κατά του Ιράν αποκαλύπτει αδυναμίες στην αλυσίδα εφοδιασμού τεχνητής νοημοσύνης, κυρίως επειδή τα έθνη της Ανατολικής Ασίας που κυριαρχούν στην παραγωγή ημιαγωγών έχουν πληγεί από μεγάλα ενεργειακά σοκ.

Αν η OpenAI βρεθεί σε μπελάδες, σχεδόν σίγουρα θα ακολουθήσει και ολόκληρη η βιομηχανία τεχνητής νοημοσύνης. Αυτή θα μπορούσε να είναι η στιγμή της αλήθειας για μια βιομηχανία που σχεδόν μόνη της στηρίζει την αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά.

Ο Nasdaq βρίσκεται ήδη σε διόρθωση. Ο δείκτης πλησιάζει στην πραγματικότητα τον λεγόμενο Σταυρό του Θανάτου, καθώς ο κινητός μέσος όρος 50 ημερών υποχωρεί προς τον κινητό μέσο όρο 200 ημερών. Αυτός ο πολύτιμος δείκτης υποδηλώνει απώλεια δυναμικής και αυξημένη πίεση πωλήσεων.

Οι πωλήσεις πανικού είναι απρόβλεπτες, αλλά η ιστορία δείχνει ότι από τη στιγμή που ξεκινούν, αποκτούν τη δική τους ζωή.

Πηγή: RT