Στα ύψη η στεγαστική κρίση - Μεταξύ 2015 και 2025, οι τιμές των κατοικιών σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 60,5%

Η στεγαστική κρίση στην Ευρώπη αποτελεί πλέον κοινωνική έκτακτη ανάγκη. Οι νέοι δεν μπορούν να δημιουργήσουν οικογένειες, οι ταλαντούχοι φοιτητές δεν μπορούν να σπουδάσουν στα πανεπιστήμια των ονείρων τους και οι γιατροί δεν μπορούν να ζήσουν στις πόλεις που εξυπηρετούν.

Παράλληλα, πλούσιοι ξένοι επενδυτές αγοράζουν ακίνητα υψηλής ποιότητας, εκτοπίζοντας τους κατοίκους από τις γειτονιές τους.

Η πραγματικότητα είναι σκληρή: Οι άνθρωποι αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις πόλεις τους επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να μείνουν. Πρόκειται για την πιο δύσκολη περίοδο εδώ και δεκαετίες για να αγοράσει κανείς ή να νοικιάσει ένα σπίτι στην Ευρώπη.

Η Edwards η οποία ηγείται μιας πανευρωπαϊκής κοινοπραξίας για δημόσιους, συνεταιριστικούς και κοινωνικούς οργανισμούς στέγασης σε όλη την ΕΕ, δήλωσε στο Κοινοβούλιο ότι η αύξηση των τιμών έχει επίσης επιβλαβείς κοινωνικές συνέπειες για τα άτομα με χαμηλό εισόδημα και τους νέους.

Σοκάρουν οι αριθμοί της στεγαστικής κρίσης

Τα κύρια στοιχεία είναι συγκλονιστικά. Μεταξύ 2015 και 2025, οι τιμές των κατοικιών σε ολόκληρη την ΕΕ αυξήθηκαν κατά 60,5% . Η ΕΕ χρειάζεται 1 εκατομμύριο περισσότερες κατοικίες από ό,τι είναι διαθέσιμες.

«Δεν έχουμε ξαναδεί κάτι παρόμοιο με την προσοχή που δόθηκε στο θέμα… Είναι μια σημαντική στιγμή και αυτό που αποφασίζει τώρα η ΕΕ είναι κρίσιμο», δήλωσε η Edwards. «Επιτέλους, η Ευρώπη συνθέτει μια εικόνα των βαθύτερων αιτιών και σχηματίζει μια πιο σαφή εικόνα για το πού κινεί τα νήματα η ΕΕ και πού μπορεί πραγματικά να βοηθήσει».

Ο αντίκτυπος της Μεγάλης Ύφεσης

Ενώ η σοβαρότητα και οι ρίζες της στεγαστικής κρίσης ποικίλλουν από χώρα σε χώρα, οι ειδικοί σε θέματα στέγασης έχουν καταλήξει σε μερικές πηγές της κρίσης:

• τη στασιμότητα των κατασκευών μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2007-2009,
• την έλλειψη επενδύσεων σε δημόσιες και κοινωνικές κατοικίες,
• την ταχεία επέκταση των βραχυπρόθεσμων μισθώσεων και
• τον αυξανόμενο αριθμό κατοικιών που αγοράζονται ως επενδύσεις.

Οι άδειες κατασκευής για νέες κατοικίες σε ολόκληρη την ΕΕ μειώθηκαν κατά 68% μεταξύ 2006 και 2010, σύμφωνα με ανάλυση της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Η κατασκευή ενός νέου σπιτιού μπορεί να απαιτήσει μια δεκαετία σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, πράγμα που σημαίνει ότι η πτώση των κατασκευών χρειάστηκε χρόνια για να μεταφραστεί σε τιμές.

Στην πραγματικότητα, οι τιμές των κατοικιών στην Ευρώπη μειώθηκαν αρχικά στις αρχές της δεκαετίας του 2010, καθώς η μειωμένη ζήτηση διατήρησε τις τιμές χαμηλές.

Οι τιμές των κατοικιών άρχισαν να αυξάνονται απότομα μόνο το 2013, καθώς η ζήτηση άρχισε να ανακάμπτει και οι αγοραστές έπρεπε να ανταγωνίζονται για λιγότερες κατοικίες.

Αλλά στην πορεία, σύμφωνα με την Edwards, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις υποβάθμισαν τις αρχές κοινωνικής στέγασης, κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει διόρθωση για την αποτυχία των προσεγγίσεων που βασίζονται στην αγορά για την ταχεία κατασκευή περισσότερων κατοικιών.

Πρόσφατες επιπλοκές στη στέγαση

Ο κατασκευαστικός τομέας δεν μπόρεσε ποτέ να ανακάμψει πλήρως. Η πανδημία COVID-19 και η επακόλουθη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησαν σε μια ακόμη πτώση των αδειών κατασκευής κατοικιών κατά πάνω από 20% από το 2021, καθώς το αυξανόμενο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας έχει καταστήσει την κατασκευή πιο ακριβή.

Τα προβλήματα στην αγορά ιδιωτικής κατοικίας επιδεινώθηκαν από μια μακροπρόθεσμη τάση ιδιωτικοποίησης στην αγορά κατοικίας, σύμφωνα πάντα με την Edwards.

«Έχει υπάρξει αποχώρηση από μια ενεργή προσέγγιση για να διασφαλιστεί ότι η στέγαση ευθυγραμμίζεται πραγματικά με τις ανάγκες, σε αντίθεση με την ευθυγράμμιση μόνο με αυτό που θα προσφέρει η αγορά», εξήγησε. «Έχουμε δώσει στην αγορά υπερβολική δύναμη για υπερβολικά μεγάλο χρονικό διάστημα σε πάρα πολλά κράτη μέλη».

Παράλληλα, η ζήτηση για στέγαση συνεχίζει να αυξάνεται στην Ευρώπη.

Η Γαλλία έχει ανάγκη από 518.000 νέες οικιστικές μονάδες ετησίως, ενώ η Γερμανία χρειάζεται 400.000 επιπλέον μονάδες κάθε χρόνο, σύμφωνα με την έκθεση του Housing Europe σχετικά με την Κατάσταση της Στέγασης στην Ευρώπη το 2025.

Οι δημόσιες κατοικίες υπό πίεση

Η έλλειψη προσφοράς, η αυξημένη ζήτηση και οι χαμηλοί αριθμοί παραγωγής προκαλούν χρόνους αναμονής ρεκόρ για κοινωνικές κατοικίες σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ. Σχεδόν 2,8 εκατομμύρια άνθρωποι βρίσκονται σε λίστες αναμονής για δημόσιες και κοινωνικές κατοικίες στη Γαλλία, σύμφωνα με την Housing Europe.

Όπως ήταν αναμενόμενο, η αύξηση των τιμών είχε τον σημαντικότερο αντίκτυπο στους νέους και τους αγοραστές χαμηλού εισοδήματος. Τα ποσοστά ιδιοκτησίας κατοικίας για άτομα ηλικίας 24 έως 35 ετών μειώθηκαν κατά 5,9% μεταξύ 2005 και 2023, αλλά μειώθηκαν μόλις κατά 0,8% για τον συνολικό πληθυσμό, σύμφωνα με την ΕΤΕπ.

«Υπάρχουν πολλές κρυφές συνέπειες για τις οποίες οι άνθρωποι συχνά δεν μιλούν καν», είπε η Edwards. «Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι νέοι να μην μπορούν να σπουδάσουν, να δημιουργήσουν οικογένεια και να καθυστερήσουν να φύγουν από το σπίτι».

Η OpenAI βασιζόταν στην πλατφόρμα δημιουργίας βίντεο για να βγάλει χρήματα. Η πτώση των πλατφορμών θα μπορούσε να προμηνύει περισσότερα προβλήματα.

Η OpenAI έκλεισε απροσδόκητα το Sora, το μοντέλο δημιουργίας βίντεο τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιεί. Παρά την αρχική της δημοτικότητα, η τεχνολογία μαστιζόταν από διαμάχες και ζητήματα πνευματικών δικαιωμάτων και αποδείχθηκε απαγορευτικά ακριβή.

Σε ένα σημαντικό πλήγμα για την OpenAI, μια συμφωνία ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων τον Δεκέμβριο του 2025 που επέτρεπε στους χρήστες του Sora να δημιουργούν βίντεο τεχνητής νοημοσύνης με χαρακτήρες της Disney ακυρώθηκε ταυτόχρονα με την απόσυρση του Sora.

Η εταιρεία δεν έδωσε κανένα λόγο για το κλείσιμο της Sora, αν και οι αναλυτές επισημαίνουν τα ζοφερά οικονομικά στοιχεία. Με την Τεχνητή Νοημοσύνη να βρίσκεται εν μέσω αυτού που μοιάζει με φούσκα, πολλοί αναρωτιούνται αν η πτώση της Sora θα μπορούσε να είναι η αρχή του τέλους, ειδικά καθώς ο πόλεμος κατά του Ιράν πιέζει τις αλυσίδες εφοδιασμού και αυξάνει το κόστος ενέργειας.

Τι ήταν η Σόρα;

Το Sora ήταν μια πλατφόρμα μετατροπής κειμένου σε βίντεο με τεχνητή νοημοσύνη που αναπτύχθηκε από την OpenAI και ήταν σε θέση να αναπτύξει βίντεο υψηλής ευκρίνειας κινηματογραφικής ποιότητας από γραπτές προτροπές. Αποκαλύφθηκε το 2024 και κυκλοφόρησε ως αυτόνομη εφαρμογή τον Σεπτέμβριο του 2025, και γρήγορα εκτοξεύτηκε στην κορυφαία θέση στο App Store της Apple στις ΗΠΑ.

Τα κλιπ που παρήγαγε ήταν από κάθε αντικειμενική άποψη εκπληκτικά. Επίσης, σε μια εποχή που τα περισσότερα εργαλεία βίντεο τεχνητής νοημοσύνης παρήγαγαν κλιπ τεσσάρων δευτερολέπτων που μετά βίας συγκρατούνταν μεταξύ τους, ο Sora μπορούσε να δημιουργήσει έως και 60 δευτερόλεπτα οπτικά συνεκτικού υλικού.

Η εφαρμογή επέτρεπε την εισαγωγή πραγματικών ανθρώπων σε βίντεο που δημιουργούνται από τεχνητή νοημοσύνη μέσω μιας λειτουργίας γνωστής ως cameo. Αυτή η λειτουργία, ωστόσο, προκάλεσε διαμάχη από την αρχή. Εκτός από την απόκλιση ή την κατάφωρη παραβίαση των νόμων περί πνευματικών δικαιωμάτων, πολλοί χρήστες εκμεταλλεύτηκαν το εργαλείο για να δημιουργήσουν παράλογα, και σε πολλές περιπτώσεις προσβλητικά, βίντεο. Ένα βίντεο, για παράδειγμα, παρουσίαζε τον Αδόλφο Χίτλερ να διαφωνεί με τον Μάικλ Τζάκσον σχετικά με το ποιος δημιούργησε το moonwalk.

Η εμφάνιση του Sora (και ιδιαίτερα του νέου και βελτιωμένου Sora 2) προκάλεσε πανικό στις δημιουργικές βιομηχανίες εντός και γύρω από το Χόλιγουντ. Ξαφνικά, ολόκληρες παραστάσεις μπορούσαν να προβληθούν με το πάτημα ενός κουμπιού χωρίς να χρειάζεται να πληρωθούν ή έστω να αναγνωριστούν τα εύσημα στους εμπλεκόμενους. Τελικά, ωστόσο, αυτό το είδος περιεχομένου, αν και δημοφιλές σε πολλούς χρήστες, δυσκολεύτηκε να βρει μια βιώσιμη οικονομική θέση και πολλοί αναλυτές υποστήριξαν ότι μόλις η καινοτομία εξαφανιζόταν, δεν υπήρχαν πολλά για να διατηρηθεί η δυναμική.

Ένα μέσο ενημέρωσης που ονομάζεται 404 Media ήταν κατηγορηματικό: «Η πλήρης και απόλυτη αποτυχία της εμμονής τόσο του Sora όσο και της Disney με τα σκουπίδια της τεχνητής νοημοσύνης υποδηλώνει ότι η κακομεταχείριση της τεχνητής νοημοσύνης δεν είναι πράγματι το μέλλον του Χόλιγουντ. Η Disney δεν έφτασε καν στο σημείο [να] επιτρέψει στους ανθρώπους να κατασκευάσουν οτιδήποτε με χαρακτήρες της Disney πριν σταματήσει ολόκληρη την προσπάθεια και την επένδυσή της».

Ποιος πιστεύουν οι αναλυτές ότι είναι ο πραγματικός λόγος που απολύθηκε ο Σόρα;

Η απόφαση φαίνεται να ελήφθη για οικονομικούς λόγους, καθώς η OpenAI επιδιώκει να βελτιστοποιήσει τις λειτουργίες της ενόψει μιας αρχικής δημόσιας προσφοράς ήδη από φέτος.

Η πλατφόρμα ήταν εξαιρετικά ακριβή. Τον Νοέμβριο, ένας αναλυτής υποστήριξε ότι κόστιζε στην OpenAI 1,30 δολάρια για τη δημιουργία ενός μόνο βίντεο δέκα δευτερολέπτων. Με βάση τα 11,3 εκατομμύρια βίντεο που εκτίμησε ότι παρήγαγε ο Sora καθημερινά, ο αναλυτής είπε ότι αυτό θα κόστιζε στην εταιρεία περίπου 15 εκατομμύρια δολάρια κάθε μέρα.

Μόλις λίγες εβδομάδες πριν από αυτό, ο επικεφαλής της Sora, Bill Peebles, παραδέχτηκε ότι τα οικονομικά της πλατφόρμας ήταν «εντελώς μη βιώσιμα».

Σύμφωνα με το Business Insider, υπήρχε ένα άλλο πρόβλημα που αποδεικνύεται ότι αποτελεί έναν δυσεπίλυτο περιορισμό σε ολόκληρο τον κλάδο της Τεχνητής Νοημοσύνης: Η υπολογιστική ισχύς. Η παραγωγή βίντεο είναι η πιο ενεργοβόρα μορφή Τεχνητής Νοημοσύνης που χρησιμοποιείται σήμερα.

«Δεδομένης της ξέφρενης αναζήτησης για περισσότερη υπολογιστική ισχύ σε ολόκληρο τον κλάδο, η OpenAI δίνει προτεραιότητα στη μεγαλύτερη μηχανή ανάπτυξής της - το ChatGPT», σύμφωνα με τον Διευθύνοντα Σύμβουλο της Navica, Bernard Golden.

Καθώς η ζήτηση για υπολογιστική Τεχνητή Νοημοσύνη αυξάνεται ραγδαία, η προσφορά δεν συμβαδίζει, ειδικά καθώς η κατασκευή νέων κέντρων δεδομένων έχει γίνει πιο δύσκολη λόγω της ολοένα και πιο έντονης τοπικής αντίθεσης, της ανεπαρκούς χωρητικότητας του δικτύου και των ελλείψεων βασικών εξαρτημάτων, όπως τα τσιπ μνήμης.

Πόσο αφρώδης είναι η φούσκα της τεχνητής νοημοσύνης;

Το γεγονός ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη έχει όλα τα χαρακτηριστικά μιας φούσκας είναι γεγονός που παραδέχονται ακόμη και στη Silicon Valley. Οι μετοχές της Τεχνητής Νοημοσύνης διαπραγματεύονται σε ακραίους πολλαπλασιαστές, ακόμη και όταν πολλές από τις εταιρείες δεν αποκομίζουν κέρδος. Η OpenAI αξίζει σήμερα περισσότερο από την Toyota, την Coca-Cola και την Disney μαζί.

Το περιοδικό Time χαρακτήρισε το θεμελιώδες πρόβλημα ως «αναντιστοιχία μεταξύ των τρισεκατομμυρίων που επενδύονται στην υποδομή για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και των δισεκατομμυρίων που ξοδεύουν οι άνθρωποι και οι εταιρείες για τη χρήση της». Μόνο φέτος, τέσσερις εταιρείες τεχνολογίας - η Amazon, η Alphabet, η Meta και η Microsoft - σχεδιάζουν να επενδύσουν 670 δισεκατομμύρια δολάρια σε υποδομές Τεχνητής Νοημοσύνης. Η κατασκευή κέντρων δεδομένων είναι μεγαλύτερη από την επέκταση των σιδηροδρόμων της δεκαετίας του 1850.

Τα υψηλά επίπεδα μόχλευσης ήταν ένα συστατικό σχεδόν κάθε μεγάλης φούσκας στο παρελθόν και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν αποτελεί εξαίρεση. Μια ιδιαίτερα χρεωμένη πτυχή της ιστορίας της Τεχνητής Νοημοσύνης είναι η κατασκευή κέντρων δεδομένων. Εταιρείες όπως η CoreWeave έχουν αναλάβει εκπληκτικά επίπεδα μόχλευσης για να χρηματοδοτήσουν τις υποδομές τους, στοιχηματίζοντας ότι η ζήτηση για Τεχνητή Νοημοσύνη θα αυξηθεί αρκετά γρήγορα ώστε να εξυπηρετήσει αυτό το χρέος.

Έπειτα, υπάρχει το πρόβλημα των κυκλικών επενδύσεων. Ένα μεγάλο μέρος των εσόδων από την Τεχνητή Νοημοσύνη παράγεται από εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης που πωλούν σε άλλες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης, γεγονός που δημιουργεί μια σημαντική απώλεια, αλλά δεν αντιπροσωπεύει πολλά από την άποψη της οργανικής ανάπτυξης. Στην πραγματικότητα, σχετικά λίγα έσοδα παράγονται από τους πραγματικούς τελικούς χρήστες της Τεχνητής Νοημοσύνης. Αυτό σημαίνει επίσης ότι οι κίνδυνοι είναι ιδιαίτερα συγκεντρωμένοι εάν κάτι πάει στραβά.

Γιατί η Σόρα μπορεί να είναι η αρχή του τέλους;

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι η OpenAI έχει δεσμευτεί για το εντυπωσιακό ποσό των 1,15 τρισεκατομμυρίων δολαρίων τα επόμενα πέντε χρόνια, ενώ το 2025 είχε μόνο 13 δισεκατομμύρια δολάρια. Από τους περίπου 800-900 εκατομμύρια χρήστες του ChatGPT, μόνο το 5% πληρώνει στην πραγματικότητα για αυτό. Η OpenAI δεν έχει πολλές άλλες επιλογές για τη δημιουργία σημαντικών εσόδων. Η δημιουργία εσόδων από την πραγματική χρήση έχει γίνει ένα κρίσιμο ζήτημα.

Η OpenAI πρέπει να βρει έναν τρόπο να αυξήσει τα έσοδά της και η Sora φαινόταν να είναι μια πολλά υποσχόμενη πορεία. Η συμφωνία με την Disney φαινόταν σαν ένα βήμα μπροστά στο Χόλιγουντ. Αλλά η Disney έχει αποσυρθεί και άλλες εταιρείες θα μπορούσαν επίσης να κάνουν το ίδιο, ειδικά καθώς η οικονομική πραγματικότητα της Τεχνητής Νοημοσύνης - ειδικά υπό το φως των ελλείψεων σε υπολογιστικά συστήματα - αρχίζει να καλύπτει το κενό που δημιουργείται.

Αυτό συμβαίνει επίσης καθώς ο πόλεμος κατά του Ιράν αποκαλύπτει αδυναμίες στην αλυσίδα εφοδιασμού τεχνητής νοημοσύνης, κυρίως επειδή τα έθνη της Ανατολικής Ασίας που κυριαρχούν στην παραγωγή ημιαγωγών έχουν πληγεί από μεγάλα ενεργειακά σοκ.

Αν η OpenAI βρεθεί σε μπελάδες, σχεδόν σίγουρα θα ακολουθήσει και ολόκληρη η βιομηχανία τεχνητής νοημοσύνης. Αυτή θα μπορούσε να είναι η στιγμή της αλήθειας για μια βιομηχανία που σχεδόν μόνη της στηρίζει την αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά.

Ο Nasdaq βρίσκεται ήδη σε διόρθωση. Ο δείκτης πλησιάζει στην πραγματικότητα τον λεγόμενο Σταυρό του Θανάτου, καθώς ο κινητός μέσος όρος 50 ημερών υποχωρεί προς τον κινητό μέσο όρο 200 ημερών. Αυτός ο πολύτιμος δείκτης υποδηλώνει απώλεια δυναμικής και αυξημένη πίεση πωλήσεων.

Οι πωλήσεις πανικού είναι απρόβλεπτες, αλλά η ιστορία δείχνει ότι από τη στιγμή που ξεκινούν, αποκτούν τη δική τους ζωή.

Πηγή: RT

Η αυξανόμενη ένταση γύρω από το Ιράν αναβαθμίζει την Ερυθρά Θάλασσα από δευτερεύον θέατρο σε κρίσιμο άξονα του παγκόσμιου εμπορίου.

Αυτό που ξεκίνησε ως μια σύγκρουση με επίκεντρο την πυρηνική υποδομή του Ιράν και την περιφερειακή ισορροπία δυνάμεων έχει μεταμορφώσει ραγδαία τη στρατηγική γεωγραφία του παγκόσμιου εμπορίου και των ενεργειακών ροών. Για την Αφρική, οι συνέπειες θα μπορούσαν να είναι βαθιές, καθώς η κρίση κινδυνεύει να επιδεινώσει τις υπάρχουσες αντιπαλότητες κατά μήκος της λεκάνης της Ερυθράς Θάλασσας, ενώ ταυτόχρονα εκθέτει τα αφρικανικά έθνη σε οικονομικούς κραδασμούς και γεωπολιτικές πιέσεις. Από τον αντίκτυπο των αυξανόμενων τιμών του πετρελαίου έως τις διαταραχές στις εμπορικές ροές και το κόστος αποστολής, η ήπειρος μπορεί να αντιμετωπίσει για άλλη μια φορά τις δευτερογενείς επιπτώσεις μιας κρίσης που προέρχεται εκτός των συνόρων της.

Ένα από τα πιο επακόλουθα αποτελέσματα για την Αφρική θα ήταν η ανανεωμένη κεντρική θέση της Ερυθράς Θάλασσας. Με το Ιράν να ελέγχει ουσιαστικά το Στενό του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα σημεία πετρελαϊκής συμφόρησης στον κόσμο, η προσοχή έχει πλέον στραφεί δυτικά, προς την Ερυθρά Θάλασσα και το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, τα οποία αναδεικνύονται ως απαραίτητοι διάδρομοι για την παγκόσμια ναυτιλία.

Οι ΗΠΑ προειδοποίησαν την Πέμπτη ότι οι Χούθι (κίνημα Ansar Allah) θα μπορούσαν να αρχίσουν να πυροβολούν πλοία στο Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, αφού η Τεχεράνη έθεσε το ενδεχόμενο επέκτασης των φραγμών στην παγκόσμια ναυτιλία κατά τη διάρκεια του συνεχιζόμενου πολέμου. Η δήλωση των ΗΠΑ δημοσιεύθηκε αφού το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim επικαλέστηκε πηγές που προειδοποιούσαν για το πιθανό άνοιγμα ενός νέου «μετώπου» στον πόλεμο, σε απάντηση στην κίνηση στρατευμάτων της κυβέρνησης Τραμπ στην περιοχή.

Ο Αμπντούλ-Μαλίκ αλ-Χούθι, ηγέτης των Χούθι, δήλωσε την Πέμπτη ότι το κίνημα θα μπορούσε να ξεκινήσει τη συμμετοχή του στη σύγκρουση, ανάλογα με τις εξελίξεις στη στρατιωτική κατάσταση. Σε τηλεοπτικό διάγγελμά του, τόνισε ότι το κίνημα δεν δίστασε ποτέ να εκπληρώσει αυτό που χαρακτήρισε ως ισλαμικό καθήκον του στον τζιχάντ εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, ζητώντας την υποστήριξη του Ιράν με διάφορα μέσα.

Το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ - που βρίσκεται στις εκβολές της Ερυθράς Θάλασσας - χρησιμεύει ως οδός για την παραλαβή των ροών πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας από το λιμάνι Γιανμπού στα δυτικά του βασιλείου. Το Ριάντ στέλνει εκεί αρκετά εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου την ημέρα από τα ανατολικά του κοιτάσματα μέσω αγωγού, ένα μέσο για να παρακάμψει τον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν. Αν και αυτή η οδός δεν μπορεί να υποκαταστήσει πλήρως τον τεράστιο όγκο που ρέει μέσω του Ορμούζ, η στρατηγική της σημασία αυξάνεται δραματικά και, ως εκ τούτου, ο κίνδυνος ενισχυμένης μάχης για την επιρροή στον έλεγχο της οδού.

Διπλωματία λιμένων

Η Ερυθρά Θάλασσα ήταν ήδη πεδίο γεωπολιτικού ανταγωνισμού ακόμη και πριν ξεσπάσει η ιρανική κρίση. Την τελευταία δεκαετία, οι αντιπαλότητες μεταξύ των περιφερειακών δυνάμεων, ιδίως μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, έχουν μετατρέψει την περιοχή σε θέατρο ανταγωνισμού.

Αν και το Ριάντ και το Άμπου Ντάμπι αρχικά συντόνισαν τις πολιτικές τους στο Κέρας της Αφρικής, οι προσεγγίσεις τους σταδιακά αποκλίνουν. Ενώ η Σαουδική Αραβία έχει επικεντρώσει την οικονομική της δέσμευση σε χώρες όπως το Τζιμπουτί, τα ΗΑΕ έχουν επεκτείνει την παρουσία τους στο Σουδάν, την Αιθιοπία και την Ουγκάντα ​​μέσω επενδύσεων σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερες από αυτές της Σαουδικής Αραβίας.

Ένα κεντρικό μέσο της στρατηγικής των ΗΑΕ ήταν η λιμενική διπλωματία, με επικεφαλής τον γίγαντα της εφοδιαστικής DP World, με έδρα το Ντουμπάι.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η λιμενική διπλωματία των ΗΑΕ έχει αντιμετωπίσει αρκετά εμπόδια. Για παράδειγμα, από το 2018, το Τζιμπουτί και η DP World βρίσκονται σε αντιπαράθεση σχετικά με τη λήξη της παραχώρησης για τον τερματικό σταθμό εμπορευματοκιβωτίων Doraleh. Ένα διαιτητικό δικαστήριο του Λονδίνου αποφάσισε πρόσφατα υπέρ του Τζιμπουτί, απορρίπτοντας τις αξιώσεις της DP World για αποζημίωση.

Η σημασία της Ερυθράς Θάλασσας ενισχύεται επίσης από την πυκνή συγκέντρωση στρατιωτικών εγκαταστάσεων κατά μήκος των ακτών της. Τέσσερα αφρικανικά κράτη, δηλαδή η Αίγυπτος, η Ερυθραία, το Τζιμπουτί και το Σουδάν, συνορεύουν με την Ερυθρά Θάλασσα και τα λιμάνια τους έχουν γίνει κομβικά σημεία εξωτερικής στρατιωτικής παρουσίας. Μόνο το Τζιμπουτί φιλοξενεί πολλαπλές ξένες ναυτικές βάσεις, συμπεριλαμβανομένων εκείνων των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Ιαπωνίας και της Κίνας. Το Πεκίνο ίδρυσε την πρώτη του υπερπόντια ναυτική εγκατάσταση στο Τζιμπουτί το 2017, υπογραμμίζοντας τον στρατηγικό ρόλο της χώρας στην είσοδο της Ερυθράς Θάλασσας.

Η συνδεσιμότητα και η περιφερειακή ασφάλεια βρέθηκαν επίσης στο προσκήνιο όταν, τον Δεκέμβριο του 2025, το Ισραήλ αποφάσισε να αναγνωρίσει την de facto κυρίαρχη χώρα της Σομαλιλάνδης. Ενώ οι ηθικές και νομικές επιπτώσεις μιας τέτοιας αναγνώρισης παραμένουν υπό συζήτηση, τα κίνητρα του Ισραήλ φαίνεται να συνδέονται στενά με την ασφάλεια στη θάλασσα. Το Ισραήλ σίγουρα ενδιαφέρεται να διασφαλίσει τη διέλευση των πλοίων που μεταφέρουν εμπορεύματα από και προς τα λιμάνια του μέσω αυτού του καναλιού.

Οι αναφορές για πιθανά ισραηλινά σχέδια για την εγκατάσταση στρατιωτικής εγκατάστασης κοντά στην Μπέρμπερα καταδεικνύουν περαιτέρω τα στρατηγικά διακυβεύματα. Μια τέτοια κίνηση πιθανότατα θα εντείνει τις περιφερειακές εντάσεις, ανοίγοντας ενδεχομένως ένα ακόμη μέτωπο στην ήδη περίπλοκη πολιτική του Κέρατος της Αφρικής. Θα μπορούσε επίσης να εμβαθύνει τις διαιρέσεις μεταξύ των φορέων που υποστηρίζουν την ανεξαρτησία της Σομαλιλάνδης και εκείνων που υποστηρίζουν την εδαφική ενότητα της Σομαλίας.

Εν τω μεταξύ, ο ρόλος των μη κρατικών φορέων προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο αβεβαιότητας στην εξελισσόμενη κρίση.

Το κίνημα Χούθι της Υεμένης έχει λάβει εκτεταμένη οικονομική, στρατιωτική και άλλη υποστήριξη από την Τεχεράνη εδώ και δεκαετίες και χαρακτήρισε τον διορισμό του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως ανώτατου ηγέτη του Ιράν ως «μια νέα νίκη για την Ισλαμική Επανάσταση». Παρά τις πρόσφατες στρατιωτικές αποτυχίες που υπέστη, η ομάδα διαθέτει μη επανδρωμένα αεροσκάφη, νάρκες, πυροβολικό και πυραύλους κατά πλοίων ικανούς να διαταράξουν την κυκλοφορία πλοίων που διέρχονται από το Στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.

Υπάρχουν επίσης ανησυχίες σχετικά με πιθανή συνεργασία μεταξύ των Χούθι και της σομαλικής μαχητικής ομάδας al-Shabaab. Από το 2024, οι δύο οργανώσεις φέρονται να συνεργάζονται σε τομείς όπως το λαθρεμπόριο όπλων, η τεχνική εκπαίδευση και η υλικοτεχνική υποστήριξη. Ενώ οι Χούθι δεν ασκούν άμεση διοίκηση στην al-Shabaab, η σομαλική ομάδα έχει προηγουμένως δηλώσει την προθυμία της να επεκτείνει τις πειρατικές επιχειρήσεις στον Κόλπο του Άντεν με αντάλλαγμα την υποστήριξη των Χούθι. Μια τέτοια συνεργασία θα μπορούσε να αυξήσει δραματικά τους κινδύνους για την εμπορική ναυτιλία στην ευρύτερη περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας.

Μέχρι στιγμής, οι Χούθι έχουν αποφύγει να εξαπολύσουν νέες σημαντικές επιθέσεις από τότε που ξεκίνησε η κρίση στο Ιράν, αν και έχουν προειδοποιήσει ότι «βρίσκονται με τα δάχτυλά τους στη σκανδάλη». Η πιθανότητα αναζωπύρωσης των εχθροπραξιών παραμένει σημαντική. Ακόμη και περιορισμένες επιθέσεις θα μπορούσαν να αυξήσουν σημαντικά τα ασφάλιστρα και το κόστος αποστολής, αποσταθεροποιώντας περαιτέρω τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Εύθραυστη ασφάλεια

Τους επόμενους μήνες, δύο γενικά σενάρια φαίνονται πιθανά. Στο πρώτο, η κλιμάκωση της κρίσης στο Ιράν πυροδοτεί μια σειρά περιφερειακών αντιπαραθέσεων που αφορούν κρατικούς και μη κρατικούς παράγοντες σε όλο τον Κόλπο και την Ερυθρά Θάλασσα. Μια τέτοια εξέλιξη θα διατάρασσε σοβαρά τη θαλάσσια κυκλοφορία και τις παγκόσμιες ροές πετρελαίου. Ελλείψει της κανονικής λειτουργίας του Ορμούζ, ο Κόλπος του Άντεν και η Ερυθρά Θάλασσα θα γίνουν ο μόνος βιώσιμος εναλλακτικός διάδρομος για τις εξαγωγές ενέργειας, ασκώντας τεράστια πίεση σε ένα ήδη εύθραυστο περιβάλλον ασφαλείας.

Το δεύτερο σενάριο περιλαμβάνει μια προσωρινή περίοδο αναμονής, κατά την οποία οι περιφερειακοί και παγκόσμιοι παράγοντες δίνουν προτεραιότητα στην προστασία του θαλάσσιου εμπορίου παρά τις ευρύτερες πολιτικές τους αντιπαλότητες. Σε αυτήν την περίπτωση, η Ερυθρά Θάλασσα θα μπορούσε να γίνει ένα πεδίο ρεαλιστικής συνεργασίας με στόχο τη διασφάλιση της ελεύθερης ροής της ναυτιλίας μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και προς τη Διώρυγα του Σουέζ.

Ανεξάρτητα από την πορεία που θα ακολουθήσει, η Ερυθρά Θάλασσα είναι απίθανο να ηρεμήσει. Αντίθετα, η περιοχή μπορεί να χωριστεί σε δύο ή περισσότερες αντίπαλες ομάδες με βάση τα συμφέροντά τους. Η κρίση στο Ιράν έχει προκαλέσει ένα ακούσιο γεωπολιτικό αποτέλεσμα μετατοπίζοντας το κέντρο της θαλάσσιας βαρύτητας προς τα δυτικά. Αποσταθεροποιώντας το Στενό του Ορμούζ και απειλώντας τις ναυτιλιακές οδούς του Κόλπου, η σύγκρουση έχει αναδείξει την Ερυθρά Θάλασσα από δευτερεύον θέατρο σε κρίσιμο άξονα παγκόσμιου εμπορίου και στρατηγικού ανταγωνισμού.

Το πραγματικό ερώτημα, επομένως, δεν είναι αν η κρίση στο Ιράν θα αναδιαμορφώσει την περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας, καθώς οι επιπτώσεις είναι ήδη ορατές, αλλά πόσο έντονη και πόσο παρατεταμένη θα είναι τελικά αυτή η μεταμόρφωση.

Πηγή: RT

Ποτέ δεν είμαστε ευχαριστημένοι με τους πολέμους, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών

Η Ρωσία είναι δυσαρεστημένη με τη συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και δεν επιδιώκει να επωφεληθεί από τα προβλήματα άλλων χωρών, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.

Σε συνέντευξή του στο France Televisions που δημοσιεύθηκε την Πέμπτη, ο Λαβρόφ πιέστηκε να απαντήσει στο ερώτημα εάν η Ρωσία επωφελείται από την εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου λόγω των αμερικανο-ισραηλινών επιθέσεων στο Ιράν και την κατακόρυφη μείωση της θαλάσσιας κυκλοφορίας αργού πετρελαίου μέσω του Στενού του Ορμούζ.

«Ποτέ δεν χαιρόμαστε να βλέπουμε πολέμους που εξαπολύονται από άλλους ανθρώπους ή χώρες να οδηγούν σε αναταραχές στην παγκόσμια αγορά που αυξάνουν τις τιμές της ενέργειας και άλλων εμπορευμάτων που εξάγει η Ρωσική Ομοσπονδία», δήλωσε ο Λαβρόφ.

Ωστόσο, ακόμη και καθώς ο πόλεμος προκαλεί σοκ στις παγκόσμιες αγορές, η Μόσχα «θα εμπορεύεται πάντα, ανεξαρτήτως συνθηκών, και θα διατηρεί οικονομικές σχέσεις με όλους όσους ενδιαφέρονται να κάνουν συναλλαγές μαζί μας», τόνισε ο υπουργός.

Ο Λαβρόφ συνέχισε σχολιάζοντας ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν «να κυριαρχήσουν στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας». Υπενθύμισε ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έδειξε σαφώς ότι θέλει να ελέγξει το Στενό του Ορμούζ μαζί με το Ιράν. Ανέφερε επίσης τη Βενεζουέλα ως ένα ακόμη παράδειγμα της Ουάσινγκτον που επιδιώκει την κυριαρχία στους πόρους πίσω από το κάλυμμα πολιτικών δικαιολογιών.

Ο Λαβρόφ σχολίασε επίσης την απόφαση των ΗΠΑ να χαλαρώσουν τους περιορισμούς στις ρωσικές εξαγωγές πετρελαίου, τονίζοντας ότι «οι κυρώσεις των ΗΠΑ είναι εντελώς παράνομες. Η συμμόρφωση με αυτές είναι εκτός συζήτησης».

Απέρριψε ως άνευ νοήματος την απαλλαγή του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ που επιτρέπει στο ρωσικό αργό πετρέλαιο που έχει ήδη φορτωθεί σε πλοία να φτάσει στους προορισμούς του, λέγοντας ότι τα δεξαμενόπλοια «συνεχίζουν να κινούνται ακριβώς όπως έκαναν πριν». «Για εμάς και τους έντιμους και αξιόπιστους εταίρους μας, απλώς δεν υπάρχουν», είπε για τις κυρώσεις.

Τα σχόλια του Λαβρόφ έρχονται καθώς οι Financial Times νωρίτερα αυτόν τον μήνα χαρακτήρισαν τη Ρωσία «τον μεγαλύτερο νικητή από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή», υπολογίζοντας ότι η Μόσχα κέρδιζε έως και 150 εκατομμύρια δολάρια την ημέρα σε επιπλέον έσοδα του προϋπολογισμού.

Με τις τιμές του πετρελαίου να αυξάνονται, η Μόσχα θα μπορούσε να βάλει στην τσέπη της συνολικά 3,3 έως 4,9 δισεκατομμύρια δολάρια μέχρι τα τέλη Μαρτίου, σύμφωνα με εκτιμήσεις των FT.

Μια ξεχωριστή ανάλυση της Izvestia έδειξε ότι εάν οι τρέχουσες εντάσεις συνεχιστούν, το συνολικό απροσδόκητο κέρδος μέχρι το τέλος του έτους θα μπορούσε να φτάσει τα 3,5 τρισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 42 δισεκατομμύρια δολάρια), αρκετά για να καλύψουν μεγάλο μέρος του αναμενόμενου ετήσιου ελλείμματος του προϋπολογισμού της Ρωσίας.

Πηγή: RT.