Υπάρχουν περιοχές που δεν αρκεί να τις δεις από μακριά. Πρέπει να τις διασχίσεις, να χαθείς μέσα τους, να αλλάξεις ρυθμό για να τις καταλάβεις. Η Λακωνία είναι ακριβώς μια τέτοια περίπτωση: ένας τόπος με έντονες αντιθέσεις, όπου η πέτρα συναντά τη θάλασσα, η ιστορία μπλέκεται με τη γεωλογία και τα τοπία μοιάζουν συχνά να ξεφεύγουν από την ελληνική πραγματικότητα.
Από σπήλαια που σχηματίστηκαν σε βάθος εκατομμυρίων ετών μέχρι καστροπολιτείες και απομονωμένα ακρωτήρια, η Λακωνία δεν προσφέρει απλώς αξιοθέατα — προσφέρει εμπειρίες! Και εδώ συγκεντρώσαμε κάποιες από τις πιο εντυπωσιακές.
Σπήλαιο Καστανιάς
Στα Βάτικα, κοντά στη Μονεμβασιά, το Σπήλαιο Καστανιάς θεωρείται ένα από τα πιο εντυπωσιακά σπήλαια της Ευρώπης. Οι σχηματισμοί του, αποτέλεσμα εκατομμυρίων ετών, δημιουργούν μια σχεδόν θεατρική εικόνα με «κουρτίνες» και σταλακτίτες που μοιάζουν με γλυπτά. Το εσωτερικό του δίνει την αίσθηση ενός φυσικού μουσείου, όπου η γεωλογία έχει λειτουργήσει σαν καλλιτέχνης.
Απολιθωμένο Φοινικόδασος
Στον Άγιο Νικόλαο Βοιών, το τοπίο αλλάζει ριζικά. Απολιθωμένοι κορμοί φοινίκων και φυτών αναδύονται μέσα από τη γη και τη θάλασσα, δημιουργώντας ένα γεωλογικό μωσαϊκό μοναδικό στο είδος του. Η περιοχή, με φόντο το άγριο ακρωτήρι του Καβομαλιά, μοιάζει περισσότερο με φυσικό αρχείο παρά με κλασικό τουριστικό προορισμό.
Βελανιδιά
Αμφιθεατρικά χτισμένη σε μια απότομη πλαγιά, η Βελανιδιά διατηρεί έναν χαρακτήρα σχεδόν κυκλαδίτικο, παρότι βρίσκεται στη Λακωνία. Με ναυτική παράδοση και θέα προς το Αιγαίο, το μικρό χωριό ισορροπεί ανάμεσα στο βουνό και τη θάλασσα, προσφέροντας μια ήσυχη, αυθεντική εικόνα της περιοχής.
Φαράγγι Λάρνακα
Στην ενδοχώρα των Μολάοι, το φαράγγι του Λάρνακα αποκαλύπτει μια διαφορετική Λακωνία: πιο πράσινη, πιο άγνωστη, πιο εσωτερική. Η περιοχή γύρω από τον ποταμό και τα μικρά χωριά διατηρεί ακόμα έντονα στοιχεία παραδοσιακής ζωής, με φυσικές διαδρομές που συνδέουν ιστορία και τοπίο.
Το Λιοτρίβι
Το αρχοντικό «Λιοτρίβι» ήταν για περισσότερα από 100 χρόνια το εξοχικό σπίτι της οικογένειας του ποιητή Γιάννη Ρίτσου έως το 1930, όταν η οικογένεια μετοίκησε στην Αθήνα. Είναι το σπίτι στο χωριό, που αγαπήθηκε ιδιαίτερα από τον ποιητή και που συχνά αναφέρει στα έργα του. Μετά το 1930, το αρχοντικό μετατράπηκε σε παραδοσιακό λιοτρίβι όπου λειτούργησε ως το 1962. Σήμερα είναι μουσειακός επισκέψιμος χώρος όπου μπορείτε να ξεναγηθείτε στο παλιό λιοτρίβι, να δείτε τα μηχανήματα και να γνωρίσετε τους παραδοσιακούς τρόπους παρασκευής του παρθένου ελαιόλαδου. Στον όροφο λειτουργεί χώρος ποίησης.
Το παλιό αρχοντικό-ελαιοτριβείο είναι σήμερα ένας χώρος μνήμης και πολιτισμού. Εκεί όπου κάποτε παράγονταν ελαιόλαδο, σήμερα συναντά κανείς την ποίηση, την ιστορία της περιοχής και την καθημερινότητα μιας άλλης εποχής, σε έναν χώρο που λειτουργεί σχεδόν σαν ζωντανό μουσείο.
Ακρωτήριο Μαλέα
Το νοτιοανατολικό άκρο της Πελοποννήσου είναι από μόνο του εμπειρία. Το ακρωτήριο Μαλέας, με τον ιστορικό του φάρο και τα δύσβατα μονοπάτια, παραμένει ένας από τους πιο άγριους και ανεμοδαρμένους προορισμούς της Ελλάδας. Η πεζοπορία προς το σημείο αυτό αποκαλύπτει ένα τοπίο σχεδόν ανεπηρέαστο από τον χρόνο.
Μονή Παντάνασσας
Στον Μυστρά, η Μονή Παντάνασσας δεσπόζει πάνω από την καστροπολιτεία. Με θέα στην κοιλάδα και μοναστική γαλήνη που δύσκολα συναντάται αλλού, το μοναστήρι αποτελεί σημείο ηρεμίας μέσα σε έναν από τους πιο ιστορικούς τόπους της Ελλάδας.
Αρχαιολογικός χώρος Μυστρά
Η ίδια η καστροπολιτεία του Μυστρά είναι ένα ζωντανό κεφάλαιο βυζαντινής ιστορίας. Περπατώντας στα μονοπάτια της, ανάμεσα σε παλάτια, εκκλησίες και ερείπια, ο επισκέπτης βρίσκεται μέσα σε ένα σκηνικό που συμπυκνώνει αιώνες πολιτισμού και ιστορίας.
Σπήλαια Διρού
Στη Μάνη, τα σπήλαια του Διρού αποτελούν από τα πιο αναγνωρίσιμα φυσικά τοπία της χώρας. Η διαδρομή με βάρκα μέσα στο λιμναίο σύστημα αποκαλύπτει έναν υπόγειο κόσμο σταλακτιτών και σταλαγμιτών που μοιάζει σχεδόν εξωπραγματικός.
Παλαιομονάστηρο Βρονταμά
Στο βάθος του Ευρώτα, μέσα σε μια απόκρημνη χαράδρα, το Παλαιομονάστηρο Βρονταμά είναι ένας τόπος με βαριά ιστορική μνήμη. Το σπηλαιώδες μοναστήρι, με τοιχογραφίες διαφορετικών εποχών, συνδέεται με σημαντικά γεγονότα της Επανάστασης του 1821, αποτελώντας ένα από τα πιο φορτισμένα σημεία της Λακωνίας.
Η Λακωνία δεν είναι ένας προορισμός που «καταναλώνεται» – είναι ένας τόπος που αποκαλύπτεται σταδιακά — όσο περισσότερο τον περπατάς, τόσο περισσότερο αλλάζει μορφή. Γι’ αυτό και μένει πάντα λίγο ανεξερεύνητος, ακόμη κι όταν νομίζεις ότι τον έχεις δει.
Ο Διευθύνων Σύμβουλος Jensen Huang, ο οποίος βρίσκεται στην Ταϊβάν για το συνέδριο Computex, δήλωσε ότι το τσιπ RTX Spark για υπολογιστή αποτελεί μέρος της προσπάθειας της Nvidia με τη Microsoft (MSFT.O), ανοίγει νέα καρτέλανα «επανεφεύρουν τον υπολογιστή» για την εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης μετά από τρία χρόνια συνεργασίας μεταξύ των εταιρειών.
Ο μύθος ότι «οι Kennedy σκότωσαν τη Marilyn», η οποία σήμερα θα έκλεινε έναν αιώνα ζωής, έχει «τσιμεντωθεί» στο συλλογικό φαντασιακό.
Ολοι έχουμε δει το βίντεο της Marilyn Monroe να τραγουδάει στον πρόεδρο John F. Kennedy με λάγνα φωνή, σχεδόν γυμνή, καλυμμένη μόνο με αστραφτερά σβαρόφσκι, «Happy Birthday, Mister President». Ένα απόλυτα μαγνητικό και ταυτόχρονα αινιγματικό στιγμιότυπο που έχει μείνει χαραγμένο στο συλλογικό φαντασιακό.
Κι όμως, την επόμενη φορά που θα το ξαναδείτε, κρατήστε στο μυαλό σας ότι λιγότερο από τρεις μήνες μετά, η ίδια γυναίκα θα βρισκόταν νεκρή, σε ηλικία μόλις 36 ετών.
Αυτό το βίντεο, γεμάτο λάμψη και γοητεία, γίνεται σήμερα ένα μακάβριο προοίμιο για το μυστήριο που ακολούθησε. Μια μυστηριώδης και αμφιλεγόμενη υπόθεση θανάτου που έχει στοιχειώσει την αμερικανική ιστορία για πάνω από εξήντα χρόνια.
Tις πρώτες πρωινές ώρες της 5ης Αυγούστου 1962, η Marilyn Monroe βρέθηκε νεκρή στο υπνοδωμάτιό της στο Brentwood. Το Χόλιγουντ πάγωσε. Η επίσημη εκδοχή μιλούσε για «πιθανή αυτοκτονία» από υπερβολική δόση βαρβιτουρικών. Όμως από την πρώτη στιγμή, η ιστορία έμοιαζε πολύ τακτοποιημένη για να είναι αληθινή.
Ενα μυστήριο γεννήθηκε εκείνη τη νύχτα, που πάνω από 60 χρόνια μετά δε θα έβρισκε απάντηση. Το ότι ο θάνατος της Marilyn ήταν συγκαλυμμένη δολοφονία, είναι μια αρκετά διαδεδομένη θεωρία συνωμοσίας. Όλοι την έχουμε ακούσει, αποτελώντας πλέον έναν αστικό μύθο που ξεπερνά τα γεωγραφικά και γενεαλογικά σύνορα. Έχει όμως κάποια δόση αλήθειας;
O 99χρονος Thomas Noguchi, ο ιατροδικαστής που πραγματοποίησε την αυτοψία, δηλώνει στο βιβλίο της Anne Soon Choi, LA Coroner, πως υπήρξε «πιόνι» σε μια υπόθεση που γρήγορα ξεπέρασε τα όρια των καθηκόντων του. Οι αναμνήσεις του, παγωμένες στον χρόνο, φωτίζουν ξανά τα κενά της υπόθεσης και φουντώνουν τις υποψίες περί συγκάλυψης.
Το πλαίσιο του θανάτου της
Για αρκετά χρόνια, η Marilyn Monroe βρισκόταν σε μία μόνιμη εξάρτηση από αμφεταμίνες, βαρβιτουρικά και αλκοόλ, ενώ αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως κατάθλιψη, άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και χρόνια αϋπνία. Η εικόνα της ως μιας γυναίκας δύσκολης στη συνεργασία είχε εδραιωθεί, με συνεχείς καθυστερήσεις στα γυρίσματα και δυσκολία στην απομνημόνευση των ρόλων να επηρεάζουν αρνητικά τις παραγωγές. Παράλληλα, από το 1956 υπήρχε ανοιχτός φάκελος του FBI λόγω της «προβληματικής» σχέσης της με τον συγγραφέα Arthur Miller, που είχε κατηγορηθεί για κομμουνιστική δράση.
Μέχρι το 1960, η συμπεριφορά της Monroe άρχισε να επηρεάζει σοβαρά την καριέρα της. Αν και υπήρξε η προτιμητέα επιλογή του Truman Capote για τον ρόλο της Holly Golightly στο «Breakfast at Tiffany’s», η Paramount Pictures απέφυγε να την καλέσει λόγω φόβου για καθυστερήσεις και προβλήματα στην παραγωγή. Τα δύο τελευταία φιλμ που ολοκλήρωσε, το «Let’s Make Love» (1960) και το «The Misfits» (1961), γνώρισαν εμπορική αποτυχία, ενώ στα γυρίσματα του δεύτερου χρειάστηκε να νοσηλευτεί για αποτοξίνωση. Ο τρίτος της γάμος με τον Arthur Miller διαλύθηκε τον Ιανουάριο του 1961.
Το 1961 η Monroe αποσύρθηκε ουσιαστικά από τη δουλειά, καταπονημένη από τα προβλήματα υγείας. Υπέστη χειρουργικές επεμβάσεις για ενδομητρίωση και χολοκυστεκτομή, ενώ πέρασε και τέσσερις εβδομάδες σε νοσοκομείο, συμπεριλαμβανομένης μιας σύντομης νοσηλείας σε ψυχιατρική κλινική για κατάθλιψη. Επέστρεψε στο Λος Άντζελες μετά από έξι χρόνια στη Νέα Υόρκη, αγοράζοντας ένα σπίτι στο Brentwood. Στις αρχές του 1962, θα συμμετείχε στην ταινία «Something’s Got to Give».
Λίγες μέρες πριν από την έναρξη των γυρισμάτων, η Marilyn προσβλήθηκε από ιγμορίτιδα. Παρά τις ιατρικές συστάσεις για αναβολή, η 20th Century Fox επέμεινε να συνεχίσει η παραγωγή, με την Monroe να είναι αδύναμη να ανταποκριθεί για τις επόμενες έξι εβδομάδες. Παρά τις ιατρικές βεβαιώσεις, το στούντιο τη κατηγόρησε δημόσια ότι έλεγε ψέματα για την ασθένειά της. Στις 19 Μαΐου, η Monroe έκανε ένα διάλειμμα από τα γυρίσματα για να τραγουδήσει το «Happy Birthday» στον πρόεδρο John F. Kennedy, γεγονός που προκάλεσε έντονη δημοσιότητα και φήμες περί εξωσυζυγικής σχέσης, προκαλώντας ανησυχίες ακόμη και στις κυβερνητικές υπηρεσίες.
Με την επιστροφή της στο Λος Άντζελες, προσπάθησε να συνεχίσει τα γυρίσματα και γιόρτασε τα 36α γενέθλιά της στο στούντιο. Ωστόσο, οι απουσίες της συνεχίστηκαν, οδηγώντας τη Fox να την απολύσει στις 7 Ιουνίου και να την μηνύσει για παραβίαση συμβολαίου, διεκδικώντας αποζημίωση 750.000 δολαρίων. Η Monroe αντικαταστάθηκε από τη Lee Remick, αλλά ο συμπρωταγωνιστής Dean Martin αρνήθηκε να συνεχίσει την ταινία χωρίς εκείνη, με αποτέλεσμα το στούντιο να σταματήσει εντέλει την παραγωγή (και να κάνει μήνυση και στον Martin).
Οι τελευταίες ώρες ενός θρύλου
Η οικονόμος της, η Eunice Murray, κοιμόταν στο σπίτι το βράδυ της 4ης Αυγούστου 1962. Ξύπνησε στις 3:00 π.μ. της 5ης Αυγούστου και ένιωσε πως κάτι δεν πήγαινε καλά. Είδε φως να διαχέεται από κάτω από την πόρτα της κρεβατοκάμαρας της Monroe, αλλά δεν πήρε καμία απάντηση και διαπίστωσε ότι η πόρτα ήταν κλειδωμένη.
Τότε κάλεσε τον ψυχίατρο της Marilyn, Ralph Greenson, ο οποίος έφτασε σύντομα στο σπίτι και μπήκε στο δωμάτιο από ένα παράθυρο. Βρήκε την Marilyn γυμνή και νεκρή στο κρεβάτι της, σκεπασμένη με ένα σεντόνι, με το χέρι της σφιχτά γύρω από το ακουστικό του τηλεφώνου. Ο γιατρός της, Hyman Engelberg, έφτασε γύρω στις 3:50 π.μ. και τη διαπίστωσε νεκρή. Στις 4:25 π.μ. ενημερώθηκε η Αστυνομία του Λος Άντζελες.
Το γραφικό πρωτοσέλιδο της εφημερίδας New York Daily Mirror στις 6 Αυγούστου 1962 έγραφε: «Η Marilyn Monroe αυτοκτόνησε» με το υποσέλιδο: «Βρέθηκε γυμνή στο κρεβάτι… Χέρι στο τηλέφωνο… Πήρε 40 χάπια».
Η νύχτα που έσβησε το πιο λαμπερό αστέρι
Ο Noguchi ήταν τότε μόλις 37 ετών, από τους νεότερους αναπληρωτές ιατροδικαστές της κομητείας του Los Angeles. Το τηλεφώνημα για τη Monroe τον βρήκε προετοιμασμένο για μια «συνηθισμένη υπόθεση διάσημης αυτοκτονίας». Η εικόνα που αντίκρισε ήταν σχεδόν κινηματογραφική: η Monroe γυμνή, ανάσκελα, κρατώντας το τηλέφωνο. Στο τραπέζι δίπλα της, το μισοάδειο μπουκαλάκι με Nembutal.
«Ήταν μια καθαρή σκηνή, ίσως υπερβολικά καθαρή», θυμάται ο Noguchi. Στις πρώτες σημειώσεις του, κατέγραψε ότι η ηθοποιός είχε πάρει συνταγή για Nembutal δύο ημέρες νωρίτερα και είχε εμφανιστεί «ιδιαίτερα καταθλιπτική» στον ψυχίατρό της την προηγουμένη. Όλα οδηγούσαν σε μια κλασική περίπτωση αυτοχειρίας. Μέχρι που άρχισαν να εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια αμφιβολίας.
Για παράδειγμα, δεν υπήρχε καμία ένδειξη εμετού ή κατάποσης μεγάλης ποσότητας χαπιών, κάτι που είναι σχεδόν δεδομένο όταν κάποιος παίρνει θανατηφόρα δόση βαρβιτουρικών. Το σώμα της δεν έφερε σημάδια από ένεση, παρότι σύντομα κυκλοφόρησε η θεωρία ότι ο θάνατος προήλθε από θανατηφόρα ένεση. Και υπήρχε ακόμα η εικόνα του τηλεφώνου στο χέρι της, μια λεπτομέρεια που για πολλούς ερευνητές έμοιαζε τόσο «στημένη», σαν να ήθελε κάποιος να αφήσει ψεύτικα ίχνη.
Η αυτοψία και τα «κενά»
Ο ιατροδικαστής ξεκίνησε τη διαδικασία της αυτοψίας με τη γνωστή Y-τομή, εξετάζοντας κάθε πιθανό σημείο ένεσης: στις φλέβες του αγκώνα, στους μηρούς, ανάμεσα στα δάχτυλα. Τίποτα. Σήκωσε τις πλατινέ τούφες της, αναζήτησε ενδείξεις στο τριχωτό της κεφαλής. Και πάλι τίποτα.
Στην έκθεση κατέγραψε ένα «τυπικό περιστατικό υπερβολικής δόσης». Όμως, όταν τα πρώτα τοξικολογικά αποτελέσματα έφτασαν στα χέρια του, οι αμφιβολίες μεγάλωσαν. Ο επικεφαλής τοξικολόγος, Raymond Abernathy, εντόπισε θανατηφόρα επίπεδα pentobarbital και chloral hydrate. Κι όμως, αποφάσισε να μην εξετάσει περαιτέρω το περιεχόμενο του στομάχου και των υπόλοιπων οργάνων.
Ο Noguchi πανικοβλήθηκε. «Χωρίς πλήρη ανάλυση, δεν μπορούσαμε να αποκλείσουμε θάνατο από ένεση αντί από κατάποση χαπιών», δηλώνει σήμερα. Όταν όμως ο τοξικολόγος κατέστρεψε τα δείγματα, το παράθυρο για την αλήθεια έκλεισε για πάντα.
Η σκιά της συγκάλυψης
Γιατί δεν προχώρησαν οι εξετάσεις; Γιατί ο επικεφαλής ιατροδικαστής Theodore Curphey έδειξε να βιάζεται να ολοκληρώσει την υπόθεση; Για τον Noguchi, η απάντηση έμεινε πάντα μετέωρη. «Ένιωσα πως κάτι με ξεπερνούσε», λέει. «Ήμουν ένας απλός γιατρός σε μια υπόθεση που μύριζε πολιτική».
Οι θεωρίες συνωμοσίας άνθισαν σχεδόν αμέσως. Η φημολογούμενη σχέση της Monroe με τον πρόεδρο John F. Kennedy και τον αδελφό του, Robert Kennedy, γέννησε υποψίες πολιτικής εμπλοκής. Πρώην ντετέκτιβ του Λος Άντζελες, όπως ο Fred Otash, υποστήριξαν πως στο σπίτι της ηθοποιού υπήρχε κρυφή ηχογράφηση που κατέγραφε έντονο καβγά της με τον Robert Kennedy και τον ηθοποιό Peter Lawford. Σε μια από τις πιο αμφιλεγόμενες εκδοχές, η Monroe φώναζε απαιτώντας «δέσμευση», ενώ ο Robert Kennedy την ακινητοποιούσε για να τη σωπάσει.
Οι ηχογραφήσεις δεν παρουσιάστηκαν ποτέ επισήμως. Τα ομοσπονδιακά αρχεία που αποχαρακτηρίστηκαν δεκαετίες αργότερα, υπαινίχθηκαν επιτήρηση της ηθοποιού από πράκτορες, αλλά καμία άμεση απόδειξη δολοφονίας.
Getty
Οι Kennedies της ζωής της
Η Marilyn Monroe λέγεται πως είχε σχέσεις τόσο με τον Robert όσο και με τον John F. Kennedy. Κάτι τέτοιο ποτέ δεν επιβεβαιώθηκε επίσημα, αλλά ούτε και διαψεύστηκε ποτέ με σθένος. Οι φήμες για τη σχέση της Marilyn με τον JFK και τον αδερφό του Robert άρχισαν να κυκλοφορούν πιθανότατα μετά το πάρτυ γενεθλίων του Προέδρου. Τα δημοσιεύματα ήταν σχεδόν ανύπαρκτα εκείνη την εποχή, λόγω της «σιωπηλής συμφωνίας» που υπήρχε ανάμεσα στα μέσα και τους πολιτικούς. Αλλά οι insiders, δημοσιογράφοι και πρώην συνεργάτες της Marilyn μιλούσαν για συναντήσεις, ερωτικές επαφές και πολιτικές πιέσεις.
Η αλήθεια; Είναι πιθανό να υπήρχε τουλάχιστον ένας συναισθηματικός και σεξουαλικός δεσμός ανάμεσα στη Marilyn και τους Kennedy, ειδικά με τον JFK. Ο Robert, σύμφωνα με ορισμένες πηγές, είχε πιο σκοτεινή πλευρά σε αυτή την ιστορία: λέγεται πως ήταν εκείνος που προσπαθούσε να «ελέγξει» τη Marilyn, να την πιέσει να μη μιλήσει, ίσως ακόμα και να τη «φιμώσει». Τίποτα από τα παραπάνω δεν ακούγεται απίθανο, αν αναλογιστούμε όλα τα μυστικά που έχουν αποκαλυφθεί γύρω από τη μεγαλύτερη αμερικανική δυναστεία.
Πότε ξεκίνησαν οι πρώτες θεωρίες συνωμοσίας για τον θάνατό της;
Μετά τον θάνατό της, οι περισσότεροι δεν είχαν λόγο να πιστέψουν ότι ο θάνατός της ήταν κάτι περισσότερο από αυτοκτονία. Οι πρώτες φήμες για δολοφονία ξεκίνησαν από έναν μανιώδη αντικομμουνιστή, τον Frank A. Capell, ο οποίος το 1964 κυκλοφόρησε ένα φυλλάδιο με τον τίτλο The Strange Death of Marilyn Monroe.
Σε αυτό, ισχυριζόταν πως ο θάνατος της Monroe ήταν μέρος μιας κομμουνιστικής συνωμοσίας και πως είχε ερωτική σχέση με τον Robert Kennedy. Ο Capell υποστήριζε ότι ο Kennedy την ήθελε νεκρή, γιατί εκείνη απειλούσε να αποκαλύψει το σκάνδαλο. Ταυτόχρονα, κατηγόρησε και το περιβάλλον της (γιατρούς, τον πρώην σύζυγο Arthur Miller, ακόμα και τον ίδιο τον Kennedy) για κομμουνιστικές διασυνδέσεις.
Αξίζει να σημειωθεί πως η αξιοπιστία του Capell αμφισβητήθηκε σοβαρά, καθώς το βασικό του στοιχείο ήταν ο δημοσιογράφος Walter Winchell…που με τη σειρά του βασιζόταν στις πληροφορίες του Capell!
Στο ίδιο μοτίβο, ο αστυνομικός Jack Clemmons, που ήταν ο πρώτος που έφτασε στον τόπο του θανάτου, έγινε βασικός μάρτυρας των θεωριών αυτών. Μετά από χρόνια, άρχισε να λέει ότι είδε πράγματα που δεν είχε αναφέρει στην αρχική έρευνα, λ.χ. ότι η νοσοκόμα της Monroe, έπλενε σεντόνια κι ότι εκείνος ένιωσε πως κάτι δεν πήγαινε καλά.
Πίσω από αυτές τις θεωρίες υπήρχαν έντονες πολιτικές ατζέντες: ο Capell αφιέρωνε τη ζωή του στο να αποκαλύψει μια "Διεθνή Κομμουνιστική Συνωμοσία", ενώ ο Clemmons ήταν μέλος μιας ομάδας που ήθελε να εκθέσει «υπονομευτικές δραστηριότητες» ενάντια στον αμερικανικό τρόπο ζωής.
Τη δεκαετία του '70, το θέμα έγινε πιο mainstream όταν ο Norman Mailer έγραψε τη βιογραφία Marilyn: A Biography (1973), όπου επανέλαβε τη σχέση Monroe-Kennedy και υποστήριξε ότι σκοτώθηκε από το FBI ή την CIA. Παρόλο που αργότερα ανασκεύασε, το βιβλίο έδωσε ώθηση στις θεωρίες.
Ο Robert Slatzer (1975) πήγε ακόμα πιο μακριά ισχυριζόμενος ότι είχε παντρευτεί τη Monroe στη διάρκεια ενός τριημέρου στο Μεξικό κι ότι εκείνη τον εμπιστευόταν μέχρι το θάνατό της, αφήνοντας ένα πεδίο για αμφιβολίες και προσωπικά δράματα.
Στα '80s και '90s, η μυθοπλασία γύρω από το θέμα εκτοξεύτηκε, με ιδιωτικούς ντετέκτιβ, ανακριτές και δημοσιογράφους όπως οι Anthony Summers και Donald Spoto να διαδίδουν σενάρια περί συγκάληψης, σκανδάλων και «κόκκινων ημερολογίων» γεμάτων από απόρρητες πληροφορίες. Ο Summers, ειδικά, παρουσίασε την ιστορία ως ατύχημα που καλύφθηκε από τον Robert F. Kennedy, αλλά οι επικριτές του τον κατηγόρησαν για υπερβολές, αντιφάσεις και αβάσιμες εικασίες.
Την επόμενη δεκαετία, οι υποτιθέμενες απομαγνητοφωνήσεις «μυστικών ηχογραφήσεων» της Monroe που εμφανίστηκαν από τον δικηγόρο John Miner και τον συγγραφέα Matthew Smith, έδωσαν νέα τροφή στις θεωρίες, όμως η αυθεντικότητά τους αμφισβητήθηκε έντονα.
Οι επικρατέστερες θεωρίες
Από το 1962 μέχρι σήμερα, τρεις βασικές θεωρίες έχουν επικρατήσει. Η πιο διαδεδομένη είναι η κλασική εκδοχή της αυτοκτονίας. Σύμφωνα με αυτή, η Marilyn, παγιδευμένη στην εξάρτηση από βαρβιτουρικά και βυθισμένη σε βαθιά κατάθλιψη, αποφάσισε να βάλει τέλος στη ζωή της. Αυτή η εκδοχή έκλεισε γρήγορα την υπόθεση και λειτούργησε σαν ασπίδα για το Χόλιγουντ, που ήθελε να αποφύγει το σκάνδαλο.
Ωστόσο, υπάρχει και η θεωρία της «ένεσης» με μια πολιτική διάσταση που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Σύμφωνα με μαρτυρίες πρώην ντετέκτιβ, η Marilyn δέχονταν πιέσεις από τον Robert Kennedy για να σταματήσει να μιλάει για τη σχέση τους. Η ιστορία θέλει την ηθοποιό να πεθαίνει από μια θανατηφόρα ένεση βαρβιτουρικών, πιθανότατα από κάποιον έμπιστο, χωρίς όμως να αφήσει ίχνη στο δέρμα της. Αυτό το στοιχείο κάνει την υπόθεση ακόμα πιο σκοτεινή και γεμάτη σκιές.
Τέλος, υπάρχει η υπόθεση της συγκάλυψης, που υποστηρίζει ότι η Marilyn πέθανε πιθανώς από δική της απόφαση, αλλά η σκηνή και η αφήγηση γύρω από τον θάνατο στήθηκαν τεχνητά, ώστε να αποφευχθούν πολιτικές συνέπειες. Ο μύθος έπρεπε να παραμείνει άθικτος, σαν μια λαμπερή αυταπάτη που κανείς δεν θα τολμούσε να σπάσει.
Ένα αίνιγμα που αρνείται να σβήσει
Η Monroe θάφτηκε ως «ένα ακόμη θύμα της απομόνωσης και της εξάρτησης από τα βαρβιτουρικά», όπως έγραψαν οι εφημερίδες της εποχής. Κι όμως, η αφήγηση δεν έπεισε ποτέ το κοινό. Από την πρώτη στιγμή, το Χόλιγουντ «μυρίστηκε» σκάνδαλο και η Αμερική χρειάστηκε μια «καθαρή» εκδοχή για να διατηρήσει το μύθο άθικτο.
Σήμερα, με τον Thomas Noguchi να μιλά για πρώτη φορά τόσο ανοιχτά, η αίσθηση πως εκείνη η νύχτα παραμένει ανοιχτή πληγή δυναμώνει. Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι «ποτέ δεν θα μάθουμε την πλήρη αλήθεια».
*Κεντρική φωτογραφία: Η Marilyn Monroe το 1955. (Photo by Gene Lester/Getty Images).
Οι αναφορές του Αλέξη Τσίπρα σε συγκεκριμένα ιστορικά πρόσωπα - Ποια ήταν αυτά και πώς συνδέονται με το νέο του αφήγημα;
α σύμβολα έχουν τη δική τους σημασία και λειτουργία ως εργαλεία επιρροής και διαμόρφωσης της κοινής γνώμης. Οπως έλεγε ο Φρανσουά Μιτεράν, «η πολιτική είναι η διαχείριση των συμβόλων». Η ονομασία του νέου φορέα του Αλέξη Τσίπρα, καθώς και η αναφορά του σε συγκεκριμένες ιστορικές φάσεις και πρόσωπα, εντάσσονται σε μια προσπάθεια να νοηματοδοτήσει μέσω αυτών το πολιτικό σχέδιο και τις επιδιώξεις του.
Η σύνδεση που επιχείρησε με την κληρονομιά των μεγάλων ρευμάτων του αριστερού προοδευτικού κινήματος ήταν ένα «νεύμα» προς τα κοινά που επιλέγει να απευθυνθεί: το ΕΑΜ και η Εθνική Αντίσταση αποτυπώνεται στην επωνυμία του κόμματος ΕΛΑΣ, παραπέμποντας στον Ελληνικό Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, τον θρυλικό ΕΛΑΣ του εαμικού κινήματος που είχε ως στυλοβάτη το ΚΚΕ, η αναφορά στην ΕΔΑ παραπέμπει στη σύγκλιση ευρύτερων δυνάμεων της μετεμφυλιακής Αριστεράς και τους αγώνες για Δημοκρατία και Ειρήνη, η επίκληση του ΠαΣοΚ «των πρώτων χρόνων της Αλλαγής» αφορά την ιστορική τομή του 1981 και τον Ανδρέα Παπανδρέου, τον οποίο ο κ. Τσίπρας έχει καταστήσει πρότυπο προς μίμηση, ενώ η αναφορά στον ΣΥΡΙΖΑ «της Πρώτης Φοράς Αριστερά» είναι η προσωπική του «συνεισφορά» στην Ιστορία, την οποία προνόησε να γράψει ο ίδιος στο πλαίσιο ενός rebranding που τελικά κατέληξε εκ νέου στον γνώριμο λιμένα της αριστερής ρητορικής.
Το νέο αφήγημα
Οι αναφορές του κ. Τσίπρα σε συγκεκριμένα ιστορικά πρόσωπα εμπίπτει στην προσπάθειά του να συμβολίσει το αφήγημα του «Νέου Πατριωτισμού» και της «Ηθικής Επανάστασης» που ευαγγελίζεται. Τα πρόσωπα που επελέγησαν για να σηματοδοτήσουν τις πηγές έμπνευσης του νέου εγχειρήματος ήταν του Ρήγα Φεραίου, του Μαρίνου Αντύπα, της Ηλέκτρας Αποστόλου, του Γρηγόρη Λαμπράκη και του Νικηφόρου Μανδηλαρά.
Γιατί όμως επελέγη ο πρόδρομος και πρωτεργάτης του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και όχι, λόγου χάριν, ο Αδαμάντιος Κοραής, ή ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, ή γιατί η Ηλέκτρα Αποστόλου και όχι ο Αρης Βελουχιώτης, το πορτρέτο του οποίου φιγουράριζε στα υπουργικά γραφεία μελών της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ και γιατί ο Γρηγόρης Λαμπράκης και όχι ο Νίκος Μπελογιάννης ή ο Νίκος Πλουμπίδης και γιατί ο Νικηφόρος Μανδηλαράς και όχι ο Σωτήρης Πέτρουλας, ή ο Γιώργης Τσαρουχάς; Προφανώς δεν τίθεται θέμα προτίμησης ούτε επιλεκτικής ανάγνωσης της Ιστορίας και των πρωταγωνιστών της.
Ωστόσο, η πολιτική χρήση της Ιστορίας και των ιστορικών προσωπικοτήτων εμπίπτει στην «οικειοποίηση» συμβόλων και νοημάτων αναγκαίων να συνδέσουν το παρόν με το παρελθόν για να αναδείξουν τη διαχρονικότητα αξιών και ιδανικών. Αυτό που τίθεται υπό κρίση είναι οι αντιστοιχήσεις και οι παραλληλισμοί που επιχειρούνται.
Ιστορικές επιρροές
«Εμπνεόμαστε από τις θυσίες και τις νίκες όσων αγωνίστηκαν για Ελευθερία, όπως ο Ρήγας Βελεστινλής, όσων αγωνίστηκαν για Κοινωνική Χειραφέτηση όπως ο Μαρίνος Αντύπας, όσων αγωνίστηκαν για την Εθνική Ανεξαρτησία όπως η Ηλέκτρα Αποστόλου, όσων αγωνίστηκαν για Ειρήνη όπως ο Γρηγόρης Λαμπράκης, όσων αγωνίστηκαν για Δημοκρατία όπως ο Νικηφόρος Μανδηλαράς» τόνισε ο κ. Τσίπρας, σκιαγραφώντας τις δικές του ιστορικές επιρροές.
Η επιλογή του Ρήγα εμπεριέχει προφανώς το στοιχείο αφύπνισης της εθνικής συνείδησης των υπόδουλων Ελλήνων, την προβολή του επαναστάτη-στοχαστή του «Θούριου» και οραματιστή της «Χάρτας» της Ελλάδας και των Βαλκανίων μετά την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού, ενώ η «γέφυρα» με τον Μαρίνο Αντύπα συνδέεται με τη γέννηση των σοσιαλιστικών ιδεών στην Ελλάδα στα τέλη του 19ου αιώνα, φορέας των οποίων υπήρξε ο πρωτοπόρος σοσιαλιστής δικηγόρος και δημοσιογράφος, ο οποίος όργωνε τα χωριά του Θεσσαλικού κάμπου κινητοποιώντας τους εξαθλιωμένους αγρότες για να δολοφονηθεί το 1907 από άνθρωπο των τσιφλικάδων.
Η Ηλέκτρα Αποστόλου υπήρξε ηρωική μορφή του αντιστασιακού αγώνα, μέλος της ΟΚΝΕ και της ΕΠΟΝ και στέλεχος του ΚΚΕ, η οποία συνελήφθη το 1944 από την Ειδική Ασφάλεια, βασανίστηκε φρικτά και αφού την εκτέλεσαν πέταξαν το κακοποιημένο πτώμα της στον δρόμο (ιστορική λεπτομέρεια: η Ηλέκτρα Αποστόλου μαρτύρησε στα χέρια τριών ελλήνων αξιωματικών της Ειδικής Ασφάλειας που στη δίκη των δωσίλογων το 1945 καταδικάστηκαν ισόβια αλλά σε λίγους μήνες αφέθηκαν ελεύθεροι…).
Ο μαραθωνοδρόμος της Ειρήνης
Η αναφορά στον Γρηγόρη Λαμπράκη, τον γιατρό, αθλητή και βουλευτή της ΕΔΑ, η οποία αποτέλεσε ένα ευρύ κομματικό σχήμα που ιδρύθηκε το 1951 για να συστεγάσει τους παράνομους κομμουνιστές και διάφορα αριστερά σχήματα της εποχής (όπως το Σοσιαλιστικό Κόμμα Ελλάδας του Ιωάννη Πασαλίδη, το Δημοκρατικό Ριζοσπαστικό Κόμμα του Μιχάλη Κύρκου κ.ά.), θέλει να συμβολίσει τους αγώνες στους οποίους πρωτοστάτησε ο μαραθωνοδρόμος της Ειρήνης Γρηγόρης Λαμπράκης (δολοφονήθηκε στις 22 Μαΐου 1963 από τους παρακρατικούς Γκοτζαμάνη και Εμμανουηλίδη), αλλά και το πρότυπο που ενσάρκωσε – δεν ήταν κομμουνιστής, ούτε καν μέλος της συμμαχικής ΕΔΑ, διατηρούσε την αυτοτέλειά του και υπήρξε σφοδρός πολέμιος της κρατικής αυθαιρεσίας και των παρακρατικών μηχανισμών υπερασπιζόμενος τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Ο μαχητικός δικηγόρος
Αλλά και η αναφορά στον Νικηφόρο Μανδηλαρά εμπεριέχει τη δική της σημειολογία. Ο μαχητικός δικηγόρος και αγωνιστής της Δημοκρατίας υπήρξε συνήγορος υπεράσπισης των δημοκρατικών αξιωματικών στις δίκες του 1966-67 για την υπόθεση «ΑΣΠΙΔΑ» που ως βασικό στόχο είχε την ηγεσία της Ενώσεως Κέντρου μέσω της στοχοποίησης του δυναμικά ανερχόμενου Ανδρέα Παπανδρέου.
Ο Μανδηλαράς είχε εξοργίζει τους στρατοδίκες εμφανίζοντας στο δικαστήριο ψυχιατρική γνωμάτευση σύμφωνα με την οποία ο μόλις μετέπειτα πραξικοπηματίας Γεώργιος Παπαδόπουλος πάσχει από σχιζοφρένεια, ο δε ψυχίατρος που εξέδωσε τη γνωμάτευση θα βρεθεί την 21η Απριλίου 1967 κρεμασμένος στην κλινική του. Για να διαφύγει τη σύλληψη από τη χούντα ο Μανδηλαράς επιβιβάστηκε στις 17 Μαΐου 1967 στο πλοίο «ΡΙΤΑ V» με προορισμό την Κύπρο, όμως πέντε ημέρες μετά θα εντοπιστεί από ψαράδες το πτώμα του στην παραλία Γενναδίου στη Ρόδο.
Εφερε τραύματα στο κεφάλι και στο σώμα (από πυροβόλο όπλο, σύμφωνα με μαρτυρίες της εποχής), αλλά η «επίσημη» εκδοχή των Αρχών ήταν ότι με τη βοήθεια του πλοιάρχου πήδηξε από το πλοίο για να διαφύγει κολυμπώντας, όμως τραυματίστηκε πέφτοντας και ακολούθως πνίγηκε και το πτώμα του ξεβράστηκε στη Ρόδο.
Η μάχη των συμβόλων είχε για τον κ. Τσίπρα πάντα ιδιαίτερη σημασία. Το 2015 ως νεοεκλεγείς πρωθυπουργός επέλεγε το Σκοπευτήριο της Καισαριανής, τόπο μαρτυρίου των 200 κομμουνιστών που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του ’44, για να εκπέμψει τον «βαρύ» συμβολισμό της «Πρώτης Φοράς Αριστερά». Το 2026 το «ντεκόρ» έχει ποικιλομορφία: η Ακρόπολη, το κοριτσάκι, τα χρώματα, το όνομα, η αριστερή κληρονομιά μέσα από τη διαχρονικότητα και τη διαφορετικότητα και η σύνθεση πολιτικών παραδόσεων.
