Οι Λειψοί προβάλλονται ως ένας από τους πλέον αυθεντικούς και εναλλακτικούς νησιωτικούς προορισμούς της Ελλάδας μέσα από το εκτενές αφιέρωμα της γαλλικής ιστοσελίδας Le Figaro Nautisme, με τίτλο «Λειψοί, το ιδανικό Ελληνικό νησί για να απολαύσει κανείς την Ελλάδα πριν την υψηλή σεζόν».

   Το άρθρο (https://figaronautisme.meteoconsult.fr/actus-nautisme-escales/2026-05-18/88333-lipsi-lile-grecque-parfaite-pour-profiter-de-la-grece-avant-lete ) αναδεικνύει τη γοητεία των Λειψών μέσα από εικόνες ηρεμίας, αυθεντικότητας και γνήσιας ελληνικής φιλοξενίας, περιγράφοντας το νησί ως έναν τόπο που διατηρεί «τον ήρεμο ρυθμό και ξεδιπλώνει τη μαγεία του στις αρχές του καλοκαιριού».

   Στο δημοσίευμα γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις «φωτεινές παραλίες», στις «μικρές ταβέρνες μπροστά στη θάλασσα» και στη «χαλαρή ατμόσφαιρα του λιμανιού», στοιχεία που, όπως σημειώνεται, προσφέρουν «μια πρώτη γεύση ελληνικών διακοπών μακριά από το πλήθος».

   Η δημοφιλής ιστοσελίδα που εξειδικεύεται στον θαλάσσιο τουρισμό με τη «σφραγίδα» της Le Figaro, παρουσιάζει τους Λειψούς ως ένα από τα σπάνια μέρη της Ευρώπης που αντιστέκονται στον μαζικό τουρισμό και παραμένουν πιστά στην απλότητα και την φυσική τους ομορφιά.

   Το αφιέρωμα υπογραμμίζει πως το νησί προσφέρει μια διαφορετική εμπειρία Ελλάδας, όπου κυριαρχούν η βιωματική επαφή με τη φύση, το κολύμπι σε διάφανα νερά, η αυθεντική καθημερινότητα των κατοίκων και οι ποιοτικές υπηρεσίες για διαμονή, φαγητό και ήπια διασκέδαση με φόντο το ανεπιτήδευτο τοπίο του Αιγαίου που αποπνέει αίσθηση ελευθερίας.

   Η νέα προβολή συνάδει με το κάλεσμα του Δήμου Λειψών. «Είμαστε διπλά υπερήφανοι με κάθε νέο σημαντικό αφιέρωμα, γιατί πέραν της δικαίωσης, νιώθουμε πως "φέρνουμε στην πατρίδα μας ένα ακόμη χρυσό μετάλλιο" και συμβάλλουμε και εμείς με τον τρόπο μας ώστε να γίνει η Ελλάδα ακόμη πιο γνωστή. Στόχος μας είναι η σταθερή ανάπτυξη και αναβάθμιση υποδομών και υπηρεσιών με σεβασμό στον άνθρωπο και το περιβάλλον, προκειμένου οι Λειψοί να συνεχίσουν να αποτελούν σημείο αναφοράς για τον ποιοτικό και βιώσιμο τουρισμό», δήλωσε ο Δήμαρχος Λειψών Φώτης Μάγγος.

Στις 14 Ιουνίου συμπληρώνονται 40 χρόνια από τον θάνατο ενός τιτάνα των παγκόσμιων γραμμάτων, του οποίου το έργο έχει συνδεθεί εμμέσως και με την Ελλάδα. Βέβαια, σταθερά στο έργο του ο Μπόρχες επέστρεφε και υπομνημάτιζε το παγκόσμιο κλασσικό πνεύμα και τα γράμματα (από τον Όμηρο και τον Βιργίλιο, από τους προσωκρατικούς και Γνωστικούς και τον Πασκάλ, τον Μπέρκλεϊ ή τον Νίτσε, έως τον Θερβάντες και τον Χώθορν, τον Λιούις Κάρολ καιτον Νοβάλις) και πάντοτε έμενε πιστός στην κληρονομιά του, υπενθυμίζοντας σταθερά τη σημασία του να μην απωλεσθεί στην επικάλυψη του χρόνου και του επικαιρικού γούστου η βαρύτητά της, αλλά η Ελλάδα για εκείνον είχε μία ακόμη πιο κεντρική θέση στο έργο του.

   Γιατί ο Χόρχε Λούις Μπόρχες, αυτός ο αδηφάγος αναγνώστης, ο εμπνευσμένος και αλληγορικός συγγραφέας, ο τυφλός σαν τον Όμηρο ραψωδός της παγκόσμιας Ιστορίας του πνεύματος μέσα από τη μυθοπλασία, δεν προσέγγισε την Ελλάδα με τη ματιά ενός σχολαστικού φιλολόγου, ενός υπομονετικού αρχαιολόγου, αλλά ως έναν διαρκώς πάλλοντα και ζωντανό χώρο της ανθρώπινης δημιουργίας και φαντασίας. Σχεδόν σε όλο το έργο του Μπόρχες, είτε είναι πεζογράφημα ή ποίημα, είτε είναι δοκίμιο, η Ελλάδα εμφανίζεται, εάν όχι σε άμεση αναφορά (ο Ηράκλειτος, ο Παρμενίδης, ο Ζήνων, ο Πλάτων, ο Όμηρος κ.ο.κ διαρκώς ανακαλούνται στα κείμενά του), σταθερά επανέρχεται ως σπερματικό στάδιο και κεφαλόσκαλο της δυτικής και μοιραία, της παγκόσμιας σκέψης.

    Η Ελληνική Φιλοσοφία του Μπόρχες: Ηράκλειτος και Ζήνων

   Εκτός από την ελληνική μυθολογία, ο Μπόρχες γοητεύτηκε βαθιά από την προσωκρατική και κλασική ελληνική φιλοσοφία, κυρίως δε από τις δύο μορφές, που απετέλεσαν τους βασικούς πόλους της: το ηρακλείτιο γίγνεσθαι και την οντολογική στατικότητα του Σύμπαντος του Ζήνωνα του Ελεάτη. Η φιλοσοφία του Ηρακλείτου που συμπυκνώνεται στην ιδέα του ποταμού που ρέει και της διαρκούς μεταβολής («Τα πάντα ρεί») αποτελεί βασικό μοτίβο στην ποίηση του Μπόρχες. Και για τον τροβαδούρο του Μπουένος 'Αιρες, ο χρόνος είναι ένας ποταμός που μας παρασύρει, και είμαστε η ίδια η ροή του. Στο ομώνυμο ποίημά του «Ηράκλειτος» δηλώνει:

    «Ποια πλοκή είναι αυτή

   του θα είναι, του είναι και του ήταν;

    Ποιο ποτάμι είναι τούτο μέσα από το οποίο κυλάει ο Γάγγης;»

   Παράλληλα, τα παράδοξα του Ζήνωνα, ιδιαίτερα αυτό του Αχιλλέα και της χελώνας, επανέρχονται διαρκώς στα δοκίμια του Μπόρχες. Η μαθηματική και φιλοσοφική αδυναμία του ωκύποδα Αχιλλέα να φτάσει τον βραδυπορούντα αντίπαλό του μετατρέπεται στην πέννα του Μπόρχες σε μια εφιαλτική, λογοτεχνική απόδειξη της ψευδαίσθησης του χώρου και του χρόνου.

   Σε πολλά δοκίμια και ποιήματα του Μπόρχες, η Ελλάδα εμφανίζεται ως η «μεγάλη απαρχή» -- η στιγμή όπου η ανθρωπότητα άρχισε να ονειρεύεται με τρόπο συστηματικό και ποιητικό. Και γιατί όχι, όπως τούτη η ελπίδα ανακυκλώνεται διαρκώς στα κείμενό του και μία «επιστροφή» -όπως εκείνη που ο ίδιος επιτελεί διαρκώς, σαν λογοτεχνικός Οδυσσέας σε μία γενέθλια γη της φαντασίας και του πνεύματος. Σε μία από τις στροφές της «Ποιητικής Τέχνης» (Arte Poetica) το δηλώνει ανοικτά:

   «Διηγούνται πως ο Οδυσσέας, χορτασμένος από θαύματα,

   έκλαψε από αγάπη καθώς αντίκρισε την Ιθάκη του,

   πράσινη και ταπεινή. Η τέχνη είναι αυτή η Ιθάκη

   μιας πράσινης αιωνιότητας, όχι θαυμάτων».

    Έχοντας όμως διαρκή επίγνωση, σα δεινός προσωκρατικός (ένας Ηράκλειτος ή Ζήνων) πως πάντα όπως το βέλος μένει πάντα ακίνητο κι ο Αχιλλέας δεν προλαβαίνει ποτέ τη χελώνα ή όπως δεν μπαίνουμε δύο φορές στο ίδιο ποτάμι, ο μύθος ακριβώς όπως κι η πραγματικότητα δεν ανακτάται, εξηγείται ή στην καλλίτερη περίπτωση, όπως ο Δον Κιχώτης του μεταφραστή Πιερ Μενάρ αντιγράφεται, αλλά υποβάλλοντας ένα άλλο συγκείμενο, που υπερβαίνει την αρχική σημασία του πρωτοτύπου.

   Κι άλλωστε αυτό κάνει διαρκώς ο Μπόρχες στα κείμενά του: διαρκώς επικαλείται μία μεγάλη στιγμή της ανθρώπινης σκέψης, μία φιλοσοφική ιδέα, μία θρησκευτική παραβολή, ένα λογοτεχνικό αριστούργημα, όχι για να στηρίξει κάποια δική του θεωρία. Αλλά, όπως έκανε κι ο Πλάτωνας στους διαλόγους του με τους μύθους, ο Μπόρχες χρησιμοποιεί τα κείμενα για να τα εξηγήσει, αποκαλύπτοντας τον πυρήνα της σημασίας, το ειδικό πνευματικό, γλωσσικό και φιλοσοφικό ή μεταφυσικό ή και λογοτεχνικό βάρος της κάθε φράσης και λέξης τους. Και ταυτόχρονα με υπερβατικό τρόπο να τα συμπλέξει στη δική του μυθοπλασία, ουσιαστικά μυθοποοιώντας την επιστήμη και τις ανακαλύψεις της και τη μεταφυσική ή τη θρησκεία και τις αποκαλύψεις της (όπως στο δοκίμιό του «Υπεράσπιση του Ψευδο-Βασιλίδη» για το Γνωστικό Δόγμα), ξαναδίνοντάς τους το αισθητικό μεγαλείο και τη διάσταση του θαύματος, που συνήθως υπερκαλύπτονται από το γενικό και το σχηματικό. Η τέχνη γίνεται ο Οιδίποδας που πρέπει να ερμηνεύσει και να λύσει το Αίνιγμα του κόσμου, όπως στο ομώνυμο ποίημά του «Ο Οιδίποδας και το Αίνιγμα»:

    «Η όψη

   της μορφής της ανείπωτης

   του Είναι μας

   θα μας είχε συντρίψει.

   το έλεος του Θεού

   μας χάρισε τη μετάβαση

   και τη λησμονιά.»

   Όπως ο ίδιος είχε δηλώσει, κάθε φορά που διαβάζουμε τους κλασικούς, δεν επιστρέφουμε απλώς στο παρελθόν, αλλά ανακαλύπτουμε εκ νέου το ίδιο μας το παρόν. Η ελληνική γλώσσα και οι μύθοι της αποτελούν πάντα για τον Μπόρχες, τα αρχέτυπα πάνω στα οποία οικοδομήθηκε η δυτική σκέψη.

    Οι Μορφές του Μύθου: Λαβύρινθοι και Μινώταυροι

   Εάν υπάρχει ένα σύμβολο που συμπυκνώνει την εμμονή του Μπόρχες με την ελληνική μυθολογία, τότε αυτό είναι αναμφίβολα ο Λαβύρινθος. Ο ίδιος, στον λόγο που εκφώνησε κατά την αναγόρευσή του σε επίτιμο διδάκτορα στο Παν/μιο της Κρήτης το 1984 τόνιζε: «Από την ελληνική μυθολογία με εντυπωσίασαν οι δώδεκα άθλοι του Ηρακλή, η εκστρατεία των Αργοναυτών και, φυσικά, ο μύθος του λαβυρίνθου. Πέρασα τη ζωή μου διαβάζοντας και γράφοντας, και αυτά τα δύο πράγματα με έκαναν ευτυχισμένο. Ο μύθος του λαβυρίνθου με ενδιέφερε πάντα. Ωστόσο, ο λαβύρινθος δεν μου προκαλεί μόνο φόβο, αλλά και ένα είδος ελπίδας. Επειδή, αν ο κόσμος είναι ένα χάος, είμαστε χαμένοι. Αν όμως είναι ένας λαβύρινθος, τότε απομένει κάποια ελπίδα· υπάρχει ένας σκοπός· ένα μυστικό σχέδιο μέσα σε αυτό το φαινομενικό χάος».

   Εμπνευσμένος από τον μύθο της Κρήτης, ο λαβύρινθος στο έργο του Μπόρχες μετατρέπεται σε μεταφορά α) για το ίδιο το Σύμπαν και το χάος του κόσμου β) για τον χρόνο, που όπως τονίζει κι ο ίδιος στο αριστουργηματικό του διήγημα «Τα διασταυρούμενα μονοπάτια» διακλαδίζεται προς άπειρες κατευθύνσεις. Και κυρίως, κάτι που φαίνεται ιδιαίτερα σήμερα με την ΤΝ και τον ψηφιακό κόσμο, την ίδια την ανθρώπινη σκέψη, που παγιδεύεται στις δικές της κατασκευές. Στο προαναφερθέν δοκίμιο «Υπεράσπιση του Ψευδο-Βασιλίδη», ο Μπόρχες σχολιάζει «μια αξιοθαύμαστη ιδέα: ο κόσμος ιδωμένος ως μία ουσιαστικά μάταιη διαδικασία, σαν ένας παράπλευρος και χαμένος αντικατοπτρισμός παλιών ουράνιων επεισοδίων, η δημιουργία σαν ένα συμπτωματικό γεγονός».

   Παράλληλα, στο περίφημο διήγημά του «Το Σπίτι του Αστέριου» (La casa de Asterión), ο Μπόρχες ανατρέπει τον μύθο του Μινώταυρου, δίνοντας φωνή στο ίδιο το τέρας. Ο Αστέριος δεν παρουσιάζεται ως ένας αιμοδιψής τύραννος, αλλά ως ένα ον μοναχικό, φυλακισμένο σε έναν απέραντο λαβύρινθο, που περιμένει τον Θησέα όχι ως δήμιο, αλλά ως λυτρωτή.

   Ο λαβύρινθος για τον Μπόρχες είναι η αποτυχία της επιστημολογικής από τη μιά και της μεταφυσικής προσπάθειας του ανθρώπου να ερμηνεύσει τον κόσμο. Με αποτέλεσμα να καταφύγει στη μόνη πιθανή διέξοδο: την πλασματικότητα όπως στο διήγημα «Τλον, Ούκμπαρ, Όρμπις Τέρτιους», το άλλο Σύμπαν, τον τεχνητό λαβύρινθο, της τέχνης, της λογοτεχνίας, που έχει καταστήσει ως δική του πραγματικότητα

   Ο Όμηρος και η Τυφλότητα ως ταυτότητα κι αλληγορία

   Εάν υπάρχει επίσης ένα «ετερώνυμο» του Μπόρχες, που λειτουργεί σχεδόν σαν alter ego του και το οποίο επανέρχεται σταθερά στα έργα του με διάφορες παραλλαγές, είναι η φιγούρα του Ομήρου. Παραβάλλοντας τον αρχαίο ραψωδό με τον εαυτό του, ο οποίος έχασε τελείως την όρασή του στην ώριμη ηλικία του, η τυφλότητα κατέχει κεντρική θέση στο μπορχεσιανό σύμπαν και λειτουργεί ως ένας βαθύς, προσωπικός καθρέφτης για τον Μπόρχες, αλλά και μία αλληγορία για τη δημιουργία: ο στοχαστής κλείνει τα μάτια του στον κόσμο κι επιστρέφει μέσα του για να μετατρέψει την εμπειρία σε τέχνη .

   Στο διήγημά του «Ο Αθάνατος» (El Inmortal), μέσα από διαρκείς αναχρονισμούς κι ανακολουθίες (σαν ένα διαρκές mis-en abyme) ο Όμηρος εμφανίζεται ως ένας τρωγλοδύτης, ξαπλωμένος στην άμμο σα μικρή κατεστραμμένη σφίγγα από λάβα, που δεν είναι κανείς, αλλά είναι οι πάντες και που έχει ζήσει πολλούς αιώνες, έχοντας ξεχάσει ακόμα και την ίδια του την ιδιότητα, τα αθάνατα έργα του: την Ιλιάδα και την Οδύσσεια. Για τον Μπόρχες, ο Όμηρος είναι ο απόλυτος «Ποιητής»: ένα ον που, στερούμενο την οπτική επαφή με τον υλικό κόσμο, αναγκάζεται να κοιτάξει προς τα μέσα, μετατρέποντας τη μνήμη και το σκοτάδι σε καθαρή μουσική και λόγο.

   Ελλάδα: Μια Πνευματική Πατρίδα

   Για τον Χόρχε Λουίς Μπόρχες, η Ελλάδα δεν ήταν ένας νεκρός πολιτισμός που ανήκει στο παρελθόν. Ήταν μια ζωντανή πηγή, μια πνευματική πατρίδα στην οποία επέστρεφε διαρκώς για να βρει απαντήσεις στα αιώνια ερωτήματα της ύπαρξης. Όπως υπογραμμίζουν πολλοί μελετητές του, ο Μπόρχες κατάφερε να κάνει την Ελλάδα μέρος της δικής του προσωπικής μυθολογίας, αποδεικνύοντας ότι, σε τελική ανάλυση, όλοι είμαστε, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, εξόριστοι πολίτες αυτής της αρχαίας, ιδανικής επικράτειας.

   Στο ποίημά του, που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Clarín ( 11 Απριλίου 1985) και περιλαμβάνεται στη συλλογή «Συγκεντρωμένα Κείμενα» (Textos recobrados 1956-1986), ο Μπόρχες δηλώνει ανοιχτά την προσέγγισή του με το ελληνικό πνεύμα:

   «Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα είμαστε άξιοι του έρωτα της Ελένης της Τροίας.

   Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα είμαστε άξιοι του να έχουμε πεθάνει στα 'Αρβηλα.

   Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα πιστεύουμε στην ελεύθερη βούληση, αυτή την ψευδαίσθηση της κάθε στιγμής.

   Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα γνωρίζουμε πως το πλοίο του Οδυσσέα θα επιστρέψει στην Ιθάκη.

   Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα είμαστε ο λόγος και το σπαθί.

   Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα είμαστε άξιοι του κρυστάλλου και του μαονιού, του χιονιού και του μαρμάρου.

    Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα είμαστε άξιοι των καθημερινών πραγμάτων, που τώρα πια δεν είναι τέτοια.

   Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα είμαστε το βέλος στον αέρα.

   Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα πιστεύουμε στο έλεος του λύκου και στη δικαιοσύνη των δικαίων.

    Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα αξίζουμε τη μεγάλη σου φωνή, Γουόλτ Ουίτμαν.

    Όσο διαρκεί αυτή η μουσική, θα αξίζουμε να έχουμε δει, από μια κορυφή, τη γη της επαγγελίας».

   Γιώργης-Βύρων Δάβος

   Πηγή φωτογραφίας: Ινστιτούτο Θερβάντες

Ηταν το μακρινό 1985 όταν ο σούπερ σταρ των Rolling Stones πέρασε τις πύλες της Ferrari για να παραλάβει το προσωπικό του 288 GTO. Η πραγματική ιστορία 

Το ημερολόγιο έδειχνε 1985, αλλά στο Μαρανέλο, σε αυτή τη μικρή ιταλική πόλη που μάλλον θα ήταν σχεδόν άγνωστη αν δεν είχε εκεί την έδρα της η σημαντικότερη εταιρεία κατασκευής σπορ αυτοκινήτων, ο χρόνος είναι μια σχετική έννοια. Το Μαρανέλο εκφράζει το διάνυσμα που τεντώνεται ανάμεσα στον μύθο και την κεκτημένη της ταχύτητας.

Εκείνη τη μέρα η ατμόσφαιρα μύριζε φρέσκια κόκκινη μπογιά και καθαρή, ανόθευτη ροκ-εν-ρολ αλαζονεία. Ο Μικ Τζάγκερ δεν περπατούσε απλώς στις εγκαταστάσεις της Ferrari. Μάλλον λικνιζόταν σαν αιρετικός αρχιερέας που μπαίνει σε ιερό τόπο της αυτοκίνησης. Οι μηχανικοί με τις λερωμένες φόρμες άφησαν τα γαλλικά κλειδιά για να κοιτάξουν τον άνθρωπο που είχε κάνει τον κόσμο να χορεύει στους ρυθμούς της «Συμπάθειας για τον Διάβολο».

Ο λόγος της επίσκεψης δεν ήταν μια απλή αγορά. Ηταν η τελετή παραλαβής του απόλυτου αυτοκινητικού δισκοπότηρου, του Ferrari GTO.  Το 288 GTO ήταν ένα μηχανικό γλυπτό που έκανε ακόμη και τις πιο ακραίες ροκ περιοδείες των Rolling Stones να μοιάζουν με σχολικές εκδρομές. Ενα από τα μόλις 272 αντίτυπα που κατασκευάστηκαν ποτέ.

Οπως κάθε Ferrari, οι χαμηλοί αριθμοί παραγωγής για το GTO είχαν ως στόχο να προσφέρουν ένα αποκλειστικό προϊόν στον ενθουσιώδη αγοραστή. Ο αριθμός των 288 GTO που κατασκευάστηκαν όντως συμμορφωνόταν στην ελάχιστη απαίτηση των 200 αντιτύπων που απαιτούσε η FIA, ενώ το εργοστάσιο παρήγαγε 72 ακόμη αυτοκίνητα για να ευχαριστήσει την οικογένεια Ανιέλι, κάποιον οδηγό της F1 ή οποιονδήποτε άλλον που ο commendatore Εντσο Φεράρι θα ενέκρινε.

Ο Τζάγκερ ήταν ένας τέτοιος.

Ο Τζάγκερ παραλαμβάνει στο Μαρανέλο το προσωπικό του 288 GTO (Ferrari / Sotheby’s)

Αρχικά σχεδιασμένο ως «homologation special», με μοτέρ V8, χωρητικότητα 2,8 λίτρων, δύο τουρμπίνες, απόδοση 400 ίππων στα 1.160 κιλά, επιθετικό και πανέμορφο, το 288 GTO ήταν ικανό να στείλει τον οδηγό στην κόλαση –και πάλι πίσω– πριν καν προλάβει να κουμπώσει μια γερή τρίτη σχέση στο χειροκίνητο κιβώτιο με την κλασική, ανοιχτή μεταλλική «χτένα».

Αν δεν ήξερες τι έκανες με δαύτο, θα μπορούσε να σε στείλει άψαλτο πιο γρήγορα και από τις κόκες που ρούφαγε ο Τζάγκερ. Οχι ότι ο Μικ ενδιαφερόταν και τόσο να ξεζουμίσει ένα 288 GTO. Ομως εκείνη την εποχή τούτο το σαγηνευτικό φεραρικό ήταν το λεγόμενο «the it car». Κι αυτός, ως μέγκα σταρ, έπρεπε να έχει ένα τέτοιο, μαζί με τα άλλα ακριβά παιχνίδια του.

Φήμες λένε πως τα θρασύτατα σαρκώδη χείλια του Τζάγκερ, μπροστά στο κατακόκκινο αμάξωμα άφησαν για λίγο το μόνιμο, ειρωνικό μειδίαμα στα χείλη και το περιεργάστηκαν με απορία. Το ιταλικό φως αντανακλούσε στις μεταλλικές καμπύλες, που είχαν σχεδιαστεί από τον μετρ Λεονάρντο Φιοραβάντι του οίκου Πινινφαρίνα.

Η σημερινή αξία των Ferrari 288 GTO εκτιμάται από 3,9 εκατ. έως 9,1 εκατ. ευρώ, αναλόγως της κατάστασής τους (Ferrari / Sotheby’s)

Για τον Μικ το GTO ήταν απλώς η οπτικοποίηση των δικών του στίχων: το ζην επικινδύνως σπάζοντας τα στερεότυπα. Ηταν μια καθαρόαιμη αγωνιστική μηχανή με άδεια κυκλοφορίας, ένα όπλο μαζικής γοητείας φτιαγμένο για δρόμους και πίστες που τώρα περίμεναν το πιο διάσημο κακό παιδί της Βρετανίας να τους διδάξει τι σημαίνει σεβασμός.

Οταν ο κινητήρας έπαιρνε μπροστά ο ήχος δεν ήταν απλώς βρυχηθμός. Ηταν μουσική συμφωνία μετάλλου και έκρηξης, κάτι που παρέπεμπε στη ροκ ψυχή του Μικ. Εκείνη τη μέρα στο Μαρανέλο δύο διαφορετικοί κόσμοι υπερβολής είχαν μόλις συνυπάρξει. Λέγεται πως, μετά από δεκαετίες ιδιοκτησίας του, το 2014 ο Τζάγκερ πούλησε το Ferrari 288 GTO σε βρετανό συλλέκτη. Θα πρέπει να ήταν η μακροβιότερη σχέση συμβίωσης του Μικ. 

Ενώ το Ιράν δέχεται αμερικανοϊσραηλινές στρατιωτικές επιθέσεις, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, συνεδρίασε την Τρίτη με σκοπό να συζητήσει την επαναφορά των διεθνών κυρώσεων κατά της Τεχεράνης. Ωστόσο, η Ρωσία και η Κίνα χρησιμοποίησαν για άλλη μια φορά το λεγόμενο «σιωπηλό βέτο», για να εμποδίσουν την επαναφορά των κυρώσεων μέσω του «snapback». Την επομένη, οι αντιπρόσωποι από το Πεκίνο, τη Μόσχα και την Τεχεράνη εξέδωσαν μια κοινή δήλωση στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), καταγγέλλοντας το αντιιρανικό ψήφισμα που συνέταξε η Δύση, και επανεπιβεβαιώνοντας τη στενή μεταξύ τους συνεργασία.

Η συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε την Τρίτη, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυαν μια νέα επίθεση κατά του Ιράν. Πρόφαση για τη νέα επίθεση ήταν οι κατηγορίες Τραμπ κατά του Ιράν πως κατέρριψε ένα αμερικανικό Apache, ενώ το η Τεχεράνη αρνείται ότι στόχευσε σκόπιμα το ελικόπτερο. Με νόημα, ο Ιρανός ΥΠΕΞ δήλωσε όσο οι ξένες δυνάμεις βρίσκονται στο Στενό του Ορμούζ, κοντά στα ιρανικά σύνορα, θα διατρέχουν κίνδυνο.

Η επαναφορά των κυρώσεων κατά του Ιράν σε ένα τέτοιο κλίμα, εκτός από πλήγμα στην οικονομία της χώρας, θα έδινε μήνυμα πως το Ιράν είναι είναι απομονωμένο από τη διεθνή κοινότητα, παρότι αμυνόμενο. Η υποτιθέμενη ανάπτυξη πυρηνικού όπλου, που το Ιράν διαψεύδει επικαλούμενο φετβά του δολοφονημένου ανώτατου ηγέτη του, Αλί Χαμενεΐ, ήταν η πρόφαση για τον επιβεβλημένο πόλεμο εναντίον του, τον Ιούνιο του 2025 και τον Φεβρουάριο του 2026. Υπό αυτή την έννοια, η επαναφορά των κυρώσεων από το ΣΑ των Ηνωμένων Εθνών θα ήταν μια νομιμοποίηση των επιχειρημάτων του επιτιθέμενου αμερικανοϊσραηλινού άξονα.

Κυρώσεις του ΟΗΕ κατά του Ιράν

Μπορεί η Τεχεράνη να είναι θύμα μονομερών κυρώσεων μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, αλλά μόνο οι κυρώσεις του ΟΗΕ έχουν διεθνή νομιμοποίηση, δίχως αυτό να σημαίνει βέβαια πως και αυτές δεν πρέπει να κρίνονται.

Οι κυρώσεις των Ηνωμένων Εθνών κατά του Ιράν θεσπίστηκαν αρχικά μεταξύ 2006-2010 μέσω μιας σειράς ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας που στόχευαν το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Οι κυρώσεις στόχευαν να εμποδίσουν τον εμπλουτισμό ουρανίου του Ιράν, το οποίο κατηγορούνταν ότι επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.

Το ψήφισμα 1737 του ΣΑ των Ηνωμένων Εθνών, που είχε προταθεί από τη Γαλλία, τη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, εγκρίθηκε ομόφωνα στις 23 Δεκεμβρίου 2006, αφού τροποποιήθηκε αρκετές φορές για να κάμψει τις αντιρρήσεις από τη Ρωσία και την Κίνα. Η Επιτροπή 1737 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ είναι το όργανο που συστάθηκε για την επίβλεψη των κυρώσεων που επιβλήθηκαν κατά του Ιράν.

Το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ ενέκρινε έξι ψηφίσματα που επέβαλαν κυρώσεις στο Ιράν για το πυρηνικό του πρόγραμμα, μεταξύ 2006 και 2010. Πρόκειται για τα ψηφίσματα 1696, 1737, 1747, 1803, 1835 και 1929.

Η πυρηνική συμφωνία για το Ιράν

Η συμφωνία του 2015 (JCPOA) μεταξύ του Ιράν και της ομάδας P5+1 (ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Κίνα, Ρωσία και Γερμανία) εγκρίθηκε ομόφωνα από το Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ακυρώνοντας όλα τα προηγούμενα έξι ψηφίσματα και θεσπίζοντας ένα 10ετές πλαίσιο του ΟΗΕ για την εφαρμογή της. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ) ανέλαβε την παρακολούθηση των πυρηνικών δεσμεύσεων του Ιράν.

Ο Τραμπ αποχώρησε μονομερώς από τη συμφωνία κατά τη διάρκεια της πρώτης προεδρικής του θητείας, μια απόφαση που, βέβαια, δεν αναιρέθηκε επί της προεδρίας Μπάιντεν. Ωστόσο, αυτό δεν τον εμπόδισε να εκμεταλλευτεί την έκθεση του ΔΟΑΕ, η οποία κατηγορούσε το Ιράν για παραβίαση των πυρηνικών του υποχρεώσεων, ώστε να εξαπολύσει επίθεση κατά της χώρας. Έχει αξία να ειπωθεί πως από τις 35 χώρες που εκπροσωπούνται στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΔΟΑΕ, μόνο 19 ψήφισαν τη «μη συμμόρφωση» του Ιράν, ενώ 3 ψήφισαν κατά (Ρωσία, Κίνα, Μπουρκίνα Φάσο), 11 απείχαν και 2 δεν ψήφισαν.

Το Ιράν απάντησε στον ΔΟΑΕ πως η αύξηση των αποθεμάτων ουρανίου συνδέεται με τη μονομερή αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία. Επιπλέον, κατήγγειλε τον πρόεδρο του ΔΟΑΕ Ραφαέλ Γκρόσι, το λιγότερο, για τη μεροληψία του υπέρ του αμερικανοϊσραηλινού άξονα, καθώς και για τη σιωπή του για τις επιθέσεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, που ακολούθησαν.

Τι είναι ο μηχανισμός «snapback»;

Ο μηχανισμός «snapback», που προβλέπεται στην πυρηνική συμφωνία του 2015, επιτρέπει αυτόματη επαναφορά όλων των διεθνών κυρώσεων του ΟΗΕ κατά του Ιράν, αν η Τεχεράνη παραβεί τους όρους της συμφωνίας. Καθώς η επαναφορά των κυρώσεων θα ήθελε έγκριση στο Συμβούλιο Ασφαλείας, ο μηχανισμός επαναφοράς είχε σχεδιαστεί για να εμποδίσει τη Ρωσία και την Κίνα να χρησιμοποιήσουν το επίσημο δικαίωμα τους για βέτο.

Καθώς το 10ετές πλαίσιο βάσει του ψηφίσματος 2231 (2015) έληξε τον Οκτώβριο του 2025, η Κίνα και Ρωσία κατέθεσαν επίσημα σχέδιο ψηφίσματος για τεχνική παράταση του ψηφίσματος 2231 του ΣΑΗΕ, ώστε να αποτραπεί η κατάρρευση της συμφωνίας για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα. Το σχέδιο δεν εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας, καθώς οι ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία το καταψήφισαν.

Ως αποτέλεσμα, ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών ξεκαθάρισε πως πλέον δεν δεσμεύεται επίσημα τη συμφωνία, δηλώνοντας ότι όλοι οι περιορισμοί είχαν αρθεί, ενώ παράλληλα εξέφρασε τη συνεχή δέσμευσή του στη διπλωματία.

Μετά τη λήξη της συμφωνίας, τα ευρωπαϊκά κράτη μέλη του JCPOA ενεργοποίησαν τον μηχανισμό «snapback», επικαλούμενα την υποτιθέμενη «μη εκπλήρωση» των δεσμεύσεών από το Ιράν. Η τρόικα υποστηρίζει ότι αφού ενεργοποιήθηκε ο μηχανισμός επαναφοράς, όλα τα προηγούμενα ψηφίσματα κυρώσεων του ΟΗΕ επανήλθαν αυτόματα σε ισχύ. Η ομάδα E3 ζητάει την επαναφορά των διεθνών κυρώσεων, παρότι οι ΗΠΑ ήταν που αποχώρησαν από τη συμφωνία για τα πυρηνικά και επιτέθηκαν κατά του Ιράν μαζί με τον σιωνιστή συμμαχό τους.

Το «σιωπηλό βέτο»

Σύμφωνα με δημοσιέυμα του πρακτορείου WAFA, το «σιωπηλό βέτο» είναι ο τρόπος με τον οποίο η Ρωσία και η Κίνα εμποδίζουν την επαναφορά των κυρώσεων.

Η Κίνα, η Ρωσία και το Ιράν διαφωνούν με την ερμηνεία της ομάδας E3, τονίζοντας πως μετά τη λήξη του ψηφίσματος 2231 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και την επίσημη λήξη του JCPOA, όλες οι κυρώσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας κατά του Ιράν τερματίστηκαν οριστικά, καθώς και τα αρμόδια ελεγκτικά όργανα, ενώ ο φάκελος για τα πυρηνικά του Ιράν αφαιρέθηκε από τις αρμοδιότητες του Συμβουλίου.

Ο εκπρόσωπος του Ιράν στα Ηνωμένα Έθνη σημείωσε ότι μετά τη λήξη του ψηφίσματος 2231, δεν υπάρχει νομική βάση ούτε για τη συνέχιση της λειτουργίας της επιτροπής 1737 και τις συνεδριάσεις που σχετίζονται με τις δραστηριότητές της.

Ο αντιπρόσωπος της Ρωσίας στον ΟΗΕ, Βασίλι Νεμπένζια, συμφώνησε πως το ψήφισμα 2231 έληξε στις 18 Οκτωβρίου 2025, καταγγέλλοντας πως «ο πραγματικός στόχος των δυτικών χωρών είναι να δημιουργήσουν την ψευδαίσθηση ότι τα αντιιρανικά ψηφίσματα του Συμβουλίου έχουν επαναφερθεί και ότι η Επιτροπή 1737 έχει επαναρχίσει το έργο της». Προειδοποίησε ότι η πολιτικοποίηση του ΣΑ του ΟΗΕ θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην επίτευξη ειρηνικής λύσης μέσω διαπραγματεύσεων, καθώς και την επανέναρξη των επιθεωρήσεων του ΔΟΑΕ στο Ιράν, που όπως υπενθυμίσε «υπονομεύτηκε ως αποτέλεσμα των παράνομων και απερίσκεπτων ενεργειών των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ».

Ο Σουν Λέι, αναπληρωτής μόνιμος εκπρόσωπος της Κίνας στα Ηνωμένα Έθνη, δήλωσε ότι οι δυτικές χώρες «αγνόησαν σκόπιμα τις διαφορές και τις ανησυχίες των μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας και  το πίεσαν να επιβάλει εκ νέου κυρώσεις στο Ιράν, επέμειναν να συγκληθεί συνεδρίαση του Συμβουλίου Ασφαλείας για ένα ζήτημα που έχει ήδη περατώσει, φέρουν την απόλυτη ευθύνη για τις υφιστάμενες δυσκολίες που αντιμετωπίζει το Συμβούλιο». Η Κίνα κάλεσε να αναγνωριστεί πως το Ιράν επιβεβαιώνει τον ειρηνικό χαρακτήρα του πυρηνικού του προγράμματος και συνεργάζεται με τον ΔΟΑΕ παρά τις επιθέσεις εναντίον του, προετρέποντας τις ΗΠΑ να ανταποκριθούν θετικά στην έκκληση του Ιράν για επανέναρξη των διαπραγματεύσεων, διασφαλίζοντας τόσο τη μη διάδοση πυρηνικών όπλων όσο και στο δικαίωμα του Ιράν για ειρηνική χρήση πυρηνικής ενέργειας.

Κοινή στάση ενάντια στο αντιιρανικό ψήφισμα της Δύσης στον ΔΟΑΕ

Παράλληλα, οι διπλωματικές αποστολές του Ιράν, της Ρωσίας και της Κίνας εξέδωσαν κοινή δήλωση στη συνεδρίαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), ενάντια σε ένα αντιιρανικό ψήφισμα που πρότειναν τα δυτικά κράτη. Το νέο σχέδιο ψηφίσματος που υπέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και η ευρωπαϊκή τρόικα στο Διοικητικό Συμβούλιο του ΔΟΑΕ, εγκαλεί την Τεχεράνη για «μη συνεργασία» με τον οργανισμό.

Στο μονομερές ψήφισμα καταγγέλθηκε από τους αντιπροσώπους του Ιράν, της Ρωσίας και της Κίνας, που επισημαίνουν πως «οι επανειλημμένες επιθέσεις σε προστατευόμενες ιρανικές εγκαταστάσεις, σε συνδυασμό με τις συνεχείς απειλές για περαιτέρω επιθετικότητα, έχουν υπονομεύσει σε βάθος τους βασικούς πυλώνες της Συνθήκης Μη Διάδοσης των Πυρηνικών Όπλων». Μια βιώσιμη λύση, σύμφωνα με τη δήλωση «μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσω της άμεσης και οριστικής παύσης των στρατιωτικών επιθέσεων, της άρσης των απειλών επιθετικότητας και του αυστηρού σεβασμού του αναφαίρετου δικαιώματος ενός έθνους να αναπτύσσει ειρηνική πυρηνική τεχνολογία χωρίς διακρίσεις».

Επίσης κατήγγειλαν την προσπάθεια παραπλάνησης των κρατών μελών για την κατάσταση του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, μεταξύ άλλων μέσω των εκθέσεων του επικεφαλής του ΔΟΑΕ, καθώς και ότι η δράση της ομάδας Ε3 είναι που μπορεί να αποδυναμώσει περαιτέρω τη συνεργασία μεταξύ του ΔΟΑΕ και της Τεχεράνης.

Ο Υφυπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπάντι, τόνισε ότι ο διεθνής οργανισμός πρέπει να αποφύγει «να μετατρέψει τις τεχνικές εκθέσεις σε εργαλεία πολιτικής πίεσης». «Έχει τεκμηριωθεί από τον ΔΟΑΕ ότι οι επιθέσεις των ΗΠΑ και Ισραήλ σε πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν σταμάτησαν τις δραστηριότητες ελέγχου της υπηρεσίας και ανάγκασαν τους επιθεωρητές της να εγκαταλείψουν τη χώρα για λόγους ασφαλείας», δήλωσε ο Ιρανός διπλωμάτης. Επίσης, κατήγγειλε πως αντί να λογοδοτούν οι επιτιθέμενοι, καλείται να λογοδοτήσει η χώρα του.

«Η σύνταξη ψηφισμάτων δεν θα ενισχύσει τις διασφαλίσεις του ΔΟΑΕ. Αντίθετα, η καταδίκη της επιθετικότητας κατά των προστατευόμενων εγκαταστάσεων, ο σεβασμός των δικαιωμάτων των κρατών μελών, η λογοδοσία των επιτιθέμενων και η επαναφορά του οργανισμού στις τεχνικές και αμερόληπτες δυνατότητές του θα το κάνουν», δήλωσε ο Γκαριμπαμπάντι.

Η αντιπροσωπεία της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν διένειμε ένα «ανεπίσημο έγγραφο» στα μέλη του ΔΣ ενόψει της ψηφοφορίας, στο όποιο τόνισε πως η συμμόρφωση του Ιράν με τις δεσμεύσεις του δεν γίνεται να αξιολογηθεί ανεξάρτητα από τις πρωτοφανείς συνθήκες που προκαλούνται από τις αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις στις πυρηνικές του υποδομές.

Επιπλέον, ο Λι Σονγκ, μόνιμος αντιπρόσωπος της Κίνας στον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), υπενθύμισε πως αμέσως μετά την άσκηση πιέσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τις χώρες της E3 για την έγκριση του αντιιρανικού πυρηνικού ψηφίσματος τον Ιούνιο του περασμένου έτους, το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν επιθέσεις στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Στο ίδιο πνεύμα, ο Μιχαήλ Ουλιάνοφ, Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ρωσίας στον ΟΗΕ, αποκάλεσε το σχέδιο «απλώς φάρσα» και «εντελώς άκαιρο», σημειώνοντας πως «οι Αμερικανοί θα έπρεπε πρώτα να δηλώσουν, να παράσχουν εγγυήσεις ότι δεν θα υπάρξουν νέες στρατιωτικές επιθέσεις και μόνο τότε θα μπορούσαν να ζητήσουν την υιοθέτηση ενός τέτοιου ψηφίσματος.

Οι Δυτικοί καταφέρνουν να περάσουν το αντιιρανικό ψήφισμα, αλλά αποτυγχάνουν να νομιμοποιήσουν τις κυρώσεις

Το Διοικητικό Συμβούλιο του ΔΟΑΕ ενέκρινε το αντιιρανικό ψήφισμα, παρά τις προσπάθειες για το αντίθετο. Συγκεκριμένα, το ψήφισμα που υπέβαλαν οι ΗΠΑ, η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία εγκρίθηκε με 21 ψήφους υπέρ, τρεις κατά και 10 αποχές. Οι χώρες που καταψήφισαν το ψήφισμα ήταν η Ρωσία, η Κίνα και ο Νίγηρας, ενώ δεν επιτράπηκε στη Βενεζουέλα να συμμετάσχει.

Επιπλέον, οι δυτικές δυνάμεις, συνεπικουρούμενες από τους Άραβες συνεργάτες τους, εξέδωσαν μια «κοινή προειδοποίηση» για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, στην οποία καλούν όλα τα κράτη μέλη του ΟΗΕ να εφαρμόσουν πλήρως τις κυρώσεις του ΣΑΗΕ κατά του Ιράν. Ο πρεσβευτής της Γαλλίας στον ΟΗΕ, Ζερόμ Μποναφόν, διάβασε τη δήλωση εκ μέρους της χώρας του, καθώς και  του Ηνωμένου Βασιλείου, των ΗΠΑ, του Μπαχρέιν, της Δανίας, της Λετονίας, των ΗΑΕ, αλλά και της Ελλάδας, που δεν χάνει ευκαιρία να τάσσεται στη λάθος πλευρά της ιστορίας.

Σε κάθε περίπτωση, το αντιιρανικό ψήφισμα μπορεί να πέρασε. Όμως η προσπάθεια να αποκτήσουν οι κυρώσεις κατά του Ιράν τη νομιμοποίηση του ΣΑΗΕ προσκρούει στον σινορωσικό φραγμό, όπως παραδέχεται ο Βρετανός εκπρόσωπος. Ο ΗΠΑ, ενώ βομβαρδίζουν το Ιράν, κάλεσαν τη Ρωσία και την Κίνα να μην εμποδίσουν την «πιθανότητα ειρήνης». Αλλά, φαίνεται πως οι εποχές που το Συμβούλιο  συνεδρίαζε απλά για να νομιμοποιήσει τις αποφάσεις τους έχουν περάσει ανεπιστεπτί.

Πηγή: tpp