ενημέρωση 3:32, 2 August, 2026

Αθήνα, 180 χρόνια πρωτεύουσα της Ελλάδας

Τα πρώτα βήματα που μετέτρεψαν το φτωχό χωριό σε μεγαλούπολη
 
Αθήνα, 180 χρόνια πρωτεύουσα της Ελλάδας
Η Καπνικαρέα σε λιθογραφία επιζωγραφισμένη του Theodore du Moncel, Vues pittoresques, 1843
 
Εκατόν ογδόντα χρόνια συμπληρώνονται εφέτος από την ανακήρυξη της Αθήνας ως πρωτεύουσας του ελληνικού κράτους, στις 30 Σεπτεμβρίου 1834, με πρωτοβουλία του βασιλιά Οθωνα. Το ένδοξο παρελθόν της Αθήνας, λίκνου του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, βάρυνε στη ζυγαριά της επιλογής αφήνοντας τελικά πίσω πόλεις όπως το Ναύπλιο (πρώτη πρωτεύουσα της ελεύθερης Ελλάδας), τα Μέγαρα και η Κόρινθος. Στο πλαίσιο των εορτασμών για την επέτειο των 180 χρόνων πραγματοποιήθηκε την Τετάρτη στον δροσερό κήπο του Μουσείου της Πόλεως των Αθηνών - Ιδρυμα Βούρου-Ευταξία ημερίδα με θέμα «Η Αθήνα πρωτεύουσα της Ελλάδας. Τα πρώτα βήματα» σε συνδιοργάνωση με την Εταιρεία Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας.
 
Οταν με διάταγμα της Αντιβασιλείας ορίστηκε ότι «η καθέδρα ημών μετατίθεται κατά την α' Δεκεμβρίου τρέχοντος έτους εκ Ναυπλίου εις Αθήνας (...), η πόλις Αθήναι θέλει επονομάζεσθαι απ' εκείνης της ημέρας Βασιλική Καθέδρα και Πρωτεύουσα», η Αθήνα ήταν μια πόλη μόλις 7.000 κατοίκων. Πληγωμένη από τον πολυετή πόλεμο και τις αρρώστιες, έμοιαζε περισσότερο με χωριό γεμάτο ατάκτως ερριμμένες αρχαιότητες, ερειπωμένα κτίρια και φτωχικές καλύβες. «Σε κείμενα της εποχής διαβάζουμε συχνά μαρτυρίες επισκεπτών που μιλούν για την αθλιότητα της πόλης και των κατοίκων της, για το χαμένο κλέος κάτω από το βάρος των πολλών ετών της δουλείας» ανέφερε στην ομιλία του ο κ. Σπύρος Νικολάου, σύμβουλος επί τιμή του Συμβουλίου της Επικρατείας και τέως γενικός γραμματέας της Εταιρείας Μελέτης Ελληνικής Ιστορίας.

Η «επικράτηση» της Αθήνας

Το θέμα της πόλης που θα φιλοξενούσε τη νέα πρωτεύουσα τέθηκε από την άφιξη κιόλας του Οθωνα στην Ελλάδα. Προσωπικότητες της εποχής, πολιτικοί, επιστήμονες, πήραν μέρος στη συζήτηση προσπαθώντας να επηρεάσουν την τελική απόφαση. Ο γνωστός πολιτικόςΑλέξανδρος Μαυροκορδάτος, για παράδειγμα, πρόκρινε την Κόρινθο λόγω του Ισθμού. Ο υπουργός Ιωάννης Κωλέττης πρότεινε - τι άλλο; - την Κωνσταντινούπολη, γιατί μόνο έτσι θα γίνει δυνατή η αποκατάσταση της ισορροπίας στην Ευρώπη και η ηρεμία. Ακόμη στο παιχνίδι μπήκαν τα Μέγαρα, ο Πειραιάς, το Αργος και το Ναύπλιο. Ολοι ισχυρίζονταν ότι η Αθήνα μόνο με το όνομά της θα γίνει έτσι κι αλλιώς πόλος έλξης.

Η τελική επιλογή του νεαρού βασιλιά ήταν όμως η Αθήνα, γεγονός που ήταν σε μεγάλο βαθμό αποτέλεσμα της επιμονής του Λουδοβίκου Α' της Βαυαρίας, πατέρα του Οθωνα και ένθερμου λάτρη της κλασικής αρχαιότητας. Η επιλογή μόνο τυχαία δεν ήταν. Οπως εξήγησε ο καθηγητής Νεότερης Ιστορίας στη Σχολή Εθνικής Αμύνης και πρόεδρος της Εταιρείας Μελέτης Εργου Ι. Καποδίστρια κ. Ανδρέας Κούκος, ο Λουδοβίκος θέλησε να συνδέσει την έδρα της βασιλείας με το σημαντικότερο μνημείο του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού, την Ακρόπολη. Εξάλλου, προτίμησε να εκμεταλλευτεί το γεγονός ότι όλη η Ευρώπη γνώριζε το όνομα και την ένδοξη ιστορία της Αθήνας, προσδίδοντας έτσι περισσότερο κύρος στη νεότευκτη βασιλεία. Τέλος, προτιμούσε να κρατήσει τον Οθωνα μακριά από το Ναύπλιο και τα παγιωμένα κέντρα εξουσίας.

Η μεταμόρφωση του χωριού σε πρωτεύουσα

Την πρωτοβουλία για τη δημιουργία σχεδίου ανοικοδόμησης της Αθήνας έλαβε ο πρώτος κυβερνήτης της Ελλάδος Ιωάννης Καποδίστριας πολύ προτού η Αθήνα αναγορευθεί πρωτεύουσα. Εκείνος κάλεσε δύο σημαντικούς αρχιτέκτονες, τον Ελληνα Σταμάτη Κλεάνθηκαι τον Γερμανό Εδουάρδο Σάουμπερτ, οι οποίοι και εκπόνησαν την πρώτη πολεοδομική μελέτη για την Αθήνα. «Ενα εμπνευσμένο σχέδιο το οποίο τοποθετούσε την οικιστική ανάπτυξη της πόλης προς τις οδούς Πειραιώς και Σταδίου, τοποθετώντας τα ανάκτορα στο σημείο που αυτές συναντώνται, στην πλατεία Ομονοίας» εξήγησε η ομότιμη καθηγήτρια Αρχιτεκτονικής του ΕΜΠ κυρία Μάρω Καρδαμίτση-Αδάμη.

Το αρχικό αυτό σχέδιο προέβλεπε τη δημιουργία μιας σύγχρονης κηπούπολης του Νότου, στα πρότυπα των μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων. Μεγάλοι δρόμοι, πλατείες, κήποι και χώροι για τα δημόσια κτίρια. Τρίτος βασικός δρόμος του σχεδίου ήταν η οδός Ερμού, δημιουργώντας με τις άλλες δύο ένα ισοσκελές τρίγωνο, έκτασης 2.200 στρεμμάτων. Λόγοι οικονομικοί, που είχαν να κάνουν κυρίως με τις απαραίτητες απαλλοτριώσεις για την πραγματοποίηση αυτού του σχεδίου, σταμάτησαν την εφαρμογή του. Ετσι η Αντιβασιλεία κάλεσε τον προσωπικό αρχιτέκτονα του Λουδοβίκου, τον Βαυαρό Λέο φον Κλέντσε, για να το μεταρρυθμίσει.
 
Η μετέπειτα εικόνα της πόλης, που συχνά ταλαιπωρεί τους κατοίκους της, είναι λίγο-πολύ αποτέλεσμα των αλλαγών που επέφερε ο Κλέντσε στο αρχικό σχέδιο. Εκείνος, έχοντας την πεποίθηση πως η Αθήνα δεν επρόκειτο να γίνει ποτέ μεγάλη πόλη, μείωσε το πλάτος των οδών, κατάργησε πλατείες, μετέφερε τα ανάκτορα στον Κεραμεικό (αν και τελικά δεν χτίστηκαν ούτε εκεί) και κατάργησε τα τέσσερα μεγάλα βουλεβάρτα που είχαν σχεδιάσει οι προηγούμενοι. Ακόμη, επέτρεψε την ανοικοδόμηση γύρω από την Ακρόπολη, ενώ δεν έδειξε τον δέοντα σεβασμό στα βυζαντινά μνημεία της πόλης. Στον σχεδιασμό του Κλέντσε η γνωστή μας οδός Πανεπιστημίου θα είχε πλάτος μόλις 12 μέτρα, όμως χάρη στην εμπλοκή του Κλεάνθη στη νεοσυσταθείσα οικοδομική επιτροπή αυτή έγινε τελικά 32 μέτρα.

Ενα Μουσείο για την Αθήνα

Το Μουσείον της Πόλεως των Αθηνών - Ιδρυμα Βούρου-Ευταξία στεγάζεται σε συγκρότημα δύο ιστορικών κτιρίων της Αθήνας επί της οδού Παπαρρηγοπούλου 5-7 στην πλατεία Κλαυθμώνος. Η νεοκλασική οικία Σταματίου Δεκόζη Βούρου (αρ. 7) είναι ένα από τα πρώτα κτίρια της πόλης μετά την ίδρυση του σύγχρονου ελεύθερου ελληνικού κράτους. Μάλιστα αποτέλεσε και το επονομαζόμενο «παλαιό παλάτι» καθώς μισθώθηκε από τον Οθωνα για να στεγάσει από το 1836 ως το 1842 το πρώτο διοικητικό κέντρο ως την ανέγερση των νέων ανακτόρων. Η διπλανή οικία Αφθονίδη μισθώθηκε ως κατοικία του βασιλικού ζεύγους.

Αντικείμενο του Μουσείου είναι η πόλη των Αθηνών αφότου έγινε πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους ως σήμερα. Το Μουσείο διαθέτει βιβλιοθήκη και φιλοξενεί στις συλλογές του περίπου 40.000 αντικείμενα από την ελληνική αρχαιότητα ως τον 21ο αιώνα. Στον χώρο του εκτίθενται το πρόπλασμα της Πόλεως των Αθηνών του 1842, ζωγραφικοί πίνακες, χαρακτικά, γλυπτά, ιστορικά έπιπλα και άλλα αντικείμενα, χαλιά, μουσικά όργανα, φωτογραφίες, ιστορικά αντικείμενα, σπάνια βιβλία και ενθυμήματα.
«Βασικός στόχος της συμμετοχής μας στον εορτασμό για τα 180 χρόνια της πρωτεύουσας είναι η συμβολή μας στην ανάσταση της καρδιάς της πόλεώς μας» τόνισε ο πρόεδρος του ΔΣ του Μουσείου κ. Αντώνιος Βογιατζής. Αναφέρθηκε μάλιστα στον σημαντικό ρόλο που μπορεί να παίξει το Ιδρυμα Βούρου-Ευταξία στην αναζωογόνηση του κέντρου, καθώς περιουσία του αποτελεί το ιστορικό κτίριο στη συμβολή των οδών Σταδίου και Χρήστου Λαδά που υπέστη μεγάλες καταστροφές στα επεισόδια του 2012. Το κτίριο που φιλοξενούσε τις αίθουσες των κινηματογράφων Αττικόν και Απόλλων δεν έχει επισκευαστεί λόγω οικονομικών διαφωνιών που έχουν πάρει τη νομική οδό. «Πιστεύουμε ότι θα μας ανατεθεί από το δικαστήριο η αναγκαστική διαχείριση του οικήματος των δύο κινηματογράφων, όπως προβλέπεται σε αυτές τις περιπτώσεις» κατέληξε ο πρόεδρος.
Ακόμη, το Μουσείο της Πόλεως των Αθηνών υλοποιεί εκπαιδευτικά προγράμματα για παιδιά ηλικίας από 6 ως 12 ετών, ενώ τα τελευταία χρόνια κάνει στο πλαίσιο των δυνατοτήτων του άνοιγμα και στις νέες τεχνολογίες, έχοντας αναπτύξει εφαρμογές και εκπαιδευτικά παιχνίδια που είναι διαθέσιμα στην ιστοσελίδα (http://www.athenscitymuseum.gr/) του. Επίσης, από τον Φεβρουάριο διαθέτει τη δική του ηλεκτρονική πλατφόρμα ξενάγησης μέσα από την εφαρμογή «Clio Muse», την οποία δημιούργησε πιλοτικά σε συνεργασία με τους ανθρώπους του Μουσείου μια ομάδα νέων με όραμα να δημιουργήσουν ένα δυναμικό εργαλείο ξενάγησης. Διαβάστε το σχετικό δημοσίευμα εδώ (http://www.tovima.gr/society/article/?aid=565411).
Πηγή:Το Βήμα

Ενας οδηγός για τις «Μέρες» του Σεφέρη

Ευρετήριο των πέντε τόμων του προσωπικού ημερολογίου του ποιητή δημοσίευσε ο βιβλιογράφος του Δ. Δασκαλόπουλος
 
Ενας οδηγός για τις «Μέρες» του Σεφέρη
Ο Γιώργος Σεφέρης σε νεαρή ηλικία. Το πρώτο βιβλίο επάνω στο γραφείο του έχει τίτλο «Ο μύθος του Δον Ζουάν»
 
«Η ζωή είναι τρομερά σκληρή, δείχνει τα δόντια, την ατενίζω όσο μπορώ πιο σιωπηλός να μην την ξαγριέψω. Προσπαθώ να δουλέψω τουλάχιστον για να πείσω τον εαυτό μου, όπως έλεγε εκείνος ο άλλος, πως δεν είμαι το τελευταίο σκουπίδι. Δεν βγαίνει τίποτε μα ούτε και απελπίζομαι». Τη σημείωση γράφει ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης (1900-1971) στο ημερολόγιο του, την 1η Νοέμβρη 1931.
 
Νεαρός φοιτητής της Νομικής στο Παρίσι, αναγνώστης και φιλόμουσος, εκκολαπτόμενος λογοτέχνης, διπλωμάτης καριέρας, εραστής, σύζυγος, καταξιωμένος συγγραφέας, ο Σεφέρης κρατούσε ημερολόγιο σε όλη τη διάρκεια της ενήλικης ζωής του, από το 1925 ως σχεδόν τον θάνατό του. Εκδομένο σε επτά τόμους από το 1975 ως το 1990, το προσωπικό του ημερολόγιο είναι ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα, σχεδόν εθιστικό. Αν ο ποιητής Σεφέρης θεωρείται εγκεφαλικός και σκοτεινός, ο ημερολογιογράφος Σεφέρης είναι εξομολογητικός, αναλυτικός, άμεσος, προσιτός, συγκινητικός.
 
Δευτέρα 11 Οκτώβρη 1943, στην Αλεξάνδρεια: «Δέκα μέρες χωρίς να κάνω τίποτε, και μου χρειαζότανε. Κάποτε λυπούμαι που δεν έτυχε να μείνω εδώ στην Αλεξάνδρεια όλον αυτό τον καιρό της προσφυγιάς που μ' έκαναν να σκορπιστώ στους πέντε αγέρηδες. Κάτι θα είχα κάνει· έστω και με τούτη τη θάλασσα, έστω και με τούτο το λιμάνι. Τα ποτάμια δεν παρηγορούν, θέλουν χαρούμενη καρδιά· το ίδιο ο Σηκουάνας, το ίδιο ο Τάμεσης, το ίδιο και ο Νείλος. Τα ποτάμια σ' αφήνουν πάντα πίσω, καθώς κυλούν, μ' αυτά που έχεις, πίκρες, βάσανα, απελπισίες. Η θάλασσα λυτρώνει. Ένας άνθρωπος στην ακροποταμιά: από τις πιο θλιβερές εικόνες που υπάρχουν. […] Τόσο περίεργο αυτή η Μέση Ανατολή· πώς αλέθει τους ανθρώπους· τους καταπίνει, τους χωνεύει: παρατηρώ αυτούς που έρχονται από την Ελλάδα· είναι ό,τι είναι, άνθρωποι· έπειτα από δυο εβδομάδες, βάλε τρεις, αρχίζουν κιόλας να γίνουνται σαν εμάς».
 
Από καιρό αναγκαίο, το ευρετήριο των τόμων Α΄ ως Ε΄ που δημοσιεύει τώρα ο μελετητής, εκδότης και βιβλιογράφος του Σεφέρη Δημήτρης Δασκαλόπουλος στο τελευταίο τεύχος του περιοδικού Κονδυλοφόρος («Γιώργος Σεφέρης, Μέρες. Τόμοι Α΄, Β΄, Γ΄, Δ΄, Ε΄. Ευρετήριο ονομάτων», Κονδυλοφόρος, τόμ. 12, 2013, σελ. 263-279) αποτελεί έναν χρήσιμο μπούσουλα, έναν ασφαλή μίτο περιήγησης στο λαβυρινθώδες σύμπαν των προσωπικών αναφορών, των λογοτεχνικών διαβασμάτων, των πολεμικών βιωμάτων και των πολιτικών εμπειριών του σμυρνιού νομπελίστα.
 
Στο ευρετήριο αποδελτιώνονται ονόματα για το διάστημα 1925-1951 -οι τόμοι του ημερολογίου που έχουν κυκλοφορήσει για το διάστημα 1951-1960 (Μέρες ΣΤ΄, 1951-1956, επιμέλεια Παν. Μέρμηγκας, Ίκαρος, 1986 και Μέρες Ζ΄, 1956-1960, επιμέλεια Θ. Ν. Μιχαηλίδου, Ίκαρος, 1990) έχουν δικά τους ευρετήρια- και προσφέρουν ένα εποπτικό πανόραμα του σεφερικού βίου.
 
Σε αυτό βρίσκουμε πρόσωπα της στενής οικογένειας του Σεφέρη (τη σύζυγό του Μαρώ, τα αδέλφια του Άγγελο και Ιωάννα, τους γονείς του Δέσπω και Στέλιο), πρόσωπα του ευρύτερου οικογενειακού και φιλικού κύκλου (όπως ο φιλόσοφος Κωνσταντίνος Τσάτσος, σύζυγος της Ιωάννας), πρόσωπα του μύθου και της λογοτεχνίας (Κίρκη, Κλυταιμνήστρα, Κρόνος, Ορέστης, Πολύφημος, Τειρεσίας κ.ά.), αγαπημένους λογοτέχνες και λογοτεχνικούς προδρόμους (Σοφοκλής, Όμηρος, Αισχύλος, Σολωμός, Κάλβος, Παπαδιαμάντης, Παλαμάς, Σικελιανός, Καζαντζάκης, Μαλακάσης, Καρυωτάκης κ.ά.), συνοδοιπόρους (Οδυσσέας Ελύτης, Αντρέας Καραντώνης, Γιώργος Κατσίμπαλης, Φώτης Κόντογλου, Νίκος Γκάτσος, Γιώργος Θεοτοκάς κ.ά.), βασιλείς, πολιτικούς, διπλωμάτες.
 
Όπως εξήγησε στο «Βήμα» ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος, στον πρώτο τόμο (1925-1931) κυριαρχούν τα γαλλικά ονόματα. Ο Σεφέρης βρισκόταν στη Γαλλία, υπό την επιρροή του γαλλικού συμβολισμού. Στον δεύτερο τόμο υπερτερούν οι μουσικοί (1931-1934). Είναι τα χρόνια που στην ερωτική ζωή του κυριαρχεί η μοιραία μουσικοκριτικός Λουκία Φωτοπούλου και παράλληλα εξελίσσεται η μουσική του διαπαιδαγώγηση, παρακολουθώντας συναυλίες και κονσέρτα ή ακούγοντας δίσκους στο κόκκινο γραμμόφωνό του. Στον τρίτο τόμο (1934-1940) βρίσκεται δυσαρεστημένος διπλωμάτης στην Κορυτσά και πυκνώνουν οι αναφορές σε αξιωματούχους της ελληνικής κυβέρνησης και πολιτικούς. Στον τέταρτο τόμο (1941-1944) καταφεύγει με την εξόριστη ελληνική κυβέρνηση στην Αίγυπτο και αρχίζει η συναναστροφή του με τους Αλεξανδρινούς, τον Μαλάνο, τον εστέτ λόγιο Νάνη Παναγιωτόπουλο, ο Καβάφης εμφανίζεται επίμονα ενώ πυκνώνουν οι αναφορές σε πολιτικά πρόσωπα. Στον πέμπτο τόμο (1945-1951), που καλύπτει τα χρόνια του Εμφυλίου, τα πρόσωπα αναφέρονται καλυμμένα, τα ονόματα είναι εικονικά.
 
Το όνομα με τη μεγαλύτερη συχνότητα αναφοράς στο ευρετήριο είναι της Μαρώς Σεφέρη, και έπονται του Καβάφη και του Μακρυγιάννη. Ο Παλαμάς αναφέρεται συχνότερα από τον Σολωμό και ο Αισχύλος περισσότερο από τον Όμηρο. Από τους αρχαίους έλληνες τραγικούς τον Αισχύλο ακολουθεί ο Σοφοκλής και τελευταίος, με μία ρητή αναφορά, έρχεται ο Ευριπίδης. Για όσους ενδιαφέρονται, λόγου χάριν, για τις πηγές της αρχαιογνωσίας του Σεφέρη, τα ευρετήρια είναι, σε πρώτο επίπεδο, αποκαλυπτικά. Από τους πολιτικούς συχνότερα αναφέρεται ο υφυπουργός Τύπου του Μεταξά Θεολόγος Νικολούδης και έπεται ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Η μετακίνηση των αναγνωστικών ενδιαφερόντων του Σεφέρη από τη γαλλική προς την αγγλική λογοτεχνία αποτυπώνεται επίσης στην πύκνωση και στην αραίωση των σχετικών αναφορών. Ονόματα με διασπορά σε πολλούς τόμους μαρτυρούν σταθερές προσωπικές και μόνιμες λογοτεχνικές συγγένειες (π.χ. Τ. Σ. Έλιοτ, Αντρέ Ζιντ).
 
«Το Ευρετήριο αποτελεί μια πρόταση-πρόκληση για πιθανά συμπληρώματα και διορθώσεις»λέει ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος, ο οποίος εκτιμά ότι «η συγκρότηση ενός συνολικού Ευρετηρίου των ημερολογίων του Σεφέρη μετά την έκδοση του όγδοου και τελευταίου τόμου των Μερών θα αποτελέσει βάση για πιο σταθερά συμπεράσματα».
 
Για την ώρα, τούτο το ευρετήριο, σε συνδυασμό με τα ευρετήρια των τόμων ΣT΄και Ζ΄, καθιστά ευχερέστερα διαχειρίσιμη ερευνητικά την πολυποίκιλη πληροφορία των σεφερικών ημερολογίων και διευκολύνει τη διασταύρωση στοιχείων με τους τόμους της αλληλογραφίας του ποιητή και τους τρεις τόμους των Δοκιμών. «Δεν έχω παρατηρήσει αντιφάσεις διασταυρώνοντας στοιχεία από τις τρεις αυτές πηγές», μας είπε ο συντάκτης του ευρετηρίου, υποστηρίζοντας την αυθεντικότητα των ημερολογίων απέναντι σε όσους ισχυρίζονται ότι η επιμελημένη τους μορφή μαρτυρεί τον πεποιημένο προς δημοσίευση και όχι αυθόρμητο και ιδιωτικό χαρακτήρα τους.
 
Σε κάθε περίπτωση, οι Μέρες του Σεφέρη αποτελούν το χαρακτηριστικότερο και διασημότερο παράδειγμα προσωπικού ημερολογίου λογοτέχνη στη νεοελληνική γραμματεία, ένα πεζό κείμενο αναμφισβήτητης λογοτεχνικής αξίας, πλούσιο σε σκέψεις, αφορισμούς και συμβουλές για τη ζωή και την τέχνη, όπως το μυθιστόρημα-ποταμός του Προυστ. Αναλυτικότερα ευρετήρια έργων, εντύπων, τόπων, όρων, θεμάτων και ιστορικών γεγονότων, με σύντομα σχόλια για πρόσωπα και πράγματα άγνωστα ή λιγότερο γνωστά στο ευρύ κοινό, θα αναδείξουν περισσότερο τον πολυμορφικό πλούτο αυτού του υλικού και τις δυνατότητες ανάγνωσης και αξιοποίησής του.
 

Φουρνέλο σε βουνό για χάρη του «Υπερβολικά Μεγάλου Τηλεσκοπίου»

Σαντιάγο
Η κορυφή ενός βουνού ύψους 3.000 μέτρων στις Χιλιανές Άνδεις θα ανατιναχτεί την Πέμπτη, προκειμένου να δημιουργηθεί ένα οροπέδιο, όπου θα εγκατασταθεί το μεγαλύτερο οπτικό τηλεσκόπιο του κόσμου, το Ευρωπαϊκό Υπερβολικά Μεγάλο Τηλεσκόπιο (E-ELT) του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO).

Η έκρηξη θα τινάξει στον αέρα τα τελευταία 40 μέτρα ενός βουνού στη Βόρεια Χιλή, σκορπώντας ολόγυρα σχεδόν ένα εκατ. τόνους βράχων. Μάλιστα, η σπάνια και θεαματική έκρηξη θα μεταδοθεί ζωντανά μέσω διαδικτύου (στις 19:30 έως 21:30 ώρα Ελλάδος), στο Livestream (new.livestream.com/ESOastronomy) ή στο YouTube (youtube.com/user/ESOobservatory), για να τις παρακολουθήσει όποιος θέλει από οπουδήποτε στη Γη.

Το σούπερ τηλεσκόπιο

Το E-ELT, που θα έχει διάμετρο 39 μέτρων και θα κάνει παρατηρήσεις στο οπτικό και στο εγγύς υπέρυθρο τμήμα του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος, έχει ήδη βαφτιστεί «το μεγαλύτερο μάτι του κόσμου προς τον ουρανό». Θα είναι σε θέση να συλλάβει 15 φορές περισσότερο αστρικό φως από οποιοδήποτε άλλο οπτικό τηλεσκόπιο σήμερα λειτουργεί. Οι εικόνες του από το σύμπαν θα είναι 16 φορές πιο καθαρές από αυτές του διαστημικού τηλεσκοπίου «Χαμπλ».

Οι αυξημένες αυτές δυνατότητες κάνουν από τώρα τους αστρονόμους να ονειρεύονται τις νέες ανακαλύψεις που θα μπορέσουν να κάνουν, στα βάθη του χώρου και του χρόνου, έως τις εσχατιές του ορατού σύμπαντος. Πιθανότατα επίσης, για πρώτη φορά, θα μπορούν να κάνουν απευθείας οπτικές παρατηρήσεις εξωπλανητών, εν δυνάμει φιλόξενων για ζωή. Το τηλεσκόπιο, που αναμένεται να είναι έτοιμο το 2022, κατασκευάζεται από μία κοινοπραξία 15 χωρών και θεωρείται μία από τις μεγαλύτερες διακρατικές επιστημονικές συνεργασίες στην παγκόσμια ιστορία.

Η τελευταία κεραία

Εξάλλου, μια άλλη αξιοσημείωτη εξέλιξη ήταν ότι πλέον είναι πλήρες το μεγαλύτερο ραδιοτηλεσκόπιο της Γης, το ALMA (Atacama Large Millimeter Array), επίσης του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO), που βρίσκεται εγκατεστημένο στην κατάξερη έρημο Ατακάμα της Χιλής, σε υψόμετρο περίπου 5.000 μέτρων.

Η τελευταία από τις συνολικά 66 τεράστιες κεραίες του τηλεσκοπίου μόλις έφτασε στην περιοχή. Οι κεραίες, που είναι «πιάτα» διαμέτρου 12 μέτρων η κάθε μία, συναρμολογούνται και δοκιμάζονται σε χαμηλότερο υψόμετρο (2.900 μέτρων) και σταδιακά μετακινούνται στην τελική θέση τους πάνω σε τεράστια φορτηγά που έχουν 28 γιγάντιους τροχούς.

Σύντομα οι 66 κεραίες του τηλεσκοπίου ALMA θα λειτουργούν από κοινού, δίνοντας έτσι αυξημένες δυνατότητες στο τηλεσκόπιο, το οποίο ήδη, έστω και με λιγότερα «πιάτα» όλο αυτό το διάστημα (και παρά τις απεργίες των εργαζομένων που ζητούν μεγαλύτερες αμοιβές λόγω των δύσκολων συνθηκών εργασίας σε τόσο ακραίο περιβάλλον), έχει ήδη κάνει σημαντικές αστρονομικές παρατηρήσεις.

Βόμβα στο παράκτιο μέτωπο, με μεταβίβαση τριών «φιλέτων» στο ΤΑΙΠΕΔ

Οι «ρωγμές» στην Αττική Ριβιέρα και ποια άλλα μεταφέρθηκαν στο Ταμείο
 
Βόμβα στο παράκτιο μέτωπο, με μεταβίβαση τριών «φιλέτων» στο ΤΑΙΠΕΔ
Δημιουργεί απορία η απόφαση λίγες ημέρες πριν τον ανασχηματισμό
 
Τις προγραμματικές δηλώσεις του πρωθυπουργού κ. Αντώνη Σαμαρά περί οργανωμένης αξιοποίησης του Παραλιακού Μετώπου της Αττικής από το Φάληρο ως το Σούνιο ακύρωσε η διυπουργική επιτροπή Αποκρατικοποιήσεων, η οποία μεταβίβασε νευραλγικά «φιλέτα» γης της πρωτεύουσας στο Ταμείο Αξιοποίησης Ιδιωτικής Περιουσίας του Δημοσίου (ΤΑΙΠΕΔ), αντί στην εταιρεία ειδικού σκοπού Παράκτιο Αττικό Μέτωπο ΑΕ, που είχε συσταθεί για τον ίδιο λόγο.
 
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με απόφαση της διυπουργικής επιτροπής που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, μεταφέρθηκαν στο ΤΑΙΠΕΔ τρία κομβικά ακίνητα για την οργανωμένη αξιοποίηση του παράκτιου μετώπου.
 
Άγιος Κοσμάς ως «Αστέρια» και Σούνιο
 
Το πρώτο είναι 176 στρέμματα γης από το Αθλητικό Κέντρο Αγίου Κοσμά μέχρι τα «Αστέρια» Γλυφάδας. Το δεύτερο άλλα 20 στρέμματα στην Γλυφάδα. Το τρίτο είναι το Άσπρο Λιθάρι Σουνίου (όπου και το Cape Sounio του ομίλου Grecotel), εκτάσεως 383 στρεμμάτων, κυριότητας του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού (ΕΟΤ) το οποίο τελεί υπό τη διοίκηση και διαχείριση της Εταιρείας Ακινήτων Δημοσίου (ΕΤΑΔ).
 
Η συγκεκριμένη απόφαση, η οποία φέρει την υπογραφή οκτώ υπουργών της κυβέρνησης (οι κ.κ. Ι. Στουρνάρας, Π. Παναγιωτόπουλος, Κ. Χατζηδάκης, Μιχ. Χρυσοχοΐδης, Α. Γεωργιάδης, Ι. Μανιάτης, Χ. Αθανασίου και η κυρία Όλγα Κεφαλογιάννη), ενταφιάζει οριστικά το ενδεχόμενο οργανωμένης πολεοδόμησης της «Αττικής Ριβιέρας», από το Φάληρο ως το Σούνιο, και την επανασύνδεσή της με την πόλη.
 
Μάλιστα, στόχος ήταν η εταιρεία Παράκτιο Αττικό Μέτωπο να προκηρύξει διεθνή πολεοδομικό διαγωνισμό για τη μελέτη του master plan αξιοποίησης του μετώπου. Μετά το ξεκαθάρισμα των χρήσεων γης, σε επόμενη φάση, θα προχωρούσαν διαγωνισμοί για την εξεύρεση επενδυτών. Κατόπιν τούτου όμως το σχέδιο ακυρώνεται de facto.
 
Σημειωτέον ότι πριν από ενάμιση χρόνο είχε πραγματοποιηθεί σύγκρουση μεταξύ του υπουργείου Ανάπτυξης και του ΤΑΙΠΕΔ, το οποίο ζητούσε την εξαίρεση ακινήτων, όπως το Λαγονήσι και ο Αστέρας, από την εταιρεία ειδικού σκοπού και μάλιστα πέτυχε την ένταξη της ρήτρας που δεν επιτρέπει στην Παράκτιο Μέτωπο «να μεταβιβάσει καθ' οιονδήποτε τρόπο σε τρίτους την κυριότητα των ακινήτων που παραχωρούνται κατά τα ανωτέρω χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του», στον ιδρυτικό της νόμο.
 
Το παράδοξο είναι όμως ότι, σύμφωνα με τροπολογία του Ν.4261, που ψηφίστηκε από τη Βουλή, ξεκαθαρίζεται εκ νέου το νομικό καθεστώς των ακινήτων που πρόκειται να περιέλθουν στην Παράκτιο Μέτωπο, όπου προβλέπεται να «παραχωρούνται άνευ ανταλλάγματος κατά πλήρη κυριότητα, νομή και κατοχή στην εταιρεία, εφόσον μοναδικός μέτοχος παραμένει το Ελληνικό Δημόσιο». Σύμφωνα με πληροφορίες, αυτή η ρύθμιση έγινε για να λύσει τα χέρια της Παράκτιο Μέτωπο από διάφορες ασάφειες και δυσκολίες που συναντούσε σε σχέση με την αξιοποίηση των ακινήτων.
 
Κατά τους υπολογισμούς της κυβέρνησης, σε πλήρη ανάπτυξη το Παράκτιο Αττικό Μέτωπο θα έφερνε έσοδα από 4 έως 9 δισ. τον χρόνο. Ωστόσο, παρόλο που στη «Δι@ύγεια» ήδη έχει αναρτηθεί απόφαση της Παράκτιο Μέτωπο για ένα εκ των επίμαχων ακινήτων και παρόλο που έχει μεσολαβήσει η τροπολογία, η διυπουργική επιτροπή έλαβε την ακριβώς αντίθετη απόφαση, και μάλιστα λίγες ημέρες πριν από τον ανασχηματισμό.
 
Παρνασσός, Μανχάταν και οι φυλακές Κασσάνδρας
 
Μαζί με τα «φιλέτα» της Αττικής μεταβιβάστηκε στο ΤΑΙΠΕΔ μία νέα ομάδα ακινήτων του Δημοσίου, που περιλαμβάνει τοπόσημα όπως το Χιονοδρομικό Κέντρου του Παρνασσού, ξενοδοχεία Ξενία, αλλά και την έκταση των αγροτικών φυλακών Κασσάνδρας και το λιμάνι της Ζέας.
 
Ειδικότερα, στο ΤΑΙΠΕΔ μεταφέρθηκε το δικαίωμα παραχώρησης του Τουριστικού Λιμένα της Ζέας στον Πειραιά.
Μεταβιβάζεται επίσης στο ΤΑΙΠΕΔ το δικαίωμα παραχώρησης σε τρίτους των δικαιωμάτων λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης όλων των υποδομών του Χιονοδρομικού Κέντρου Παρνασσού, «ιδίως των επίγειων εγκαταστάσεων μεταφοράς προσώπων με αναρτημένα ή ελκόμενα οχήματα, υπαίθριων διαδρομών (πίστες χιονοδρομίας) και χώρων στάθμευσης οχημάτων», συνολικής έκτασης 11.100 στρεμμάτων.
 
Ακόμη, περνά στο ΤΑΙΠΕΔ ακίνητο-φιλέτο του ελληνικού Δημοσίου που βρίσκεται στο Μανχάταν της Νέας Υόρκης. Πρόκειται για ακίνητο συνολικής επιφανείας 1.000 τετραγωνικών μέτρων (10.663 τετραγωνικών ποδών), το οποίο αποτελεί τη Μονάδα 2 του δευτέρου ορόφου συγκροτήματος κατοικιών και γραφείων «The 3 Dag Condominium», το οποίο βρίσκεται στην 305 East 47th Street, της αμερικανικής μητρόπολης. Το εν λόγω ακίνητο, το οποίο είχε αγοραστεί από το ελληνικό Δημόσιο στις 23 Φεβρουαρίου 2007, μεταβιβάζεται με την εξ αδιαιρέτου αναλογία του στα κοινά μέρη της οικοδομής, ποσοστού 9,2192%.
 
Επίσης, μεταβιβάζονται στο ΤΑΙΠΕΔ δύο γεωτεμάχια του υπουργείου Δικαιοσύνης, η οποία βρίσκεται στη θέση «Μετόχι Σταυρονικήτα» στην περιοχή Σάνη της Χαλκιδικής, όπου και ανήκει το Αγρόκτημα του Αγροτικού Σωφρονιστικού Καταστήματος Κασσάνδρας!
 
Η πρώτη μεταβιβαζόμενη έκταση είναι περίπου 643 στρέμματα, ενώ η δεύτερη 271 στρέμματα, από τα περίπου 3.000 των αγροτικών φυλακών. Ωστόσο, όπως αναφέρεται στην απόφαση της επιτροπής, «δεν συμπεριλαμβάνονται οι κτιριακές εγκαταστάσεις του Ειδικού Κέντρου Θεραπείας Ουσιοεξαρτωμένων Κρατουμένων Βόρειας Ελλάδας (ΕΚΘΟΚ) και οι κτιριακές εγκαταστάσεις αγροτικών φυλακών Κασσάνδρας (κεντρικό κατάστημα)».
 
Στο μεταξύ, η διυπουργική επιτροπή μετέφερε στο ΤΑΙΠΕΔ το δικαίωμα παραχώρησης του ακινήτου «Πρώην Θεραπευτήριο Ψυχικών Παθήσεων Ιεράς Μονής Πέτρας» στον Όλυμπο της Πιερίας.
 
Πρόκειται για έκταση 21.320 στρεμμάτων, την οποία είχε κατασχέσει το 1927 το ελληνικό Δημόσιο από το ομώνυμο μοναστήρι της Μητρόπολης Κίτρους, Κατερίνης και Πλαταμώνα. Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της Μητρόπολης, το κράτος κατάσχεσε το 1927 «στο όνομα του Δημοσίου και προς όφελος του εκεί σανατορίου» την περιοχή και δύο χρόνια αργότερα ίδρυσε σανατόριο για την περίθαλψη απόρων φυματικών.
 
Η λειτουργία του σανατορίου άρχισε το 1939 και σταμάτησε το 1969 για να αντικατασταθεί από θεραπευτήριο ψυχικών παθήσεων, το οποίο λειτούργησε ως το 2004. «Ο χώρος έχει αφεθεί εν ελέω Θεού, και προστατεύεται από κάποιον φύλακα επί καθημερινής βάσεως» γράφει η Μητρόπολη.
 
Ακόμη, στο ΤΑΙΠΕΔ μεταφέρονται τρία ακίνητα, κυριότητας του Περιφερειακού Συστήματος Υγείας και Πρόνοιας Ηπείρου στην περιοχή Αμπελοκήπων Ιωαννίνων, επί της οδού Χ. Μακρή και Καλπακίου. Πρόκειται για τρία γεωτεμάχια, έκτασης 1.006 τ.μ., 2.740 τ.μ. και 1.031 τ.μ. αντίστοιχα, τα οποία πέρασαν στο Εθνικό Σύστημα Υγείας όταν καταργήθηκε το Θεραπευτήριο Χρονιών Παθήσεων Παιδιών Ιωαννίνων.
 
Επίσης, μεταβιβάστηκαν άλλα πέντε ακίνητα που βρίσκονται στην περιοχή Αγ. Νικολάου Κοπάνων επί της οδού Κωνσταντινουπόλεως στα Ιωάννινα, έκτασης, 4.591 τ.μ., 2.137 τ.μ., 18.719 τ.μ., 813 τ.μ. και 17.388 τ.μ., αντίστοιχα. Ακόμη, μεταφέρεται άλλο ένα ακίνητο 12.946 τ.μ. που βρίσκεται στην ίδια περιοχή.
 
Προς αξιοποίηση βαίνει και ακίνητο, έκτασης 17.365,67 τ.μ. το οποίο βρίσκεται στην πλατεία Ψυχιάτρου Χ. Τσιριγώτη στην Κέρκυρα και ανήκει στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο του νησιού. Πρόκειται για ακίνητα που περιήλθαν στο Δημόσιο το 1887 στο πλαίσιο του νόμου 1504/1887 περί εκκρεμών διαφορών μεταξύ του Δημοσίου, της εγχωρίου περιουσίας Κερκύρας, και του Δήμου Κερκυραίων, «ως φύλακος του Μοτζενιγείου κληροδοτήματος».
 
Ακόμη, μεταφέρονται στο Ταμείο το Τουριστικό Συγκρότημα Ξενία του Ναυπλίου, το οποίο ανήκει στον ΕΟΤ, τελεί υπό τη διοίκηση της ΕΤΑΔ και αποτελείται από τρία ακίνητα: Το Ξενία Palace Ακροναυπλίας επί οικοπέδου 24 στρεμμάτων, το Ξενία Amphitrion επί οικοπέδου 3,5 στρεμμάτων και το Ξενία Ναυπλίου Α' επί οικοπέδου 4,5 στρεμμάτων.
 
Επίσης, στο ΤΑΙΠΕΔ μεταφέρθηκε το Pavillon Ξενία της Παλαιοκαστρίτσας στην Κέρκυρα, έκτασης 2,5 στρεμμάτων, χωρίς όμως τις εκτάσεις του αιγιαλού και της παραλίας που βρίσκονται έμπροσθεν του ακινήτου.
 
Προς ιδιωτικοποίηση βαίνει και το Κτήμα Σκάλας στη Σκοτίνα Πιερίας, το οποίο βρίσκεται σε έκταση 404 στρεμμάτων, με την εξαίρεση των δασικών εκτάσεων και των εκτάσεων του αιγιαλού, της παραλίας και των ελών που βρίσκονται έμπροσθεν του ακινήτου. Πρόκειται για ακίνητο της ΕΤΑΔ το οποίο μισθώθηκε από την ένωση φυσικών προσώπων Γ. Δεληγιαννίδη - Χ. Χιονίδη (ελληνοαμερικανικών συμφερόντων), το σχέδιο των οποίων περιλαμβάνει επενδύσεις, ύψους 40 εκατ. ευρώ περίπου για την ανάπτυξη ξενοδοχείου 4 αστέρων, δυναμικότητας 443 κλινών, κάμπινγκ α' κατηγορίας δυναμικότητας 250 θέσεων, συνεδριακού κέντρου 500 θέσεων, εγκαταστάσεων spa, υπαίθριου θεάτρου, κλειστού γυμναστηρίου και αθλητικών εγκαταστάσεων, καθώς και ανάπτυξης βιολογικών καλλιεργειών, σύμφωνα με παλαιότερη ανακοίνωση της ΕΤΑΔ.
 
Επίσης, στο Ταμείο πέρασαν ακίνητο έκτασης 105 στρεμμάτων στη θέση Μακρυά Άμμος ή Παλαιόμυλος στην Ελευσίνα, ακίνητο έκτασης 433 στρεμμάτων στη θέση Άγιος Παντελεήμονας Λεχαινών του δήμου Ανδραβίδας-Κυλλήνης, και ακίνητο έκτασης 119 στρεμμάτων στη θέση Μελισσόκηπο της Σούδας Χανίων, στην Κρήτη.
 
Ακόμη, μεταφέρονται 27 ακόμη ακίνητα σε διάφορα σημεία της χώρας. Πρόκειται για έξι στην Κοσκινού Ρόδου, δύο στα Καμάρι της Σαντορίνης, δύο στα Βίλια της Αττικής, 329 στρέμματα στα Νέα Σφαγεία Ναυπακτίας, 369 στρέμματα στις Οινιάδες Κατοχής Μεσολογγίου, 11 στρέμματα τον Κοκκινόβραχο του Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας, 11 στρέμματα στην παραλία του Λιμνιώνα της Εύβοιας, ένα ακίνητο με κτίσμα στα Κουμάρια Βεροίας και 10 στρέμματα γης με κτίσμα στους Εύζωνους.
 
Επίσης, στο Ταμείο μεταβιβάζονται δύο ακίνητα στη Μεσσηνία (στην Πύλο και στη ΒΙΠΕ, αντίστοιχα), πέντε γεωτεμάχια στον Άγιο Ιωάννη της Σιθωνίας Χαλκιδικής (το μεγαλύτερο είναι έκτασης 15 στρεμμάτων), ένα στρέμμα στο Κουκάκι (γη με κτίσμα) και δύο ακίνητα, 60 και 30 στρεμμάτων αντίστοιχα στο προάστιο Χάραδρος της Πάτρας.
 
Τέλος, στο ΤΑΙΠΕΔ περιήλθε ένα ακόμη ακίνητο στην Πλάκα, που βρίσκεται στον οδό Ραγκαβά 7, έκτασης οικοπέδου 201,43 τ.μ.
 
Πηγή:Το Βήμα