ενημέρωση 7:12, 21 August, 2026

Τα τσουνάμι που έγραψαν ιστορία

Η επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει ότι γιγάντια τσουνάμι έχουν χτυπήσει κατά καιρούς διάφορες περιοχές του πλανήτη προκαλώντας τρομερές καταστροφές
 
Τα τσουνάμι που έγραψαν ιστορία
Τα τσουνάμι είναι από τα πλέον καταστροφικά φυσικά φαινόμενα
 
Συμπληρώθηκαν πριν από λίγες ημέρες δέκα χρόνια από το καταστροφικό τσουνάμι που σάρωσε τον Ινδικό ωκεανό προκαλώντας τον θάνατο περισσότερων από 226.000 ατόμων και τεράστιες καταστροφές σε 14 χώρες. Αυτό το γιγαντιαίο θαλάσσιο σεισμικό κύμα αποτέλεσε μία από τις χειρότερες φυσικές καταστροφές στην πιο πρόσφατη ιστορία του πλανήτη. Για τον λόγο αυτόν έγιναν και εξακολουθούν να γίνονται διάφορα αφιερώματα και νέες αναλύσεις για ό,τι συνέβη.
 
Το τσουνάμι του 2004 δεν ήταν ωστόσο το μόνο άκρως καταστροφικό τσουνάμι που βίωσε η Γη αφού η επιστημονική έρευνα αποκαλύπτει πολλά παρόμοια γεγονότα που έχουν συμβεί στο κοντινότερο αλλά και στο πιο μακρινό παρελθόν. Εχει διατυπωθεί, π.χ., η θεωρία ότι η κατάρρευση του μινωικού πολιτισμού οφείλεται σε ένα γιγάντιο τσουνάμι που δημιουργήθηκε από την έκρηξη του ηφαιστείου της Σαντορίνης. Ας δούμε όμως τις πιο πρόσφατες μελέτες που έχουν δημοσιευθεί για καταστροφικά θαλάσσια κύματα που έχουν χτυπήσει την Ευρώπη.
 
Το χτύπημα στη Μάλτα

Ομάδα ερευνητών με επικεφαλής τον Μάλκομ Μπρέι του Πανεπιστημίου του Πόρτσμουθ εντόπισε στη Μάλτα ευρήματα τα οποία υποδεικνύουν ότι το νησί χτυπήθηκε σε άγνωστο προς το παρόν χρονικό σημείο από ένα μεγάλο τσουνάμι. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το κύμα ήταν τόσο ισχυρό ώστε κυριολεκτικά ξερίζωσε από τον πυθμένα της θάλασσας 70 τόνους υλικών (ανάμεσά τους ογκόλιθους και κοτρόνες) και τα έριξε πάνω στο νησί. Ορισμένα από αυτά τα υλικά εντοπίστηκαν σε απόσταση 100 μέτρων από την ακτή. 

Προς το παρόν οι επιστήμονες δεν έχουν στη διάθεσή τους στοιχεία που να υποδεικνύουν το πότε σημειώθηκε αυτό το τσουνάμι αλλά πιθανολογούν ότι το συμβάν έλαβε χώρα στα τέλη του 17ου αιώνα (αν και ένα μέλος της ερευνητικής ομάδας υποδεικνύει ως πιθανό «ένοχο» έναν σεισμό που έγινε το 365 μ.Χ. στην Κρήτη και προκάλεσε μεγάλο κύμα το οποίο έφθασε στην Αίγυπτο και χτύπησε την Αλεξάνδρεια). Οι ερευνητές εκτιμούν ότι το τσουνάμι της Μάλτας έφθανε σε ύψος τα τέσσερα μέτρα και δημιουργήθηκε έπειτα από έναν μεγάλο σεισμό το επίκεντρο του οποίου ήταν είτε στη Σικελία είτε στην Ελλάδα. Το φαινόμενο είναι εξαιρετικά σπάνιο στη λεκάνη της Μεσογείου, γι' αυτό και κάθε σχετικό εύρημα έχει σημαντική επιστημονική αλλά και ιστορική αξία.

Η «γέφυρα» Βρετανίας - Ευρώπης

Εχει διαπιστωθεί ότι κατά την τελευταία εποχή παγετώνων στην Ευρώπη η Βρετανία δεν ήταν το νησί που γνωρίζουμε σήμερα αλλά ενωνόταν με την υπόλοιπη ήπειρο. Υπήρχε ένα μεγάλης έκτασης κομμάτι γης που έχει ονομαστεί Doggerland και το οποίο ένωνε τη Βρετανία με τις ακτές της Ολλανδίας, της Γερμανίας και της Δανίας. Μια νέα μελέτη αποκαλύπτει ότι η Doggerland αποτελεί κατά έναν τρόπο την «Ατλαντίδα» της Βρετανίας αφού η περιοχή βυθίστηκε έπειτα από ένα τεράστιο τσουνάμι.

Ομάδα ερευνητών του Imperial College του Λονδίνου, ανάμεσα στους οποίους και ο έλληνας επιστήμονας Αλέξανδρος Αβδής, πραγματοποίησε σειρά προσομοιώσεων για να διαπιστώσει την αιτία της εξαφάνισης της Doggerland, στην οποία έχει εξακριβωθεί ότι ζούσαν κάποιες φυλές της Μεσολιθικής περιόδου. Οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το «χαμένο» κομμάτι γης εξαφανίστηκε εξαιτίας μιας εκ των μεγαλύτερων κατολισθήσεων εδαφών που γνωρίζουμε.
 
Στις νότιες ακτές της Νορβηγίας μέσα σε μια χρονική περίοδο περίπου τριών χιλιάδων ετών σημειώθηκαν τρεις τεράστιες κατολισθήσεις που έχουν ονομαστεί κατολισθήσεις Storegga. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι κατολισθήσεις αυτές ξεκίνησαν υποθαλάσσια στην υφαλοκρηπίδα της Νορβηγίας και κάθε φορά καταβύθιζαν πολύ μεγάλα κομμάτια εδάφους. Υπολογίζεται ότι συνολικά και από τις τρεις κατέρρευσε μια περιοχή μήκους 290 χλμ. Σε κάθε κατολίσθηση δημιουργούνταν ένα μεγάλο τσουνάμι. Σύμφωνα με τους ερευνητές, μία από τις κατολισθήσεις αυτές σημειώθηκε πριν από 8.200 χρόνια και προκάλεσε ένα τσουνάμι ύψους 5 μέτρων το οποίο κατάπιε κυριολεκτικά την Doggerland μαζί με τις φυλές που ζούσαν εκεί.

Ford Mustang


 
Τη χωρίζουν μόλις 16 ίντσες -σχεδόν 40 εκατοστά- από την έκδοση που πέρασε στην παραγωγή αλλά και μερικές χιλιάδες δολάρια από τις συμβατικές Mustang που βρέθηκαν ελάχιστους μήνες αργότερα στις προθήκες της Ford.

Ο λόγος για τη μία και μοναδική Ford Mustang που σχεδιάστηκε από τον Vince E. Gardner και παράχθηκε στα μέσα του 1964, έχοντας βασιστεί στην έκδοση προπαραγωγής της Mustang του 1965.

Οι ιδιαιτερότητες της πρωτότυπης Mustang, η οποία έχει γίνει γνωστή και ως "Shorty", δεν σταματούν στο περιορισμένο κατά 16 ίντσες εκατοστά μήκος της.

Η απουσία της πίσω σειράς καθισμάτων και πολύ περισσότερο ο ανασχεδιασμός του πίσω τμήματος, αναδεικνύουν τη μοναδικότητα των χαρακτηριστικών της.

Για την κατασκευή των επιφανειών του αμαξώματος έχει χρησιμοποιηθεί υαλόνημα, ενώ κάτω από το καπό της πρωτότυπης Mustang βρίσκεται ένας V8 κινητήρας χωρητικότητας 5,0 λίτρων, την τροφοδοσία του οποίου αναλαμβάνουν τρία καρμπυρατέρ.

Τροποποιήσεις έχει δεχτεί και το σύστημα μετάδοσης και ειδικότερα το αυτόματο κιβώτιο ταχυτήτων, μέσω του οποίου η ισχύς του οκτακύλινδρου μοτέρ καταλήγει στους πίσω τροχούς.

Η μία και μοναδική "Shorty" Mustang αρχικά εκτέθηκε στο "Henry Ford Museum", ωστόσο, από τη στιγμή που η μπλε οβάλ φίρμα αποφάσισε να μην προχωρήσει στην παραγωγή της με τη συγκεκριμένη μορφή, την οδήγησε στην καταστροφή.

Αντίθετη γνώμη είχε ο δημιουργός της, Vince E. Gardner, ο οποίος και την... εξέφρασε κλέβοντας το αυτοκίνητο και κρύβοντάς το σε μια αποθήκη.

Ωστόσο, ο V. Gardner δεν κατέβαλε το ενοίκιο των μηνών που ακολούθησαν με αποτέλεσμα η Mustang να έρθει ξανά στο προσκήνιο της επικαιρότητας, όταν ο ιδιοκτήτης της αποθήκης την ανακάλυψε πίσω από έναν τοίχο που γκρέμισε.

Το αυτοκίνητο κατέληξε σε υπάλληλο ασφαλιστικής εταιρείας, πριν πωληθεί στον σημερινό της ιδιοκτήτη, ο οποίος και προχώρησε στην πλήρη ανακατασκευή της.

Η "Shorty" Mustang του 1964 πρόκειται να δημοπρατηθεί τον προσεχή Μάρτιο από την "Auctions America" στη Φλόριντα των Ηνωμένων Πολιτειών, με τους ειδικούς να εκτιμούν πως η αξία της θα φτάσει ακόμα και τα 600.000 δολάρια.

  • Κατηγορία AUTO-MOTO
  • 0

"οι βιβλιοθήκες μου"

Varlam Shalamov
 
"Οι βιβλιοθήκες μου"

Εκδόσεις Αγρα, 2014, 
σελ. 80, τιμή 9 ευρώ

Τι βιβλία είναι διαθέσιμα στον γιο ενός κληρικού στη σταλινική Σοβιετική Ενωση; Τι πρόσβαση σε βιβλία έχει ένας άνδρας που περνά το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στις φυλακές και στα στρατόπεδα εργασίας; «Δεν υπήρχε θέση για βιβλία στη σκέψη μας, στο λεξιλόγιό μας των είκοσι λέξεων: "σήκω", "δουλειά", "φαΐ", "κασμάς" κ.τ.λ.» γράφει ο πολιτικός κρατούμενος του σταλινικού καθεστώτος στη Σιβηρία Βαρλάμ Σαλάμοφ (1907-1982), ο συγγραφέας των Ιστοριών από την Κολιμά και την καταναγκαστική εργασία στα χρυσωρυχεία της.


Οι βιβλιοθήκες του Σαλάμοφ είναι η πρώτη εργατική βιβλιοθήκη της Βόλογκντα των παιδικών του χρόνων, η Βιβλιοθήκη Λένιν στη Μόσχα της φοιτητικής ζωής του, οι βιβλιοθήκες των φυλακών της σιβηρικής εξορίας του. Στο κείμενο Οι βιβλιοθήκες μου (Αγρα, 2014) περιγράφει τις συνθήκες που μετάλλαξαν τη σχέση του με τις βιβλιοθήκες. «Το να διαβάζεις με άλλους παρόντες ήταν για μένα δυσάρεστο, ως και ντροπή αισθανόμουνα· ήταν χειρότερο κι από το να γράφεις ένα αισθηματικό γράμμα μέσα στο ταχυδρομείο» λέει για την αρχική δυσαρέσκεια προς τη μελέτη στον δημόσιο χώρο μιας βιβλιοθήκης. Αργότερα στη Μόσχα, επί δεκατρία χρόνια μελετούσε αναγκαστικά σε μια βιβλιοθήκη για τις εξετάσεις του στο πανεπιστήμιο ενώ το πρωί δούλευε σε βυρσοδεψείο: «Σ' αυτή τη βιβλιοθήκη μεγάλωσα. Εγώ κι οι βιβλιοθηκάριοι μαζί γεράσαμε». Τα βιβλία που αγόραζε ήταν «ελάχιστα, και μόνο βιβλία γνωστά, αγαπημένα, οικεία, σημαντικά».

Ακολούθησαν οι συλλήψεις το 1929 πρώτα, το 1937 έπειτα για «αντιεπαναστατική τροτσκιστική δράση». Η φυλακή της Μπουτίρκα αποδεικνύεται αναγνωστικός παράδεισος, που έχει διαφύγει τους ελέγχους και εκκαθαρίσεις που επιβάλλονταν σε όλες τις βιβλιοθήκες της Ρωσίας. Εκεί ο Σαλάμοφ διαβάζει την απαγορευμένη Ιστορία της άσβηστης σελήνης του Πιλνιάκ και τη Λευκή φρουρά του Μπουλγκάκοφ, διαβάζει τις μελέτες του Ικόφ για τη Διεθνή και τα Απομνημονεύματα του Καζανόβα.

Το διάστημα της καταναγκαστικής εργασίας στα χρυσωρυχεία το μόνο υλικό ανάγνωσης που βρίσκει είναι ένα απόκομμα εφημερίδας μέσα στο οποίο είναι τυλιγμένο ένα σαπούνι. Οταν ύστερα από χρόνια βρίσκει ένα βιβλίο καθαρίζοντας τις παράγκες των φυλακισμένων, διαπιστώνει ότι έχει αποξενωθεί από το διάβασμα. Η επανασύνδεση με το βιβλίο και την ανάγνωση περιγράφεται ως μια διαδικασία σωματική και επώδυνη: «Το κεφάλι μου πονούσε, βούιζε, αλλά τα κατάφερα και ξαναμπήκα στο διάβασμα».

Ελεύθερος πλέον, μετά τον πόλεμο, φεύγει από την Κολιμά παίρνοντας μαζί του τηνΙππεύτρια των κυμάτων του Αλεξάντρ Γκριν και στην περιοχή του Καλίνιν όπου βρίσκει δουλειά, ανακαλύπτει μια εξαιρετική βιβλιοθήκη με Ιψεν και Χάμσουν και Ντοστογέφσκι και Χέμινγκγουεϊ που «με ανάστησε, με όπλισε για τη ζωή ξανά».

Απολαυστικό στη γλαφυρή μετάφραση της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ, το κείμενο έχει όλη την ένταση της άμεσης, εξομολογητικής και καθαρής γραφής του Σαλάμοφ.

Γραμμένο το 1959, είναι μια προσωπική εξιστόρηση και μια μικρή πραγματεία για την ανάγνωση και πώς διαβάζουμε ανάλογα με την ηλικία και τις συνθήκες της ζωής μας, για την οργάνωση των βιβλιοθηκών στη Σοβιετική Ενωση και για τις απειλές που δέχεται το βιβλίο στα ολοκληρωτικά καθεστώτα, για τους επαγγελματίες των βιβλιοθηκών και τον ρόλο τους στη συγκρότηση μιας αξιοδιάβαστης συλλογής, για τη διακίνηση των βιβλίων και την αξιοπιστία των στατιστικών στοιχείων των βιβλιοθηκών.