Επιστήμονες ανακάλυψαν τον τέταρτο μεταδοτικό καρκίνο που γνωρίζει η επιστήμη

Τα ψάρια εμφανίζουν μαύρους όγκους στο δέρμα, στο στόμα και στα αισθητήρια «μουστάκια» που χρησιμοποιούν για να εντοπίζουν την τροφή τους

Έναν νέο τύπο καρκίνου που μεταδίδεται από ζώο σε ζώο εντόπισαν επιστήμονες σε ψάρια γλυκού νερού στη Βόρεια Αμερική.

Πρόκειται μόλις για τον τέταρτο γνωστό τύπο μεταδοτικού καρκίνου, τον πρώτο που καταγράφεται σε ψάρια και τον πρώτο σε περιβάλλον γλυκού νερού.

Η ασθένεια προσβάλλει καφέ γατόψαρα του είδους Ameiurus nebulosus στη λίμνη Μέμφρεμαγκογκ, η οποία εκτείνεται ανάμεσα στην πολιτεία Βερμόντ των ΗΠΑ και τον Καναδά. Τα ψάρια εμφανίζουν μαύρους όγκους στο δέρμα, στο στόμα και στα αισθητήρια «μουστάκια» που χρησιμοποιούν για να εντοπίζουν την τροφή τους.

Η μελέτη, την οποία εκπόνησαν ερευνητές του Πανεπιστημίου του Βερμόντ και δημοσίευσε το επιστημονικό περιοδικό Nature, έδειξε ότι οι όγκοι δεν προκαλούνται από κάποιον ιό, βακτήριο ή ρύπανση. Αντίθετα, τα ίδια τα καρκινικά κύτταρα λειτουργούν ως μολυσματικός παράγοντας και περνούν από το ένα ψάρι στο άλλο.

Αυτό σημαίνει ότι ο καρκίνος ξεκίνησε πιθανότατα από ένα ψάρι και έκτοτε εξαπλώνεται ως ζωντανή σειρά καρκινικών κυττάρων. Μέσα σε λίγα χρόνια είχε προσβάλει έως και το 40% των καφέ γατόψαρων στη λίμνη, ενώ γενετικές αναλύσεις δείχνουν ότι η ίδια ασθένεια έχει εμφανιστεί και σε άλλες περιοχές των ΗΠΑ και του Καναδά.

Πώς εξαπλώνεται από λίμνη σε λίμνη

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι ο καρκίνος έχει ευρεία γεωγραφική εξάπλωση, χωρίς όμως να εμφανίζεται σε όλες τις λίμνες όπου ζει το συγκεκριμένο είδος ψαριού. Στην περιοχή που παρακολουθούν οι βιολόγοι του Βερμόντ, καφέ γατόψαρα υπάρχουν σχεδόν σε 90 λίμνες, αλλά η ασθένεια έχει εντοπιστεί μόνο σε μία.

Αυτό οδηγεί τους επιστήμονες στην υπόθεση ότι η εξάπλωση δεν εξαρτάται μόνο από το περιβάλλον ή από την παρουσία των ψαριών, αλλά κυρίως από τη μεταφορά των καρκινικών κυττάρων από τη μία υδάτινη περιοχή στην άλλη. Πιθανός μηχανισμός θεωρείται η ανθρώπινη δραστηριότητα, για παράδειγμα η μετακίνηση νερού, δολωμάτων ή ψαριών από αλιείς.

Η ίδια μορφή καρκίνου έχει εντοπιστεί σε ψάρια από το Μέιν, το Νιου Χάμσαϊρ, τη Μασαχουσέτη, την Πενσιλβάνια και άλλες πολιτείες των ΗΠΑ, καθώς και σε επαρχίες του Καναδά. Ωστόσο, δεν είναι ακόμη σαφές αν όλες οι περιπτώσεις συνδέονται με μία κοινή αρχική εστία.

Οι όγκοι μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα των ψαριών να τρέφονται, καθώς εμφανίζονται συχνά γύρω από το στόμα και στα αισθητήρια «μουστάκια» τους. Παρά τη μεγάλη συχνότητα της νόσου στη λίμνη Μέμφρεμαγκογκ, ο πληθυσμός των καφέ γατόψαρων παραμένει προς το παρόν μεγάλος και το ποσοστό των κρουσμάτων φαίνεται να έχει σταθεροποιηθεί.

Οι επιστήμονες θεωρούν πιθανό να υπάρχουν και άλλοι μεταδοτικοί καρκίνοι στην άγρια φύση που δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί. Ο εντοπισμός τους απαιτεί γενετική σύγκριση των όγκων με τους οργανισμούς που τους φέρουν, μια διαδικασία που σπάνια εφαρμόζεται συστηματικά σε άγρια ζώα.

Ανοιχτό το ζήτημα των μέτρων προστασίας

Οι ισχύοντες κανόνες απαγορεύουν στους αλιείς να μεταφέρουν δολώματα και νερό από τη λίμνη Μέμφρεμαγκογκ. Θεσπίστηκαν για να εμποδίζουν την εξάπλωση χωροκατακτητικών ειδών και όχι ειδικά τη μεταφορά καρκινικών κυττάρων.

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι οι κανόνες αυτοί ίσως χρειαστεί να επανεξεταστούν, ιδιαίτερα εάν αποδειχθεί ότι η ασθένεια μεταφέρεται με αλιευτικό εξοπλισμό, νερό ή ζωντανά ψάρια. Προς το παρόν, πάντως, δεν υπάρχουν σχετικές προειδοποιητικές πινακίδες στα σημεία από τα οποία μπαίνουν οι βάρκες στη λίμνη.

Για τον εντοπισμό νέων κρουσμάτων, η ερευνητική ομάδα εξετάζει ακόμη και φωτογραφίες που ανεβάζουν ερασιτέχνες αλιείς σε εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης. Οι εικόνες ψαριών με χαρακτηριστικούς μαύρους όγκους μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να χαρτογραφήσουν την εξάπλωση της νόσου σε περιοχές όπου δεν γίνονται συστηματικές δειγματοληψίες.

Η ανακάλυψη ενισχύει την εκτίμηση ότι οι μεταδοτικοί καρκίνοι ίσως δεν είναι τόσο σπάνιοι όσο θεωρούνταν μέχρι σήμερα, αλλά απλώς παραμένουν δύσκολο να εντοπιστούν στην άγρια φύση.

Με πληροφορίες από Forbes