Λογαριασμοί ρεύματος - Γιατί υπάρχει μικρό καλάθι για μείωση των τιμών
Στο περιθώριο βάζει η κυβέρνηση τα άμεσα μέτρα της Ε.Ε. για αποκλιμάκωση χρεώσεων δικτύων και φορολογίας
Χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα για τους Έλληνες καταναλωτές φαίνεται πως θα είναι η εφαρμογή των πιο άμεσων δράσεων που προτείνει η Κομισιόν στο πλαίσιο του πρόσφατου σχεδίου δράσης για οικονομικά προσιτή ενέργεια, παραδεχόμενη -επιτέλους- το πολύ υψηλό ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις και στη μετά τις κρίσεις εποχή.
Η μείωση στις χρεώσεις δικτύου δεν είναι τόσο απλή υπόθεση, καθώς, όπως αναφέρει και η Κομισιόν, ενώ απαιτείται σημαντικό κεφάλαιο για επενδύσεις στον εκσυγχρονισμό και στην επέκταση του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας, που θα διευκολύνει την ανάπτυξη των ΑΠΕ, τον εξηλεκτρισμό και τις νέες ανάγκες της βιομηχανικής και επιχειρηματικής ζήτησης, την ίδια στιγμή τα κόστη λειτουργίας του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας αυξάνονται.
Το σχέδιο όμως αναφέρεται σε χρεώσεις δικτύου που δίνουν κίνητρα για την απόδοση του συστήματος και τη χρήση καθαρού ηλεκτρισμού χαμηλότερου κόστους, που θα μπορούσαν να μειώσουν γρήγορα το κόστος λειτουργίας του συνολικού συστήματος. Μάλιστα φέρνει ως παράδειγμα τη μείωση των αναγκών και του κόστους ανακατανομής (re-dispatching), την πιο χαμηλή ζήτηση αιχμής και συνεπώς τις επενδυτικές δαπάνες στο δίκτυο και τελικά τη μείωση των τελών δικτύων στον λογαριασμό σε σχέση με τη μη λήψη μέτρων. Επίσης, επισημαίνεται ότι, δεδομένου του μεγέθους των αναγκαίων επενδύσεων, η κατανομή αυτών σταδιακά με την πάροδο του χρόνου (στα επόμενα έτη) μπορεί να βοηθήσει ώστε το κόστος να παραμείνει συγκρατημένο για τους καταναλωτές.
Για την ελάφρυνση των λογαριασμών προβλέπεται στο σχέδιο χαμηλότερη φορολόγηση στην ηλεκτρική ενέργεια (μαζί με αφαίρεση στοιχείων μη ενεργειακού κόστους) στους λογαριασμούς με την ολοκλήρωση από το Συμβούλιο της αναθεώρησης της Οδηγίας για τη φορολογία της ενέργειας (Energy Taxation Directive) που έχει προταθεί από το 2021 και στοχεύει στην ευθυγράμμιση της φορολογίας των ενεργειακών προϊόντων με τις πολιτικές της Ε.Ε. για την ενέργεια και το κλίμα, στην προώθηση καθαρών τεχνολογιών και στην κατάργηση των παρωχημένων εξαιρέσεων και των μειωμένων συντελεστών που ενθαρρύνουν επί του παρόντος τη χρήση ορυκτών καυσίμων. Σ’ αυτό το πλαίσιο προβλέπεται ότι θα εκδοθεί και μια σύσταση προς τα κράτη-μέλη (τέταρτο τρίμηνο 2025) σχετικά με τον τρόπο που μπορούν να χρησιμοποιήσουν τέτοιες ευελιξίες και να διασφαλιστεί σε όλους τους τομείς ότι η ηλεκτρική ενέργεια φορολογείται λιγότερο από άλλες πηγές ενέργειας, ενώ επιδιώκονται οι μακροπρόθεσμοι στόχοι της απανθρακοποίησης.
Υπενθυμίζεται ότι η νομοθεσία της Ε.Ε. ορίζει έναν ελάχιστο φορολογικό συντελεστή (ΕΦΚ) ύψους 1 ευρώ/μεγαβατώρα για τα νοικοκυριά και 0,5 ευρώ/μεγαβατώρα για τη βιομηχανία, ενώ μπορεί να εφαρμοστεί μειωμένος συντελεστής ΦΠΑ, που επιτρέπεται από την Οδηγία για τον ΦΠΑ και την τροποποιητική Οδηγία του Συμβουλίου, τουλάχιστον 5%. Στη χώρα μας ο ΦΠΑ ρεύματος μειώθηκε επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ στο 6% από 13% (Μάιος 2019). Επιπλέον, προτείνεται εξάλειψη εισφορών που δεν σχετίζονται με την ενέργεια και μετατόπιση των εισφορών που χρηματοδοτούν τις ενεργειακές πολιτικές στον γενικό προϋπολογισμό.
Ωστόσο, οι όποιες αλλαγές στις ελάχιστες φορολογικές εισφορές προϋποθέτουν να συμφωνήσουν και οι 27 και προς το παρόν κάτι τέτοιο δεν έχει επιτευχθεί, δεδομένου ότι οι φόροι συνδέονται και με τα δημοσιονομικά έσοδα. Όπως δήλωσε πρόσφατα ο επίτροπος Ενέργειας Ντ. Γιόργκενσεν, υπάρχει τρόπος να μειώσουμε τις τιμές ενέργειας αύριο -«Να μειώσουμε τους φόρους στην ενέργεια»-, σημειώνοντας ότι η μείωση των φόρων σε ολόκληρη την Ευρώπη στο ελάχιστο θα μπορούσε «να είναι γρήγορη αν θέλαμε».
Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία (Taxfoundation 2024), στην Ε.Ε. οι φορολογικοί συντελεστές για τα νοικοκυριά σε οκτώ χώρες (Φινλανδία, Σουηδία, Δανία, Ολλανδία, Γερμανία, Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία) είναι από υψηλοί έως εξαιρετικά υψηλοί (από 20 έως 108 ευρώ/μεγαβατώρα), η Ελλάδα βρίσκονται σε ένα μεσαίο επίπεδο με 5 ευρώ/μεγαβατώρα, ενώ οι υπόλοιπες χώρες κινούνται από 0 έως 1 ευρώ/μεγαβατώρα. Στην περίπτωση της Ελλάδας η φορολογία στην ηλεκτρική ενέργεια θεωρείται πως βρίσκεται ήδη σε σχετικά χαμηλά επίπεδα, οπότε δεν φαίνεται να υπάρχει πρόθεση για περαιτέρω μείωσή της άμεσα.