Βαρουφάκης, για τις διαρροές του Wikileaks, περί Schauble, ΗΠΑ και Ελλάδα.

Μετά τις διορροές εγγράφων και την δημοσίευση τους απο το Wikileaks, ο Γιάνης Βαρουφάκης συμπληρώνει:

Η Στάση των ΗΠΑ

Καθ’  όλη την περίοδο της υπουργικής μου θητείας, η στάση της κυβέρνησης των ΗΠΑ ήταν σταθερή:

Η Ουάσινγκτον διαφωνούσε κάθετα με την ασκούμενη ευρωπαϊκή οικονομική πολιτική απέναντι στην Ελλάδα αλλά και γενικότερα στην Ευρωζώνη. Όσον αφορά το ελληνικό «πρόβλημα», όπως το χαρακτήριζαν υψηλά ιστάμενοι αμερικανοί ιθύνοντες, διαφωνούσαν έντονα με την άρνηση πως υπήρχε άμεση ανάγκη αναδιάρθρωσης του χρέους, με την εμμονή των ευρωπαϊκών θεσμών στην αυτο-υπονομευόμενη λιτότητα, και με την συνεχιζόμενη προσκώλιση σε εξωφρενικούς στόχους πρωτογενούς πλεονάσματος (πιο συγκερκιμένα, όλοι οι αμερικανοί αξιωματούχοι με τους οποίους συνομίλησα συμφώνησαν με την αρχή πως ο στόχος του πρωτογενούς δεν πρέπει να υπερβαίνει το 1% του ΑΕΠ).

Όμως, παράλληλα, οι ίδιοι αξιωματούχοι μου δήλωναν ότι δεν διατίθενται να παρέμβουν δυναμικά, πέραν παροχής συμβουλών προς Βερολίνο, Βρυξέλλες και Φραγκφούρτη, ως «τίμιοι μεσάζοντες» (honest brokers). Ενδεικτικά, αξιωματούχος των ΗΠΑ μου είπε ευθαρσώς: «Για εμάς ανήκετε στην σφαίρα επιρροής (sphere of influence) του Βερολίνου, κάτι που δεν θα αμφισβητήσουμε».

Διαβάζοντας τα σημειώματα των Wikileaks για την στάση των ΗΠΑ το 2012, ιδίως απέναντι στο Βερολίνο, παρατηρώ πως η αμερικανική κυβέρνηση παρέμεινε συνεπής στην στάση της από τότε: Επικρίνει αλλά δεν παρεμβαίνει.

Το «δίλημμα» του κ. Schäuble

Τα δύο σημειώματα των Wikileaks επιβεβαιώνουν πως ο Wolgang Schäuble, στο τέλος της Άνοιξης του 2012 είχε κατανοήσει το αδιέξοδο των ευρωπαϊκών πολιτικών (τις οποίες ο ίδιος είχε σφυρηλατήσει).

‘Οπως διαβάζουμε στα σημειώματα, ο κ. Schäuble κατανοούσε πως οι πολιτικές λιτότητας και ουσιαστικής απραξίας είχαν φτάσει στο τέλος τους. Ότι ένα Grexit θα αποδομούσε την ευρωζώνη και πως η κα Μέρκελ και ο ίδιος δεν μπορούσαν απλά να συνεχίζουν να αφήνουν την κρίση να σέρνεται. Το «δίλημμα» στο οποίο αναφέρονται τα σημειώματα είχε ως εξής:

(1) Ανακοίνωση της δημιουργίας ενός Ταμείου Απόσβεσης Χρέους (Redemption Fund), το οποίο πρότειναν οι πέντε οικονομικοί σύμβουλοι της κας Μέρκελ

ή

(2) η έξοδος από την Ευρωζώνη των ελλειμματικών χωρών και η παραμονή στο ευρώ μόνο των πλεονασματικών χωρών συν (ίσως) της Γαλλίας.

Είναι προφανές πως ο κ. Schäuble βρισκόταν σε δύσκολη θέση.

Η πρώτη «λύση», το Ταμείο Απόσβεσης δεν υπήρχε πιθανότητα γίνει αποδεκτή από την Ρώμη και την Μαδρίτη. Η κεντρική του ιδέα ήταν η εξής: Οι πλεονασματικές χώρες, κυρίως η Γερμανία, θα έβαζαν «πλάτες» βοηθώντας χώρες όπως η Ιταλία και η Ισπανία για να μειωθούν δραστικά (μέσω, π.χ. γερμανικών εγγυήσεων νέας έκδοσης ομολόγων) τα επιτόκια, έτσι ώστε να μειωθεί το δημόσιο χρέος των χωρών κάτω από το 60% του ΑΕΠ τους εντός είκοσι ετών.

Ως αντάλλαγμα, οι χώρες αυτές θα έπρεπε να αποδεχθούν μονίμως υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα (για την επόμενη εικοσαετία). Με άλλα λόγια, θα έπρεπε να αποδεχθεί η Ιταλία, η Ισπανία κλπ λιτότητα ελληνικών μεγεθών για μια εικοσαετία! Παράλληλα, το σχέδιο αυτό προέβλεπε την δημιουργία Υπερ-ΤΑΙΠΕΔ (ή Ταμεία Πλούτου) σε κάθε χώρα της Περιφέρειας στα οποία θα πέρναγε όλη η περιουσία του δημοσίου τους, υπό διοίκηση επιλεγμένη από το EuroWorkingGroup (ουσιαστικά δηλαδή από το Βερολίνο) με την συμφωνία πως, αν δεν επιτευχθεί ο στόχος της μείωσης του χρέους κάτω από το 60% του ΑΕΠ), τα περιουσιακά αυτά στοιχεία θα πουληθούν με συνοπτικές διαδικασίες.

Πιο απλά, η πρώτη «λύση» που σκεφτόταν ο κ. Schäuble, εκείνη του Ταμείου Απόσβεσης, σήμαινε την αποδοχή από όλη την Ευρωπαϊκή περιφέρεια του Τρίτου Μνημονίου που υπέγραψε η ελληνική κυβέρνηση το καλοκαίρι του 2015. Κάτι τέτοιο ήταν, προφανώς, αδύνατον. Καμία ισπανική ή ιταλική κυβέρνηση δεν θα το αποδεχόταν.

Όσο για την δεύτερη «λύση», εκείνη της συρρίκνωσης της Ευρωζώνης, αξίζει να σημειωθεί ότι πρόκειται για την πάγια άποψη της Bundesbank, της Κεντρικής Τράπεζας της Γερμανίας – η οποία από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, χωρίς ποτέ να αναθεωρήσει την άποψη αυτή, υποστήριζε «Μικρή» Ευρωζώνη από την οποία θα αποκλείονται οι ελλειμματικές χώρες (μια άποψη που δεν «πέρασε» όταν ο Χέλμουτ εκβίασε την συναίνεση της  Bundesbank στο «ευρύ» ευρώ ως αντίτιμο για την επανένωση των Γερμανιών).

Ουσιαστικά, ο κ. Schäuble, δεν μιλούσε στην κα Μέρκελ περί διλήμματος για το πως θα σωθεί η Ευρωζώνη. Το δίλημμα που της έθετε, εν έτει 2012, ήταν Τρίτο Ελληνικό Μνημόνιο για όλη την Περιφέρεια ή διάλυση της Ευρωζώνης και επιστροφή στις προτάσεις της Bundesbank. Αυτό επιβεβαιώνουν τα δύο σημειώματα που έφεραν στο φως τα Wikileaks.

Τι συνέβη τελικά; Ούτε το ένα ούτε το άλλο. Τελικά, έδωσε την τρίτη «λύση» ο κ. Ντράγκι ο οποίος, σε συνεννόηση με την κα Μέρκελ, άνοιξε τους κρουνούς της ΕΚΤ και κατεύνασε την κρίση των αγορών χρέους (ομολόγων) οδηγώντας την κρίση σε «μετάσταση» από τις χρηματαγορές στην πραγματική οικονομία (π.χ. καθίζηση των ιδιωτικών επενδύσεων ακόμα και στην Γερμανία). Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Η χαμένη ελληνική ευκαιρία του 2012

Διαβάζοντας τα σημειώματα αυτά είναι δύσκολο να καταπολεμήσει κανείς το αίσθημα θυμού απέναντι στην απώλεια άλλης μιας ευκαιρίας από την ελληνική κυβέρνηση της εποχής εκείνης. Ακόμα κι ο κ. Schäuble τελούσε υπό πανικό για τα ανεξέλεγκτα αποτελέσματα ενός Grexit – διαβάστε τα σημειώματα και θα δείτε. Εκείνη την στιγμή, η κυβέρνηση των Αθηνών είχε την ευχέρεια να απαιτήσει λυτρωτικές παρεμβάσεις στο 2ο Μνημόνιο – π.χ. αναδιάρθρωση χρέους, χαμηλά πρωτογενή, ξεκαθάρισμα των κόκκινων δανείων με δημουργία bad bank. Αντ’ αυτού, η νέα τότε κυβέρνηση αποφάσισε να μην χρησιμοποιήσει τον πανικό του κ. Schäuble και να ασκηθεί στην τακτική του υποδειγματικού κρατούμενου. Οι ίδιοι πολιτικοί που τότε επέτρεπαν στους κ.κ. Schäuble και Ντράγκι να κάνουν τις κινήσεις που ακύρωναν την διαπραγματευτική ισχή της Ελλάδας είναι οι πολιτικοί που, όταν εμείς αρχίσαμε τον αγώνα της διαπραγμάτευσης με ότι είχε μείνει από τα διαπραγματευτικά χαρτιά της χώρας που εκείνοι χάρισαν στην τρόικα, μας επιτέθηκαν επειδή πηγαίναμε στην διαπραγμάτευση με μικρή διαπραγματευτική δύναμη.

Η ντροπή της Ευρώπης, η αποδυνάμωση της Αμερικής

Στο τέλος των σημειωμάτων που παρουσιάσαν τα Wikileaks διαβάζω ότι ο κ. Schäuble, ο Γάλλος Πρόεδρος και άλλοι ευρωπαίοι αξιωματούχοι εναπόθεσαν τις ελπίδες τους στην ανάπτυξη των... ΗΠΑ. Αφού οι ίδιοι έκαναν ό,τι ήταν ανθρωπίνως δυνατόν να στείλουν σε ιστορικά χαμηλά τις ευρωπαϊκές επενδύσεις, και να πνίξουν τα οποιαδήποτε σκιρτήσματα ανάπτυξης, γύριζαν το κεφάλι τους προς την Αμερική ελπίζοντας για το από εκεί θαύμα. Παράλληλα, ερχόταν η επιβεβαίωση πως η Ουάσινγκτον δεν ένιωθε αρκετά ισχυρή για να τους επιβάλει αλλαγή πολιτικής. Έτσι αποτυπώνεται η δυστοκία του διεθνούς καπιταλισμού: Μια ανόητη Ευρώπη, μια αδύναμη Αμερική.