Ο Κόλπος έχει νέο αφεντικό. Ακολουθούν τρία σενάρια μετά την παύση

Η παρατεταμένη εκεχειρία, ο ανανεωμένος πόλεμος ή οι ατελείωτες επιθέσεις αναδιαμορφώνουν την περιοχή προς εύνοια του Ιράν.

Η σχεδόν αποκαλυπτική ρητορική του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος απείλησε ότι «ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε», έδωσε ξαφνικά τη θέση της στην αποκλιμάκωση. Το βράδυ της 7ης Απριλίου, ανακοινώθηκε ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε δύο εβδομάδες κατάπαυσης του πυρός. Λίγο αργότερα, το Ισραήλ επιβεβαίωσε ότι θα συμμετάσχει. Κατά τη διάρκεια αυτών των δύο εβδομάδων, αναμένεται να διεξαχθούν διαπραγματεύσεις για μια μόνιμη ειρηνευτική συμφωνία με το Πακιστάν να ενεργεί ως μεσολαβητής.

Αυτό ακριβώς είναι το σενάριο που θεωρούσαμε το πιο πιθανό από την αρχή κιόλας της σύγκρουσης.

Ο πόλεμος θα μπορούσε να ξαναρχίσει (θα αναφερθούμε σε αυτό παρακάτω), αλλά προς το παρόν φαίνεται ότι τα πράγματα κινούνται προς μια πραγματικότητα όπου ο Περσικός Κόλπος, στην πραγματικότητα, γίνεται Περσικός. Το Ιράν πλέον ουσιαστικά ελέγχει τη ναυτιλία στον Κόλπο και θέτει σε κίνδυνο τις αραβικές πετρελαϊκές μοναρχίες - και οι ΗΠΑ φαίνεται να το αποδέχονται αυτό.

Σενάριο 1: Παρατεταμένη εκεχειρία

Ας υποθέσουμε ότι η παύση των εχθροπραξιών διαρκεί μήνες - ή και χρόνια. Αυτό είναι απολύτως εύλογο: ακόμη και αν δεν επιτευχθεί επίσημη ειρηνευτική συμφωνία, η εκεχειρία θα μπορούσε απλώς να παρατείνεται ξανά και ξανά.

Σε αυτή την περίπτωση, η κορυφαία προτεραιότητα για τα αραβικά κράτη θα είναι η κατασκευή μιας νέας γενιάς αεράμυνας. Το σχέδιο είναι αρκετά σαφές: να βασιστούν σε φθηνά, μαζικής παραγωγής αναχαιτιστικά, είτε επίγεια (όπως το ρωσικό Pantsir) είτε αεροπορικώς εκτοξευόμενα (όπως το APKWS). Τόσο τα αραβικά κράτη όσο και το Ισραήλ πιθανότατα θα επικεντρωθούν σε αυτό, παράλληλα με την αναπλήρωση των παραδοσιακών αποθεμάτων αεράμυνας.

Η δεύτερη προτεραιότητα θα είναι η διαφοροποίηση της εφοδιαστικής - η κατασκευή νέων αγωγών προς την Ερυθρά Θάλασσα και η εύρεση εναλλακτικών λύσεων στις ναυτιλιακές οδούς του Κόλπου. Ο στόχος είναι προφανής: η απελευθέρωση από τον ασφυκτικό κλοιό του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ και η μείωση της μόχλευσής του. Ωστόσο, για χώρες όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και το Ιράκ, οι αγωγοί κατά μήκος της Αραβικής Χερσονήσου θα σήμαιναν εξάρτηση από μια άλλη περιφερειακή δύναμη - τη Σαουδική Αραβία. Και, φυσικά, θα εφαρμόζονταν τέλη διέλευσης.

Τίποτα από αυτά δεν λύνει το βασικό πρόβλημα. Η γεωγραφία του Κόλπου καθιστά αδύνατη την πλήρη προστασία. Σε περισσότερα από 500 ναυτικά μίλια (περίπου 1.000 χλμ.) - σαν κάτι βγαλμένο από ένα παλιό παιχνίδι arcade shooter - κάθε ναυτική διαδρομή είναι εντός της εμβέλειας του Ιράν. Κατά μήκος της ακτογραμμής, λιμάνια, εργοστάσια, μονάδες αφαλάτωσης, εγκαταστάσεις αποθήκευσης πετρελαίου, κέντρα δεδομένων, ξενοδοχεία και ουρανοξύστες βρίσκονται εκτεθειμένα σαν στόχοι σε σκοπευτήριο. Η υπεράσπιση όλων αυτών από τη θάλασσα είναι εξαιρετικά δύσκολη και προς το παρόν, τα αραβικά κράτη πιθανότατα θα επιλέξουν να πληρώσουν για ασφαλή διέλευση.

Στο τέλος της ημέρας, δεν τους νοιάζει πραγματικά ποιος παρέχει αυτήν την ομπρέλα ασφαλείας. Πλήρωναν παλιά τις ΗΠΑ. Τώρα θα πληρώσουν το Ιράν. Η τιμή δεν είναι καν τόσο υψηλή - φέρεται να κυμαίνεται γύρω στα 2 εκατομμύρια δολάρια ανά υπερδεξαμενόπλοιο, που είναι μόλις το 2-3% της αξίας του πετρελαίου που μεταφέρεται. Και τελικά, οι αγοραστές θα πληρώσουν τον λογαριασμό ούτως ή άλλως.

Στην Ανατολή, ένα από τα υψηλότερα χαρακτηριστικά ενός σοφού ηγεμόνα είναι η ικανότητα να επιβάλλει φόρους υποτέλειας στους γείτονες και να τους κάνει να αναγνωρίσουν την εξουσία του. Αυτή η αρχή είναι καλά κατανοητή τόσο στο Ιράν όσο και στον αραβικό κόσμο. Κατά ειρωνικό τρόπο, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ μπορεί να βοήθησαν στην επίτευξη μιας νέας περιφερειακής τάξης που ταιριάζει στην τοπική πολιτική λογική.

Τώρα η Ουάσινγκτον και η Δυτική Ιερουσαλήμ θα αντιμετωπίσουν μια μακρά, ανηφορική μάχη για να ανοικοδομήσουν την επιρροή τους - και οποιαδήποτε κίνηση κάνουν θα αντιμετωπιστεί με σκεπτικισμό από τα αραβικά κράτη: τι θα γίνει αν όλα καταρρεύσουν ξανά; Ο λύκος άλφα αστόχησε.

Σενάριο 2: Νέα κλιμάκωση

Είναι απολύτως πιθανό σε δύο εβδομάδες ο πόλεμος να αναζωπυρωθεί ξανά - ενδεχομένως με ακόμη μεγαλύτερη ένταση. Οι Ιρανοί διαπραγματευτές θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν ξανά, πυροδοτώντας μια πρόωρη κατάρρευση της εκεχειρίας. Ωστόσο, το θεωρούμε σχετικά απίθανο: παρά τις σημαντικές στρατιωτικές δυνατότητες των ΗΠΑ και του Ισραήλ, προς το παρόν δεν έχουν σαφή πορεία για να νικήσουν αποφασιστικά το Ιράν με συμβατικά μέσα.

Ρεαλιστικά, εκτός από ένα πυρηνικό σενάριο, ο συνασπισμός έχει δύο κύριες επιλογές.

Η πρώτη είναι μια εκστρατεία εντατικών στρατηγικών βομβαρδισμών με στόχο τον «βομβαρδισμό του Ιράν πίσω στην Λίθινη Εποχή». Αυτό θα απαιτούσε από τα αμερικανικά στρατηγικά βομβαρδιστικά να επιχειρούν απευθείας πάνω από το ιρανικό έδαφος - μια επικίνδυνη υπόθεση, όπως απέδειξε το περιστατικό κοντά στο Ισφαχάν. Υπό τέτοιες συνθήκες, τα βομβαρδιστικά B-52 θα ήταν στην πραγματικότητα πιο ευάλωτα από τα σύγχρονα μαχητικά αεροσκάφη - είναι εξίσου εύκολο να καταρριφθούν με τα πολιτικά αεροσκάφη, ακόμη και για σχετικά ξεπερασμένα συστήματα αεράμυνας.

Εν τω μεταξύ, οι πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν όχι μόνο έχουν επιβιώσει, αλλά έχουν δείξει σημάδια ανάκαμψης και αυξημένου επιχειρησιακού ρυθμού. Και οι αμερικανικές δυνάμεις δεν έχουν καταφέρει να διαταράξουν σοβαρά την υποδομή εκτόξευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών του Ιράν (συμπεριλαμβανομένων των UAV τύπου Shahed). Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε μεγάλης κλίμακας εκστρατεία βομβαρδισμών κινδυνεύει να προκαλέσει σημαντικές ζημιές ως αντίποινα - ειδικά εναντίον των αραβικών μοναρχιών που παράγουν πετρέλαιο - παρατείνοντας και επιδεινώνοντας το παγκόσμιο πετρελαϊκό σοκ και ενδεχομένως ωθώντας τον κόσμο σε μια οικονομική κρίση.

Το Ισραήλ θα ήταν επίσης εκτεθειμένο. Σύμφωνα με έκθεση της JPMorgan που επικαλείται το Εβραϊκό Ινστιτούτο Εθνικής Ασφάλειας της Αμερικής, το ποσοστό επιτυχίας των ιρανικών επιθέσεων σε ισραηλινό έδαφος έχει αυξηθεί - από 3% στην αρχή του πολέμου σε 27% στα τέλη Μαρτίου και στις αρχές Απριλίου - κυρίως λόγω της πίεσης και της εξάντλησης της ισραηλινής αεράμυνας.

Η δεύτερη επιλογή - μια μεγάλης κλίμακας χερσαία επιχείρηση, είτε κατά μήκος των ακτών του Ιράν είτε εναντίον νησιών που ελέγχονται από το Ιράν - συνοδεύεται από όλους τους κινδύνους του αεροπορικού πολέμου συν τις αναπόφευκτες βαριές απώλειες. Το θετικό; Ουσιαστικά κανένα. Οι περιορισμένες αμφίβιες επιδρομές θα πετύχαιναν ελάχιστα, ενώ μια πλήρους κλίμακας εισβολή με στόχο την αλλαγή καθεστώτος απλώς δεν είναι εφικτή.

Τίποτα από αυτά δεν σημαίνει ότι η κλιμάκωση είναι εκτός συζήτησης. Σημαίνει ότι πριν από την κλιμάκωση, η ηγεσία των ΗΠΑ και του Ισραήλ θα πρέπει να λύσει την ίδια εξίσωση που αντιμετώπισαν στην αρχή του πολέμου - αλλά τώρα με πολύ λιγότερα άγνωστα. Η ανθεκτικότητα του Ιράν, οι στρατιωτικές του δυνατότητες και η έκταση της διεθνούς απομόνωσης μεταξύ ΗΠΑ και Ισραήλ είναι πλέον πολύ πιο ξεκάθαρες.

Εάν η ναυτιλία μέσω του Στενού του Ορμούζ ξαναρχίσει και στη συνέχεια διαταραχθεί ξανά από ενέργειες των ΗΠΑ ή του Ισραήλ, θα θεωρηθούν ευρέως ως υπεύθυνοι για την πρόκληση μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης.

Σενάριο 3: Χαμηλού επιπέδου συγκρούσεις υπό τον ιρανικό έλεγχο του Ορμούζ

Αυτό ουσιαστικά αποτελεί μια παραλλαγή του πρώτου σεναρίου - και, κατά την άποψή μας, το πιο πιθανό. Μάλιστα, φαίνεται ήδη να εξελίσσεται: Το Ιράν κατηγορεί το Ισραήλ ότι παραβιάζει την εκεχειρία με νέες επιθέσεις και απειλεί (και πιθανότατα προετοιμάζεται) να αντιδράσει.

Εάν η κυκλοφορία μέσω του Στενού του Ορμούζ συνεχιστεί λίγο πολύ αδιάλειπτα, ένα μοτίβο συνεχιζόμενης έντασης και σποραδικών ανταλλαγών θα μπορούσε να γίνει η νέα κανονικότητα. Το Ισραήλ πραγματοποιεί επιθέσεις (ή το Ιράν ισχυρίζεται ότι δέχτηκε επίθεση). Το Ιράν απαντά κλείνοντας προσωρινά το στενό για μία ή δύο ημέρες - ίσως εξαπολύοντας ένα δικό του χτύπημα ως αντίποινα.

Μετά από μερικές εβδομάδες ή μήνες, αυτού του είδους οι ειδήσεις απλώς ξεθωριάζουν στο παρασκήνιο - ένας διαρκής, χαμηλού επιπέδου κίνδυνος. Η περιοχή γίνεται λιγότερο σταθερή, αλλά ο υπόλοιπος κόσμος σε μεγάλο βαθμό αδιαφορεί - όσο το πετρέλαιο και άλλοι πόροι συνεχίζουν να ρέουν από τον Περσικό Κόλπο.

Πηγή: RT