Ο πόλεμος λαβώνει τους κόκκινους καπιταλιστές
Προσέχουν πολύ τις δηλώσεις τους για την επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον του Ιράν οι κυβερνητικοί αξιωματούχοι της Κίνας. Καταγγέλλουν ως «παράνομες» τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, μιλούν για «δολοφονία ηγέτη κυρίαρχου κράτους» και για «υποκίνηση σε αλλαγή καθεστώτος», αλλά... ώς εκεί.
Αποφεύγουν να στοχοποιήσουν προσωπικά τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος πάλι ξεσάλωσε γράφοντας στο Truth Social ότι «Δεν θα υπάρξει συμφωνία με το Ιράν εκτός από την ΑΝΕΥ ΟΡΩΝ ΠΑΡΑΔΟΣΗ!», έβγαλε άχρηστες τις χερσαίες επιχειρήσεις και διαβεβαίωσε (οραματικά...) ότι σύντομα θα γίνει πράξη «η επιλογή ενός ΜΕΓΑΛΟΥ/ΜΕΓΑΛΩΝ & ΑΠΟΔΕΚΤΟΥ/ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ Ηγέτη/Ηγετών» που θα κάνει το Ιράν «ΞΑΝΑ ΜΕΓΑΛΟ».
Οι βόμβες πέφτουν σαν το χαλάζι, το Ισραήλ έχει εισβάλει πάλι στον Λίβανο και μεγάλες αεροναυτικές δυνάμεις συρρέουν στην ευρύτερη περιοχή ενώ τα στενά του Ορμούζ είναι κλειστά. Την ίδια ώρα, η αιματηρή σύρραξη λαβώνει γεωπολιτικά και οικονομικά τους κόκκινους καπιταλιστές.
Προηγήθηκε ένας δύσκολος χρόνος ο οποίος στιγματίστηκε από τον «πόλεμο των δασμών» που εξαπέλυσε ο αχαλίνωτος πρόεδρος των ΗΠΑ (και) στις κινεζικές εξαγωγές. Σήμερα η Κίνα βλέπει την ενεργειακή της ασφάλεια και το εμπόριό της να απειλούνται από την αμερικανο-ισραηλινή εισβολή.
Το Πεκίνο ούτε θέλει ούτε μπορεί να παρέμβει στρατιωτικά στη Μέση Ανατολή -τα αμυντικά συστήματα και τα drones που έχει πουλήσει στο Ιράν είναι μέτριας ποιότητας- ενώ έχει τουλάχιστον δύο σοβαρές γεωστρατηγικές προτεραιότητες. Πρώτον, τον κλοιό γύρω από την Ταϊβάν και τη ζοφερή (για τον πλανήτη) προοπτική κινεζικής απόβασης στο νησί. Και, δεύτερον, τον μαραθώνιο εκσυγχρονισμό των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων με τους δύο εκατομμύρια ένστολους, με χρονικό ορίζοντα το 2030.
Στο Ιράν πλήττεται επίσης ο ρόλος της Κίνας ως έγκυρου διαμεσολαβητή που, για παράδειγμα, στις 10 Μαρτίου 2023 αποκατέστησε τις σχέσεις Σαουδικής Αραβίας - Ιράν με τη Συμφωνία του Πεκίνου.
Υπερδύναμη; Οχι ακριβώς
Πλήττεται όμως πρωτίστως η εικόνα της Κίνας ως επίδοξης υπερδύναμης. Και στη Βενεζουέλα στις αρχές του 2026 και τώρα στο Ιράν, το Πεκίνο βρέθηκε στο περιθώριο ως απλός παρατηρητής, ανίκανο να βοηθήσει δύο κράτη από τα οποία αγοράζει πετρέλαιο και βρίσκονταν, υποτίθεται, στη σφαίρα επιρροής του.
Με το θεοκρατικό καθεστώς της Τεχεράνης μάλιστα οι Κινέζοι είχαν υπογράψει με τυμπανοκρουσίες το 2021 Συμφωνία Στρατηγικής Συνεργασίας που προέβλεπε κινεζικές επενδύσεις 400 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε βάθος 25ετίας, με αντάλλαγμα σταθερή ροή ιρανικού πετρελαίου, ακόμα και «ξαναβαπτισμένου» ως δήθεν προερχόμενου από τρίτες χώρες, όπως η Μαλαισία - για τον φόβο των οικονομικών κυρώσεων.
«Σήμερα η Κίνα προσπαθεί να παρουσιαστεί ως υπεύθυνο αντίβαρο απέναντι στις ΗΠΑ. Αλλά σε επίπεδο στρατιωτικής ισορροπίας οι Αμερικανοί δείχνουν τι σημαίνει πραγματικά να είσαι υπερδύναμη: την ικανότητα να επιβάλλεις τη θέλησή σου και αλλαγές σε μέτωπα σε όλο τον πλανήτη» εξηγεί ο Φίλιπ Σέτλερ-Τζόουνς, αναλυτής του βρετανικού Royal United Services Institute.
Το Πεκίνο, υποστηρίζει, «δεν είναι υπερδύναμη στο ίδιο επίπεδο με την Αμερική, παρά την οικονομική του επιρροή». Διότι δεν διαθέτει στρατιωτική ισχύ ικανή να προστατεύσει τους φίλους του από ενέργειες όπως η απαγωγή του Μαδούρο ή η επίθεση στο Ιράν.
Τα πετρελαϊκά αποθέματα της Κίνας αρκούν για να λειτουργήσει η ενεργοβόρος οικονομία της χώρας για τουλάχιστον τρεις μήνες. Ωστόσο η εξάρτησή της από τις μοναρχίες του Περσικού Κόλπου για την αγορά αργού πετρελαίου είναι μεγαλύτερη από την αντίστοιχη εξάρτησή της από το Ιράν. Το ένα στα δύο βαρέλια που εισάγει η Κίνα προέρχεται από αραβικά κράτη, ενώ το ποσοστό του ιρανικού πετρελαίου είναι λιγότερο από 20%.
Πολεμοκαπηλία και αστάθεια
Από την άλλη πλευρά, το Πεκίνο δεν θα έβλεπε με καλό μάτι την απώλεια της, έστω προβληματικής, «στρατηγικής συνεργασίας» με την Τεχεράνη. Το ερευνητικό κέντρο του Πανεπιστημίου Κολούμπια των ΗΠΑ δημοσίευσε έκθεση που υποστηρίζει ότι σήμερα υπάρχουν περισσότερα από 46 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου αποθηκευμένα σε πλωτές εγκαταστάσεις στην Ασία κι ακόμη περισσότερα σε δεξαμενές τελωνείων στα κινεζικά λιμάνια Νταλιάν και Τζουσάν.
Η νέα κρίση στη Μέση Ανατολή προσφέρει σε ορισμένους στη χώρα-εταιρεία «Λαϊκή Κίνα» την ευκαιρία να κάνουν προπαγάνδα παρουσιάζοντας τις ΗΠΑ ως τον πολεμοκάπηλο του πλανήτη. Ηδη οι κινεζικές ένοπλες δυνάμεις έχουν αναρτήσει τέτοια σχόλια στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ωστόσο, η ύπαρξη ενός τόσο απρόβλεπτου παράγοντα όπως μια πολεμική ανάφλεξη διαρκείας στο «βενζινάδικο του πλανήτη» προκαλεί μεγάλη ανησυχία στο Πεκίνο.
«Δεν νομίζω ότι η Κίνα θέλει έναν κόσμο που να κυριαρχείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αλλά δεν θέλει ούτε έναν κόσμο όπου οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι παράγοντας τόσο μεγάλης αστάθειας» εξηγεί ο καθηγητής Κέρι Μπράουν, υπεύθυνος κινεζικών σπουδών στο King’s College του Λονδίνου.