«Ποιος ΚΑΠηλεύεται τα χρήματα της ΚΑΠ;»
Μια ελάχιστη μειονότητα πλούσιων γαιοκτημόνων και βιομηχανικών παραγωγών απορροφά τη μερίδα του λέοντος από τις επιδοτήσεις της Ε.Ε. που προέρχονται από την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ). Σύμφωνα με στοιχεία για τις πληρωμές της ΚΑΠ που συγκέντρωσε η Greenpeace, το πλουσιότερο 1% των δικαιούχων λαμβάνει έως και το 40% των κονδυλίων που καταβάλλονται σε ορισμένες χώρες.
Στην Ελλάδα επικρατούν αντίστοιχες ανισότητες. Ενώ τα μεσαίας προς μεγάλης κλίμακας αγροκτήματα αποτελούν μόνο το 12% των καλλιεργούμενων ιδιοκτησιών, λαμβάνουν το 34% των επιδοτήσεων άμεσων ενισχύσεων. Η νέα μελέτη «Who CAPtures the cash?» (σε ελεύθερη ερμηνεία «Ποιος ΚΑΠηλεύεται τα χρήματα της ΚΑΠ;») από το ευρωπαϊκό γραφείο της Greenpeace διαπιστώνει ότι ορισμένοι από τους πλουσιότερους ανθρώπους στην Ευρώπη λαμβάνουν τεράστια ποσά από τις εισφορές των φορολογουμένων σε έξι χώρες της Ε.Ε.: Τσεχία, Δανία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία και Ισπανία.
Ο όμιλος AGROFERT του (εντολοδόχου) πρωθυπουργού της Τσεχίας Andrej Babiš, ο μεγαλύτερος γαιοκτήμονας της Ιταλίας, Bonifiche Ferraresi, καθώς και η οικογένεια Moltke στη Δανία συγκαταλέγονται στους μεγαλύτερους μεμονωμένους αποδέκτες δημόσιων πόρων. Μόνο τα χρήματα που δόθηκαν από την ΚΑΠ στον όμιλο AGROFERT του Babiš (16,6 εκατομμύρια ευρώ το 2024) θα μπορούσαν να διατεθούν καλύτερα αν, για παράδειγμα, στήριζαν έως και 7.703 μικρά αγροκτήματα ώστε να χρησιμοποιούν το νερό πιο αποδοτικά (με βάση το μέσο κόστος που προκύπτει από δημοσιευμένα στοιχεία και συγκεντρώθηκαν από το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκής Περιβαλλοντικής Πολιτικής).
Η Ολλανδία παρουσιάζει την πιο ακραία συγκέντρωση μεταξύ των χωρών που αναλύθηκαν, με μόλις το 1% των δικαιούχων να λαμβάνει το 40% των επιδοτήσεων της ΚΑΠ. Στο σύνολο των έξι χωρών, το 10% λαμβάνει κατά μέσο όρο τα δύο τρίτα των επιδοτήσεων, ενώ το 20% λαμβάνει περίπου τα τέσσερα πέμπτα.
Η ΚΑΠ αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο του προϋπολογισμού της Ε.Ε. Τα τελευταία χρόνια, η συγκέντρωση των επιδοτήσεων έχει τροφοδοτήσει μια ανησυχητική τάση εξαφάνισης των μικρών αγροκτημάτων στην Ευρώπη, με δύο εκατομμύρια εμπορικά αγροκτήματα (το 44%) είτε να κλείνουν είτε να πιέζονται να ανέβουν κλίμακα, περνώντας σε βιομηχανικά επίπεδα παραγωγής.
Σύμφωνα με την Greenpeace, στην Ελλάδα, υπό τη σκιά του σκανδάλου ΟΠΕΚΕΠΕ, επικρατούν αντίστοιχες ανισότητες. Ενώ τα μεσαίας προς μεγάλης κλίμακας αγροκτήματα αποτελούν μόνο το 12% των καλλιεργούμενων ιδιοκτησιών, λαμβάνουν το 34% των επιδοτήσεων άμεσων ενισχύσεων από την ΚΑΠ και παράλληλα η χώρα έχασε το 31% των αγροκτημάτων της. Η μείωση αφορά αποκλειστικά τα αγροκτήματα μικρής κλίμακας, που έχουν συρρικνωθεί κατά 37%, παραμένουν ωστόσο η ραχοκοκαλιά της ελληνικής γεωργίας, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 88% των αγροκτημάτων της χώρας το 2021.
Η βιομηχανοποίηση και η συγκέντρωση στα χέρια λίγων έχουν οδηγήσει τον κλάδο σε όλο και λιγότερα και πιο μεγάλα βιομηχανικά αγροκτήματα.
Αν και η Ελλάδα έχει ακόμα λίγα αγροκτήματα βιομηχανικής κλίμακας (με οικονομική απόδοση πάνω από 250.000 ευρώ), ο αριθμός τους έχει σαφώς αυξηθεί (+59%) από 540 σε 860. Από αυτά, υπήρχαν μόνο 40 αγροκτήματα βιομηχανικής κλίμακας με οικονομική απόδοση πάνω από 500.000 ευρώ ανά έτος το 2007, ενώ το 2021 ήταν ήδη 300.
Γενικά, το σύνολο των ετήσιων μονάδων εργασίας στη γεωργία στην Ελλάδα έχει μειωθεί σημαντικά, κατά 42% μεταξύ 2007 και 2021. Η μείωση αυτή καταγράφηκε ως επί το πλείστον σε αγροκτήματα μικρής κλίμακας (-53%), ενώ οι θέσεις εργασίας στα αγροκτήματα μεσαίας προς μεγάλης κλίμακας διπλασιάστηκαν (101%).
Εξάλλου, ενώ η μεγάλη πλειονότητα (88%) των ελληνικών αγροκτημάτων είναι μικρής κλίμακας, ελέγχουν μόνο το 61% των ζώων εκτροφής (υπολογισμένα σε μονάδες ζωικού κεφαλαίου ή LSU) και το 41% της γεωργικής γης (ή χρησιμοποιούμενης γεωργικής έκτασης - UAA).
Καθώς οι κυβερνήσεις της Ε.Ε., η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο βρίσκονται τώρα σε διαπραγματεύσεις για τον επόμενο προϋπολογισμό της Ε.Ε., ο οποίος περιλαμβάνει και το σύστημα γεωργικών επιδοτήσεων, η Greenpeace ζητά η νέα ΚΑΠ να καταργήσει σταδιακά τις άμεσες ενισχύσεις με βάση την έκταση της καλλιεργούμενης γης, να δώσει προτεραιότητα στην εισοδηματική στήριξη των αγροκτημάτων με την υψηλότερη οικολογική και κοινωνική αξία, να εφαρμόσει φθίνουσα κλίμακα και ανώτατα όρια στις επιδοτήσεις της ΚΑΠ και –έως το τέλος της τρέχουσας περιόδου προγραμματισμού της ΚΑΠ– να διαθέσει τουλάχιστον το 50% του προϋπολογισμού της για δράσεις που αφορούν το περιβάλλον και το κλίμα.
Παράλληλα, καλεί την ελληνική κυβέρνηση να στηρίξει μια νέα ΚΑΠ που θα αποκαταστήσει τη βαθιά αδικία στην καρδιά του σημερινού συστήματος επιδοτήσεων, θα διασφαλίσει ότι η στήριξη φτάνει σε αυτούς που την έχουν πραγματικά ανάγκη, δηλαδή τους μικρούς αγρότες σε επισφαλή οικονομική κατάσταση και αυτούς που είτε ήδη εφαρμόζουν είτε σκοπεύουν να εφαρμόσουν αγρο-οικολογικές βιώσιμες πρακτικές.
Πηγή: efsyn