Το πραγματικό μοντέλο της Κίνας
Η διαρκής φόρμουλα του Πεκίνου για πλούτο και δύναμη
Πριν από μια δεκαετία, οι σχεδιαστές στο Πεκίνο παρουσίασαν το Made in China 2025, ένα φιλόδοξο σχέδιο για την ανάληψη της ηγεσίας στις βιομηχανίες του μέλλοντος. Το σχέδιο προσδιόρισε δέκα τομείς για επενδύσεις, συμπεριλαμβανομένης της ενέργειας, των ημιαγωγών, του βιομηχανικού αυτοματισμού και των υλικών υψηλής τεχνολογίας. Στόχος του ήταν η αναβάθμιση της μεταποίησης της Κίνας σε αυτούς και άλλους τομείς, η μείωση της εξάρτησης της χώρας από τις εισαγωγές και τις ξένες εταιρείες και η βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των κινεζικών εταιρειών στις παγκόσμιες αγορές. Ο πρωταρχικός στόχος ήταν να μετατραπεί η Κίνα σε τεχνολογικό ηγέτη και να μετατραπούν οι εθνικές εταιρείες-πρωταθλητές της Κίνας σε παγκόσμιες. Η κυβέρνηση υποστήριξε αυτό το όραμα με τεράστια οικονομική υποστήριξη, δαπανώντας το ένα έως δύο τοις εκατό του ΑΕΠ κάθε χρόνο σε άμεσες και έμμεσες επιδοτήσεις, φθηνές πιστώσεις και φορολογικές ελαφρύνσεις.
Η Κίνα έχει σημειώσει τεράστια επιτυχία σε αυτές τις προσπάθειες. Δεν ηγείται μόνο παγκοσμίως στα ηλεκτρικά οχήματα και την παραγωγή ενέργειας από καθαρές τεχνολογίες, αλλά κυριαρχεί επίσης στα drones, τον βιομηχανικό αυτοματισμό και άλλα ηλεκτρονικά προϊόντα. Το δέσμευσή της σε μαγνήτες σπάνιων γαιών οδήγησε σε μια γρήγορη εμπορική συμφωνία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Οι κινεζικές εταιρείες βρίσκονται σε καλό δρόμο για να κατακτήσουν τα πιο εξελιγμένα τεχνολογικά αγαθά που παράγονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ευρώπη και άλλα μέρη της Ασίας.
Κι όμως, το μοντέλο της Κίνας εξακολουθεί να έχει πολλούς σκεπτικιστές. Η άφθονη χρηματοδότηση, επισημαίνουν, έχει οδηγήσει σε σπατάλη και διαφθορά. Έχει δημιουργήσει κλάδους στους οποίους δεκάδες ανταγωνιστές κατασκευάζουν παρόμοια προϊόντα και αγωνίζονται να αποκομίσουν κέρδος. Ο αποπληθωρισμός που προκύπτει κάνει τις εταιρείες επιφυλακτικές ως προς την πρόσληψη νέου προσωπικού ή την αύξηση των μισθών, οδηγώντας σε χαμηλότερη καταναλωτική εμπιστοσύνη και ασθενέστερη ανάπτυξη. Η οικονομία της Κίνας, η οποία κάποτε φαινόταν έτοιμη να ξεπεράσει αυτήν των Ηνωμένων Πολιτειών ως η μεγαλύτερη στον κόσμο, έχει βυθιστεί σε επιβράδυνση και μπορεί να μην φτάσει ποτέ την αμερικανική σε συνολική παραγωγή.
Αυτά τα προβλήματα δεν είναι ασήμαντα. Αλλά είναι σοβαρό λάθος να πιστεύουμε ότι είναι αρκετά μεγάλα για να εκτροχιάσουν την τεχνολογική δυναμική της Κίνας. Η βιομηχανική πολιτική του Πεκίνου πέτυχε όχι μόνο επειδή οι σχεδιαστές επέλεξαν τους σωστούς τομείς και τους επιδοτούσαν. Λειτούργησε επειδή το κράτος δημιούργησε την βαθιά υποδομή που χρειαζόταν για να γίνει μια ανθεκτική τεχνολογική δύναμη. Δημιούργησε ένα οικοσύστημα καινοτομίας με επίκεντρο την ισχυρή ηλεκτρική ενέργεια και τα ψηφιακά δίκτυα και δημιούργησε ένα τεράστιο εργατικό δυναμικό με προηγμένες γνώσεις στον τομέα της μεταποίησης. Ας το πούμε μια τεχνολογική στρατηγική που περιλαμβάνει όλα τα παραπάνω. Αυτή η προσέγγιση επέτρεψε στην Κίνα να αναπτύξει νέες τεχνολογίες και να τις αναπτύξει ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη χώρα. Το μοντέλο της είναι απίθανο να εκτροχιαστεί από την αργή οικονομική ανάπτυξη ή τις κυρώσεις των ΗΠΑ.