The Expla-in Project - Πού κατέληξαν τα δεδομένα των υποκλοπών στην Πολωνία και γιατί μας ενδιαφέρει στην Ελλάδα;

Η ισραηλινή εταιρεία που πούλησε το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus στην προηγούμενη κυβέρνηση της Πολωνίας αποκαλύφθηκε ότι είχε πρόσβαση στο υλικό των υποκλοπών. Μέχρι την αποκάλυψη η διαχείριση της υπόθεσης θύμιζε μια άλλη ιστορία, ελληνικού ενδιαφέροντος.

Το 2021, μέσα από έρευνες πρώτα του Citizen Lab και αργότερα της Διεθνούς Αμνηστίας, επιβεβαιώθηκαν οι μολύνσεις με το κατασκοπευτικό λογισμικό Pegasus των κινητών τηλεφώνων των ανώτερων στελεχών του κόμματος του Ντόναλντ Τουσκ που τότε ηγούνταν της αντιπολίτευσης στην Πολωνία. Στη λίστα των στόχων που σταδιακά θα μεγάλωνε, περιλαμβάνονταν επίσης εισαγγελείς, δημοσιογράφοι, συνδικαλιστές και πολλοί ακόμα.

Οι πρώτες ενδείξεις για χρήση του λογισμικού στην Πολωνία είχαν προκύψει ήδη το 2018, χωρίς όμως να προχωρήσει περισσότερο η διερεύνηση.

Η κυβέρνηση του PiS απασχόλησε συχνά τη διεθνή κοινότητα για πολιτικές της όπως η απαγόρευση των εκτρώσεων και η σκληρή αντιμεταναστευτική της στάση ως μέρος της ομάδας του Βίσεγκραντ, για μια σωρεία σκανδάλων με πρωταγωνιστές κυβερνητικά στελέχη, αλλά και για βαριές κατηγορίες που αφορούν τη διακυβέρνηση της χώρας που εκτείνονταν από την καταστολή της ελευθεροτυπίας και τον έλεγχο της δικαστικής εξουσίας, μέχρι απόπειρες εκλογικής νοθείας.

Όπως ήταν αναμενόμενο, με το που αποδείχθηκε η χρήση του Pegasus στην Πολωνία, η κυβέρνηση αρχικά έσπευσε να αρνηθεί ότι είχε προμηθευτεί το λογισμικό και επιτέθηκε στους οργανισμούς που αποκάλυψαν τις επιμολύνσεις.

Μετά, αποκαλύφθηκε ότι η πολωνική κυβέρνηση είχε πράγματι αγοράσει το λογισμικό, με τον Κατσίνσκι να λέει χαρακτηριστικά «δεν θα μπορούσαμε να μην το έχουμε» και να διαβεβαιώνει ότι χρησιμοποιήθηκε μόνο για την καταπολέμηση του εγκλήματος – κάτι που δεν ίσχυε.

Το Pegasus βρέθηκε στην αιχμή της σχετικής τεχνολογίας καθώς πρόκειται για ένα λογισμικό της κατηγορίας zero-click, που δεν χρειάζεται δηλαδή κάποια διάδραση του χρήστη, όπως το κλικάρισμα ενός λινκ, για να μολύνει τη συσκευή.

Έρευνες στον πολωνικό τύπο αποκάλυψαν ότι η συμφωνία για την αγορά του λογισμικού είχε κλείσει το 2017 όταν στο περιθώριο της συνάντησης των αρχηγών των κρατών του Βίσεγκραντ, η Μπεάτα Ζίντλο πραγματοποίησε συνάντηση με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Εκτιμάται ότι τις ίδιες ημέρες συμφωνήθηκε και η αγορά του Pegasus από την Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν.

Τα ίχνη της ταχείας διάδοσής του ανά τον κόσμο θορύβησαν μεταξύ άλλων το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που συνέστησε την επιτροπή PEGA, δανειζόμενη το όνομα της από το όνομα του λογισμικού, αν και το πεδίο της έρευνάς της αφορούσε όλα τα συναφή κατασκοπευτικά λογισμικά, μεταξύ των οποίων και το Predator που εντοπίστηκε στην Ελλάδα.

Η κυβέρνηση Κατσίνσκι αρνήθηκε να συναντηθεί με τους εκπροσώπους της επιτροπής κατά την επίσκεψή τους στην Πολωνία, ενώ παράλληλα οι εισαγγελικές αρχές της χώρας φάνηκαν μάλλον απρόθυμες να προχωρήσουν με τη διερεύνηση της υπόθεσης.

Όπως είχε δηλώσει σε συνέντευξη Τύπου η ευρωβουλεύτρια που πρωταγωνίστησε στην επιτροπή PEGA, Σόφι Ιν’τ Βελντ, η χρήση κατασκοπευτικών λογισμικών από κυβερνήσεις των κρατών-μελών για πολιτική επιρροή δεν επηρεάζει μόνο σε εθνικό επίπεδο, αλλά και σε ευρωπαϊκό, καθώς ορίζει ποιοι θα συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.

Με την αλλαγή της κυβέρνησης το 2023 και την ανάδειξη του Ντόναλντ Τουσκ στην πρωθυπουργία της Πολωνίας, ξεκίνησε η διερεύνηση της υπόθεσης σε εξεταστική επιτροπή του κοινοβουλίου, στην οποία στελέχη της προηγούμενης κυβέρνησης επιχείρησαν να αποφύγουν να καταθέσουν. Με την ολοκλήρωση των διαδικασιών της, η υπόθεση πια παίρνει τη δικαστική οδό.

Ωστόσο, οι αποκαλύψεις δεν σταματούν και φαίνεται πως παίρνουν ακόμα πιο ανησυχητική τροπή, καθώς πρόσφατα η εισαγγελική έρευνα βρήκε ότι η τότε ισραηλινή εταιρεία NSO –σήμερα έχει περάσει στα χέρια αμερικανών επενδυτών– που εμπορευόταν το λογισμικό, είχε και πρόσβαση στις πληροφορίες που συλλέγονταν από αυτό.

Κοινώς, τα προϊόντα των υποκλοπών στην Πολωνία έφταναν στο Ισραήλ, την ίδια στιγμή που από την ίδια τη σύμβαση πώλησης το Pegasus ήταν κλειδωμένο για στόχους στη Ρωσία, τη Λευκορωσία και τη Βόρεια Κορέα. Σε βίντεο που δημοσίευσε στα κοινωνικά δίκτυα, ο Τουσκ χαρακτήρισε την όλη υπόθεση «έγκλημα κατά της πολιτείας» και «το μεγαλύτερο σκάνδαλο από την πτώση του κομμουνισμού».

Υπενθυμίζεται ότι έκθεση του Citizen Lab το περασμένο καλοκαίρι αποκάλυψε ότι το κινητό τηλέφωνο του πρώην ευρωβουλευτή Στέλιου Κούλογλου μολύνθηκε τουλάχιστον δύο φορές από το λογισμικό Pegasus την περίοδο που ο ίδιος συμμετείχε στην επιτροπή PEGA. Τον Σεπτέμβριο μάλιστα, κατέθεσε μήνυση εναντίον της εταιρείας NSO, εκπροσωπούμενος από τον δικηγόρο Ζαχαρία Κεσσέ, που εκπροσώπησε τα θύματα της κατασκοπείας στην πρόσφατη δίκη για το Predator.

«Η υπόθεση του Pegasus στην Πολωνία δείχνει τι θα γίνει στην Ελλάδα το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα» δήλωσε την Πέμπτη ο Ζαχαρίας Κεσσές στην εκπομπή «Μαινάδες» του Mega News Radio 104.6. «Είναι τρομακτικές οι ομοιότητες και δείχνει και μια αλληλουχία γεγονότων η οποία είναι βέβαιο ότι θα γίνει και εδώ».