Το μυστικό σχέδιο βοήθειας της Ρωσίας στο Ιράν

Εμπιστευτικό έγγραφο που περιήλθε πρόσφατα στην κατοχή του Economist, αποκαλύπτει πως η Μόσχα πρότεινε στο Ιράν την παροχή drones που δεν μπορούν να παρεμποδιστούν ηλεκτρονικά, καθώς και εκπαίδευση για τη χρήση τους εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο και πιθανώς σε άλλες περιοχές

Οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στον πόλεμο εναντίον του Ιράν για πολλούς λόγους και ένας από τους σημαντικότερους φαίνεται να είναι η αποτελεσματικότητα των ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Σύμφωνα με εμπιστευτικό έγγραφο που περιήλθε στην κατοχή του Economist, η Ρωσία φέρεται να πρότεινε στο Ιράν την παροχή drones που δεν μπορούν να παρεμποδιστούν ηλεκτρονικά, καθώς και εκπαίδευση για τη χρήση τους εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στον Περσικό Κόλπο και πιθανώς σε άλλες περιοχές. Μέχρι πρόσφατα, γράφει ο Εconomist, ήταν κοινή πεποίθηση ότι το Κρεμλίνο περιοριζόταν κυρίως στην παροχή πληροφοριών που βοηθούσαν το Ιράν να στοχεύει αμερικανικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.

Το συγκεκριμένο έγγραφο, όμως, αποτελεί την πρώτη σαφή ένδειξη ότι η Μόσχα ενδέχεται να εξετάζει και την αποστολή προηγμένων οπλικών συστημάτων σε σημαντικές ποσότητες, ικανών να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες τόσο στις ΗΠΑ όσο και στους συμμάχους τους. Το σχέδιο, όπως περιγράφεται στο έγγραφο, περιλαμβάνει την αποστολή 5.000 drones μικρής εμβέλειας με οπτική ίνα – τα οποία είναι παρόμοια με εκείνα που χρησιμοποιούνται στον πόλεμο στην Ουκρανία – καθώς και άγνωστου αριθμού drones μεγαλύτερης εμβέλειας τα οποία καθοδηγούνται μέσω δορυφόρου. Προβλέπεται, ταυτόχρονα, η εκπαίδευση ιρανών χειριστών για την αξιοποίηση αυτών των συστημάτων.

Το σχέδιο αυτό, σύμφωνα με τον Economist, αποτυπώνεται σε μια δεκασέλιδη πρόταση της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών της Ρωσίας (GRU), η οποία περιλαμβάνει διαγράμματα και χάρτες, μεταξύ των οποίων και απεικονίσεις νησιών κοντά στις ιρανικές ακτές. Αν και το έγγραφο δεν φέρει ημερομηνία, εκτιμάται ότι συντάχθηκε κατά τις πρώτες εβδομάδες της σύγκρουσης, όταν υπήρχε σοβαρό ενδεχόμενο ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ να διατάξει χερσαία επιχείρηση κατά του Ιράν, ενδεχομένως για την κατάληψη στρατηγικών σημείων όπως το νησί Χαργκ, ένα πολύ σημαντικό κέντρο εξαγωγής πετρελαίου.

Δεν υπάρχουν, ωστόσο, αποδείξεις ότι το σχέδιο υλοποιήθηκε ή ότι τα drones παραδόθηκαν τελικά στο Ιράν. Πηγές πληροφοριών από την περιοχή, στις οποίες ο Economist έδειξε το σχέδιο, το θεωρούν ρεαλιστικό, αν και δεν μπορούν να επιβεβαιώσουν την αυθεντικότητά του. Ο ειδικός σε θέματα ρωσικών υπηρεσιών πληροφοριών Χρίστο Γκρόζεφ επισήμανε ότι το περιεχόμενο της πρότασης συνάδει με άλλες ενδείξεις ότι η GRU επιδιώκει να ενισχύσει τη ρωσική υποστήριξη προς το Ιράν στον πόλεμό του με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Ηδη, σημειώνει ο Economist, υπάρχουν ενδείξεις ενίσχυσης της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών. Στα τέλη Μαρτίου, δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών ανέφεραν ότι η Ρωσία ετοιμαζόταν να στείλει στο Ιράν βελτιωμένες εκδόσεις drones τύπου Shahed, τα οποία είχε αρχικά προμηθευτεί από το Ιράν το 2022. Οι νέες αυτές εκδόσεις διαθέτουν καλύτερες δυνατότητες αποφυγής και μεγαλύτερη μεταφορική ικανότητα, χωρίς όμως να αλλάζουν ριζικά την ισορροπία δυνάμεων. Αντίθετα, τα drones με οπτική ίνα θεωρούνται ιδιαίτερα καινοτόμα. Στον πόλεμο της Ουκρανίας έχουν δημιουργήσει εκτεταμένες «γκρίζες ζώνες», όπου κάθε κίνηση οχημάτων ή στρατιωτών μπορεί να στοχοποιηθεί με ακρίβεια.

Σε αντίθεση με τα συμβατικά drones που βασίζονται σε ραδιοσήματα και μπορούν να δεχτούν παρεμβολές, αυτά καθοδηγούνται μέσω καλωδίου που ξετυλίγεται κατά την πτήση τους, καθιστώντας τα σχεδόν απρόσβλητα από ηλεκτρονικά αντίμετρα. Παρόμοια συστήματα, γράφει ο Economist, έχουν ήδη εμφανιστεί και στον Λίβανο, όπου χρησιμοποιούνται από τη Χεζμπολάχ για επιθέσεις κατά ισραηλινών δυνάμεων. Ισραηλινοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι τα drones αυτά προέρχονται από το Ιράν και τους Φρουρούς της Επανάστασης, χωρίς όμως να διευκρινίζουν αν η τεχνολογία έχει ρωσική προέλευση. Το δεύτερο σκέλος του σχεδίου αφορά drones μεγάλης εμβέλειας με δορυφορική καθοδήγηση και χρήση του συστήματος Starlink.

Η Ρωσία έχει ήδη αξιοποιήσει τέτοια μέσα στην Ουκρανία για τον εντοπισμό και την αποφυγή ή καταστροφή αντιαεροπορικών συστημάτων. Πριν από λίγους μήνες, ο Ελον Μασκ περιόρισε τη χρήση του Starlink από τις ρωσικές δυνάμεις, επιτρέποντας πρόσβαση μόνο σε εγκεκριμένους χρήστες. Το ρωσικό σχέδιο υπονοεί ότι τα drones αυτά θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν στη Μέση Ανατολή, όπου δεν ισχύουν οι ίδιοι περιορισμοί, έστω και προσωρινά. Το τρίτο στοιχείο της πρότασης αφορά την εκπαίδευση προσωπικού, σύμφωνα με τον Economist. Προτείνεται η στρατολόγηση χειριστών ανάμεσα στους περίπου 10.000 ιρανούς φοιτητές που φοιτούν σε ρωσικά πανεπιστήμια, καθώς και από άλλες κοινότητες, όπως Τατζίκοι ή μέλη της αλαουιτικής μειονότητας στη Συρία.

Οι υποψήφιοι, γράφει ο Economist, προτείνεται να περνούν από διαδικασίες ελέγχου για να διασφαλιστεί η αφοσίωσή τους. Στο έγγραφο, σημειώνει ο Economist, φαίνεται ότι το κύριο σενάριο που απασχολούσε τους συντάκτες του ήταν μια πιθανή αμερικανική αποβατική επιχείρηση, είτε για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ είτε για την κατάληψη στρατηγικών στόχων. Τα αμερικανικά αποβατικά σκάφη θεωρούνται ιδιαίτερα ευάλωτα σε επιθέσεις drones λόγω της χαμηλής ταχύτητάς τους. Ενα από τα διαγράμματα παρουσιάζει πώς ομάδες drones θα μπορούσαν να εκτοξευθούν ταυτόχρονα από κρυφές θέσεις, πλήττοντας έναν αποβατικό στόλο. Παρότι σήμερα ένα τέτοιο σενάριο φαίνεται λιγότερο πιθανό, στις αρχές του πολέμου αποτελούσε σοβαρή ανησυχία.

Το έγγραφο επισημαίνει, ανάμεσα στα άλλα, ότι η Ρωσία, ήδη βαθιά εμπλεκόμενη στον πόλεμο στην Ουκρανία, διαθέτει περιορισμένους πόρους για να στηρίξει το Ιράν. Παράλληλα, αναγνωρίζει ότι μια τέτοια εμπλοκή ενέχει πολιτικούς και στρατιωτικούς κινδύνους. Η παροχή περιορισμένης βοήθειας θα μπορούσε να περιπλέξει σημαντικά τις αμερικανικές επιχειρήσεις, χωρίς να εκθέσει άμεσα τη Ρωσία. Το σχέδιο υπογραμμίζει ότι μια τέτοια στρατηγική θα μπορούσε να διατηρήσει τη ρωσική εμπλοκή αφανή, αποφεύγοντας μια ανοιχτή σύγκρουση με τις Ηνωμένες Πολιτείες.