Μπορεί το αυτοκίνητό μας να γίνει κατάσκοπος;

Τον κίνδυνο κατασκοπείας, αλλά και σαμποτάζ από «τρύπες» στο λογισμικό των νέων, υψηλής τεχνολογίας οχημάτων, επισημαίνουν οι Financial Times. Αν ο εγκέφαλος ενός αυτοκινήτου δεν είναι αδιαπέραστος, τότε προκύπτουν διάφορα ζητήματα για τον ρόλο του

Τα σύγχρονα αυτοκίνητα δεν είναι πια απλώς μηχανές με ρόδες, αλλά κινούμενοι υπολογιστές γεμάτοι αισθητήρες, κάμερες και λογισμικό. Oσο αυξάνεται η συνδεσιμότητα, τόσο μεγαλώνει και o κίνδυνος μιας επίθεσης: ποιος έχει πρόσβαση στα δεδομένα που συλλέγει το όχημα και ποιος ελέγχει τις ενημερώσεις του; Σύμφωνα με τους Financial Times, οι απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δεν είναι πάντα καθησυχαστικές – και οι συνέπειες μπορεί να είναι πολύ πιο σοβαρές από μια απλή παραβίαση της ιδιωτικότητας. Σε άρθρο του στους FT, ο Κρις Μίλερ, συγγραφέας του βραβευμένου βιβλίου «Chip War», περιγράφει πώς οι «έξυπνες» δυνατότητες των σύγχρονων οχημάτων δημιουργούν ένα νέο, εν πολλοίς ανεξερεύνητο πεδίο κινδύνων.

Ενα αυτοκίνητο υψηλής τεχνολογίας διαθέτει «δεκάδες κάμερες, ραντάρ και αισθητήρες λέιζερ που καταγράφουν ό,τι συμβαίνει γύρω του», ενώ συχνά περιλαμβάνει μικρόφωνα και εσωτερικές κάμερες. Οπως σημειώνει, «η κυβερνοασφάλεια γύρω από όλα αυτά τα συστήματα είναι, στην καλύτερη περίπτωση, ασαφής». Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Σύμφωνα με το έγκυρο φύλλο, ο νορβηγός ερευνητής Τορ Ιντστοϊ εξέτασε ένα νέο κινεζικής κατασκευής ηλεκτρικό όχημα και διαπίστωσε ότι «το 90% των δεδομένων που συνέλεγε το αυτοκίνητο μεταφερόταν σε διακομιστές στην Κίνα». Οι κίνδυνοι κατασκοπείας είναι προφανείς, όμως, όπως τονίζει ο Μίλερ, «το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η πιθανότητα σαμποτάζ».

Σε μια άλλη έρευνα, νορβηγοί πανεπιστημιακοί οδήγησαν κινεζικής κατασκευής λεωφορείο βαθιά μέσα σε ένα ορυχείο για να το μελετήσουν χωρίς σύνδεση στο διαδίκτυο. Παρ’ όλα αυτά εντόπισαν δυνατότητα απομακρυσμένης πρόσβασης στο σύστημα διαχείρισης της μπαταρίας. Παρόμοιες «δυνατότητες» έχουν εξεταστεί από τις Αρχές σε Δανία και Βρετανία. Ο Μίλερ σημειώνει στο άρθρο του ότι «η πρώτη χώρα που έλαβε μέτρα για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων ήταν η Κίνα. Το Πεκίνο επιβάλλει περιορισμούς στη μεταφορά των δεδομένων των αυτοκινήτων, εκτός από τους άτυπους περιορισμούς σχετικά με τις περιοχές (της χώρας) όπου μπορούν να κυκλοφορούν τα αυτοκίνητα της Tesla. Ωστόσο, όταν οι ΗΠΑ ακολούθησαν το παράδειγμά της Κίνας, απαγορεύοντας εξαρτήματα συνδεσιμότητας και αυτονομίας (με προέλευση από την Κίνα), πολλοί στην Ευρώπη θεώρησαν ότι οι Αμερικανοί ήταν παρανοϊκοί»…

Αυτό έχει αρχίσει να αλλάζει. Σύμφωνα με έκθεση του πολωνικού think tank, OSW, οι χώρες της Ευρώπης αρχίζουν να αντιμετωπίζουν τα αυτοκίνητα και ως ζήτημα (εθνικής) ασφάλειας. Η Πολωνία φέρεται να ετοιμάζεται να απαγορεύσει την είσοδο κινεζικών οχημάτων σε στρατιωτικές βάσεις, ενώ στη Βρετανία το υπουργείο Αμυνας έχει προειδοποιήσει αξιωματούχους «να μην κάνουν ευαίσθητες συζητήσεις μέσα σε αυτοκίνητα με κινεζικά ηλεκτρονικά». Παρά ταύτα, συνεχίζει ο Κρις Μίλερ στους Financial Times, επιφανείς φωνές από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη έχουν καλωσορίσει τις κινεζικές επενδύσεις στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας. Μάλιστα, οι παραδοσιακοί κατασκευαστές αυτοκινήτων ελπίζουν ότι οι κοινοπραξίες με τις κινεζικές εταιρείες θα αναζωογονήσουν την τεχνολογία τους.

Ακόμη και ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δείχνει θετική στάση απέναντι στις κινεζικές επενδύσεις στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας. «Αν θέλουν να έρθουν και να κτίσουν ένα εργοστάσιο και να προσλάβουν εσάς, τους φίλους σας και τους γείτονές σας, αυτό θα είναι υπέροχο», δήλωσε ο Τραμπ σε ομιλία του στο Detroit Economic Club τον Ιανουάριο. Η ηγεσία της Κίνας –που επιδιώκει να αποσπάσει παραχωρήσεις πριν από την επικείμενη σύνοδο κορυφής με τον Τραμπ τον Απρίλιο– ενδέχεται να ζητήσει τη χαλάρωση των αμερικανικών κανόνων για τα συνδεδεμένα αυτοκίνητα. «Αυτό θα ήταν λάθος» υποστηρίζει ο Μίλερ. «Αυτοί οι περιορισμοί παρέχουν στην αμερικανική κυβέρνηση και στις αμερικανικές εταιρείες έναν σημαντικό μοχλό πίεσης».

Στην Ευρώπη, οι Βρυξέλλες ήλπιζαν ότι οι δασμοί που επέβαλαν στα κινεζικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα θα έδιναν χώρο στις ευρωπαϊκές εταιρείες να καλύψουν τη διαφορά. Ωστόσο, οι δασμοί δεν εμπόδισαν τους γερμανούς κατασκευαστές αυτοκινήτων να αναθέσουν ακόμη περισσότερο τον σχεδιασμό του λογισμικού και των τσιπ τους σε κινεζικές εταιρείες. Το αποτέλεσμα είναι ότι ακόμη και τα αυτοκίνητα ευρωπαϊκής κατασκευής έχουν «ενσωματωμένα τρωτά σημεία», όπως αποκαλεί ο Μίλερ το σύνολο των κινδύνων που περιγράφει. Στο δημοσίευμα περιγράφεται ακόμη το γεγονός ότι οι κινεζικές εταιρείες αυτόνομης οδήγησης χρησιμοποιούν πλέον αμαξώματα ευρωπαϊκής κατασκευής –αποφεύγοντας έτσι τους ευρωπαϊκούς δασμούς– και τα συνδυάζουν με κινεζικούς αισθητήρες και λογισμικό για να αναπτύξουν ρομποταξί σε όλη την Ευρώπη.

Η Ευρώπη παρέχει τα αμαξώματα, η Κίνα παρέχει τους εγκεφάλους. Από την άλλη πλευρά, οι περιορισμοί των ΗΠΑ για την κινεζική τεχνολογία έχουν οδηγήσει ορισμένες κινεζικές εταιρείες να μοιραστούν την τεχνογνωσία και την πνευματική ιδιοκτησία τους με αμερικανικές. Οπως περιγράφει την κατάσταση ο Κρις Μίλερ στους Financial Times, οι Κινέζοι γνωρίζουν ότι πρέπει να μεταφέρουν τεχνολογία στα χέρια των Αμερικανών, οι οποίοι στη συνέχεια θα ελέγχουν όλες τις ενημερώσεις λογισμικού. Ετσι, η υπεροχή της Αμερικής στην τεχνολογία αυτοκινήτων ενισχύεται. «Η Ευρώπη, αντίθετα, μόλις που συμμετέχει στον αγώνα» επισημαίνει στο άρθρο του. Κατά τον Μίλερ, οι περιορισμοί στη συνδεσιμότητα, και όχι οι δασμοί, είναι η πιο ισχυρή πηγή επιρροής των ΗΠΑ στην παγκόσμια αυτοκινητοβιομηχανία. Διότι έχουν ενισχύσει τη θέση των ΗΠΑ, ενώ η προσέγγιση της Ευρώπης, η οποία δίνει προτεραιότητα στους δασμούς, έχει εντείνει την εξάρτησή της από την Κίνα σε κρίσιμα συστήματα.