Εντός της Ουκρανίας, ο πόλεμος με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίων των ρωσικών υποδομών επεκτείνεται

Η μαζική παραγωγή, οι επιθέσεις μεγάλης εμβέλειας και οι εξελισσόμενες τακτικές αναδιαμορφώνουν το πεδίο της μάχης και επιβάλλουν μια επανεξέταση των στρατηγικών αεράμυνας.

Στα τέλη Μαρτίου και στις αρχές Απριλίου, η Ουκρανία εξαπέλυσε μια σειρά από επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον των λιμένων της Βαλτικής στο Ουστ-Λούγκα και το Πριμόρσκ, καθώς και εναντίον τερματικών σταθμών πετρελαίου στα νότια της χώρας στην πόλη Νοβοροσίσκ. Αυτή ήταν σαφώς μια προσπάθεια να διαταραχθεί η ικανότητα της Ρωσίας να εξάγει πετρελαϊκά προϊόντα. Επιπλέον, οι Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας (AFU) έχουν στοχεύσει άλλες ρωσικές περιοχές για να προκαλέσουν περαιτέρω ζημιές στη βιομηχανία πετρελαίου και φυσικού αερίου και να επιβαρύνουν το δίκτυο αεράμυνας της Ρωσίας που έχει ως αποστολή την προστασία κρίσιμων υποδομών.

Δεδομένης της τρέχουσας παγκόσμιας κατάστασης, η αύξηση των εξαγωγών πετρελαϊκών προϊόντων θα παρείχε στη Ρωσία τα απαραίτητα έσοδα. Αυτά τα έσοδα θα μπορούσαν να βοηθήσουν στην αντιστάθμιση των απωλειών από τις δυτικές κυρώσεις και στη σταθεροποίηση της οικονομικής ανάπτυξης. Φυσικά, αυτά τα πρόσθετα έσοδα θα ωφελούσαν επίσης το στρατιωτικοβιομηχανικό σύμπλεγμα της Ρωσίας, γεγονός που αναμφίβολα γνωρίζει το Κίεβο.

Οι εντατικοποιημένες επιθέσεις της Ουκρανίας στις ρωσικές υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου, ιδίως στους τερματικούς σταθμούς εξαγωγής, στοχεύουν στη μείωση της εξαγωγικής ικανότητας της Ρωσίας. Ένας δευτερεύων στόχος μπορεί να είναι η επιρροή της αφήγησης των μέσων ενημέρωσης, επιδεικνύοντας τις ενισχυμένες δυνατότητες κρούσης της AFU. Ο τρίτος στόχος περιλαμβάνει την εξάντληση των αποθεμάτων πυραύλων των συστημάτων πυραυλικής άμυνας της Ρωσίας μέσω μαζικών επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Αλλά πώς ακριβώς αυτά τα drones φτάνουν σε στόχους βαθιά μέσα στη Ρωσία - και τι σημαίνει αυτό για το μέλλον της αεράμυνας;

Διαδρομές, τακτικές και τεχνολογικό πλεονέκτημα

Τον Μάρτιο του 2026, η AFU σημείωσε ρεκόρ στη χρήση drones μεγάλης εμβέλειας. Σύμφωνα με δυτικές πηγές, η Ουκρανία ανέπτυξε πάνω από 7.000 drones. Αυτό κατέστη δυνατό χάρη στη μαζική παραγωγή σχετικά φθηνών drones διαφόρων τύπων, με εμβέλεια έως και 1.500 χλμ. Αξίζει να σημειωθεί ότι το κόστος αυτών των drones είναι αρκετά χαμηλό και η Ουκρανία δεν αντιμετωπίζει έλλειψη εξαρτημάτων, καθώς οι κυρώσεις και άλλοι περιορισμοί δεν εμποδίζουν αυτήν την αλυσίδα εφοδιασμού. Η κατασκευή drones μπορεί να είναι αποκεντρωμένη, με κάποια παραγωγή ενδεχομένως να λαμβάνει χώρα εκτός Ουκρανίας. Η τελική συναρμολόγηση πιθανότατα πραγματοποιείται σε διάφορες εγκαταστάσεις σε διάφορες τοποθεσίες, μεταμφιεσμένες σε συνηθισμένα κέντρα παραγωγής ή logistics. Σαφώς, η μαζική παραγωγή drones είναι μια σημαντική κρατική βιομηχανική προσπάθεια που περιλαμβάνει και εμπορικές εταιρείες.

Ενώ οι διαδρομές πτήσης των drones από την Ουκρανία προς το Νοβοροσίσκ δεν εγείρουν ερωτήματα, οι διαδρομές μέσω των οποίων τα drones έφτασαν σε τοποθεσίες τόσο απομακρυσμένες από την Ουκρανία όσο το Ουστ-Λούγκα στη βόρεια περιοχή του Λένινγκραντ της Ρωσίας παραμένουν λιγότερο σαφείς.

Υπάρχουν αρκετές υποθέσεις σχετικά με τις διαδρομές πτήσης των ουκρανικών drones. Μια υποθετική διαδρομή εκτείνεται από τη βόρεια Ουκρανία, πάνω από ρωσικό έδαφος κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Λευκορωσίας έως την περιοχή του Λένινγκραντ και στη συνέχεια προς τα λιμάνια της Βαλτικής. Αυτή η διαδρομή υποστηρίζεται από δεδομένα σχετικά με τις ειδοποιήσεις αεροπορικής επιδρομής στη δυτική Ρωσία και διάφορες αναφορές. Η χρήση του εναέριου χώρου της Λευκορωσίας είναι θεωρητικά δυνατή, ωστόσο η Λευκορωσία διαθέτει ένα ισχυρό σύστημα αεράμυνας και ανίχνευσης. Εάν τα drones παραβιάσουν τον εναέριο χώρο της, φαίνεται πιθανό να αναφερθούν τέτοια περιστατικά.

Χάρτης των διαδρομών πτήσης των μη επανδρωμένων αεροσκαφών των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας που επιχειρούν προς την κατοικία του Προέδρου της Ρωσικής Ομοσπονδίας στις 28 Δεκεμβρίου 2025

Ακριβώς δίπλα

Υπάρχει επίσης μια άλλη ενδιαφέρουσα υπόθεση: τα drones μπορεί να ακολουθούν μια κυκλική διαδρομή μέσω της Πολωνίας και των χωρών της Βαλτικής και στη συνέχεια να πετούν πάνω από τα ουδέτερα νερά της Βαλτικής Θάλασσας για να προσεγγίσουν τα λιμάνια από τη θάλασσα. Η απουσία συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας εδάφους-αέρος πάνω από τη θάλασσα προσδίδει κάποια αξιοπιστία σε αυτή τη θεωρία, ειδικά λαμβάνοντας υπόψη τις αναφορές για συντριβές drones στις χώρες της Βαλτικής και στη Φινλανδία. Είναι επίσης πολύ πιθανό οι χώρες του ΝΑΤΟ να επιτρέπουν την δρομολόγηση drones μέσω της επικράτειάς τους. Ωστόσο, αυτή η θεωρία δεν διαθέτει επαρκή υποστηρικτικά στοιχεία και η απάντηση του ρωσικού Υπουργείου Εξωτερικών ήρθε μόνο λίγες ημέρες αργότερα και δεν περιελάμβανε ουσιαστικές λεπτομέρειες.

Ακριβώς δίπλα

Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες εξελίξεις στα αυτόνομα συστήματα πλοήγησης, φαίνεται πιο πιθανό τα drones να δρομολογήθηκαν μέσω ρωσικού εδάφους, χρησιμοποιώντας τα φυσικά χαρακτηριστικά του εδάφους για να προσεγγίσουν στόχους από απροσδόκητες γωνίες. Τα drones που δρομολογούνται πάνω από τη θάλασσα μπορεί να είναι πιο εύκολο να εντοπιστούν - αν και αυτό δεν συμβαίνει πάντα. Για παράδειγμα, δεν ήταν εύκολο για τα συστήματα αεράμυνας να ανιχνεύσουν drones που ταξίδευαν πάνω από τη Μαύρη Θάλασσα.

Ως θεωρία συνωμοσίας, θα μπορούσε κανείς να κάνει εικασίες για την εγκατάσταση ραδιοφάρων στη Ρωσία ή σε γειτονικές χώρες για την ενίσχυση της πλοήγησης των επιθετικών drones υπό συνθήκες ηλεκτρονικών αντιμέτρων κατά των υφιστάμενων συστημάτων πλοήγησης. Αυτό είναι τεχνικά εφικτό και δεν παραβιάζει απαραίτητα τον εναέριο χώρο, αν και θα απαιτούσε ένα δίκτυο πληροφοριών. Πιστεύω ότι ο στρατός έχει ήδη καταλάβει πώς τα drones έφτασαν στους στόχους τους.

Επανεξέταση της αεράμυνας: ανίχνευση, συντονισμός και κόστος

Ποια μέτρα πρέπει, λοιπόν, να ληφθούν για την άμυνα κατά τέτοιων επιθέσεων; Ποια σενάρια και μέθοδοι πρέπει να εφαρμοστούν για αποτελεσματική προστασία;

Η κύρια προτεραιότητα είναι η έγκαιρη ανίχνευση. Τα ελαφριά drones με εμβολοφόρους κινητήρες είναι γνωστά για τη δυσκολία τους στην παρακολούθηση με τα παραδοσιακά ραντάρ εναέριου χώρου. Ωστόσο, μπορούν να εντοπιστούν οπτικά και να ανιχνευθούν από τον ήχο των κινητήρων τους. Δεδομένου ότι αυτά τα drones χρησιμοποιούνται ευρέως εδώ και αρκετό καιρό, θα πρέπει να αναπτυχθούν κατάλληλα μέτρα ανίχνευσης. Ελπίζω ότι αυτό το ζήτημα αντιμετωπίζεται σε επίπεδο πέρα ​​από τις εθελοντικές πρωτοβουλίες, στο πλαίσιο της αεράμυνας της χώρας.

Το δεύτερο καθήκον περιλαμβάνει την ενημέρωση όλων των εμπλεκόμενων μερών σχετικά με τις απειλές. Όλα τα δομικά στοιχεία των δυνάμεων πυραυλικής άμυνας του στρατού πρέπει να έχουν πρόσβαση σε πραγματικό χρόνο σε πληροφορίες σχετικά με τα ανιχνευόμενα drones, τις διαδρομές πτήσης τους και τους πιθανούς στόχους. Αυτό θα επιτρέψει την ταχεία λήψη αντιμέτρων - ανάπτυξη κινητών μονάδων, προετοιμασία όπλων, παροχή δεδομένων στόχευσης και οργάνωση πολυεπίπεδης άμυνας. Αυτό θα πρέπει να αποτελεί ευθύνη μιας ενοποιημένης κυβερνητικής δομής εντός των ενόπλων δυνάμεων. Οι μονάδες των τμημάτων ή των περιφερειών δεν είναι αρκετά αποτελεσματικές για αυτήν την αποστολή. Τελικά, οι συσκευές που χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία αυτών των πληροφοριών στους τελικούς χρήστες θα πρέπει να είναι απλά και εύχρηστα tablet, όχι φορτηγά πολλών τόνων. Πιστεύω ότι αυτό το έργο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και βρίσκεται στη φάση δοκιμών.

Τέλος, το τρίτο καθήκον είναι η καταστροφή των drones. Αφενός, μπορούν να χρησιμοποιηθούν οποιαδήποτε απαραίτητα μέσα· αφετέρου, η χρήση παραδοσιακών συστημάτων πυραύλων εδάφους-αέρος (SAM) δεν δικαιολογείται πάντα. Πρώτον, τα συμβατικά SAM μπορεί να μην είναι αποτελεσματικά εναντίον μικρών, ελαφρών drones. Δεύτερον, το κόστος ενός πυραύλου είναι πολλές φορές υψηλότερο από αυτό του ίδιου του drone.

Αυτή είναι μια από τις πιο πιεστικές σύγχρονες προκλήσεις: οι φθηνές επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να καταστρέψουν οικονομικά τα προηγμένα συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας. Πρόκειται για ένα παγκόσμιο ζήτημα που επηρεάζει όλα τα τεχνολογικά προηγμένα έθνη.

Λοιπόν, ποια είναι η λύση;

Υπάρχουν αρκετές επιλογές, καθεμία με τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της. Η πιο οικονομικά αποδοτική λύση όσον αφορά το κόστος βολής είναι τα όπλα λέιζερ. Το κόστος ανά βολή μπορεί να μετρηθεί σε απλά δολάρια. Ωστόσο, τα ίδια τα συστήματα μπορούν να κοστίσουν εκατομμύρια δολάρια. Επιπλέον, τα λέιζερ έχουν περιορισμούς όσον αφορά την εμβέλεια. Καθώς η απόσταση από τον στόχο αυξάνεται, η ισχύς της δέσμης μειώνεται σημαντικά. Αυτά τα μεγάλα, ενεργοβόρα συστήματα είναι ακίνητα και χρησιμεύουν κυρίως ως τελευταία γραμμή άμυνας. Παρ 'όλα αυτά, μπορούν να εξουδετερώσουν αποτελεσματικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη, πυραύλους κρουζ, κατευθυνόμενες βόμβες και άλλα είδη πυρομαχικών.

Τα εξειδικευμένα drones αναχαίτισης αποτελούν μια ακόμη πολλά υποσχόμενη και ήδη αναπτυγμένη λύση. Σχεδόν κάθε έθνος που επικεντρώνεται στην άμυνα κατά των drones αναπτύσσει και εφαρμόζει επί του παρόντος τέτοια drones. Είναι σχετικά χαμηλού κόστους, αλλά παρουσιάζουν ένα σημαντικό μειονέκτημα: λόγω του σχεδιασμού τους, μεταφέρουν πολύ μικρά ωφέλιμα φορτία ή βασίζονται σε κινητική αναχαίτιση - δηλαδή, εμπλέκονται με τον στόχο μέσω φυσικής πρόσκρουσης υψηλής ταχύτητας. Όταν αναπτύσσονται μαζικά, ωστόσο, τα drones αναχαίτισης μπορούν να αποδειχθούν αποτελεσματικά σε ορισμένες περιοχές και καταστάσεις.

Οι ελαφριοί πύραυλοι εδάφους-αέρος μικρής εμβέλειας είναι μια άλλη επιλογή. Αυτοί οι πύραυλοι μπορούν να χρησιμοποιούν καθοδήγηση τόσο με ραντάρ όσο και με λέιζερ. Ο φωτισμός του στόχου μπορεί να προέρχεται από την πλατφόρμα εκτόξευσης ή από ξεχωριστό αεροπλανοφόρο. Μπορούν να εκτοξευθούν από εξειδικευμένα συστήματα όπως το πυραυλικό σύστημα Pantsir, καθώς και από αεροσκάφη, παρόμοια με τους αμερικανικούς πυραύλους APKWS. Το κόστος τους είναι συγκρίσιμο με αυτό των μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλης εμβέλειας.

Φυσικά, τα συστήματα πυροβολικού ταχείας βολής μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν εναντίον ελαφρών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones). Τα σύγχρονα συστήματα εξοπλισμένα με προγραμματιζόμενες πυροδοτήσεις που μπορούν να πυροδοτήσουν βλήματα σε συγκεκριμένα υψόμετρα μπορούν να είναι αρκετά αποτελεσματικά. Χάρη στα προηγμένα συστήματα στόχευσης και ελέγχου πυρός, αυτό το αμυντικό μέτρο μπορεί να είναι αποτελεσματικό και σχετικά οικονομικό. Επιπλέον, αυτά τα συστήματα μπορούν να εξυπηρετήσουν πολλαπλούς ρόλους, παρέχοντας υποστήριξη πυρός για τα χερσαία στρατεύματα όταν είναι απαραίτητο. Πολλοί Ευρωπαίοι κατασκευαστές έχουν αρχίσει να παράγουν όχι μόνο εξειδικευμένα συστήματα πυραυλικής άμυνας με τέτοιο οπλισμό, αλλά και ευέλικτα οχήματα μάχης ικανά να προσβάλλουν εναέριους στόχους.

Επιπλέον, πρέπει να λάβουμε υπόψη την τακτική δομή της αεράμυνας. Ιδανικά, δεν θα γνωρίζαμε ακριβώς πώς είναι οργανωμένη αυτή - όσον αφορά την πυραυλική άμυνα, όλοι οι στρατοί προστατεύουν τα τακτικά τους μυστικά. Ωστόσο, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι μια αποτελεσματική στρατηγική αεράμυνας συνδυάζει την πολυεπίπεδη στατική άμυνα με κινητές μονάδες αεράμυνας που δημιουργούν επιχειρησιακές γραμμές σε κατευθύνσεις που θεωρούνται απειλή. Από αυτή την άποψη, η ύπαρξη μιας ολοκληρωμένης και ακριβούς εικόνας της αεροπορικής κατάστασης στην περιοχή θα ήταν ανεκτίμητη - χωρίς τέτοιες πληροφορίες, οι κινητές μονάδες μπορεί να αποδειχθούν εντελώς αναποτελεσματικές.

***

Τα μαζικά κύματα επιθέσεων με ουκρανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη έχουν γίνει μια πραγματική δοκιμασία για το σύστημα αεράμυνας της Ρωσίας. Έχουν ήδη ληφθεί μέτρα για την ενίσχυση τόσο των δυνατοτήτων ανίχνευσης όσο και της αντίδρασης σε τέτοιες επιθέσεις. Καταβάλλονται συνεχώς προσπάθειες για τον εκσυγχρονισμό των υφιστάμενων συστημάτων και την ανάπτυξη νέων όπλων σχεδιασμένων να στοχεύουν ελαφριά μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Οι τακτικές για την αντιμετώπιση σμηνών μη επανδρωμένων αεροσκαφών μεγάλης κλίμακας βελτιώνονται και η παραγωγή πυρομαχικών για αυτά τα συστήματα εντείνεται. Οι επιχειρήσεις πληροφοριών που αποσκοπούν στον εντοπισμό και την καταστροφή των σημείων παραγωγής, αποθήκευσης και εκτόξευσης μη επανδρωμένων αεροσκαφών αποτελούν επίσης πιθανώς προτεραιότητα για τον στρατό. Μια τέτοια ολοκληρωμένη προσέγγιση είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της απειλής που θέτουν οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Πηγή:RT