Email gate - Ένοχη η Ασημακοπούλου και τρία ακόμη στελέχη της ΝΔ – «Ιστορική απόφαση για τα προσωπικά δεδομένα»
Σύμφωνα με το δικαστήριο, τα στοιχεία των αποδήμων χρησιμοποιήθηκαν για σκοπό διαφορετικό από εκείνον για τον οποίο είχαν συλλεχθεί
Σε συνολική ποινή φυλάκισης 20 μηνών με τριετή αναστολή καταδικάστηκε η πρώην ευρωβουλεύτρια της Νέας Δημοκρατίας, Αννα-Μισέλ Ασημακοπούλου, για την υπόθεση διαρροής των ηλεκτρονικών διευθύνσεων χιλιάδων απόδημων ψηφοφόρων.
Μαζί της καταδικάστηκε ο πρώην γενικός γραμματέας του υπουργείου Εσωτερικών, Μιχάλης Σταυριανουδάκης, σε ποινή φυλάκισης 18 μηνών με αναστολή, ενώ ένοχοι κρίθηκαν επίσης ο πρώην γραμματέας Αυτοδιοίκησης της Ν.Δ., Μένιος Κορομηλάς, και ο πρώην γραμματέας Αποδήμων, Νίκος Θεοδωρόπουλος, στους οποίους επιβλήθηκαν ποινές 12 και 8 μηνών αντίστοιχα.
Είναι η πρώτη φορά που πολιτικά πρόσωπα καταδικάζονται ποινικά για υπόθεση που αφορά την παράνομη διαχείριση προσωπικών δεδομένων εκλογέων.
Η απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών αφορά μία από τις σοβαρότερες υποθέσεις παραβίασης προσωπικών δεδομένων που έχουν απασχολήσει τη δημόσια ζωή τα τελευταία χρόνια και αφορά τη χρήση στοιχείων περίπου 25.500 Ελλήνων του εξωτερικού, οι οποίοι είχαν εγγραφεί στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους προκειμένου να συμμετάσχουν στις εκλογικές διαδικασίες.
Το κουβάρι του σκανδάλου άρχισε να ξετυλίγεται μετά από δημοσίευμα της «Εφημερίδας των Συντακτών» («Σάλος σε Ελληνες του εξωτερικού από email της Αννας-Μισέλ Ασημακοπούλου», «Εφ.Συν.», 1.3.2024) και μετά τις καταγγελίες αποδήμων που έλαβαν προεκλογικό μήνυμα από την τότε ευρωβουλευτή, χωρίς να έχουν δώσει τη συγκατάθεσή τους για τέτοια χρήση των στοιχείων τους. Οι τελευταίες οδήγησαν σε μια σειρά ερευνών από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, τη Δικαιοσύνη και τους αρμόδιους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Σύμφωνα με το δικαστήριο, τα στοιχεία των αποδήμων χρησιμοποιήθηκαν για σκοπό διαφορετικό από εκείνον για τον οποίο είχαν συλλεχθεί καθώς πρόκειται για δεδομένα που είχαν δοθεί στο κράτος αποκλειστικά για τη συμμετοχή των πολιτών στην εκλογική διαδικασία και τα οποία κατέληξαν να χρησιμοποιηθούν για πολιτική επικοινωνία, δημιουργώντας έτσι το αποκαλούμενο email-gate.
Ερωτώμενος σχετικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης δήλωσε ότι δεν σχολιάζει δικαστικές αποφάσεις, υποστηρίζοντας παράλληλα ότι η υπόθεση «δεν έχει καμία σχέση με τη διαδικασία των εκλογών» και χαρακτηρίζοντάς την πολιτικά ως υπόθεση αποστολής ενός ηλεκτρονικού μηνύματος. Υπογράμμισε επίσης ότι ισχύει το τεκμήριο αθωότητας έως την τελεσίδικη κρίση της Δικαιοσύνης και απέκλεισε οποιοδήποτε ενδεχόμενο διαγραφής των καταδικασθέντων από τη Νέα Δημοκρατία.
Λίγο καιρό πριν ο Αδωνις Γεωργιάδης το είχε πει πιο προκλητικά, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Action 24 και προκαλώντας αντιδράσεις. Είχε προτείνει νομοθετική ρύθμιση για να μη διώκονται ποινικά οι πολιτικοί που παραβιάζουν προσωπικά δεδομένα! «Το θεωρώ αδιανόητο ποινική καταδίκη πολιτικού γιατί έστειλε μέιλ. Ισως θα πρέπει να πάρει η κυβέρνηση νομοθετική πρωτοβουλία για τους πολιτικούς και την πολιτική επικοινωνία τέτοιου είδους σφάλματα να μην επιφέρουν ποινικές κυρώσεις», είχε πει χαρακτηριστικά.
Σφοδρή ήταν η αντίδραση του ΠΑΣΟΚ το οποίο σε ανακοίνωσή του κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να υποβαθμίσει την υπόθεση, παρουσιάζοντάς την ως «ένα e-mail», επισημαίνοντας ότι το αντικείμενο της καταδίκης ήταν η διαρροή προσωπικών δεδομένων 25.500 αποδήμων που είχαν εμπιστευτεί τα στοιχεία τους στο ελληνικό Δημόσιο. Παράλληλα έκανε λόγο για χαρακτηριστικό παράδειγμα του «κράτους-λάφυρο», όπου δημόσια δεδομένα μετατρέπονται σε εργαλείο εξυπηρέτησης κομματικών σκοπιμοτήτων.
Με τη σειρά του το ΚΚΕ έκανε λόγο για καταδίκες που «εκθέτουν βαρύτατα την κυβέρνηση, παρά τις αστείες προσπάθειες του κυβερνητικού εκπροσώπου να υποβαθμίσει την υπόθεση», ενώ ζητάει «να αποσυρθούν όλες εκείνες οι διατάξεις που μετατρέπουν τα προσωπικά δεδομένα των ψηφοφόρων σε “φέιγ βολάν” κι ενέχουν τεράστιους κινδύνους νόθευσης και χειραγώγησης της λαϊκής ψήφου».
Η καταδίκη της κ. Ασημακοπούλου και των υπόλοιπων κατηγορουμένων για το email-gate επιβεβαιώνει ότι η υπόθεση της παράνομης χρήσης προσωπικών δεδομένων χιλιάδων αποδήμων δεν ήταν ούτε μια παρεξήγηση ούτε αθώο λάθος. Ηταν ένα σοβαρό πλήγμα στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, στη διαφάνεια και στην εμπιστοσύνη των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς, σχολίασε μεταξύ άλλων ο ΣΥΡΙΖΑ.
Η Νέα Αριστερά από την πλευρά της χαρακτήρισε την απόφαση «καταπέλτη» για τις πρακτικές που ακολουθήθηκαν ενόψει των ευρωεκλογών. Υποστήριξε ότι πέρα από τις ποινικές ευθύνες παραμένουν ανοιχτά σοβαρά ζητήματα πολιτικής λογοδοσίας για την κυβέρνηση και τους τότε πολιτικά προϊσταμένους του υπουργείου Εσωτερικών, ζητώντας παράλληλα από το μέγαρο Μαξίμου να ξεκαθαρίσει τη θέση του απέναντι σε προτάσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε περαιτέρω χαλάρωση του πλαισίου προστασίας προσωπικών δεδομένων στην πολιτική επικοινωνία.
Τι είπαν οι δικηγόροι των αποδήμων
Βασίλης Σωτηρόπουλος, συνήγορος αποδήμων
Οι πολίτες κινητοποίησαν τους θεσμούς
Πρόκειται για την πρώτη φορά που εφαρμόζεται εις βάρος πολιτικών προσώπων η ποινική νομοθεσία για την προστασία προσωπικών δεδομένων των εκλογέων. Διοικητικά πρόστιμα είχαν επιβληθεί και στο παρελθόν. Καταδίκη από ποινικό δικαστήριο έστω και σε πρώτο βαθμό δεν έχει καταγραφεί στα δικαστικά χρονικά για πολιτικά πρόσωπα. Οι απόδημοι συμπολίτες μας εμπιστεύθηκαν το υπουργείο Εσωτερικών για την εγγραφή τους στους εκλογικούς καταλόγους προκειμένου να ψηφίσουν στις βουλευτικές εκλογές του 2023 και είδαν τελικά τα δεδομένα τους να ακολουθούν μια αλυσίδα που συνδέει νοερά το κράτος με το κόμμα και την εκμετάλλευσή τους για ίδιον πολιτικό όφελος. Οφείλω να παραδεχτώ ότι είναι μια από τις σπάνιες περιπτώσεις που οι θεσμοί του κράτους δικαίου λειτούργησαν με ταχύτητα κατά το αρχικό στάδιο της αποκάλυψης της υπόθεσης. Είχαμε τέσσερις παράλληλους ελέγχους: τον εισαγγελικό, τον ανεξάρτητο της Αρχής Προστασίας Δεδομένων, τον εσωτερικό έλεγχο του υπουργείου και, τέλος, τον εσωτερικό έλεγχο της κυβέρνησης. Μέχρι πρόσφατα, από αυτούς τους ελέγχους είχε διαφύγει το πολιτικό στέλεχος του υπουργείου Εσωτερικών, το οποίο σε αυτή την πρώτη ποινική δίκη κρίθηκε ότι είχε ευθύνη. Με σεβασμό στο τεκμήριο της αθωότητας θα πάρουμε μέρος και στα επόμενα στάδια της διαδικασίας. Σήμερα μπορούμε να επιβεβαιώσουμε πάντως ότι αν οι ίδιοι οι πολίτες δεν είχαν διαμαρτυρηθεί στοχευμένα, ζητώντας τη θεσμική λοδογοσία, μπορεί να μιλούσαμε για άλλη μια περίπτωση συγκάλυψης. Οι μέχρι τώρα νίκες οφείλονται στους ενεργούς πολίτες που κινητοποίησαν τους θεσμούς.
Θωμάς Στάικος, συνήγορος αποδήμων
Ιστορική απόφαση για τα προσωπικά δεδομένα
Η σημερινή απόφαση είναι ιστορική αφού κρίθηκε στο ποινικό σκέλος της η πιο μεγάλη διαρροή προσωπικών δεδομένων που έγινε από το ελληνικό Δημόσιο και αφορά 25.500 απόδημους Ελληνες οι οποίοι είχαν εγγραφεί προκειμένου να ψηφίσουν με επιστολική ψήφο -που μόλις είχε θεσπιστεί- από το εξωτερικό. Το δικαστήριο έκρινε ότι υπήρξε παράνομη επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων τους. Δηλαδή ότι χρησιμοποιήθηκαν για διαφορετικό σκοπό από αυτόν που συλλέχθηκαν. Υπενθυμίζω ότι είναι σε εξέλιξη και τα διοικητικά και αστικά δικαστήρια.
Θέλω όμως να κάνω μια ιδιαίτερη αναφορά στη θεσμικά απαράδεκτη στάση δύο υπουργών της κυβέρνησης, οι οποίοι στο διάστημα μεταξύ της εισαγγελικής πρότασης και της έκδοσης της απόφασης έκριναν σκόπιμο να υποδείξουν στην ανεξάρτητη ελληνική Δικαιοσύνη ότι πρέπει οι κατηγορούμενοι να κριθούν αθώοι! Εδώ δεν μιλάμε για σχολιασμό απόφασης, που είναι θεμιτός, αλλά για προτροπή έκδοσης της κατά την άποψή τους σωστής δικαιοδοτικής κρίσης. Ενέργεια απαράδεκτη σε μια χώρα όπου πρέπει να υπάρχει σεβασμός στη διάκριση των εξουσιών.
