Τον χειμώνα του 1974, η πετρελαϊκή κρίση οδήγησε τις ΗΠΑ σε ένα παράξενο πείραμα: θερινή ώρα μέσα στον Ιανουάριο. Τα ρολόγια πήγαν μπροστά, ο ήλιος άργησε να φανεί και μια χώρα ξυπνούσε στο σκοτάδι.

Τον Ιανουάριο του 1974, εκατομμύρια Αμερικανοί άνοιξαν τα μάτια τους για να ξεκινήσουν μια νέα μέρα – αλλά έξω ήταν ακόμη νύχτα. Όχι επειδή είχε αλλάξει ο καιρός ή επειδή ξημέρωνε αργά. Επειδή η κυβέρνηση είχε αλλάξει την ώρα.

Μέσα στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση που είχε γνωρίσει η χώρα από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο πρόεδρος Ρίτσαρντ Νίξον πήρε μια απόφαση που έμοιαζε απλή αλλά αποδείχθηκε βαθιά ανατρεπτική: επέβαλε θερινή ώρα για ολόκληρο τον χρόνο, ακόμη και μέσα στον χειμώνα. Τα ρολόγια πήγαν μία ώρα μπροστά ήδη από τις 6 Ιανουαρίου, δύο μήνες νωρίτερα από το καθιερωμένο.

Η λογική ήταν ξεκάθαρη. Περισσότερο φως τα απογεύματα σήμαινε λιγότερη ανάγκη για ηλεκτρικό ρεύμα, λιγότερη κατανάλωση καυσίμων και – θεωρητικά – εξοικονόμηση περίπου 150.000 βαρελιών πετρελαίου την ημέρα. Στην πράξη, όμως, αυτό σήμαινε ότι το πρωινό σκοτάδι απλωνόταν βαθύτερα στην καθημερινότητα: παιδιά πήγαιναν σχολείο πριν χαράξει, εργαζόμενοι ξεκινούσαν τη μέρα τους χωρίς ήλιο και οι αγρότες προσπαθούσαν να συγχρονίσουν ζώα που φυσικά δεν καταλάβαιναν από ρολόγια.

Η κρίση που αιφνιδίασε μια χώρα καλομαθημένη στο φθηνό πετρέλαιο

Για δεκαετίες, η ευημερία των ΗΠΑ είχε βασιστεί σε μια δεδομένη πραγματικότητα: άφθονο και φθηνό πετρέλαιο. Αυτό κατέρρευσε τον Οκτώβριο του 1973, όταν οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες της Μέσης Ανατολής αποφάσισαν να χρησιμοποιήσουν την ενέργεια ως πολιτικό όπλο, επιβάλλοντας εμπάργκο στις χώρες που στήριζαν το Ισραήλ στον πόλεμο της εποχής.

Οι τιμές εκτοξεύθηκαν, τα πρατήρια άρχισαν να ξεμένουν από καύσιμα και οι ουρές των αυτοκινήτων έγιναν σύνηθες θέαμα. Για πρώτη φορά, οι Αμερικανοί ένιωσαν ότι η ενέργεια δεν είναι ανεξάντλητη. Και μαζί της, ούτε ο τρόπος ζωής τους.

Ο Νίξον, σε τηλεοπτικό διάγγελμα τον Νοέμβριο του 1973, μίλησε για «εθνική προσπάθεια». Ζήτησε από τους πολίτες να χαμηλώσουν ταχύτητες στους δρόμους, να μοιράζονται αυτοκίνητα, να περιορίσουν τις πτήσεις, να αποδεχθούν χαμηλότερη θέρμανση σε σπίτια και γραφεία. Ακόμη και η βιομηχανία στράφηκε ξανά στον άνθρακα, με κόστος όμως για το περιβάλλον, καθώς πολλά αντιρρυπαντικά μέτρα μπήκαν στο περιθώριο.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον και ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Χένρι Κίσινγκερ στέκονται δίπλα σε ένα παράθυρο στο Οβάλ Γραφείο, ΗΠΑ 10 Φεβρουαρίου, 1971., Richard Nixon Presidential Library/Handout via REUTERS

Θέρμανση, θερμοστάτες και… υγεία

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά – και συζητημένα – σημεία του διαγγέλματος του Νίξον ήταν η προτροπή να μειωθεί η θερμοκρασία σε σπίτια και χώρους εργασίας κατά έξι βαθμούς Φαρενάιτ. Προσπαθώντας να κατευνάσει τις αντιδράσεις, ο πρόεδρος επικαλέστηκε ακόμη και ιατρικές συμβουλές, λέγοντας ότι χαμηλότερες θερμοκρασίες είναι πιο υγιεινές από τα υπερθερμασμένα σπίτια.

Το μήνυμα ήταν σαφές: η κρίση δεν θα λυνόταν χωρίς προσωπικές θυσίες. Σε αντίθεση όμως με τα υπόλοιπα μέτρα, η αλλαγή της ώρας παρουσιάστηκε ως κάτι σχεδόν ανώδυνο – μια μικρή ενόχληση που θα μοιράζονταν όλοι εξίσου.

Σε αυτή τη φωτογραφία αρχείου της 31ης Ιανουαρίου 1973, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ρίτσαρντ Νίξον μιλά σε συνέντευξη Τύπου στον Λευκό Οίκο, επαναλαμβάνοντας την έκκλησή του για περιορισμό των λεγόμενων «Saturday night specials», στον απόηχο του πυροβολισμού και του θανάτου του γερουσιαστή Τζον Στένις από το Μισισίπι, την προηγούμενη ημέρα. Λίγοι πρόεδροι στη σύγχρονη ιστορία έδειξαν τόσο έντονο ενδιαφέρον για τον έλεγχο των όπλων όσο ο Νίξον. (AP Photo)

Από την αποδοχή στη δυσφορία

Αρχικά, η κοινωνία έδειξε κατανόηση. Δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι η πλειοψηφία των πολιτών στήριζε το μέτρο, πιστεύοντας ότι ήταν προσωρινό και αναγκαίο. Πολύ σύντομα όμως, η καθημερινή εμπειρία άλλαξε το κλίμα.

Τα σκοτεινά πρωινά άρχισαν να συνδέονται με αύξηση ατυχημάτων. Μόλις μία ημέρα μετά την εφαρμογή της θερινής ώρας, τέσσερις έφηβοι στο Κονέκτικατ παρασύρθηκαν από αυτοκίνητα πηγαίνοντας στο σχολείο. Οι εφημερίδες μιλούσαν για «δεύτερη σκοτεινή εποχή», ενώ γονείς, δάσκαλοι και αγρότες εξέφραζαν ανοιχτά τη δυσαρέσκειά τους.

Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η αρχική υποστήριξη κατέρρευσε. Από σχεδόν 80%, η αποδοχή έπεσε κάτω από το 50%. Η ιδέα ότι μια αλλαγή ώρας θα έλυνε ένα τόσο βαθύ πρόβλημα άρχισε να μοιάζει υπερβολικά αισιόδοξη.

Αχρονολόγητη, αυθόρμητη φωτογραφία του Ρίτσαρντ Μ. Νίξον στο γραφείο του στο Οβάλ Γραφείο, τραβηγμένη κατά τη διάρκεια των γυρισμάτων ταινίας που προοριζόταν να προβληθεί στο συνέδριο των Ρεπουμπλικανών. Τα Εθνικά Αρχεία επρόκειτο να δώσουν στη δημοσιότητα 500 ώρες ηχητικών κασετών του Νίξον στις 28 Φεβρουαρίου 2002, τη μεγαλύτερη μεμονωμένη δημοσιοποίηση υλικού που είχε πραγματοποιήσει ποτέ η κυβερνητική βιβλιοθήκη. Ποιότητα εικόνας από την πηγή. REUTERS/HO/National Archives–Oliver Atkins

Ένα πείραμα με σύντομη ζωή αλλά έντονο αποτύπωμα

Το πείραμα της ώρας δεν άντεξε. Τον Οκτώβριο του 1974, λίγους μήνες μετά την παραίτηση του Νίξον λόγω του σκανδάλου Γουότεργκεϊτ, η νέα κυβέρνηση υπέγραψε την κατάργησή του.

Η πετρελαϊκή κρίση πέρασε, αλλά οι συνέπειές της έμειναν. Η αμερικανική οικονομία μπήκε σε μια δύσκολη δεκαετία στασιμοπληθωρισμού, με υψηλή ανεργία και πληθωρισμό – κάτι αδιανόητο για τη μεταπολεμική Αμερική. Ταυτόχρονα, άνοιξε για πρώτη φορά σοβαρά η συζήτηση για ενεργειακή εξοικονόμηση, εναλλακτικές πηγές και πιο αποδοτικά αυτοκίνητα. Τα τεράστια, ενεργοβόρα οχήματα άρχισαν σταδιακά να χάνουν την αίγλη τους.

Όσο για εκείνον τον χειμώνα του 1974, έμεινε στη μνήμη ως η περίοδος που μια ολόκληρη χώρα ξυπνούσε στο σκοτάδι, πιστεύοντας ότι με μια απλή κίνηση του ρολογιού μπορούσε να κερδίσει χρόνο – και ίσως να καθυστερήσει το τέλος μιας εποχής αφθονίας.

*Με πληροφορίες από: BBC 

Ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών τόνισε ότι το βασικό καθήκον της εσωτερικής διπλωματίας σήμερα είναι να υποστηρίξει τις προσπάθειες των μαχητών στην ειδική στρατιωτική επιχείρηση.

ΜΟΣΧΑ, 7 Ιανουαρίου. /TASS/. Οι πολιτικοί στην Ευρώπη που υποδαυλίζουν αντιρωσική υστερία δεν πιστεύουν στις δικές τους στρατηγικές και ως εκ τούτου είναι καταδικασμένοι, δήλωσε την Τετάρτη ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ.

«Οι συνάδελφοί μας στην άλλη πλευρά των οδοφραγμάτων, κυρίως στην Ευρώπη, οι οποίοι υποδαυλίζουν αντιρωσική υστερία, απαιτούν συνεχώς να μας κλέψουν τα χρήματά μας, να μας ληστέψουν, όπως περιέγραψε τις προθέσεις τους ο πρόεδρος [της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν], και υποστηρίζουν την Ουκρανία μόνο και μόνο για να συνεχίσει να πολεμά τη Ρωσία - δεν πιστεύουν ότι αυτές είναι εφικτές στρατηγικές. Και η έλλειψη πίστης σε αυτό που κάνουν τους καταδικάζει ήδη», σημείωσε ο υπουργός Εξωτερικών.

Ο Λαβρόφ τόνισε ότι το βασικό καθήκον της εσωτερικής διπλωματίας σήμερα είναι να υποστηρίζει τις προσπάθειες των μαχητών στην ειδική στρατιωτική επιχείρηση. «Υπάρχουν ήδη ορισμένες αλλαγές που αποδεικνύουν μια απλή αλήθεια. Όταν ο σκοπός σου είναι σωστός, όταν ξέρεις για τι εργάζεσαι και όταν ξέρεις για τι αγωνίζονται οι άντρες μας που αγωνίζονται στην πρώτη γραμμή, τότε όλα στη διπλωματία θα πάνε καλά. Γιατί η πίστη σε αυτό που κάνεις, η πίστη στον σκοπό που σου έχει ανατεθεί, είναι το κλειδί της επιτυχίας», δήλωσε ο Λαβρόφ.

Ο Τζον Χίλι επιβεβαιώνει ότι η RAF παρείχε επιπλέον επιτήρηση και ανεφοδιασμό του ναυτικού κατά τη διάρκεια της κατάληψης.

Το Υπουργείο Άμυνας της Βρετανίας δήλωσε ότι παρείχε στρατιωτική βοήθεια στις αμερικανικές δυνάμεις που κατέσχεσαν ένα πετρελαιοφόρο υπό ρωσική σημαία βορειοδυτικά της Βρετανίας και της Ιρλανδίας, αρχικά υποστηρίζοντας ότι η επιχείρηση ήταν νόμιμη επειδή το πλοίο είχε παραβιάσει τις κυρώσεις των ΗΠΑ κατά του Ιράν.

Ο υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι δήλωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο επέτρεψε σε αμερικανικά αεροσκάφη να χρησιμοποιήσουν βάσεις για να προετοιμαστούν και να εκτελέσουν την αποστολή, ενώ η RAF παρείχε επιπλέον επιτήρηση και το ναυτικό ανεφοδιαζόταν με καύσιμα ενώ η τελική κατάληψη βρισκόταν σε εξέλιξη.

«Αυτό το πλοίο, με ένα άδικο ιστορικό, αποτελεί μέρος ενός ρωσο-ιρανικού άξονα αποφυγής κυρώσεων, ο οποίος τροφοδοτεί την τρομοκρατία, τις συγκρούσεις και τη δυστυχία από τη Μέση Ανατολή έως την Ουκρανία», δήλωσε ο υπουργός Άμυνας.

Αργότερα, ο Healey διεύρυνε την αιτιολόγηση για την κατάσχεση. Το δεξαμενόπλοιο, όπως είπε στους βουλευτές το βράδυ, είχε αλλάξει το όνομά του «πέντε φορές τα τελευταία πέντε χρόνια» και ύψωνε ψευδώς τη σημαία της Γουιάνας όταν ονομαζόταν Bella 1 και έφτασε στην Καραϊβική.

Ένα πλοίο χωρίς κράτος, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας, «μπορεί να αναχαιτιστεί νόμιμα και να υποβληθεί στο δίκαιο του κράτους που το απαγορεύει». Τα πλοία χωρίς κράτος θεωρούνται γενικά ότι δεν προστατεύονται βάσει του διεθνούς δικαίου, αν και υπάρχει συζήτηση σχετικά με το βαθμό στον οποίο μπορούν να επιβιβαστούν ή να κατασχεθούν.

Το Marinera ήταν επίσης, είπε ο υπουργός, μέρος «ενός αυξανόμενου δικτύου σκιώδους ναυτιλίας που τροφοδοτεί και χρηματοδοτεί την αστάθεια» και ότι «η Ρωσία λειτουργεί έναν τεράστιο σκιώδη στόλο για να χρηματοδοτήσει την παράνομη εισβολή της στην Ουκρανία». Πρόσθεσε ότι η παρεμπόδιση τέτοιων πλοίων από το να εμπορεύονται κρυφά έβλαπτε την πολεμική προσπάθεια της Ρωσίας.

Το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισε να βοηθήσει σε απάντηση αιτήματος των ΗΠΑ για βοήθεια, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας. Ωστόσο, οι βρετανικές δυνάμεις έπαιξαν μόνο υποστηρικτικό ρόλο και καμία βρετανική δύναμη δεν συμμετείχε στην επιβίβαση, δήλωσε ο Χίλι στους βουλευτές το βράδυ της Τετάρτης.

Ο Τζέιμς Κάρτλιτζ, εκπρόσωπος άμυνας των Συντηρητικών, δήλωσε ότι το κόμμα του υποστήριξε την κατάσχεση του σκάφους, ενώ οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες κάλεσαν την κυβέρνηση να διευκρινίσει εάν ήταν νόμιμη βάσει του διεθνούς δικαίου. Η Έλι Τσόουνς, των Πρασίνων, ρώτησε γιατί «η κυβέρνησή μας έκρινε συνετό να στηριχτεί στις αμερικανικές στρατιωτικές υποσχέσεις την Τετάρτη;» και ρώτησε εάν θα μπορούσαν να είχαν επιβληθεί αυστηρότερες οικονομικές κυρώσεις στον σκιώδη στόλο.

Το Bella 1 έπλεε προς τη Βενεζουέλα στα τέλη Δεκεμβρίου, αλλά άλλαξε γρήγορα πορεία αφότου το προσέγγισε η Αμερικανική Ακτοφυλακή. Το δεξαμενόπλοιο μετονομάστηκε βιαστικά σε Marinera και τέθηκε υπό ρωσική σημαία σε μια προσπάθεια να αποτραπεί η κατάσχεσή του, αλλά αυτό δεν πτόησε τις ΗΠΑ.

Το Bella 1 τελούσε υπό κυρώσεις από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ από τον Ιούλιο του 2024, κατηγορούμενο από τις αμερικανικές αρχές ότι εμπλέκεται σε μεταφορά παράνομου φορτίου για μια εταιρεία που ανήκει στη Χεζμπολάχ , την υποστηριζόμενη από το Ιράν λιβανέζικη οργάνωση. Δεν πιστεύεται ότι μεταφέρει πετρέλαιο, γεγονός που προκαλεί εικασίες σχετικά με το εάν θα μπορούσε να μεταφέρει κακόβουλο φορτίο.

Αργότερα, ο Healey διεύρυνε την αιτιολόγηση για την κατάσχεση. Το δεξαμενόπλοιο, όπως είπε στους βουλευτές το βράδυ, είχε αλλάξει το όνομά του «πέντε φορές τα τελευταία πέντε χρόνια» και ύψωνε ψευδώς τη σημαία της Γουιάνας όταν ονομαζόταν Bella 1 και έφτασε στην Καραϊβική.

Ένα πλοίο χωρίς κράτος, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας, «μπορεί να αναχαιτιστεί νόμιμα και να υποβληθεί στο δίκαιο του κράτους που το απαγορεύει». Τα πλοία χωρίς κράτος θεωρούνται γενικά ότι δεν προστατεύονται βάσει του διεθνούς δικαίου, αν και υπάρχει συζήτηση σχετικά με το βαθμό στον οποίο μπορούν να επιβιβαστούν ή να κατασχεθούν.

Το Marinera ήταν επίσης, είπε ο υπουργός, μέρος «ενός αυξανόμενου δικτύου σκιώδους ναυτιλίας που τροφοδοτεί και χρηματοδοτεί την αστάθεια» και ότι «η Ρωσία λειτουργεί έναν τεράστιο σκιώδη στόλο για να χρηματοδοτήσει την παράνομη εισβολή της στην Ουκρανία». Πρόσθεσε ότι η παρεμπόδιση τέτοιων πλοίων από το να εμπορεύονται κρυφά έβλαπτε την πολεμική προσπάθεια της Ρωσίας.

Το Ηνωμένο Βασίλειο αποφάσισε να βοηθήσει σε απάντηση αιτήματος των ΗΠΑ για βοήθεια, δήλωσε ο υπουργός Άμυνας. Ωστόσο, οι βρετανικές δυνάμεις έπαιξαν μόνο υποστηρικτικό ρόλο και καμία βρετανική δύναμη δεν συμμετείχε στην επιβίβαση, δήλωσε ο Χίλι στους βουλευτές το βράδυ της Τετάρτης.

Ο Τζέιμς Κάρτλιτζ, εκπρόσωπος άμυνας των Συντηρητικών, δήλωσε ότι το κόμμα του υποστήριξε την κατάσχεση του σκάφους, ενώ οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες κάλεσαν την κυβέρνηση να διευκρινίσει εάν ήταν νόμιμη βάσει του διεθνούς δικαίου. Η Έλι Τσόουνς, των Πρασίνων, ρώτησε γιατί «η κυβέρνησή μας έκρινε συνετό να στηριχτεί στις αμερικανικές στρατιωτικές υποσχέσεις την Τετάρτη;» και ρώτησε εάν θα μπορούσαν να είχαν επιβληθεί αυστηρότερες οικονομικές κυρώσεις στον σκιώδη στόλο.

Το Bella 1 έπλεε προς τη Βενεζουέλα στα τέλη Δεκεμβρίου, αλλά άλλαξε γρήγορα πορεία αφότου το προσέγγισε η Αμερικανική Ακτοφυλακή. Το δεξαμενόπλοιο μετονομάστηκε βιαστικά σε Marinera και τέθηκε υπό ρωσική σημαία σε μια προσπάθεια να αποτραπεί η κατάσχεσή του, αλλά αυτό δεν πτόησε τις ΗΠΑ.

Το Bella 1 τελούσε υπό κυρώσεις από το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ από τον Ιούλιο του 2024, κατηγορούμενο από τις αμερικανικές αρχές ότι εμπλέκεται σε μεταφορά παράνομου φορτίου για μια εταιρεία που ανήκει στη Χεζμπολάχ , την υποστηριζόμενη από το Ιράν λιβανέζικη οργάνωση. Δεν πιστεύεται ότι μεταφέρει πετρέλαιο, γεγονός που προκαλεί εικασίες σχετικά με το εάν θα μπορούσε να μεταφέρει κακόβουλο φορτίο.

Η άμεση βρετανική βοήθεια την Τετάρτη περιελάμβανε την παροχή του RFA Tideforce, ενός πλοίου κοινής ωφέλειας του Βασιλικού Ναυτικού που παρέχει καύσιμα, νερό και άλλες στρατιωτικές προμήθειες. Τα αρχεία πτήσης δείχνουν επίσης ένα αεροσκάφος επιτήρησης RAF Rivet Joint να πετάει προς και από τον Ατλαντικό βόρεια της Ιρλανδίας την Τρίτη.

Η Ευρωπαϊκή Διοίκηση του αμερικανικού στρατού με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ευχαρίστησε το Ηνωμένο Βασίλειο «για την ακλόνητη υποστήριξή του κατά τη διάρκεια της επιχείρησης των ΗΠΑ για την κατάσχεση του M/V Bella».

Μια σειρά από πτήσεις μεταγωγικών C-17 των ΗΠΑ προς την RAF Fairford στο Gloucestershire τις τελευταίες 36 ώρες είχε πυροδοτήσει εικασίες ότι μετέφεραν ελικόπτερα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν από τις ειδικές δυνάμεις των ΗΠΑ για να καταλάβουν το πλοίο. Δύο πολεμικά πλοία AC-130 βιντεοσκοπήθηκαν επίσης να φτάνουν στο Mildenhall την Κυριακή.

Τα δεδομένα που συλλέχθηκαν από την TankerTrackers, μια εξειδικευμένη εταιρεία παρακολούθησης, έδειξαν ότι το Bella 1 είχε μεταφέρει 7,3 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού πετρελαίου και 3,7 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου Βενεζουέλας στην Κίνα μεταξύ Οκτωβρίου 2021 και Σεπτεμβρίου 2025.

Πηγή: Guardian

Σε αντίθεση με όσα ισχυρίζονται οι ακροδεξιοί ηγέτες, η μεγαλύτερη πρόκληση της Ευρώπης δεν είναι η μετανάστευση ή η «αφύπνιση», αλλά η δική της οικονομική και τεχνολογική οπισθοδρόμηση. Με την υστέρηση στην αύξηση της παραγωγικότητας και την ολοένα και μεγαλύτερη καινοτομία να λαμβάνει χώρα αλλού, η Ευρώπη πρέπει να αντιμετωπίσει τις διαρθρωτικές της αδυναμίες, αλλιώς κινδυνεύει να μείνει ακόμη πιο πίσω.