Η ολοκλήρωση της Σαγράδα Φαμίλια στη Βαρκελώνη

Το σημαντικότερο κτίριο που πρόκειται να ολοκληρωθεί το 2026 είναι η Σαγράδα Φαμίλια, 100 χρόνια μετά τον θάνατο του αρχιτέκτονά της, Γκαουντί. Με την προσθήκη ενός σταυρού στον πύργο του Ιησού Χριστού, έγινε επίσημα από το 2025 η ψηλότερη εκκλησία στον κόσμο. Η βασιλική της Σαγράδα Φαμίλια ήταν έμπνευση ενός Καταλανού βιβλιοπώλη, του Ζοσέπ Μαρία Μποκαμπέλια, ιδρυτή του Asociación Espiritual de Devotos de San José.

Ο Γκαουντί αφιέρωσε τα τελευταία χρόνια της ζωής του στο έργο αυτό· όταν πέθανε, το 1926, λιγότερο από το ένα τέταρτο του έργου είχε ολοκληρωθεί. Η κατασκευή της εκκλησίας προχώρησε με αργούς ρυθμούς καθώς βασιζόταν σε ιδιωτικές δωρεές, διακόπηκε από τον Ισπανικό Εμφύλιο και άρχισε να συμπληρώνεται σιγά σιγά από τη δεκαετία του 1950.

Η κατασκευή, γεμάτη προκλήσεις, έχει διχάσει τους πολίτες της Βαρκελώνης, επειδή δεν είναι λίγοι αυτοί που θεωρούν ότι τα έργα που έγιναν μετά τον θάνατό του Γκαουντί δεν βασίζονται στα σχέδιά του, αφού πολλά από αυτά χάθηκαν κατά τη διάρκεια του ισπανικού εμφυλίου.

Η βασιλική της Σαγράδα Φαμίλια ήταν έμπνευση ενός Καταλανού βιβλιοπώλη, του Ζοσέπ Μαρία Μποκαμπέλια, ιδρυτή του Asociación Espiritual de Devotos de San José.

Η Μεγάλη Όπερα της Σαγκάης στην Κίνα

Μεταξύ των κτιρίων που πρόκειται να ανοίξουν στην Κίνα φέτος περιλαμβάνεται η Μεγάλη Όπερα της Σαγκάης, το σχέδιο της οποίας αποκάλυψαν οι αρχιτέκτονες της Snøhetta το 2019. Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της είναι η εντυπωσιακή ελικοειδής σκάλα της, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε να μοιάζει με βεντάλια. Οι Νορβηγοί αρχιτέκτονες που έχουν αναλάβει το έργο βραβεύτηκαν γι’ αυτό το σχέδιο, που αναμένεται να αποτελέσει ένα νέο πολιτιστικό ορόσημο για τη μεγαλύτερη πόλη της Κίνας.

 Το σημαντικότερο χαρακτηριστικό της είναι η εντυπωσιακή ελικοειδής σκάλα της, η οποία έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε να μοιάζει με βεντάλια. Φωτ.: Snøhetta

Οι ίδιοι έχουν υπογράψει την Όπερα του Όσλο και την Όπερα του Μπουσάν στη Νότια Κορέα, δυο έργα που ενώνουν την τέχνη με την έννοια του δημόσιου χώρου. Στον πυρήνα του κτιρίου θα υπάρχει ένα αμφιθέατρο 2.000 θέσεων με υπερσύγχρονες τεχνικές δυνατότητες και εξαιρετική ακουστική. Θα βρίσκεται δίπλα σε μια σκηνή 1.200 θέσεων, η οποία προσφέρεται για μικρότερες παραγωγές, ενώ η σκηνή και η διάταξη καθισμάτων ενός τρίτου αμφιθεάτρου 1.000 θέσεων θα είναι ευέλικτες ώστε να φιλοξενεί πιο πειραματικές παραστάσεις.

Το Κέντρο Πολιτισμών και Πνευματικότητας των Ewés στο Τόγκο

Οι λάτρεις της αρχιτεκτονικής του Françis Kéré περιμένουν πολλά έργα του που θα ανοίξουν το 2026, συμπεριλαμβανομένου ενός πολιτιστικού κέντρου στο Τόγκο το οποίο θα είναι αφιερωμένο στον πολιτισμό των Ewés (Εουέ), μιας εθνοτικής ομάδας της Δυτικής Αφρικής που ζει κυρίως στην παράκτια περιοχή της Γκάνα, του Τόγκο, του Μπενίν και της νοτιοδυτικής Νιγηρίας. Πρόκειται για ένα πολιτιστικό συγκρότημα 7.000 τετραγωνικών μέτρων που θα περιλαμβάνει μια σειρά από χαμηλές κατασκευές, μεταξύ των οποίων ναοί και ένα υπαίθριο αμφιθέατρο.

Έχει κατασκευαστεί στην πόλη Notsè του Τόγκο και δομηθεί γύρω από τα ερείπια του τείχους Agbogbo και του ιερού Agbogbodzi. Σχεδιάστηκε για να προσφέρει νέα οπτική στην ιστορία, στις προγονικές τελετουργίες και στις παραδόσεις του λαού Ewé και οι αρχιτέκτονες που ασχολούνται με το έργο ελπίζουν να καταδείξουν ότι η αρχιτεκτονική μπορεί να αποτελέσει καταλύτη ώστε να τιμήσουν οι κοινότητες τον πολιτισμό τους.

Το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης LACMA στο Λος Άντζελες

Ένα από τα πολυαναμενόμενα νέα μουσεία που ανοίγουν το 2026 είναι το Μουσείο Τέχνης της Κομητείας του Λος Άντζελες (LACMA), που επανασχεδίασε ο σταρ της αρχιτεκτονικής, μινιμαλιστής Ελβετός αρχιτέκτονας Peter Zumthor. Ο Μπραντ Πιτ υποστήριξε την πρόταση του Zumthor –τον οποίο αποκαλεί «αριστοτέχνη του φωτός και της σκιάς»– να κατεδαφιστούν τέσσερα υπάρχοντα κτίρια και να αλλάξει όψη και δομή το μουσείο. Οι κατεδαφίσεις έγιναν την περίοδο του κορωνοϊού, προκαλώντας πολλές αντιδράσεις – «τι μας περιμένει ενώ είμαστε κλεισμένοι στα σπίτια μας;» έγραφαν οι πολίτες.

Το κτίριο πρόκειται να στεγάσει τη μόνιμη συλλογή του LACMA όταν ανοίξει επίσημα τον Απρίλιο του 2026, αν και οι βασικές κατασκευαστικές εργασίες ολοκληρώθηκαν στα τέλη του 2024 και ορισμένοι χώροι των χαμηλότερων επιπέδων είναι πλέον ανοιχτοί στο κοινό.

Το κτίριο, που είναι φτιαγμένο από γυαλί και σκυρόδεμα, αποτελείται από μια μακριά φιδωτή μορφή που στηρίζεται σε επτά δομικά «περίπτερα» τα οποία κατανέμονται άνισα κατά μήκος της έκτασής του. Σχεδιάστηκε με τη χρήση σκυροδέματος χαμηλών εκπομπών άνθρακα και στρατηγικών που περιλαμβάνουν φυσικό αερισμό και θέρμανση και ψύξη με ακτινοβολία.

Το νέο Μουσείο V&A East στο Λονδίνο

Στο Λονδίνο, η αρχιτεκτονική ομάδα των O'Donnell+Tuomey θα ολοκληρώσει το 2026 το πενταώροφο Μουσείο V&A East στο Ολυμπιακό Πάρκο Queen Elizabeth. Το κτίριο, το οποίο θα έχει γωνιώδη, πολύπλευρη μορφή, θα είναι ο δεύτερος πολιτιστικός χώρος που θα δημιουργηθεί για το Μουσείο V&A στο πάρκο, μετά τα εγκαίνια της Warehouse V&A East το 2025. Αναπτύσσεται σε δύο τοποθεσίες εντός του Ολυμπιακού Πάρκου. Στην προκυμαία Stratford θα βρίσκεται το μουσείο design, ενώ ένα κέντρο συλλογής και έρευνας σχεδιασμένο από τους Hawkins\Brown θα κατασκευαστεί εντός του συγκροτήματος Here East.

Το μουσείο θα αποτελέσει μέρος της πολιτιστικής συνοικίας Olympicopolis, αξίας 1,3 δισεκατομμυρίων λιρών, η οποία θα περιλαμβάνει το θέατρο Sadler's Wells, το στούντιο του BBC, καθώς και τις πανεπιστημιουπόλεις του London College of Fashion και του University College London (UCL). Η πολύπλευρη κατασκευή με τα τεράστια τριγωνικά παράθυρα θα είναι εύκολα προσβάσιμη από διαφορετικές κατευθύνσεις, ενώ το μουσείο θα περιλαμβάνει δύο αίθουσες στις οποίες θα παρουσιάζονται οι συλλογές του και θα έχει τρεις βεράντες με θέα σε όλο το Ολυμπιακό Πάρκο και μια πολυεπίπεδη σειρά αιθουσών που θα συνδέονται με κυλιόμενες σκάλες και μεγάλους ανελκυστήρες, με χώρους συνάθροισης ενδιάμεσα.

Το Κέντρο Θεάτρου Samuel H. Scripps στον ποταμό Hudson

Το νέο Κέντρο Θεάτρου Samuel H. Scripps, που πήρε το όνομά του από τον προστάτη των τεχνών o oποίος έπαιξε σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη και αναγνώριση των θεατρικών και χορευτικών ομάδων σε όλη την Αμερική κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, θα είναι η νέα μόνιμη έδρα της Hudson Valley Shakespeare (HVS), μίας από τις πιο αγαπημένες ομάδες υπαίθριου θεάτρου της Νέας Υόρκης. Η νέα στέγη θα προσφέρει μεγαλύτερη ευελιξία στους ηθοποιούς, στο κοινό και στο προσωπικό του HVS. Το ελαφρώς καμπυλωτό, ξύλινο κέλυφος με πλέγμα καθιστά εφικτή τη λειτουργία της ομάδας όλο τον χρόνο, ενώ διατηρεί την παράδοση του HVS στις καθηλωτικές παραστάσεις με θέα το εμβληματικό τοπίο κατά μήκος του ποταμού Hudson.

Η αρχιτεκτονική και η φύση σε αρμονία δημιουργούν έναν νέο πολιτιστικό προορισμό για τη Νέα Υόρκη και την ευρύτερη κοινότητα των παραστατικών τεχνών. Το αρχιτεκτονικό γραφείο της Jeanne Gang ολοκληρώνει το έργο στη βόρεια Νέα Υόρκη, με τη θεατρική ομάδα να στεγάζεται πλέον σε ένα υπαίθριο θέατρο και μια σειρά από κιόσκια με στοιχεία από μασίφ ξύλο, και όχι στις τέντες που χρησιμοποιούσαν τα προηγούμενα χρόνια για το καθιερωμένο θερινό φεστιβάλ Σαίξπηρ.

Το Μουσείο του Μεγάλου Καναλιού στην πόλη Hangzhou της Κίνας

Στο Hangzhou της Κίνας, η αρχιτεκτονική εταιρεία Herzog & de Meuron αναμένεται να ολοκληρώσει τις εργασίες στο Μουσείο του Μεγάλου Καναλιού, του οποίου τα σχέδια αποκαλύφθηκαν το 2020. Το μουσείο θα περιβάλλεται από μια κυματιστή γυάλινη πρόσοψη από χυτό γυαλί που μοιάζει να αντανακλά το νερό και θα τιμά την ιστορία του παλαιότερου και μακρύτερου τεχνητού ποταμού στον κόσμο, που εκτείνεται σε μήκος άνω των 1.000 μιλίων μεταξύ Πεκίνου και Hangzhou. Το κτίριο αντικατοπτρίζει τη σημασία του Μεγάλου Καναλιού και δημιουργεί έναν ζωντανό, σύγχρονο χώρο συγκέντρωσης. Το νερό και το μουσείο είναι αντικριστά, δημιουργώντας έναν οπτικό και υλικό διάλογο μεταξύ του θέματος και του αφηγητή του.

Το μουσείο αντικατοπτρίζεται στο νερό και στην πρόσοψη του μουσείου, ενώ η τολμηρή γραμμή του θυμίζει μια κομψή πινελιά. Περιτριγυρισμένο από νερό από τρεις πλευρές, το Συγκρότημα Μουσείων του Μεγάλου Καναλιού θα περιλαμβάνει 50.000 τετραγωνικά μέτρα εκθεσιακών χώρων χωρισμένων σε δύο επίπεδα. Έχει σχεδιαστεί έτσι ώστε κάθε όροφος να μπορεί να λειτουργεί ανεξάρτητα. Οι αίθουσες θα βρίσκονται 12 μέτρα πάνω από το έδαφος και θα περιβάλλονται από την «κομψά καμπυλωτή» πρόσοψη, ενώ ο χώρος κάτω από τις υπερυψωμένες αίθουσες θα μετατραπεί σε μια σειρά από προσβάσιμους χώρους συνάντησης και δημόσιων εκδηλώσεων.

Το Μουσείο Lucas στο Λος Άντζελες

Δέκα χρόνια από τότε που η αρχιτεκτονική εταιρεία MAD παρουσίασε για πρώτη φορά το σχέδιο, το Μουσείο Lucas με θέα στο Εκθεσιακό Πάρκο του Λος Άντζελες θα ανοίξει τελικά τις πόρτες του το 2026. Το κτίριο, που μοιάζει με διαστημόπλοιο, ξεχωρίζει για τη στρογγυλεμένη δομή του. Αρχικά, ο Τζορτζ Λούκας σκόπευε να κατασκευάσει τον χώρο αυτό στο Σικάγο και προσέλαβε τη MAD για το έργο το 2014, αλλά αντιμετώπισε νομικά προβλήματα σχετικά με την προτεινόμενη τοποθεσία στην όχθη της λίμνης. Τελικά, αποφάσισε να εγκαταλείψει το Σικάγο για τη Δυτική Ακτή, όπου το μουσείο έγινε δεκτό με ανοιχτές αγκάλες.

Ο δήμαρχος του Λος Άντζελες, Έρικ Γκαρσέτι, το χαρακτήρισε «ένα από τα πιο τολμηρά αρχιτεκτονικά έργα που έχουμε δει στον κόσμο» και το έργο εγκρίθηκε ομόφωνα. Οι επισκέπτες θα μπορούν να περπατήσουν στην οροφή του καμπυλωτού κτιρίου και να απολαύσουν τη θέα στην πόλη. Το εσωτερικό εκτείνεται σε 9.000 τετραγωνικά μέτρα, με αίθουσες για την έκθεση της συλλογής έργων τέχνης του Λούκας και της συζύγου του, Μέλοντι Χόμπσον, καθώς και αναμνηστικών από τις ταινίες του.

Το ανακαινισμένο Olympia στο Λονδίνο

Ένα σημαντικό κτίριο που θα ανοίξει το 2026 είναι το ανακαινισμένο από το Heatherwick Studio και τη SPPARC Olympia στο Λονδίνο, που θα περιλαμβάνει θέατρο, χώρο για ζωντανή μουσική, μια πλατεία που θα ενώνει τις υπάρχουσες βικτοριανές αίθουσες εκθέσεων, καθώς και γραφεία και ξενοδοχεία. Οι χώροι του Olympia, οι οποίοι χτίστηκαν το 1886, ανακαινίζονται με στόχο να προσελκύσουν περισσότερη δημόσια δραστηριότητα και να γίνουν κέντρο της κοινότητας με χώρους προσβάσιμους σε όλους, ενώ μέχρι τώρα ήταν σχεδόν αδιαπέραστοι για το κοινό.

Οι αρχιτέκτονες φιλοδοξούν να μετασχηματίσουν τα κτίρια και να καταστήσουν το Olympia έναν πολιτιστικό προορισμό για όσους παρακολουθούν εκδηλώσεις και όσους περνούν από την περιοχή. Ενώ παλιότερα η δομή του έμοιαζε με φρούριο, αυτό αλλάζει με δραστικές παρεμβάσεις. Με τα μεγάλα του ανοίγματα φιλοδοξεί να γίνει ένας νέος πολιτιστικός, δημόσιος προορισμός που θα διατηρήσει την εκθεσιακή δραστηριότητα και θα την προβάλει ακόμη περισσότερο στον κόσμο.

Το Guggenheim στο Άμπου Ντάμπι

Αν και η επίσημη ημερομηνία έναρξης δεν έχει ακόμη αποκαλυφθεί, υπάρχουν εικασίες ότι το πολυαναμενόμενο Guggenheim Abu Dhabi του Frank Gehry θα ολοκληρωθεί τελικά στο νησί Saadiyat το 2026. Το έργο, που ήταν το τελευταίο μεγάλο πολιτιστικό κτίριο του αρχιτέκτονα Frank Gehry, επρόκειτο να ανοίξει το 2025, αλλά οι κατασκευαστικές εργασίες δεν έχουν τελειώσει. Η ολοκλήρωσή του θα ακολουθήσει το άνοιγμα άλλων σημαντικών πολιτιστικών ιδρυμάτων στο νησί, συμπεριλαμβανομένου του Λούβρου του Jean Nouvel στο Άμπου Ντάμπι και του Εθνικού Μουσείου Zayed από τη Foster + Partners.

Το πολυαναμενόμενο μουσείο που βρίσκεται στην πολιτιστική περιοχή του νησιού θα καλύπτει 42.000 τετραγωνικά μέτρα και θα γίνει το μεγαλύτερο από τα τέσσερα μουσεία Guggenheim ανά τον κόσμο. Ο Gehry περιέγραψε το έργο ως «πραγματικά συναρπαστικό», λέγοντας «ελπίζω ότι αυτό το κτίριο θα το αγκαλιάσει ο λαός των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και ότι θα παραμείνει ως ορόσημο για τη χώρα για πολλά χρόνια ακόμα». Παράλληλα με τις γκαλερί θα υπάρχει ένα κέντρο τέχνης και τεχνολογίας, μια εγκατάσταση εκπαίδευσης για τα παιδιά, αίθουσες αρχείων, μια βιβλιοθήκη και ένα εργαστήριο συντήρησης.

O βουλευτής της ΝΔ και καθηγητής Διεθνούς Δικαίου, Άγγελος Συρίγος, προσπαθώντας να «μαζέψει» τις δηλώσεις Μητσοτάκη περί «μη κατάλληλης στιγμής να σχολιάσουμε τη νομιμότητα» της αμερικανικής εισβολής στη Βενεζουέλα και της απαγωγής Μαδούρο, είπε ότι ο Πρωθυπουργός «δεν είχε πλήρη εικόνα» και ότι... «δεν είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου» ενώ στη συνέχεια παραδέχτηκε τον μη νόμιμο χαρακτήρα της αμερικανικής επέμβασης. Ο ΣΥΡΙΖΑ χαρακτήρισε σκωπτικά «συγκινητική» την προσπάθεια του Άγγελου Συρίγου να «μπαλώσει τη μεγαλειώδη γκάφα Μητσοτάκη». 

Συγκεκριμένα, μιλώντας με την… επιστημονική του ιδιότητα και όχι τη βουλευτική, όπως ξεκαθάρισε, παραδέχθηκε ότι η «σύλληψη» Μαδούρο δεν ήταν εντός του διεθνούς δικαίου, λέγοντας ότι για να συλληφθεί και να είναι εντός πλαισίου του διεθνούς δικαίου θα έπρεπε να υπήρχε χρήση βίας και από την άλλη πλευρά, έτσι ώστε οι ΗΠΑ να προχωρήσουν σε χρήση βίας, δηλαδή σύλληψη.

Προσπαθώντας να «μαζέψει» την απαράδεκτη δήλωση Μητσοτάκη, στην οποία είπε ότι «δεν είναι ώρα να συζητήσουμε τη νομιμότητα των πράξεων», είπε ότι η επίσημη θέση της χώρας εκφράστηκε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ και πως ο πρωθυπουργός όταν έκανε την τοποθέτηση «δεν είχε πλήρη εικόνα». Στη συνέχεια, το πήγε και ένα βήμα παραπέρα, αποδίδοντας την ατυχή δήλωση του Πρωθυπουργού σε άγνοια ή και αφέλεια, λέγοντας ότι είναι «πρωθυπουργός» και… «όχι καθηγητής διεθνούς δικαίου».

Άμεση ήταν η αντίδραση του ΣΥΡΙΖΑ. Το κόμμα σχολίασε σκωπτικά ότι είναι… «συγκινητική» η προσπάθεια Συρίγου να «μπαλώσει τη μεγαλειώδη γκάφα του Πρωθυπουργού»:

«Είναι σχεδόν …συγκινητική η προσπάθεια του Άγγελου Συρίγου, καθηγητή Διεθνούς Δικαίου και βουλευτή της ΝΔ, να «μπαλώσει» τη μεγαλειώδη γκάφα του Κυρ. Μητσοτάκη με τη δήλωσή του για τη «σύλληψη» Μαδούρο από τις ΗΠΑ» αναφέρει σε ανακοίνωσή του ο ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία.

«Ο κ. καθηγητής προσπάθησε – για να διασώσει λίγο και από το δικό του επιστημονικό κύρος – να δικαιολογήσει την απαράδεκτη διατύπωση Μητσοτάκη, λέγοντας ότι «η δήλωση έγινε λίγη ώρα μετά», ότι ο κ. Μητσοτάκης «δεν είχε πλήρη εικόνα τι είχε συμβεί» και ότι «ο πρωθυπουργός δεν είναι καθηγητής διεθνούς δικαίου» σημειώνει σχετικά και προσθέτει πως «στο τέλος, όμως, του ξέφυγε: «Όπως μια χώρα δεν πρέπει να φέρεται ως δικαστήριο, έτσι κι ένας πρωθυπουργός δεν πρέπει να φέρεται ως καθηγητής του διεθνούς δικαίου», είπε ο Αγγ. Συρίγος. Συμφωνούμε!»

«Και προσθέτουμε ότι ο πρωθυπουργός μιας χώρας, ειδικά σε διεθνή ζητήματα, δεν πρέπει ούτε να βιάζεται να κάνει αναρτήσεις, ούτε να εκφράζει ελαφρά τη καρδία απαράδεκτες θέσεις που μπορεί μελλοντικά να χρησιμοποιηθούν κατά των εθνικών μας συμφερόντων.

Καλή η προσπάθεια κ. Συρίγο, αλλά μάταιη…» ολοκληρώνει η ανακοίνωση.

Πηγή: tpp

Το «τρομερό κορίτσι» της βρετανικής εικαστικής σκηνής ετοιμάζεται για μια αναδρομική έκθεση στην Tate Modern του Λονδίνου, ώστε να μοιραστεί με τον κόσμο το ταξίδι της από τον πόνο και την απώλεια στην τέχνη και την προσωπική αναγέννηση.

ΗΤρέισι Εμιν δεν υπήρξε «παιδί της μοίρας», αλλά σίγουρα είναι μια survivor. Μια γυναίκα που έχει βιώσει την απώλεια, τον πόνο, τη βία, την ασθένεια και την αμφισβήτηση, και όμως έχει καταφέρει να μετατρέψει αυτές τις εμπειρίες σε τέχνη που συγκλονίζει και προκαλεί.

Η ζωή της δεν υπήρξε ποτέ ευθύβολη ή εύκολη: από την παιδική της ηλικία στην παραθαλάσσια πόλη Μάργκεϊτ του Κεντ και την κακοποίηση στην εφηβεία της, μέχρι την αναγνώρισή της ως μίας από τις σημαντικότερες καλλιτέχνιδες της γενιάς της – των πάλαι ποτέ αλλά διαχρονικά παρόντων YBAs (Young British Artists) –, η διαδρομή της χαρακτηρίζεται από μια αδιάκοπη επιμονή και ειλικρίνεια, ενίοτε αδυσώπητη, απέναντι στον εαυτό της και στο κοινό.

Πιο πρόσφατα, μίλησε ανοιχτά για το «big C» που αντιμετώπισε, τις χειρουργικές επεμβάσεις που υπέστη μετά τη διάγνωση επιθετικού καρκίνου της ουροδόχου κύστης και τη ζωή της πλέον με ουροστομία, αποδεικνύοντας με την πορεία της ότι η επιβίωση και η δημιουργία μπορούν να συμβαδίζουν ακόμα και στις πιο δύσκολες στιγμές. Αυτή η δύναμη διαπερνά ολόκληρο το έργο της και γίνεται πηγή έμπνευσης για τους θεατές της σε όλον τον κόσμο.

Ο κόσμος της τέχνης, και όχι μόνο, αναμένει λοιπόν με ενδιαφέρον την αναδρομική έκθεσή της στην Tate Modern, με τίτλο «Tracey Emin: A Second Life», η οποία αποτελεί τη μεγαλύτερη και σημαντικότερη ανασκόπηση της καριέρας της μέχρι σήμερα.

«I Followed You to the End» (2024). Photo © Tracey Emin

Αυτή η σημαντική έκθεση θα χαρτογραφήσει 40 χρόνια της πρωτοποριακής πρακτικής της μέσα από περισσότερα από 90 έργα, τα οποία καλύπτουν ζωγραφική, γλυπτική, βίντεο, νέον, κεντημένα υφάσματα ή soft sculptures και εγκαταστάσεις που φλερτάρουν με την εννοιολογική τέχνη αλλά δεν της μένουν και πιστά.

Ορισμένα από αυτά υπήρξαν καθοριστικά για την καριέρα της και θα συνυπάρξουν με άλλα που θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά. Η Tate Modern επισημαίνει πως η έκθεση αναδεικνύει τη «χωρίς συμβιβασμούς εξομολογητική προσέγγιση» της Εμιν και την αφοσίωσή της στην απροκάλυπτη αυτοέκφραση, στοιχεία που έχουν επηρεάσει βαθιά τη σύγχρονη τέχνη.

Η Dame – από το 2024 – Τρέισι Καρίμα Εμιν απογειώθηκε στο δημόσιο προσκήνιο τη δεκαετία του 1990 με εμβληματικά έργα, όπως το υποψήφιο για το Βραβείο Turner το 1999 «My Bed» – παρόν και αυτό στην έκθεση: κοινώς, το ακατάστατο κρεβάτι της, με χρησιμοποιημένα προφυλακτικά, λεκιασμένα εσώρουχα και προσωπικά αντικείμενα, το οποίο προκάλεσε έντονες συζητήσεις τόσο ανάμεσα στους κριτικούς όσο και στο ευρύ κοινό για το αν πρόκειται ή όχι περί τέχνης.

«Καθένας/καθεμία θα μπορούσε να το κάνει αυτό» ήταν το ανέμπνευστο επιχείρημα. «Ναι, αλλά εγώ το έκανα πρώτη» ήταν η πληρωμένη απάντηση. Είχε προηγηθεί, τέσσερα χρόνια νωρίτερα, ένα άλλο κομβικό έργο, το «Everyone I Have Ever Slept With 1963-1995», μια σκηνή με ραμμένα τα ονόματα όλων εκείνων που είχαν περάσει από το κρεβάτι της – εραστές αλλά και η γιαγιά της ή η μητέρα της.

Το γλυπτό «Ascension» (2024). Photo © Tracey Emin

Το συγκεκριμένο καταστράφηκε το 2004 στη μεγάλη πυρκαγιά της αποθήκης Momart όπου φυλάσσονταν έργα της συλλογής Τσαρλς Σαάτσι στην οποία ανήκε η εν λόγω εγκατάσταση, προκαλώντας τον γέλωτα μέρους του βρετανικού Τύπου, που θεώρησε πως η τέχνη της βρήκε τη μοίρα που της αρμόζει.

Την ίδια χρονιά, το 1995, η Εμιν απέκτησε σημαντική δημοσιότητα στα μέσα ενημέρωσης όταν εμφανίστηκε μεθυσμένη σε ζωντανή τηλεοπτική συζήτηση με τίτλο «Is painting dead?», γεγονός που ενίσχυσε τον μύθο της ως απρόβλεπτης και αφοπλιστικά παρορμητικής φιγούρας. Αυτές οι στιγμές, όσο αμφιλεγόμενες και αν υπήρξαν, συνέβαλαν καθοριστικά στη διαμόρφωση μιας καλλιτεχνικής περσόνας που δεν διαχωρίζει ποτέ τη ζωή από την τέχνη.

Ζωή σαν μυθιστόρημα

Με μια τόσο έντονη ζωή, ίσως και να ήταν δύσκολο να γίνει ένας τέτοιος διαχωρισμός. «Η παιδική μου ηλικία ήταν γεμάτη μοναξιά, έλλειψη σταθερότητας και πρώιμη συνειδητοποίηση των κοινωνικών και φυλετικών προκαταλήψεων» έγραφε πρόσφατα σε κείμενό της στην ιστοσελίδα της «The Standard». «Τη μητέρα μου την έφτυναν στον δρόμο επειδή ο πατέρας μου δεν ήταν λευκός» θα εξομολογούνταν.

Ο πατέρας της ήταν Τουρκοκύπριος που βρέθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1948, όταν συγγενείς του από τη Μελβούρνη τού έστειλαν τηλεγράφημα να μην ταξιδέψει στην Αυστραλία όπως σκόπευε γιατί δεν θα του επέτρεπαν να μπει στη χώρα εξαιτίας του σκούρου δέρματός του.

Σύμφωνα με την αφήγησή της, είχε μεγαλώσει σε ελληνικό χωριό και μιλούσε αγγλικά με ελληνική προφορά, ενώ ο δικός του πατέρας, σουδανικής καταγωγής, είχε χρησιμοποιηθεί ως σκλάβος υπό το καθεστώς της οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Το έργο νέον «I Whisper to My Past Do I Have Another Choice» (2010). Photo © Tracey Emin

Η μητέρα της ήταν από το Ιστ Εντ, με καταγωγή Ρομά από το Γουόργουικ. Οταν γνωρίστηκε με τον πατέρα της, το 1948, ήταν και οι δύο παντρεμένοι, αλλά ξεκίνησαν έναν παράνομο, παθιασμένο δεσμό που τελείωσε στις αρχές της δεκαετίας του ’70 με έντονες αντιπαραθέσεις.

Εννοείται ότι η Τρέισι και ο δίδυμος αδελφός της αποκαλούνταν «mulatto babies» και «bastards», λόγω του γεγονότος ότι οι γονείς τους δεν ήταν παντρεμένοι.

Οπως έχει πει η ίδια: «Ο κόσμος μπορεί να είναι σκληρός και γεμάτος μίσος. Η μητέρα μου πάντα μας έλεγε ότι γεννηθήκαμε από αγάπη».

Δεν ήταν μάλλον αρκετή ή τουλάχιστον όχι συστηματικά παρούσα, μια και την ατίθαση τελικά εφηβεία της ενίσχυσε δραματικά το γεγονός ότι βιάστηκε στα 13 της. «Ηταν κάτι που συνέβαινε σε πολλά κορίτσια» θα δήλωνε για τα ήθη της παραθαλάσσιας πόλης του Μάργκεϊτ, όπου μεγάλωσε, όταν ήταν πλέον διάσημη και παράλληλα μοιραζόταν με το κοινό τoν εθισμό της στο αλκοόλ – όχι απαραίτητα μέσα από τις λέξεις.

«Ο αλκοολισμός είναι ασθένεια, αλλά δεν θα έλεγα ότι ήμουν αλκοολική: θα έλεγα ότι ήμουν πολύ μόνη και πολύ φοβισμένη» είχε αναφέρει πριν από δύο χρόνια όταν τον είχε πλέον ξεπεράσει. Οπότε, στην εξομολογητική τέχνη της είχε ανέκαθεν πολλά να εκμυστηρευθεί, και ήταν αυτό που έκανε από την πρώτη στιγμή που άρχισε να δημιουργεί έργα.

«Exorcism of the last painting I ever made»1996 © Tracey Emin

Η Tate Modern υποκλίνεται

Από την πρώτη της ατομική έκθεση στη White Cube το 1993, με τον χαρακτηριστικό τίτλο «My Major Retrospective 1963-1993», έδωσε τα πρώτα δείγματα αυτοσαρκασμού και αυτοαναφορικού χιούμορ αλλά και μιας πληθωρικής όσο και πληγωμένης έπαρσης.

Αυτή θα είναι και η εισαγωγή της έκθεσης στην Tate Modern, όπου θα παρουσιάζονται φωτογραφίες έργων που δημιούργησε όσο σπούδαζε Καλές Τέχνες τη δεκαετία του 1980 (στα Maidstone College of Art και Royal College of Art), τα οποία κατέστρεψε σε δύσκολες περιόδους της ζωής της, καθώς και το ντοκιμαντέρ «Why I Never Became a Dancer» (1995), όπου αφηγείται τα τραυματικά γεγονότα της εφηβείας της στο Μάργκεϊτ, όπως ότι εγκατέλειψε το σχολείο στα 13 της (θα επανερχόταν σε αυτό αργότερα), την «ενασχόλησή» της με το σεξ – άλλωστε «ήταν κάτι που απλώς έκανες και ήταν δωρεάν» – όπως και τις συνευρέσεις της με πολύ μεγαλύτερους άνδρες.

«Ο λόγος που αυτοί οι άνδρες ήθελαν να γ… ένα κορίτσι δεκατεσσάρων ετών ήταν επειδή δεν ήταν άνδρες. Ηταν υπάνθρωποι» θα αποφαινόταν χρόνια αργότερα, με τη νηφαλιότητα της εμπειρίας.

Αναμενόμενα, λοιπόν, μία από τις πιο δυνατές ενότητες της έκθεσης θα αφορά την επεξεργασία τραυματικών ή και δύσκολων εμπειριών μέσα από την τέχνη, όπως η σεξουαλική κακοποίηση και οι αμβλώσεις. Το soft sculpture «The Last of the Gold» (2002), που παρουσιάζεται δημόσια για πρώτη φορά, περιλαμβάνει το «A-Z of abortion» (Αλφαβητάρι της άμβλωσης), παρέχοντας πρακτικές και συναισθηματικές συμβουλές σε γυναίκες που έχουν βρεθεί σε ανάλογη κατάσταση.

«Mad Tracey from Margate. Everyone’s Been There» (1997). Photo © Tracey Emin

Αυτή η ωμή ειλικρίνεια και η κοινωνική συνείδηση καθιστούν την Εμιν καλλιτέχνιδα που συνδέει την προσωπική εμπειρία με τη δημόσια συζήτηση μέσα από την τέχνη της.

Η δε «δεύτερη ζωή» της, μετά την αντιμετώπιση του καρκίνου και τις χειρουργικές επεμβάσεις, απεικονίζεται μέσα από έργα όπως το μπρούντζινο γλυπτό «Ascension» (2024) αλλά και στιγμιότυπα από ένα νέο ντοκιμαντέρ, τα οποία θα δείχνουν τη νέα ζωή με τον σάκο ουροστομίας της. Είπαμε, η Εμιν δεν χωρίζει το προσωπικό από το δημόσιο, και η εμπειρία της ασθένειας γίνεται καλλιτεχνικό θέμα, αλλά ταυτόχρονα και ένα μήνυμα δύναμης και ανθεκτικότητας.

Οι πρόσφατοι μεγάλης κλίμακας πίνακές της, ενώ εξακολουθούν να φέρουν ίχνη πόνου και απώλειας, έχουν μια υπερβατική ποιότητα, δείχνοντας την αποφασιστικότητα της Εμιν να ζει πλήρως και στο παρόν.

Αν, τέλος, συνυπολογίσει κανείς τις θεσμικές διακρίσεις που έχει αποσπάσει, με κορυφαίο τον διορισμό της το 2011 ως καθηγήτριας Σχεδίου στη Βασιλική Ακαδημία Τεχνών – μαζί με τη Φιόνα Ρέι, είναι οι πρώτες γυναίκες που κατέλαβαν αυτή τη θέση από την ίδρυση της Ακαδημίας το 1768 –, τότε η μετάβασή της από το περιθώριο στο κέντρο της καλλιτεχνικής σκηνής αποκτά τον χαρακτήρα μιας ιστορικής δικαίωσης.

Θα έχει πάντα το Μάργκεϊτ

Η σχέση της Εμιν με την πόλη όπου μεγάλωσε (γεννήθηκε στο Κρόιντον) αποτελεί έναν άλλο κεντρικό άξονα της έκθεσης. Εργα όπως το «Mad Tracey From Margate: Everyone’s Been There» (1997), μια μεγάλη κουβέρτα φτιαγμένη με κομμάτια ρούχων φίλων της, γεμάτη χειρόγραφες φράσεις και προσωπικές εκμυστηρεύσεις, λειτουργούν σαν οπτική αυτοβιογραφία, καταγράφοντας αναμνήσεις, συναισθήματα και μικρές ιστορίες.

Η εγκατάσταση «It’s Not the Way I Want to Die» (2005), ένα μίνι roller coaster εμπνευσμένο από το Dreamland, το λούνα παρκ της πόλης, δείχνει πώς η Εμιν μετατρέπει μνήμες και αγωνίες σε έργα που προκαλούν συναίσθημα και στοχασμό.

Το Μάργκεϊτ παραμένει καθοριστικό στη ζωή της, καθώς μετά την περιπέτεια με τον καρκίνο επέστρεψε μόνιμα και δημιούργησε το Tracey Emin Artist Residency (TEAR), προσφέροντας έναν χώρο δημιουργίας σε νέους καλλιτέχνες.

Το πληγωμένο κορίτσι που αναζητούσε παρηγοριά στο σεξ και το αλκοόλ επέστρεψε στην πόλη θριαμβεύτρια. Ηταν ένα από τα πρώτα βήματα σε μια σειρά επενδύσεων real estate, που χρηματοδότησε και χάρη στην πώληση έργων της, όπως ο πίνακας «Like a Cloud of Blood», τον οποίο φιλοτέχνησε µετά την περιπέτεια της υγείας της και πωλήθηκε από τον οίκο Christie’s για 2,3 εκατομμύρια στερλίνες.

Στο έργο νέον «I Never Stopped Loving You», που είναι τοποθετημένο στην πρόσοψη του Droit House, ενός πρώην τελωνειακού κτιρίου στο Μάργκεϊτ, η Εμιν δείχνει ότι η πόλη δεν λειτουργεί πια ως τραύμα ή ως τόπος φυγής, αλλά ως πατρίδα, μνήμη και καταφύγιο. Eνας χώρος όπου το προσωπικό παρελθόν, η καλλιτεχνική ταυτότητα και η ανάγκη για επιστροφή ενώνονται σε μια πράξη αγάπης και συμφιλίωσης.

INFO

«Tracey Emin: A Second Life», Tate Modern, Λονδίνο, από τις 27 Φεβρουαρίου 2026.