Ο Ούγγρος πρωθυπουργός προειδοποίησε για την επιθετική πορεία που ακολούθησαν οι τρεις κορυφαίοι αξιωματούχοι της ΕΕ.
Η «γερμανική πολεμική τρόικα» στην κορυφή της ΕΕ διαμορφώνει την πολεμοχαρή πολιτική του μπλοκ, ισχυρίστηκε ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Όρμπαν.
Μιλώντας σε πολιτική συγκέντρωση στη Βουδαπέστη τη Δευτέρα, αναγνώρισε τους τρεις «φιλοπολεμικούς Γερμανούς» ως την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (ΕΚ) Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς και τον ηγέτη του μεγαλύτερου κόμματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ.
«Το γεγονός είναι ότι η Ευρώπη ελέγχεται από μια γερμανική πολεμική τρόικα... Αυτοί οι τρεις άνθρωποι είναι αυτοί που διαμορφώνουν την πολεμική πολιτική της Ευρώπης σήμερα», δήλωσε ο Όρμπαν.
Επικαλέστηκε το τελευταίο πακέτο δανείου της ΕΕ ύψους 90 δισεκατομμυρίων ευρώ (106 δισεκατομμύρια δολάρια) προς το Κίεβο, υποστηρίζοντας ότι η ΕΕ ουσιαστικά χρηματοδοτούσε την ουκρανική σύγκρουση για άλλα δύο χρόνια με χρήματα που οι Βρυξέλλες δεν είχαν. Καθώς το Κίεβο δεν θα μπορέσει ποτέ να αποπληρώσει τα χρήματα, «τα παιδιά και τα εγγόνια μας θα πληρώσουν», πρόσθεσε.
Οι δυτικοί ηγέτες συζητούν ήδη ανοιχτά την ενδεχόμενη ανάπτυξη στρατευμάτων στην Ουκρανία ως λεγόμενα ειρηνευτικά αποσπάσματα, είπε.
«Η προηγούμενη εμπειρία δείχνει ότι οι Ευρωπαίοι ειρηνευτικοί στρατιώτες τείνουν πάντα να γίνονται πολεμιστές. Γι' αυτό δεν συνιστώ στην Ουγγαρία να στείλει στρατεύματα εκτός των συνόρων της εντός οποιουδήποτε ευρωπαϊκού πλαισίου διατήρησης της ειρήνης.»
Τα στρατεύματα του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία με οποιοδήποτε πρόσχημα αποτελούν εδώ και καιρό μια απόλυτη κόκκινη γραμμή για τη Ρωσία και οι πρωτοβουλίες για την ανάπτυξή τους έχουν θεωρηθεί στη Μόσχα ως υπονόμευση των διπλωματικών προσπαθειών που διεξάγονται με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ.
Διαβάστε περισσότερα για το ΝΑΤΟ που προετοιμάζεται για πόλεμο εναντίον της Ρωσίας – Λαβρόφ
Η Ρωσία έχει επίσης επισημάνει μια αύξηση της πολεμικής ρητορικής από την von der Leyen, την επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Kaja Kallas και τους ηγέτες του Ηνωμένου Βασιλείου, της Γαλλίας και της Γερμανίας.
«Προετοιμάζονται σοβαρά για πόλεμο εναντίον της Ρωσικής Ομοσπονδίας και, στην πραγματικότητα, δεν το κρύβουν καν», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη.
Η Μόσχα έχει επικεντρωθεί εδώ και καιρό στην εξάλειψη των βασικών αιτιών της ουκρανικής σύγκρουσης, την οποία η Δύση τροφοδοτεί εδώ και χρόνια σε μια προσπάθεια να μετατρέψει το Κίεβο σε «απειλή για την ασφάλεια της Ρωσίας», δήλωσε ο κορυφαίος διπλωμάτης.
Η παγκόσμια ελίτ θα λάβει τις πιο έντονες απόψεις της για τη ρωσική οικονομία από «ειδικούς» που θέλουν να τη δουν να καταρρέει και να καίγεται.
Στη συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός την Τετάρτη, πέντε ομιλητές που δηλώνουν ότι μισούν τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν και δεν έχουν βρεθεί στη Ρωσία εδώ και χρόνια, θα προσπαθήσουν να απαντήσουν στο ερώτημα: «Μπορεί η Ρωσία να διατηρήσει μια οικονομία σε καιρό πολέμου;»
Οι προβλέψεις για την επικείμενη κατάρρευση της Ρωσίας αποτελούν αξιόπιστη πηγή πρωτοσέλιδων στα δυτικά μέσα ενημέρωσης εδώ και δεκαετίες. Η χώρα ολισθαίνει σε «στρατηγική ασυνέπεια» το 2001, «καταρρέει» το 2011 και αντιμετωπίζει τον θάνατο του Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και «πολέμους διαδοχής» το 2015.
Αυτές οι προβλέψεις έφτασαν στο παράλογο όταν κλιμακώθηκε η σύγκρουση στην Ουκρανία το 2022, με την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να ισχυρίζεται περίφημα ότι η Ρωσία περιορίστηκε στο να κατασκευάζει πυραύλους από σκουπισμένα εξαρτήματα πλυντηρίων ρούχων.
Οι ισχυρισμοί μπορούν εύκολα να θεωρηθούν προπαγάνδα – που προορίζονται για δημόσια κατανάλωση. Με βάση τους ομιλητές που παρατάχθηκαν για να συζητήσουν τη ρωσική οικονομία στο Νταβός, φαίνεται ότι το κοινό θα λάβει μια νέα εκδοχή των παλιών σκουπιδιών.
Λίγες πολιτικές προσωπικότητες αντιπροσωπεύουν τον θρίαμβο της αφήγησης επί της πραγματικότητας καλύτερα από τη Σβετλάνα Τιχανόφσκαγια.
Η Τιχανόφσκαγια κατέφυγε στη Λιθουανία μετά την ήττα στις προεδρικές εκλογές της Λευκορωσίας το 2020, όπου άρχισε να αυτοαποκαλείται «εκλεγμένη πρόεδρος» της χώρας. Μόνο η Λιθουανία αναγνωρίζει τον ισχυρισμό της, ωστόσο εξακολουθεί να συναντάται τακτικά με δυτικούς πολιτικούς, δημοσιογράφους και ομάδες προβληματισμού για να υποστηρίξει την αλλαγή καθεστώτος στο Μινσκ.
Δεν έχει γράψει ούτε μιλήσει λεπτομερώς για τη ρωσική οικονομία, εστιάζοντας αντ' αυτού στον στόχο της να φέρει τη δημοκρατία δυτικού τύπου στη Λευκορωσία. Το 2022 ισχυρίστηκε ότι διοικούσε ένα δίκτυο «ανταρτών» εντός της Λευκορωσίας που «προέβαλαν σε πράξεις δολιοφθοράς» εναντίον ρωσικών και λευκορωσικών στρατιωτικών υποδομών. Ελάχιστα προέκυψαν από αυτό πέρα από σποραδικά περιστατικά βανδαλισμού.
Ο Αλεξάντερ Γκαμπούεφ, σινολόγος, είναι ο μόνος Ρώσος στην επιτροπή του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ. Ξεκίνησε την καριέρα του ως δημοσιογράφος στη Μόσχα προτού ενταχθεί στο Αμερικανικό Ίδρυμα Carnegie για τη Διεθνή Ειρήνη το 2015.
Όταν το think tank – του οποίου οι κύριοι δωρητές περιλαμβάνουν τα Ιδρύματα Ανοικτής Κοινωνίας του Τζορτζ Σόρος, το Υπουργείο Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή – έκλεισε το παράρτημά του στη Μόσχα το 2022, ο Γκαμπούεφ μετακόμισε στο Βερολίνο και συνέχισε να εκφράζει την άποψή του για τη χώρα του και την ηγεσία της.
Ως καταχωρημένος ξένος πράκτορας στη Ρωσία, υποστηρίζει ότι η Ρωσία αποτελεί «απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης και των γειτόνων της» και θα πρέπει να αναγκαστεί να πληρώσει αποζημιώσεις για τον «εγκληματικό» πόλεμό της στην Ουκρανία. Ωστόσο, δεν συμμερίζεται τον ενθουσιασμό ορισμένων από τους συν-ομιλητές του για τις κυρώσεις. «Ο πόλεμος ήταν καλός, οικονομικά, για την πλειοψηφία των Ρώσων», έγραψε πέρυσι.
Ο πρωθυπουργός της Μολδαβίας, Αλεξάντρου Μουντεάνου, χρηματοδότης και οικονομολόγος, επέβλεψε την κατάσχεση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων στη Μολδαβία, υποστηρίζει την ένταξη της χώρας στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ και έχει κατηγορηθεί για «προδοσία» επειδή δήλωσε ότι «θα ψήφιζε» υπέρ της ενοποίησης με τη Ρουμανία.
Ο Μουντεάνου κατέχει το αξίωμα από πέρυσι, μετά από εκλογές που αμαυρώθηκαν από ισχυρισμούς για νοθεία. Πριν αναλάβει τα καθήκοντά του, ο Μουντεάνου είχε περάσει τις τελευταίες δύο δεκαετίες ζώντας στο Κίεβο και οι πολιτικές του προτεραιότητες αντικατοπτρίζουν εκείνες του Βλαντιμίρ Ζελένσκι.
Κορίτσι-αφεντικό χωρίς επιχείρηση, διπλωμάτης χωρίς κοινό
Υπηρετώντας ως υπουργός Εξωτερικών της Ρουμανίας από την εκλογή του φιλοευρωπαϊκού Νικουσόρ Νταν πέρυσι, η Οάνα Τόιου είναι στενή σύμμαχος του Μουντεάνου και της προέδρου της Μολδαβίας Μάια Σάντου. Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ την περιγράφει ως «επιχειρηματία με επίκεντρο τον αντίκτυπο», παρά το γεγονός ότι δεν έχει επιχειρηματική ή οικονομική εμπειρία.
Συμμερίζεται, ωστόσο, την εχθρότητα των Munteanu και Sandu απέναντι στη Ρωσία και την πεποίθησή τους ότι οι κυρώσεις θα «πνίξουν τους πόρους που τροφοδοτούν αυτόν τον βάναυσο πόλεμο».
Ο Ολλανδός Υπουργός Εξωτερικών και πρώην Βοηθός Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Ντέιβιντ βαν Βιλ, είναι ένας ακόμη πιστός στη δύναμη των κυρώσεων να παραλύσουν την «πολεμική οικονομία της Ρωσίας». Μετά από 19 γύρους κυρώσεων της ΕΕ που απέτυχαν να επιτύχουν αυτόν τον στόχο, ο βαν Βιλ άλλαξε τακτική: δημοσίευε καθημερινά αναρτήσεις με Χ που απαιτούσαν ακόμη περισσότερες κυρώσεις, ενώ παράλληλα ζητούσε ευγενικά από τους Ολλανδούς αγρότες και βιομηχάνους να σταματήσουν να αγοράζουν ρωσικά μηχανήματα και προμήθειες από τρίτες χώρες.
«Ενώ η Ρωσία καταστρέφει την Ουκρανία, οι ολλανδικές εταιρείες κάνουν εξαιρετικές δουλειές», δήλωσε στο κοινοβούλιο τον Νοέμβριο. «Απευθύνω ηθική έκκληση σε αυτές τις εταιρείες... μην το κάνουν, ακόμα κι αν δεν απαγορεύεται».
Ο Van Weel είναι επίσης υποστηρικτής της κλοπής παγωμένων περιουσιακών στοιχείων της Ρωσίας για τη χρηματοδότηση του ουκρανικού στρατού, αποκαλώντας την κίνηση «την πιο βιώσιμη επιλογή» για να διασφαλιστεί η οικονομική επιβίωση του Κιέβου.
Το συμπέρασμα
Ενώ το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ αρέσκεται να βλέπει τον εαυτό του ως ζωτικό μέρος μιας παγκόσμιας συζήτησης, η συζήτηση αυτή αποτελεί ένα τέλειο παράδειγμα του πώς η Δύση επιμένει να κάνει τη Ρωσία όσο το δυνατόν πιο λάθος, προσφέροντας μια συνεδρία προσποιήσεων που προσποιούνται ότι είναι πολιτική ανάλυση.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών μίλησε για τις σχέσεις με τη Δύση, τις προετοιμασίες του ΝΑΤΟ για πόλεμο με τη Ρωσία και άλλα παγκόσμια ζητήματα.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έδωσε την Τρίτη συνέντευξη Τύπου διάρκειας τριών ωρών για να συζητήσει τα αποτελέσματα των διπλωματικών δραστηριοτήτων της Μόσχας το 2025.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, αναφέρθηκε σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων, όπως η συνεχιζόμενη σύγκρουση στην Ουκρανία και οι προσπάθειες τερματισμού των εχθροπραξιών, η κατάρρευση του διεθνούς δικαίου, η κρίση στη Γροιλανδία και αυτό που χαρακτήρισε ως σχέδια του ΝΑΤΟ για πόλεμο με τη Ρωσία.
Ακολουθούν μερικές από τις βασικές του δηλώσεις.
Σχετικά με τις σχέσεις με τη Δύση και τους Ευρωπαίους ηγέτες
Ο Λαβρόφ δήλωσε ότι οι νυν Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν βυθιστεί «πολύ βαθιά στο μίσος για τη Ρωσία», καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι είναι «απίθανο να είναι δυνατό να συμφωνήσουμε σε οτιδήποτε μαζί τους».
Είπε ότι οι Ευρωπαίοι πολιτικοί, συμπεριλαμβανομένου του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε, της επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Κάγια Κάλας, και των ηγετών της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Βρετανίας, προετοιμάζονται ανοιχτά και σοβαρά για έναν πόλεμο με τη Ρωσία, ενώ συνεχίζουν να φαντασιώνονται την πρόκληση μιας «στρατηγικής ήττας» στη Μόσχα στην Ουκρανία.
Ταυτόχρονα, σημείωσε ότι «υγιείς δυνάμεις», που δίνουν προτεραιότητα στα εθνικά τους συμφέροντα και συνειδητοποιούν τα οφέλη των φιλικών σχέσεων με τη Ρωσία, έχουν «επιτέλους αφυπνιστεί» στην Ευρώπη και ότι οι φωνές τους ακούγονται ήδη στην Ουγγαρία, τη Σλοβακία, την Τσεχική Δημοκρατία, καθώς και στη Γερμανία και τη Γαλλία.
Σχετικά με τη σύγκρουση στην Ουκρανία
Ο Λαβρόφ επέκρινε τους Ευρωπαίους ηγέτες για την προσπάθεια να αποτρέψουν την επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας στην Ουκρανία και για την παρεμπόδιση των προσπαθειών για την επίλυση της σύγκρουσης.
Ο υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι ενώ δεν υπήρξε ποτέ «έλλειψη καλής θέλησης εκ μέρους της Ρωσίας όσον αφορά την επίτευξη πολιτικών συμφωνιών», οι Ευρωπαίοι έχουν κάνει σταθερά ό,τι περνάει από το χέρι τους για να εκτροχιάσουν συμφωνίες και ειρηνευτικές πρωτοβουλίες.
Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ, υπό τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, έχουν γίνει «η μόνη δυτική χώρα» που είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει τις βαθύτερες αιτίες της ουκρανικής σύγκρουσης, δήλωσε ο Λαβρόφ, εκφράζοντας την ελπίδα ότι οι ουσιαστικές διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον θα συνεχιστούν.
Σχετικά με την κρίση της Γροιλανδίας και την κατάρρευση των διεθνών κανόνων
Σχολιάζοντας την κλιμακούμενη πίεση των ΗΠΑ για την απόκτηση της Γροιλανδίας, ο Λαβρόφ χαρακτήρισε τη διαμάχη ως κληρονομιά της αποικιοκρατίας, σημειώνοντας ότι «καταρχήν, η Γροιλανδία δεν είναι φυσικό μέρος της Δανίας. είναι μια αποικιακή κατάκτηση» και ότι εναπόκειται στους κατοίκους του νησιού να αποφασίσουν για το μέλλον τους.
Απέρριψε τους ισχυρισμούς της Ουάσινγκτον ότι πρέπει να προσαρτήσει το νησί για να αποτρέψει μια ρωσική ή κινεζική κατάληψη της αυτόνομης περιοχής της Δανίας, δηλώνοντας ότι οι ΗΠΑ γνωρίζουν πολύ καλά ότι η Μόσχα δεν έχει τέτοια σχέδια.
Ταυτόχρονα, ο Λαβρόφ παρατήρησε ότι η εσωτερική κρίση της Δύσης για τη Γροιλανδία έχει εγείρει ερωτήματα σχετικά με την ίδια τη διατήρηση της ενότητας του ΝΑΤΟ και αντιπροσωπεύει μια κατάρρευση των διεθνών κανόνων συμπεριφοράς στην παγκόσμια σκηνή, οι οποίοι τώρα έχουν ανατραπεί και αντικατασταθεί από ένα παιχνίδι «η δύναμη κάνει το δίκιο».
Τόνισε ότι η Ρωσία δεν θα παίξει αυτό το παιχνίδι και θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει άλλες χώρες με βάση την ισότητα και θα υπερασπίζεται τα συμφέροντά της χωρίς να επιβάλλει τα νόμιμα δικαιώματα κανενός άλλου.
Σχετικά με τη Βενεζουέλα
Ο Λαβρόφ καταδίκασε τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις ΗΠΑ και την επίθεση στο Καράκας ως μια «άνευ προηγουμένου... βίαιη ένοπλη εισβολή», χαρακτηρίζοντάς την ως μέρος ενός ευρύτερου μοτίβου δυτικής παρέμβασης στη Λατινική Αμερική.
Σχετικά με το Ιράν
Ο υπουργός Εξωτερικών εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για τις ανοιχτά δηλωμένες προσπάθειες των δυτικών δυνάμεων να αποσταθεροποιήσουν το Ιράν και να προκαλέσουν αλλαγή καθεστώτος στη χώρα, δηλώνοντας ότι οποιαδήποτε κατάσταση πρέπει να επιλυθεί με βάση τον σεβασμό του δικαιώματος της Τεχεράνης στην ειρηνική πυρηνική ενέργεια.
Σχετικά με τους διεθνείς οργανισμούς και την τάξη
Ο Λαβρόφ υποστήριξε ότι οι ευρωατλαντικοί θεσμοί όπως το ΝΑΤΟ, η ΕΕ και ιδιαίτερα ο ΟΑΣΕ είναι «απαξιωμένοι» και σε βαθιά κρίση, έχοντας μετατραπεί σε αντιρωσικά εργαλεία αντί για πλατφόρμες για ισότιμο διάλογο.
Αντιθέτως, έθεσε τον ΟΗΕ ως κρίσιμο χώρο, τονίζοντας τις προσπάθειες της Ρωσίας να διατηρήσει τις αρχικές αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών έναντι των προσπαθειών της Δύσης να τις αντικαταστήσει με τους δικούς της κανόνες.
Ο Λαβρόφ επανέλαβε ότι ο κόσμος κινείται προς την πολυπολικότητα, υποστηρίζοντας ότι η εποχή της δυτικής κυριαρχίας έχει τελειώσει και ότι τα νέα κέντρα εξουσίας πρέπει να διαπραγματευτούν μια ισορροπημένη παγκόσμια τάξη που θα βασίζεται στην κυρίαρχη ισότητα, όχι σε «κανόνες» που θέτει η Δύση.
Σήμερα γιορτάζω. Είμαι οκτώ χρόνια μεγαλύτερος από τη Μεταπολίτευση. Απέχω σαράντα τέσσερα χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή, δεκαεφτά από τη μάχη του Γράμμου. Με ταχτάρισαν βρέφος άνθρωποι που είχαν γεννηθεί στα τέλη του 19ου αιώνα. Το Διαδίκτυο, η κινητή τηλεφωνία, η παγκοσμιοποίηση, η κλιματική αλλαγή αποτελούσαν κατά την πρώτη μου νεότητα άγνωστες έννοιες. Εγχρωμη τηλεόραση πρωτοείδα στα δεκατρία μου. Ιμέιλ έστειλα στα τριάντα μου. Από πολλές απόψεις είμαι αρχαίος, ένα απολίθωμα της αναλογικής, της προ-ψηφιακής εποχής. Εχω μπροστά μου, ωστόσο, σύμφωνα με τις στατιστικές, είκοσι δύο ακόμα χρόνια ζωής.
Κοιτάζοντας παλιές φωτογραφίες εκπλησσόμαστε από το πόσο πιο ηλικιωμένοι έμοιαζαν οι πενηντάρηδες και οι εξηντάρηδες μια – δυο γενιές πίσω. Ευθυνόταν άραγε το ντύσιμό τους, το καθωσπρέπει ύφος τους στον φακό ή οι ταλαιπωρίες που είχαν υποστεί μεγαλώνοντας στην Κατοχή και στον Εμφύλιο; Η πολιτική τους ένταξη είχε τη σφραγίδα του αίματος. Λαχταρούσαν, από την άλλη, να επουλώσουν τις πληγές, να αφήσουν πίσω τα παλιά, να ξεφύγουν από τη φτώχεια κι από τους κλειστούς ορίζοντες. Η Ελλάδα που γνώρισα ως παιδί αναπτυσσόταν, μεταμορφωνόταν ραγδαία. Το αύριο φάνταζε πάντα καλύτερο από το χθες. Στάθηκαν κατά βάθος οι γονείς μας τυχερότεροι από εμάς. Οσοι ιδίως έφυγαν από τη ζωή πριν από τη χρεοκοπία του 2010.
Στα είκοσι πέντε σου, αρχίζουν κάποιοι να σου απευθύνονται στον πληθυντικό. Μετά τα πενήντα πέντε σού ζητάνε συμβουλές. Σέβονται, υπολογίζουν την πείρα σου. Προσωπικά δεν διστάζω να τους ενημερώσω ότι ο περισσότερος κόσμος ήταν ανέκαθεν το ίδιο αψίκορος, το ίδιο μωροθαύμαστος, εξίσου πρόθυμος να εξαπατηθεί, να πιαστεί κορόιδο από τους επαγγελματίες διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Ετσι και είχες μαγνητοφωνήσει συζητήσεις σε οικογενειακά τραπέζια και σε καφενεία της δεκαετίας του ’80 και τις έπαιζες σήμερα, θα εκπλησσόσουν με το μέγεθος των ανοησιών που ξεστομίζονταν. Οι άνθρωποι δικαιολογούνταν ίσως τότε εξαιτίας της έλλειψης επαρκούς πληροφόρησης. Η υπερπληροφόρηση των ημερών μας προξενεί ακόμα χειρότερη σύγχυση.
Ολα τριγύρω αλλάζουνε κι όλα τα ίδια μένουν; Από πολλές απόψεις, ναι. Κάθε εποχή έχει τα καθάρματα και τους αγίους της. Τους κυνικούς και τις ευγενικές ψυχές. Εκείνους που φροντίζουν να τη βγάζουν πάντα καθαρή κι αναρριχώνται γλείφοντας και έρποντας και τους άλλους που τα δίνουν όλα σε έναν έρωτα, σε ένα γλέντι, σε ένα ιδανικό το οποίο υπερβαίνει τη φθαρτότητά τους. Κάθε εποχή δημιουργεί τις δικές της εικόνες, τραγούδια, θαύματα. Και τις δικές της τραγωδίες.
Εμείς αλλάζουμε μεγαλώνοντας.
Εάν έχουμε καθηλωθεί ψυχικά στις ατυχίες, στις αποτυχίες, στις ανεκπλήρωτες επιθυμίες μας, καταντάμε πικρόχολοι. Χαιρέκακοι. Γκρινιάρηδες. Ετοιμοι να κουνήσουμε το δάκτυλο. Εξιδανικεύουμε το παρελθόν και καυτηριάζουμε τον ξεπεσμό των νεότερων. Τους κατηγορούμε ότι διάγουν κολλημένοι σε οθόνες, σε αντίθεση με εμάς που ρουφούσαμε – δήθεν – τη ζωή ως το μεδούλι.
Εάν αντιθέτως νιώθουμε χορτάτοι – διατηρώντας συνάμα την όρεξή μας, πρόθυμοι να χυθούμε σε καινούργιες περιπέτειες –, το βλέμμα γίνεται ολοένα και πιο τρυφερό. Πιο επιεικές. Μαθαίνουμε να συγχωρούμε, να σχετικοποιούμε, να γυρίζουμε σελίδα. Προοδεύουμε στην τέχνη της αγάπης.
Θα ήθελα να ξυπνήσω είκοσι ετών; Εννοείται. Δεν ξέρω όμως τι θα πρόσφερα στον Διάβολο ως αντάλλαγμα. Θα παζάρευα σκληρά μαζί του την κάθε μου ανάμνηση, το κάθε δικό μου πρόσωπο που – κι ας έχει πεθάνει – παραμένει ολοζώντανο στην καρδιά μου. Δεν θα δεχόμουν να ξεχάσω τίποτα και κανέναν. Προφανώς δεν θα συμφωνούσαμε.
Κάθε χρόνο, ξαναδιαβάζω το πιο παλιό σωζόμενο τραγούδι. Κάποιος Σείκιλος από το Αϊδίνι της Μικράς Ασίας το χάραξε το 200 μ.Χ. στον τάφο μιας αγαπημένης του γυναίκας: «Οσο ζης φαίνου, μήδεν όλως συ λύπου. Προς ολίγον εστί το ζην, το τέλος ο χρόνος απαιτεί».
Κι όπως εξαίσια το μετάφρασε ο Σωτήρης Κακίσης: «Γέλα και γλέντα όσο ζεις, η λύπη με σε παίρνει. Γιατί είναι λίγη η ζωή κι ο χρόνος την τελειώνει».
