ενημέρωση 1:34, 15 July, 2026

Παρών απών

Η Ελλάδα δεν παράγει όπλα. Η αμυντική βιομηχανία της χώρας μας μοιάζει με αντιγραφή του πολιτικού συστήματος

Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν ήθελε να χαλάσει το κλίμα στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ, για τη διοργάνωση της οποίας έλαβε τα εύσημα από όλους τους συμμετέχοντες. Απευθυνόμενος στον Κυριάκο Μητσοτάκη και σχολιάζοντας τις ελληνικές αντιρρήσεις για την προμήθεια από την Τουρκία αεροσκαφών F-35, είπε σε ήπιους τόνους αυτό που θα έπρεπε να είχε απασχολήσει σοβαρά εδώ και χρόνια τους πολιτικούς ηγέτες της χώρας μας. Υπερασπιζόμενος το δικαίωμα της πατρίδας του να αγοράζει τα όπλα που χρειάζεται, παρατήρησε ότι η Τουρκία παράγει όπλα. Και εφόσον πουλάει μπορεί και να αγοράζει.

Η Ελλάδα, από την άλλη πλευρά, δεν παράγει. Η αμυντική βιομηχανία της χώρας μας μοιάζει με αντιγραφή του πολιτικού συστήματος. Κατακερματισμένη, χωρίς δυνατότητα συνεργασιών και πλην ελάχιστων εταιρειών οι υπόλοιπες αγοράζουν πατέντες από το εξωτερικό και με ψιλομετατροπές παριστάνουν τους παραγωγούς. Μεταφορά τεχνογνωσίας ανύπαρκτη. Η συμβολή του συγκεκριμένου κλάδου στο ΑΕΠ είναι 0,5%.

Συνολικά, η παραγωγικότητα της Ελλάδας βρίσκεται στο 43% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, δηλαδή όταν οι άλλοι σε μία ώρα παράγουν ένα, εμείς παράγουμε μισό. Επί Αλέξη Τσίπρα ο ρυθμός ανάπτυξης ήταν 1% με όλες τις δυσκολίες της εποχής του τέλους των μνημονίων. Επί Κυριάκου Μητσοτάκη είναι περίπου 2% παρά τα σχεδόν 70 δισεκατομμύρια ευρώ που ήρθαν από την Ευρώπη. Δηλαδή, αν δεν ήταν τα ευρωπαϊκά χρήματα, πάλι στο 1% θα ήμασταν, όταν χρειαζόμαστε ρυθμό ανάπτυξης 4% ετησίως για να προσεγγίσουμε τον ευρωπαϊκό μέσο όρο σε καμιά 30αριά χρόνια. Στην Τουρκία μόνο οι εξαγωγές όπλων αγγίζουν τα 10 δισεκατομμύρια και τα επόμενα 10 χρόνια η πρόσθετη δαπάνη στην ΕΕ για την άμυνα θα φτάσει τα 7 τρισεκατομμύρια ευρώ. Ας μαντέψουμε ποια χώρα θα βγει κερδισμένη σε αυτή την κούρσα, όσα βέτο και αν θέσει η ελληνική πλευρά.

Γιατί δεν έχει αναπτυχθεί η ελληνική αμυντική βιομηχανία; Επειδή «δεν της το επιτρέπουν οι πολλές ομάδες συμφερόντων που την περιβάλλουν, όπως ακριβώς συμβαίνει και με όλη τη χώρα» παρατηρεί πολιτικός με γνώση του συγκεκριμένου χώρου. Αυτή η εσωτερική πελατειακή αντιπαλότητα υπονομεύει την ανάπτυξη, την εξωτερική πολιτική και την εθνική άμυνα, στο τέλος ακόμα και την υπόσταση της χώρας. Καθιστά την Ελλάδα δομικά ανίσχυρη. Για παράδειγμα, οι Γάλλοι συνάπτουν μαζί μας στρατηγική συμφωνία, η οποία περιλαμβάνει εκτός από την πώληση φρεγατών και Rafale πέραν των άλλων τον όρο της αμοιβαίας στρατιωτικής συνδρομής και παράλληλα διαπραγματεύεται με την Τουρκία την πώληση του αντιπυραυλικού συστήματος SAMP/T.Α, το οποίο αχρηστεύει τα Rafale. Αν αυτή είναι η συμπεριφορά του πιο κοντινού συμμάχου της ελληνικής κυβέρνησης, τι έχει να περιμένει από τους υπόλοιπους Ευρωπαίους;

Με τον Τραμπ η κατάσταση είναι ξεκάθαρη. Δεν έχει καλή χημεία με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, παρότι ο έλληνας πρωθυπουργός επέτρεψε στις αμερικανικές δυνάμεις να χρησιμοποιήσουν τις βάσεις που βρίσκονται στην Ελλάδα, σε αντίθεση με ό,τι έκαναν άλλες χώρες όπως η Ιταλία. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δεν θέλει αστάθεια στην Ελλάδα, αλλά δεν θα πάει κόντρα και στις προσωπικές σχέσεις του προέδρου των ΗΠΑ, που θεωρεί τον Ερντογάν στενό φίλο και σύμμαχο, ιδίως τώρα που ο πόλεμος με το Ιράν δεν εξελίσσεται όπως είχε σχεδιάσει.

Ο Μητσοτάκης ήξερε την ατμόσφαιρα που θα συναντούσε στην Αγκυρα και γι’ αυτό έμεινε κάτι λιγότερο από 24 ώρες, δεν έκανε ούτε μία διμερή συνάντηση, ούτε καν χειραψία με τον Τραμπ, και επέστρεψε στην Αθήνα έπειτα από την «αβλαβή διέλευση», όπως σχολιάστηκε, από την τουρκική πρωτεύουσα. Ούτως ή άλλως, στο μεγάλο παζάρι της Συνόδου του ΝΑΤΟ δεν είχε κάτι ουσιώδες να προσφέρει και η αιφνιδιαστική φιλοδυτική στροφή του τούρκου προέδρου βρήκε απροετοίμαστη και αμήχανη την ηγεσία της κυβέρνησης.

Στο μεταξύ, αν ευσταθούν οι πληροφορίες που έρχονται από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού, εκπρόσωποι του ελληνοαμερικανικού λόμπι εμφανίζονται δυσαρεστημένοι από την επιμονή του υπουργείου Εξωτερικών στην πολιτική των «ήρεμων νερών», διότι τους στερεί το επιχείρημα της τουρκικής απειλής.

Αλλά και η επιστροφή στην Αθήνα δεν είχε τίποτα καθησυχαστικό για τον Πρωθυπουργό. Μόλις πάτησε το πόδι του στο Μέγαρο Μαξίμου χρειάστηκε να πάρει αποφάσεις για διάφορα θέματα που σχετίζονται με τις εκλογές. Ζήτησε από τους συνεργάτες του και τους υπουργούς να κλείσουν όλες οι εκκρεμότητες μέχρι τις 4 Σεπτεμβρίου, που θα επισκεφθεί τη ΔΕΘ. Η άνοδός του στη Θεσσαλονίκη επισπεύστηκε κατά μία εβδομάδα, ο αρχικός σχεδιασμός ήταν για τις 11 και 12 Σεπτεμβρίου, όμως εκτίμησε, σύμφωνα με πληροφορίες, ότι θα ήταν προτιμότερο να έχει ανοιχτές όλες τις δυνατότητες για προκήρυξη εκλογών ακόμα και στις 27 Σεπτεμβρίου ή στις 4 Οκτωβρίου. Δεν είναι κάτι που το επιθυμεί, εξάλλου συνεχώς δηλώνει ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027, αλλά ενδεχομένως να είναι κάτι που δεν θα μπορέσει να αποφύγει σε ένα ρευστό πολιτικό σκηνικό, με τις τιμές των αγαθών και της ενέργειας να αυξάνονται, τον Ταλ Ντίλιαν που έφερε στην Ελλάδα το Predator να απειλεί με αποκαλύψεις στη δίκη του στο εφετείο στις 11 Δεκεμβρίου, τα διαρκή σκάνδαλα που εμπεδώνουν μια ατμόσφαιρα γενικευμένης διαφθοράς, το κόμμα Σαμαρά που δεν θα αφήσει αλώβητη τη ΝΔ, απενοχοποιώντας τη «γαλάζια» ψήφο διαμαρτυρίας.

Την ερχόμενη εβδομάδα αναμένεται να συζητηθεί στη Βουλή το αίτημα για την άρση ασυλίας του Δημήτρη Αβραμόπουλου, καθώς το υπόμνημα που έστειλε στον Αρειο Πάγο πιθανότατα θα απορριφθεί ή τουλάχιστον αυτό πιστεύουν στη «γαλάζια» Κοινοβουλευτική Ομάδα. Στη συνέχεια το Συμβούλιο Εφετών θα αποφασίσει αν θα εκδοθεί στις βελγικές αρχές, κάτι που θα σκιάσει περαιτέρω το σκηνικό. Πάντως, όχι τόσο όσο αν η κυβέρνηση φέρει τροπολογία που θα μετατρέπει σε εξαγοράσιμη την ποινή φυλάκισης του Ντίλιαν, η οποία θα προκαλέσει και εσωτερικό κλυδωνισμό. Η αντιπολίτευση πιστεύει ότι αν συμβεί αυτό, θα γίνει τέλος Ιουλίου ή αρχές Αυγούστου, ώστε οι αντιδράσεις να χαθούν στη θερινή ραστώνη, και περιμένει με το όπλο παρά πόδα. Το τελευταίο διάστημα η διαχείριση του Μεγάρου Μαξίμου μοιάζει να βρίσκεται σε απόσταση από την πραγματικότητα. Πριμοδότησε ως αντίπαλο τον Αλέξη Τσίπρα και τώρα που η ΕΛΑΣ απειλεί τη ΝΔ, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, ο Αδωνις Γεωργιάδης με τον Παύλο Μαρινάκη να τον σιγοντάρει κατηγορούν τον πρόεδρό της ότι «τα ‘πιασε» για την αλλαγή του Ποινικού Κώδικα το 2019. Κλασική περίπτωση που ο αυτοτραυματισμός είναι πιο επιβλαβής από το πλήγμα στον άλλον.

Κίνα - Συναγερμός για το μεγαλύτερο υδροηλεκτρικό έργο του πλανήτη στα Ιμαλάια λόγω γεωλογικού ρήγματος

Κινέζοι επιστήμονες προειδοποιούν για τον κίνδυνο κατάρρευσης του γιγαντιαίου φράγματος Medog στο Θιβέτ εξαιτίας έντονης σεισμικής δραστηριότητας

Μια ομάδα Κινέζων γεωλόγων εξέπεμψε σήμα κινδύνου για την ασφάλεια του μελλοντικού μεγαλύτερου υδροηλεκτρικού έργου στον κόσμο, το οποίο κατασκευάζεται στις όχθες ενός ζωτικής σημασίας ποταμού στο νότιο Θιβέτ. Η προειδοποιητική μελέτη, η οποία δημοσιεύτηκε στο ακαδημαϊκό περιοδικό «Sedimentary Geology and Tethyan Geology» υπό την επίβλεψη της Γεωλογικής Υπηρεσίας της Κίνας, υπογραμμίζει τη δομική αστάθεια της περιοχής όπου υψώνεται το φράγμα Medog.

Το συγκεκριμένο μεγαλεπήβολο έργο, σχεδιασμένο να τιθασεύσει τη ροή του ποταμού Γιαρλούνγκ Ζάνγκμπο —γνωστού στην Ινδία ως Βραχμαπούτρα— φιλοδοξεί να ξεπεράσει σε μέγεθος και ισχύ ακόμη και το περίφημο Φράγμα των Τριών Φαραγγιών, το οποίο βρίσκεται επίσης στην Κίνα. Οι εργασίες κατασκευής ξεκίνησαν το καλοκαίρι του περασμένου έτους σε ένα σημείο του άνω ρου του ποταμού που ονομάζεται «Η Μεγάλη Στροφή», όπου το νερό διανύει μια υψομετρική διαφορά δύο χιλιάδων μέτρων μέσα σε πενήντα χιλιόμετρα, ρέοντας ανάμεσα στις απόκρημνες κορυφές των Ιμαλαΐων.

Η έρευνα που διεξήχθη από το Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο της Τσενγκντού κρούει τον κώδωνα του κινδύνου εξαιτίας του εξαιρετικά υψηλού σεισμικού κινδύνου που συνδέεται με το ρήγμα Παϊζέν. Αυτό το τεκτονικό κάταγμα του γchecked φλοιού παρουσιάζει έντονη δραστηριότητα ήδη από την εποχή του Πλειστόκαινου, έχοντας δημιουργήσει ένα εξαιρετικά ασταθές έδαφος, επιρρεπές σε κατολισθήσεις των πλαγιών πάνω στις οποίες πρόκειται να στηριχθεί η γιγαντιαία υποδομή. Οι ειδικοί συμπεραίνουν ότι η περιφερειακή σεισμική δραστηριότητα μπορεί να προκαλέσει βιβλικές καθιζήσεις, απειλώντας άμεσα τόσο τη στατικότητα της κατασκευής όσο και την ασφάλεια του προσωπικού, και υπογραμμίζουν την κατεπείγουσα ανάγκη να θωρακιστούν οι γύρω βουνοπλαγιές με αυστηρά μέτρα συγκράτησης των εδαφών.

Πέρα από τις τεχνικές και γεωλογικές προκλήσεις, το φράγμα Medog αποτελεί μια βαθιά αμφιλεγόμενη πρωτοβουλία με έντονες γεωπολιτικές προεκτάσεις. Αν και το Πεκίνο προσδοκά ότι με την ολοκλήρωση του έργου το 2033 θα παράγονται περίπου 300 δισεκατομμύρια κιλοβατώρες ετησίως ενισχύοντας την πράσινη ενέργεια της χώρας, οι χώρες που βρίσκονται χαμηλότερα στον ίδιο ποτάμιο άξονα ανησυχούν σφοδρά. Η Ινδία και το Μπανγκλαντές, όπου ο ποταμός μετονομάζεται σε Βραχμαπούτρα και Τζαμούνα αντίστοιχα, εκφράζουν φόβους για δραματική μείωση της ροής των υδάτων σε μια από τις κυριότερες υδάτινες αρτηρίες της Νότιας Ασίας. Το γεγονός αυτό αναζωπυρώνει τις διεθνείς καταγγελίες για την εργαλειοποίηση του νερού από την Κίνα, η οποία εκμεταλλεύεται τον πλήρη έλεγχο που ασκεί στο Θιβέτ —μια περιοχή στρατηγικής σημασίας, καθώς αποτελεί την πηγή των μεγαλύτερων ποταμών της Ασίας από τους οποίους εξαρτάται άμεσα η επιβίωση εκατομμυρίων ανθρώπων.

Να ξαναμπεί η χώρα στον παγκόσμιο χάρτη

Η χώρα χρειάζεται μια εξωτερική πολιτική που να αναβαθμίζει πραγματικά τη θέση της

Εάν κανείς κοιτάξει τον απολογισμό της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ δεν θα αποφύγει τη μελαγχολική σκέψη ότι για άλλη μια φορά η βασική «συνεισφορά» της χώρας μας ήταν να κάνει μια υπόμνηση, κάπως σαν τον μαθητή από τη «γαλαρία» της τάξης που προσπαθεί να τραβήξει την προσοχή της δασκάλας, ότι υπάρχει και το πάγιο πρόβλημα με το casus belli από τη μεριά της Τουρκίας.

Σαφώς η Ελλάδα πρέπει διαρκώς να υπενθυμίζει ότι υπάρχει μια άλλη χώρα μέλος της ίδιας συμμαχίας που έχει ψηφισμένη πάγια θέση ότι εάν η χώρα μας ασκήσει ένα αναγνωρισμένο από το διεθνές δίκαιο δικαίωμα, αυτό θα είναι αιτία κήρυξης πολέμου.

Όμως, όπως και να το δει κανείς θέλω να πιστεύω ότι η χώρα μου στο διεθνές τοπίο διεκδικεί να αναγνωρίζεται ως κάτι παραπάνω από το «οι Έλληνες και το πρόβλημά τους με τους Τούρκους». Όχι γιατί υποτιμώ τη σημασία που έχει μια πραγματική διακηρυγμένη απειλή για την εδαφική ακεραιότητά της, αλλά γιατί οι χώρες κατοχυρώνονται στη διεθνή σκηνή με άλλους τρόπους και όχι απλώς με υπενθυμίσεις του τύπου «κάντε κάτι με το πρόβλημά μας».

Και αυτό μας φέρνει στο πραγματικό ερώτημα: ποια είναι η θέση της χώρας μας στο διεθνές τοπίο αυτή τη στιγμή και ποια εικόνα έχουν πραγματικά σύμμαχοι και δυνητικοί αντίπαλοι.

Γνωρίζω πολύ καλά την κυβερνητική ρητορική πάνω στο θέμα. Άλλωστε την επαναλαμβάνουν πολύ συχνά τα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ. «Η χώρα μας είναι πλέον ταυτισμένη με τη σταθερότητα και την οικονομική ανάπτυξη και έχει μια αναβαθμισμένη παρουσία στην περιοχή, αλλά και μέσα στις συμμαχίες της, γιατί είναι με τη “σωστή πλευρά της ιστορίας”».

Βεβαίως, μια πιο προσεκτική ματιά δείχνει μια κάπως διαφορετική εικόνα. Η χώρα όντως έχει σταθερότητα, αλλά αυτή την έχει εδώ και αρκετό καιρό και δεν κινδύνευσε ποτέ πραγματικά από αποσταθεροποίηση, ακόμη και το 2015 πλέον γνωρίζουμε καλά πόσο αβάσιμα ήταν όσα «τρομοκρατικά» γράφονταν εκείνο το καλοκαίρι για το πόσο «κινδυνεύαμε». Μόνο που ως προς την ανάπτυξη η χώρα μας έχει μεν ονομαστικούς ρυθμούς ανάπτυξης, όμως ως προς τη σύγκλιση με τις άλλες ευρωπαϊκές χώρες εξελίσσεται σε ουραγό, κατρακυλώντας στις κατατάξεις όταν προσθέτουμε στις επιδόσεις της την καθοριστική παράμετρο «σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης».

Έπειτα ως προς την αναβαθμισμένη παρουσία στην περιοχή δύσκολα θα μπορούσε κανείς να χαρακτηρίσει τη χώρα πρωταγωνιστή των εξελίξεων. Ακόμη και στην βαλκανική «πίσω αυλή μας» κοντόθωροι ψηφοθηρικοί λόγοι δεν οδήγησαν καν στην πλήρη αξιοποίηση της Συμφωνίας των Πρεσπών. Δεν έχουμε κάποια παρουσία στις πολιτικές διεργασίες γύρω από τον πόλεμο στην Ουκρανία, πέραν της αναπόφευκτης ανάληψης του κόστους των κυρώσεων, την ώρα που η Τουρκία είναι τμήμα των διαδικασιών, δεν έχουμε πάρει κάποια πρωτοβουλία ούτε συμμετέχουμε σε κάποια πρωτοβουλία σε σχέση με το Παλαιστινιακό, αντιθέτως έχουμε καταγραφεί ως χώρα που μονομερώς στηρίζουμε μέχρι τέλους την ακροδεξιά κυβέρνηση Νετανιάχου και τη γενοκτονική πολιτική της, διατηρούμε καλές σχέσεις με την Αίγυπτο, χωρίς αυτό να αποτρέπει την υπαρκτή και σημαντική αναβάθμιση των σχέσεων Αιγύπτου και Τουρκίας το τελευταίο διάστημα και στη Λιβύη παραμένουμε θεατές των εξελίξεων. Πέραν αυτών δεν έχουμε κάποια ιδιαίτερη παρουσία στις διεργασίες για το μέλλον της ΕΕ και ο κύριος τρόπος που η χώρα μας ακούγεται στην ΕΕ είναι μέσω των αλλεπάλληλων παρεμβάσεων της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε βάρος κυβερνητικών και κρατικών αξιωματούχων. Επιδιδόμαστε σε μια μάλλον ακριβή «εξοπλιστική διπλωματία» αλλά στρατηγική για το μέλλον και τον ρόλο του ΝΑΤΟ σε μια εποχή μεγάλων ανακατατάξεων δεν έχουμε, με τον πρωθυπουργό πρωτίστως να επιδιώκει να δείξει ότι συζητάει με άλλους ηγέτες στις διάφορες συναντήσεις.

Ακόμη και στη σχέση με τις ΗΠΑ περισσότερο βλέπουμε τον πρωθυπουργό να τρέχει – και ενίοτε να μην φτάνει… – να επανορθώσει τον τρόπο που κατά καιρούς μίλησε αρνητικά για τον Ντόναλντ Τραμπ παρά να επιδεικνύουμε τον συνδυασμό αποφασιστικότητας και ξεκάθαρης διαπραγματευτικής γραμμής που ταιριάζει στη συζήτηση με έναν Αμερικανό Πρόεδρο που κατεξοχήν σκέφτεται ως επιχειρηματίας, που προσπαθεί να κλείσει συμφέρουσες συμφωνίες.

Όσο για την επιδίωξη προσέλκυσης επενδύσεων και ανάδειξης της χώρας σε οικονομικά στρατηγικό κόμβο, στην πραγματικότητα λίγα έχουν γίνει, διάφορες εξαγγελίες δεν έχουν προχωρήσει, η χώρα έχει μείνει εκτός μεγάλων κυμάτων επενδύσεων στην Ευρώπη (αναφέρω ενδεικτικά οτιδήποτε έχει να κάνει με τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα) και την ίδια ώρα η μεγάλη αναπτυξιακή ευκαιρία που δόθηκε με το Ταμείο Ανάκαμψης, που θα μπορούσε να οδηγήσει και σε προσέλκυση μεγάλων επενδύσεων μέσα από τη διαμόρφωση υποδομών, στην πραγματικότητα πήγε χαμένη.

Την ίδια ώρα τομείς που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αναβάθμιση της θέσης της χώρας όπως είναι η δημόσια πανεπιστημιακή εκπαίδευση και η έρευνα τυγχάνουν συστηματικής παραμέλησης από μια κυβέρνηση που εκτός όλων των άλλων κατάφερε να μην προχωρήσει τα σχέδια που η ίδια προώθησε για την ενίσχυση της έρευνας και την προσέλκυση επιστημονικού ταλέντου μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης.

Γιατί δυστυχώς καμιά χώρα δεν αναβαθμίζεται στη διεθνή σκηνή επειδή χορηγεί πολλές Golden Visa. Γιατί τόσο οι επενδυτές όσο και άλλες χώρες σέβονται ένα κράτος-«παίκτη», όχι μια χώρα-οικόπεδο.

Αυτό σημαίνει ότι οι προκλήσεις που είναι μπροστά μας είναι με έναν τρόπο υπαρξιακές. Δεν αφορούν τη μια ή την άλλη επιλογή μέτρων. Αφορούν το μέλλον και τη θέση της χώρας. Την ικανότητα να κερδίσει ξανά την υπερηφάνεια της, τη «χαμένη μαγκιά της». Και αυτό δεν αφορά απλώς μια πολυδιάστατη εξωτερική πολιτική, που να μην προσκολλάται μονόπλευρα σε συμμαχίες, να διευρύνει τις συνεργασίες και να κερδίσει τον σεβασμό με την αποφασιστικότητα στη διεκδίκηση και όχι την ετοιμότητα για μια ακόμη παραχώρηση.

Αφορά πρώτα από όλα – και ίσως πάνω από όλα…- την εσωτερική ανασυγκρότηση της χώρας. Την ικανότητά της να παράγει περισσότερα και καλύτερα. Τη δυνατότητα της να κρατάει εδώ το επιστημονικό δυναμικό της. Τη λειτουργία ξανά ενός κράτους που να είναι όντως επιτελικό και όχι συνώνυμο με την ενδημική διαφθορά και τη διασπάθιση δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων. Την κυβερνητική λειτουργία που να στηρίζεται σε ένα σχέδιο και όχι απλώς σε έναν κατάλογο συμφερόντων προς εξυπηρέτηση. Τη δημοκρατία ως μαζική συμμετοχή και κινητοποίηση που κάνει μια χώρα να κάνει άλματα σε αντίθεση με τον καταστροφικό σημερινό συνδυασμό εξατομίκευσης, παραίτησης και αποκαρδίωσης.

Κοντολογίς την επιστροφή της ελπίδας, όχι ως μακρινού – και άπιαστου – οράματος, αλλά ως πραγματικού πολιτικού προτάγματος, με σχέδιο και βηματισμό.

Πηγή: in

  • Κατηγορία BLOGS
  • 0

Πώς ένα μικρό, βελγικό μπισκότο έγινε φαινόμενο στα κοινωνικά δίκτυα

Οι συνταγές με βάση τα μπισκότα Biscoff έχουν κατακλύσει το διαδίκτυο – από τσιζκέικ και μιλκσέικ μέχρι πιάτα με γαρίδες και σαλάτες. Μερικοί παραδοσιακοί απολαμβάνουν μάλιστα τα μπισκότα αυτά και μόνα τους. Τι κρύβεται πίσω από αυτή τη γλυκιά ιστορία επιτυχίας;

Πριν από περίπου 15 χρόνια, η δημιουργός περιεχομένου Άσλεϊ Μαρκλ εισήχθη αιφνιδίως σε έναν μυστικό κόσμο και γνώρισε τους θησαυρούς μιας αποκλειστικής αλυσίδας εφοδιασμού. Έμενε στο σπίτι της θείας της και, ένα πρωί, όταν η θεία της έφτιαξε καφέ, έβαλε δίπλα ένα μικρό μπισκότο Biscoff τυλιγμένο σε πλαστικό. «Δεν το είχα ξαναδεί ποτέ», λέει η Μάρκλ. Το δάγκωσε: «Ήταν μια ζεστή γεύση που δεν είχα δοκιμάσει ποτέ σε μπισκότο. Σκέφτηκα: “Τι είναι αυτό;”».

Η θεία της είχε ανακαλύψει τα μικρά, ελαφρώς αρωματισμένα μπισκότα Biscoff ως σνακ σε αεροπορική πτήση. Της άρεσαν τόσο πολύ που επικοινώνησε με τον κατασκευαστή, τη βελγική εταιρεία Lotus, και τους ζήτησε να της στείλουν ένα κουτί στις ΗΠΑ. Εκείνη την εποχή, λέει η Μαρκλ, «νομίζω ότι ήταν η μόνη που τα είχε πραγματικά στο σπίτι της».

Όμως, όπως όλοι γνωρίζουμε, ο κόσμος αλλάζει ραγδαία. Πέρυσι, η Biscoff ήταν η ταχύτερα αναπτυσσόμενη μάρκα μπισκότων στις ΗΠΑ.

 
Biscoff

Από το 1932 / Wikimedia Commons

«Εμμονή της Γενιάς Ζ»

Το μπισκότο με καραμέλα και μπαχαρικά, που δημιουργήθηκε το 1932, έχει χαρακτηριστεί από την εφημερίδα Times ως «εμμονή της Γενιάς Ζ», ενώ τα γλυκά της μάρκας Biscoff, ή τα προϊόντα «καραμελωμένων μπισκότων» ανταγωνιστικών εταιρειών, φαίνεται να βρίσκονται παντού.

Κατά την τελευταία δεκαετία, παρατηρούνται «κορυφώσεις» δημοτικότητας των Biscoff. Το 2014, η αλειφώδης εκδοχή του περιγραφόταν ως «ναρκωτικό σε βάζο». Το 2016, το Biscoff εντάχθηκε στην τάση των freakshakes.

Μέχρι το 2021, τροφοδοτούμενη από την έκρηξη της οικιακής ζαχαροπλαστικής λόγω των περιορισμών του Covid, η μάρκα είχε απογειωθεί στα κοινωνικά δίκτυα, ενώ ο σεφ Jon Watts παρουσίασε τρεις συνταγές με Biscoff σε λιγότερο από επτά λεπτά στην πρωινή τηλεοπτική εκπομπή «This Morning». «Αυτή ήταν η χειρότερη τηλεοπτική μου εμφάνιση», λέει γελώντας.

Κατά την τελευταία δεκαετία, παρατηρούνται «κορυφώσεις» δημοτικότητας των Biscoff. Το 2014, η αλειφώδης εκδοχή του περιγραφόταν ως «ναρκωτικό σε βάζο»

Wikimedia Commons

«Φαινόμενο λατρείας»

Τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, τα Biscoff γνώρισαν νέα άνθηση, με χρήστες στο TikTok και το Instagram να έχουν εμμονή με ένα «ιαπωνικό τσιζκέικ» που έγινε viral, το οποίο ονομάστηκε έτσι επειδή ξεκίνησε από Ιάπωνες δημιουργούς που βύθιζαν μπισκότα σε ένα δοχείο γιαούρτι και τα άφηναν όλη τη νύχτα.

Η Μαρκλ δημοσιεύει καθημερινά συνταγές για σνακ στα κανάλια της. Κάθε φορά που ανεβάζει μια ανάρτηση με Biscoff -όπως μιλκσέικ- τα βίντεό της γίνονται αμέσως viral, ενώ η απόπειρά της να φτιάξει τσιζκέικ τον Ιανουάριο έχει συγκεντρώσει πάνω από 4 εκατομμύρια προβολές στο TikTok, ενώ τα μπισκότα Biscoff με δύο συστατικά που δημοσίευσε το περασμένο καλοκαίρι έχουν φτάσει τα 5,6 εκατομμύρια.

«Νομίζω ότι έχει φτάσει σε σημείο να μοιάζει με φαινόμενο λατρείας» λέει.

Το Biscoff είναι μια σύγχρονη εκδοχή του παραδοσιακού βελγικού speculoos, μπισκότων με μπαχαρικά που υπάρχουν από τον Μεσαίωνα, όταν τα έτρωγαν για να γιορτάσουν τη γιορτή του Αγίου Νικολάου τον Δεκέμβριο

YouTube thumbnail

«Τα έφαγα όλα»

«Ο φίλος μου ο Ρατζ, που είναι δάσκαλος, απέκτησε άποψη για τα Biscoff γύρω στο 2014, αφού έκλεψε ένα από μία συνάδελφο» γράφει η Emine Saner στον Guardian και συνεχίζει: «Της αγόρασε ένα πακέτο για να την αποζημιώσει, καθώς και 10 ακόμα πακέτα για τον εαυτό του (έκανε την παραγγελία online, κατά λάθος αγόρασε 10 κουτιά γεμάτα πολυπακέτα, με αποτέλεσμα να καταλήξει με ένα τεράστιο απόθεμα).

»Στο σχολείο του, ένας συνάδελφος κρατάει ένα πακέτο Biscoff ως κίνητρο για τους μαθητές της 11ης τάξης να εμφανίζονται στα εξωσχολικά μαθήματα. “Τα έφαγα όλα. Από το συρτάρι του” ομολογεί ο Ρατζ. “Του αγόρασα και ένα πακέτο για να τον αποζημιώσω. Αν μπορούσα, θα τα κάπνιζα τα Biscoff”».

Τι κάνει μια γαστρονομική τάση να γίνει viral;

Οι παραγωγοί θέλουν απεγνωσμένα να το μάθουν. Η Λίζα Χάρις, συνιδρύτρια της εταιρείας συμβούλων τροφίμων και ποτών Harris and Hayes, λέει ότι το Biscoff δεν αποτελεί από μόνο του μια μεμονωμένη τάση, αλλά μάλλον μια «έκφραση διαφόρων τάσεων που συγκλίνουν».

Το πρώτο στοιχείο είναι η νοσταλγία. Το Biscoff είναι μια σύγχρονη εκδοχή του παραδοσιακού βελγικού speculoos, μπισκότων με μπαχαρικά που υπάρχουν από τον Μεσαίωνα, όταν τα έτρωγαν για να γιορτάσουν τη γιορτή του Αγίου Νικολάου τον Δεκέμβριο.

 «Παλαιομοδίτικο»

Για τους καταναλωτές στο Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ, αυτή η «προυστιανή-μαντλενική» ανάμνηση αποτελεί ένα πιο πρόσφατο φαινόμενο -ένα ψευδοπολυτελές μπισκότο με ατομική συσκευασία και εξωτική ευρωπαϊκή αίσθηση, το είδος του μπισκότου που θα σερβίρονταν με τον καφέ σε μια πτήση τη δεκαετία του ’80 ή στο κομμωτήριο τη δεκαετία του ’90.

«Είναι μια αρκετά παλιομοδίτικη γεύση», λέει η Χάρις. «Συνδέεται με τη συνοδεία ενός φλιτζανιού τσάι. Έχει νοσταλγική σημασία».

Μια άλλη τάση, λέει, είναι η «προσιτή απόλαυση, εντός του οικονομικού πλαισίου των περισσότερων ανθρώπων. Με το κόστος ζωής, οι άνθρωποι αναζητούν απλούς τρόπους για να νιώσουν σαν να έχουν κάνει κάτι ξεχωριστό».

Οι δημιουργοί περιεχομένου ορίζουν την τάση

Η ευελιξία του Biscoff, λέει η Χάρις είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο έχει γνωρίσει μεγάλη επιτυχία: «Μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε ροφήματα, παγωτά, επιδόρπια, ζεστή σοκολάτα».

Και οι συνεργασίες του Biscoff με άλλες μάρκες – ένα παράδειγμα της σύγχρονης «κουλτούρας των συνεργασιών» αποτελούν μια άλλη μεγάλη τάση.

Συχνά, προϊόντα με χαρακτηριστική ή έντονη γεύση, όπως το Marmite, η Nutella, η Guinness και το Biscoff, αποκτούν δική τους ζωή μεταξύ των καταναλωτών. «Οι θαυμαστές το υιοθετούν και νιώθουν σαν να έχουν την ίδια κυριότητα πάνω στο προϊόν όσο και η ίδια η μάρκα» εξηγεί η Χάρις.

Αυτό εκδηλώνεται στα κοινωνικά μέσα. «Λόγω της δημοκρατικοποίησης της δημιουργίας περιεχομένου, θα είναι οι θαυμαστές που θα δημιουργούν αυτές τις τάσεις, περισσότερο από τις μάρκες –αν και είμαι σίγουρη ότι οι υπεύθυνοι μάρκας τρίβουν τα χέρια τους από χαρά».

«Το ενεργό συστατικό, η σπίθα, είναι στην πραγματικότητα το γεγονός ότι πρόκειται για μια συνταγή που ξεκίνησε από τα κοινωνικά μέσα»

Ο κύκλος των προβολών

Η επιτυχία του Biscoff παρατηρεί η Χάρις «είναι μια σύγκλιση αυτών των ευρύτερων τάσεων. Το ενεργό συστατικό, η σπίθα, είναι στην πραγματικότητα το γεγονός ότι πρόκειται για μια συνταγή που ξεκίνησε από τα κοινωνικά μέσα».

Πρόκειται για μια αυτοσυντηρούμενη σχέση  οι δημιουργοί περιεχομένου στα κοινωνικά μέσα γνωρίζουν ότι το να ακολουθήσουν τη μόδα του Biscoff είναι ένας εύκολος τρόπος για να κερδίσουν προβολές και ακόλουθους.

Η Νίαμ Λέοναρντ-Μπέντγουελ συντάκτρια για τα προϊόντα ταχείας κατανάλωσης του ειδικού περιοδικού «The Grocer», παρακολουθεί την άνοδο των Biscoff. Αναφέρει ότι οι κατασκευαστές δεν έχουν δραστηριοποιηθεί ιδιαίτερα στην προώθηση τάσεων στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά ανταποκρίνονται σε αυτές, αναρτώντας βίντεο πελατών και influencers στα δικά τους κανάλια.

Επίσης, βρίσκονται στη διαδικασία αφαίρεσης της ανάγλυφης επιγραφής «Lotus» από τα ίδια τα μπισκότα, αντικαθιστώντας την με τη λέξη «Biscoff».

Επίδραση στις πωλήσεις

«Υποθέτω ότι αυτό έγινε ως απάντηση στη δημοτικότητα που παρατηρούσαν στα κοινωνικά δίκτυα. Ενημέρωσαν την εταιρική τους ταυτότητα ώστε να προσελκύει περισσότερο τους νεότερους καταναλωτές».

Η τάση για το ιαπωνικό cheesecake, λέει η Λέοναρντ-Μπέντγουελ «είχε πραγματική επίδραση στις πωλήσεις. Από την αρχή του έτους έως τις 17 Ιανουαρίου, ο όγκος των πωλήσεών τους αυξήθηκε κατά 30% σε σχέση με την αντίστοιχη περίοδο πέρυσι».

Στα ετήσια αποτελέσματα του 2025, που δημοσιεύθηκαν τον περασμένο μήνα, η Lotus ανακοίνωσε αύξηση των εσόδων κατά 10%, με περισσότερο από το ήμισυ αυτών των εσόδων να προέρχεται από τη μάρκα Biscoff (η Lotus διαθέτει επίσης άλλα προϊόντα, όπως τις μάρκες σνακ Trek και Bear, καθώς και τα κράκερ με προζύμι Peter’s Yard).

Τα μπισκότα Biscoff περιέχουν φοινικέλαιο –το ίδιο ισχύει και για την έκδοση σε μορφή μπισκότου-σάντουιτς και για την πάστα – καθώς και έναν γαλακτωματοποιητή

To ειδικό βίγκαν γεύμα «VGML» στις διεθνείς πτήσεις της Delta Air Lines: τέσσερα πακέτα μπισκότων Biscoff / Public Domain

«Θέλουμε να κατακτήσουμε τον κόσμο»

Πέρυσι, άνοιξε ένα εργοστάσιο στην Ταϊλάνδη για να επεκταθεί στην αγορά της Ασίας-Ειρηνικού (αφού είχε εγκαινιάσει ένα στις ΗΠΑ, το πρώτο εκτός Βελγίου, το 2019).

Η εταιρεία εξακολουθεί να ανήκει στην οικογένεια Boone, τους ιδρυτές της (μαζί με μια άλλη βελγική δυναστεία αρτοποιών), και σήμερα διευθύνεται από τον εγγονό του ιδρυτή – και ομώνυμό του – Jan Boone, ο οποίος λέγεται ότι είναι ένας από τους μόλις πέντε ανθρώπους που γνωρίζουν τη μυστική συνταγή των Biscoff. Πέρυσι, δήλωσε στην εφημερίδα Times: «Θέλουμε να κατακτήσουμε τον κόσμο».

Τα αλμυρά Biscoff

Υπάρχουν ενδείξεις ότι η Biscoff έχει βάλει στο στόχαστρό της κάτι περισσότερο από τα γλυκά – μπορεί να στοχεύει και στα κύρια πιάτα μας. Σε ένα διαφημιστικό βιβλίο μαγειρικής δικής της δημιουργίας, η Lotus συμπεριέλαβε μερικές «εκπληκτικά αλμυρές» συνταγές – με τη λέξη «εκπληκτικά» να παίζει καθοριστικό ρόλο – όπως γαρίδες με σάλτσα Biscoff, κρεμώδες στήθος πάπιας με Biscoff και ζεστή σαλάτα με κατσικίσιο τυρί και Biscoff.

Ο Watts, με το βιβλίο στο χέρι, λέει ότι δεν μπορεί να φανταστεί ότι αυτό θα πιάσει, ακόμα κι αν το προϊόν αποτελεί πλέον βασικό στοιχείο των απογευματινών λιχουδιών και των επιδορπίων. (Ο ίδιος αγαπά τη «πολύ χαρακτηριστική, καραμελένια γεύση» και το τελευταίο του βιβλίο μαγειρικής περιλαμβάνει μια συνταγή για τσιζκέικ Biscoff.)

Ο Watts άρχισε να χρησιμοποιεί τα Biscoff κατά τη διάρκεια της πανδημίας, στην μορφή του ως άλειμμα σε βάζο. «Είναι πολύ εύκολο να το χρησιμοποιήσεις σε επιδόρπια: σε brownies, blondies, cheesecakes, αυτά τα γλυκά που δεν χρειάζονται ψήσιμο ή τα απλά ψημένα που έφτιαχνε ο καθένας εκείνη την εποχή» λέει.

Η απλότητα των συνταγών ταιριάζει απόλυτα στα κοινωνικά δίκτυα του Watts -ένα κέικ φτιάχνεται μόνο με ένα ολόκληρο βάζο Biscoff, αυγά και μαγειρική σόδα. Όποτε δημοσίευε μια συνταγή με Biscoff, λέει στον Guardian «γινόταν viral».

Photo: Unsplash

Περιέχουν φοινικέλαιο

Θα επιβιώσει η Biscoff από την τάση για υγιεινή διατροφή; Ή από την αυξανόμενη ανησυχία των καταναλωτών για τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα; Τα μπισκότα Biscoff περιέχουν φοινικέλαιο –το ίδιο ισχύει και για την έκδοση σε μορφή μπισκότου-σάντουιτς και για την πάστα – καθώς και έναν γαλακτωματοποιητή.

«Αυτό που διαπιστώνουμε από την έρευνα που διεξάγουμε στους καταναλωτές είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν μια νοοτροπία μετριοπάθειας» λέει η Kiti Soininen, διευθύντρια κατηγορίας για την έρευνα τροφίμων και ποτών στη Mintel.

H (λάθος) διαίσθηση

«Υπάρχει ένα πολύ μικρό ποσοστό ανθρώπων που προσπαθούν να τρώνε υγιεινά απολύτως πάντα. Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που προσπαθούν να τρώνε υγιεινά τις περισσότερες φορές και που πιστεύουν ότι δεν πειράζει να απολαύσουν ένα γλυκό πού και πού». Η τάση για το ιαπωνικό τσιζκέικ έγινε δημοφιλής, λέει, εν μέρει λόγω των οφελών του γιαουρτιού για την υγεία – «αλλά υπάρχει και αυτό το στοιχείο της απόλαυσης».

Υπάρχει ένα χάσμα, λέει η Soininen, μεταξύ του πώς θα ταξινομηθεί πραγματικά ένα προϊόν «και της διαίσθησης όπου λέει: “Λοιπόν, αν η γιαγιά μου μπορούσε να το αγοράσει, τότε δεν μπορεί να είναι πραγματικά υπερ-επεξεργασμένο”».

*Με στοιχεία από theguardian.com