Το 2025, το 34,4% των αυτοκινήτων της Porsche που παραδόθηκαν παγκοσμίως ήταν ηλεκτροκίνητα (+7,4 ποσοστιαίες μονάδες), με το 22,2% να είναι πλήρως ηλεκτρικά και το 12,1% plug-in υβριδικά.

Η Porsche  παρέδωσε μέσα στο 2025 συνολικά 279.449 αυτοκίνητα σε πελάτες σε όλο τον κόσμο , αριθμός μειωμένος κατά 10% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, που είχε αγγίξει τα 310.718 αυτοκίνητα.

Όμως, για τη Γερμανική φίρμα το 2025 ήταν μια καλή χρονιά για τα ηλεκτρικά της μοντέλα. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τη φίρμα το 34,4% των αυτοκινήτων της Porsche που παραδόθηκαν παγκοσμίως ήταν ηλεκτροκίνητα (+7,4 ποσοστιαίες μονάδες), με το 22,2% να είναι πλήρως ηλεκτρικά και το 12,1% plug-in υβριδικά.

Ο Matthias Becker, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου πωλήσεων και μάρκετινγκ της Porsche AG, δήλωσε:

Οι πέντε επιβλητικοί Πύργοι της Αστράκας, τα κάθετα βράχια της Τύμφης –κοινώς Γκαμήλας– που υψώνονται πάνω από τα καλοφτιαγμένα πέτρινα σπίτια, είναι μια εικόνα που προσωπικά δεν χορταίνω, γι’ αυτό, όποτε βρεθώ στην ευρύτερη περιοχή, φροντίζω να κάνω ένα πέρασμα για να πιω το τσιπουράκι μου στη σκιά των βράχων.

Το Πάπιγκο μπορεί να προσελκύει πλήθος ορειβατών χάρη στους θεόρατους Πύργους και την αλπική Δρακόλιμνη, είναι όμως ιδανικό και για κάτι τεμπέληδες τύπους σαν εμένα, που αισθάνονται ανανεωμένοι και ευτυχέστεροι απλώς και μόνο επειδή βρίσκονται σε ένα από τα ωραιότερα ορεινά χωριά της Ελλάδας.

Το σύνολο, που αποτελείται από τη γέφυρα με το ποτάμι και την «παραλία» του, είναι ειδυλλιακό και μέχρι σήμερα δεν έχω καταφέρει να το διαβώ χωρίς να σταματήσω για να το απολαύσω, έστω και για λίγα λεπτά – δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι βρισκόμαστε μέσα στον Εθνικό Δρυμό Βίκου - Αώου. 

Πρώτη ημέρα

Το Πάπιγκο είναι δύο χωριά σε ένα, αφού, λόγω των περίπου δύο χιλιομέτρων που χωρίζουν τις συνοικίες του, πλέον μιλάμε για το Μεγάλο και το Μικρό Πάπιγκο.

Το Μεγάλο Πάπιγκο, όπως προδίδει και το όνομά του, διαθέτει περισσότερα καταλύματα και χώρους εστίασης, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν μπορείτε να έχετε ως βάση και το Μικρό, που δεν υστερεί καθόλου σε γοητεία – διαλέγετε και παίρνετε.

Οδηγώντας προς τον προορισμό σας θα περάσετε την Αρίστη και θα συναντήσετε τον Βοϊδομάτη, ένα από τα καθαρότερα ποτάμια της Ευρώπης. Εκεί θα διασχίσετε το μονότοξο Γεφύρι της Αρίστης (1923), το οποίο αναφέρεται συχνά και ως Γεφύρι του Παπίγκου, μια και οι κάτοικοί του ήταν αυτοί που χρηματοδότησαν την αντικατάσταση του προγενέστερου γεφυριού, όταν αυτό κατέρρευσε.

Το σύνολο, που αποτελείται από τη γέφυρα με το ποτάμι και την «παραλία» του, είναι ειδυλλιακό και μέχρι σήμερα δεν έχω καταφέρει να το διαβώ χωρίς να σταματήσω για να το απολαύσω, έστω και για λίγα λεπτά – δεν είναι τυχαίο, εξάλλου, ότι βρισκόμαστε μέσα στον Εθνικό Δρυμό Βίκου-Αώου. 

Από τη Γέφυρα της Αρίστης, παρεμπιπτόντως, ξεκινάει μια διαδρομή ράφτινγκ μέχρι το Γεφύρι της Κλειδωνιάς, ενώ υπάρχει και το αντίστοιχο παραποτάμιο μονοπάτι, που είναι μεν βατό και υπέροχο αλλά έχει μήκος περίπου έξι χιλιόμετρα – υπολογίστε κανένα τετράωρο, αν δεν είστε «εκπαιδευμένοι».  

Συνεχίζοντας τον δρόμο, που δεν του λείπουν οι ξεγυρισμένες στροφές, θα φτάσετε στο Μεγάλο Πάπιγκο. Στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το Πάπιγκο είχε μια σχετική αυτονομία, γεγονός που επέτρεψε την ανάπτυξη του εμπορίου, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη σημερινή εικόνα του χωριού.

Η οικονομική άνθηση έφερε την πνευματική και το 1780 ξεκινά η λειτουργία ελληνικού σχολείου – φανερού, όχι κρυφού. Η απώλεια των προνομίων, κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα, έφερε την παρακμή και τη μετανάστευση, η οποία συνεχίστηκε και μετά την απελευθέρωση της περιοχής το 1913, με τους Βαλκανικούς Πολέμους.

Μπορεί να μην είμαστε σίγουροι ότι «η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο» –όπως υποστηρίζει ο ήρωας του Ντοστογιέφσκι, πρίγκιπας Μίσκιν–, το Πάπιγκο όμως φαίνεται ότι το βοήθησε, καθώς από τη δεκαετία του ’80 άρχισε να αναπτύσσεται τουριστικά και συνεχίζει ακάθεκτο.

Αφήστε το αυτοκίνητο στο μεγάλο πάρκινγκ και ξεκινήστε να εξερευνήσετε τον οικισμό. Η πέτρα σε όλες τις εκδοχές της θριαμβεύει, αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά το ταλέντο των παλιών «πετράδων», που της έδιναν ζωή: παραδοσιακά πέτρινα σπίτια, αρχοντικά με λαϊκές τοιχογραφίες στο εσωτερικό τους, πέτρινες βρύσες και καλντερίμια λάμπουν, σε απόλυτη αρμονία με το μαγευτικό φυσικό περιβάλλον.

Ο ζαγορίσιας αρχιτεκτονικής ναός του Αγίου Βλασίου (1852), του πολιούχου του χωριού και προστάτη των βοσκών, με το μεγαλοπρεπές εξάγωνο καμπαναριό (1887), και ο Άγιος Γεώργιος (1774, ανακαίνιση 1880), με τις ξεχωριστές εικόνες και το εξίσου θεαματικό καμπαναριό, αξίζουν την προσοχή σας.

Δίπλα στον Άγιο Βλάσιο βρίσκεται το δημοτικό σχολείο, ένα από τα πέντε Καλλίνεια Σχολεία που ίδρυσε στο Μεγάλο και το Μικρό Πάπιγκο ο γηγενής Μιχαήλ Αναγνωστόπουλος (1837-1906) στη μνήμη της μητέρας του, Καλλίνας.

Στο σχολείο σήμερα στεγάζεται η Βιβλιοθήκη του Αναγνωστόπουλου που, εκτός από ευεργέτης της περιοχής, υπήρξε και προσωπικότητα με διεθνή ακτινοβολία, έχοντας διατελέσει επί σειρά ετών διευθυντής στη Σχολή Τυφλών Παιδιών του Ινστιτούτου Perkins (Perkins School for the Blind) της Μασαχουσέτης.

Η βιβλιοθήκη περιλαμβάνει πάνω από 1.250 βιβλία της περιόδου 1750-1906, πολλά από τα οποία είναι σπάνια. Ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι στην πλειονότητά τους είναι ξενόγλωσσα για τον απλό αλλά και θλιβερό λόγο ότι τα ελληνικά κλάπηκαν κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Από εκεί και πέρα, μπορείτε να κάνετε τα πάντα, από βόλτες στο χωριό και ιππασία μέχρι shopping πεντανόστιμων τοπικών προϊόντων και «γευσιγνωσία» μέχρι τελικής πτώσης. Ό,τι και να αποφασίσετε, θα το ευχαριστηθείτε, μην ξεχνάτε ότι βρίσκεστε σε έναν τόπο μαγικό. 

Δεύτερη ημέρα

Η δεύτερη ημέρα δεν μπορεί παρά να είναι αφιερωμένη στο Μικρό Πάπιγκο, που βρίσκεται σε ελαφρώς μεγαλύτερο υψόμετρο από το Μεγάλο. 

Στη μέση της διαδρομής επιβάλλεται μια στάση στο ρέμα του Ρογκοβού και στις διάσημες «κολυμπήθρες» του, τις Οβίρες, όπως τις λένε οι ντόπιοι. Πρόκειται για μια σειρά από μεγάλες φυσικές λιμνούλες –που μοιάζουν με πισίνες– οι οποίες έχουν λαξευτεί στον βράχο από το νερό.

Τον χειμώνα δεν αποκλείεται να τις βρείτε παγωμένες, ενώ το καλοκαίρι, ιδίως τον Αύγουστο, κατακλύζονται από χαρωπούς κολυμβητές∙ σύμφωνα μάλιστα με κάποιες πηγές, εδώ έκανε το μπανάκι του και ο Αλή Πασάς, παρότι –ενημερωτικά– έχουν και βατραχάκια.

Στην είσοδο του χωριού θα βρείτε τον Ναό των Ταξιαρχών (18ος αι.), τη μοναδική, περιέργως, εκκλησία στο Μικρό Πάπιγκο. Η χαρακτηρισμένη ως διατηρητέα από το υπουργείο Πολιτισμού τρίκλιτη βασιλική μετά τρούλου διαθέτει ένα παλιό, περίτεχνο τέμπλο, ενώ τις φορητές της εικόνες, που χρονολογούνται από το 1816, υπογράφει ο Κωνσταντίνος Οικονόμου.

Δίπλα στην εκκλησία βρίσκεται το παλιό δημοτικό σχολείο –δωρεά Μιχαήλ Αναγνωστόπουλου και αυτό–, που από το 2001 στεγάζει το Κέντρο Ενημέρωσης Παπίγκου του WWF. Στον χώρο θα ενημερωθείτε για τη δράση του WWF Ελλάς, ενώ λειτουργεί και μόνιμη έκθεση που πληροφορεί τους επισκέπτες για την πανίδα, τη χλωρίδα, τα χαρακτηριστικά αλλά και την ιστορία της περιοχής.

Όπως ήδη φαντάζεστε, το Μικρό Πάπιγκο, όπως και το μεγάλο, είναι διατηρητέος παραδοσιακός οικισμός. Κουκλίστικο και οργανωμένο, διαθέτει την απαραίτητη τουριστική υποδομή για όσους συρρέουν όχι μόνο για να το γνωρίσουν από κοντά αλλά και για να πάρουν ένα από τα πολλά ορειβατικά μονοπάτια που ξεκινούν από το χωριό και φτάνουν όσο μακριά αντέχετε. 

Σε περίπτωση που η ιδέα σάς συγκινεί, ξεκινήστε: η Δρακόλιμνη –όπου πίστευαν κατά το μακρινό παρελθόν πως ζούσε ένας μυθικός δράκος–, η Αστράκα με τους Πύργους της, το Φαράγγι του Βίκου και το Μονοδένδρι σάς καλούν. 

Αν πάλι κουράζεστε και μόνο στη σκέψη, σας περιμένουν οι ανυπέρβλητες ζαγορίσιες πίτες, μαζί με κοντοσούβλια, ντόπια τυριά, κρασιά και τσίπουρα. Σκέφτεστε τίποτα καλύτερο;

Πηγή: lifo

Στις 19 Ιανουαρίου 2022, η Ισπανία πάγωσε. Φωτογραφίες που κυκλοφόρησαν σε εφημερίδες και περιοδικά έδειχναν τον Iñaki Urdangarin, πρώην δούκα της Πάλμα, να περπατά χέρι-χέρι με μια άγνωστη γυναίκα σε παραλία στο Bidart. Το στιγμιότυπο έμοιαζε απλό, σχεδόν καθημερινό, αλλά για τους Ισπανούς η αποκάλυψη είχε ισχυρό συμβολικό βάρος: ο Urdangarin ήταν παντρεμένος με την Infanta Cristina, κόρη της Σοφίας της Ισπανίας και αδελφή του βασιλιά Felipe VI. Για την κοινή γνώμη, ο γάμος του ζευγαριού ήταν μέχρι τότε συνώνυμο της σταθερότητας και της υποδειγματικής οικογενειακής ζωής, όμως, το σκάνδαλο αυτό ράγιζε αυτή την ψευδαίσθηση σε μια στιγμή.

Αμέσως μετά την κυκλοφορία των παπαρατσικών φωτογραφιών, δημοσιογράφοι άρχισαν να μαζεύονται στον χώρο εργασίας του Urdangarin. Να σημειωθεί ότι εκείνη την περίοδο, η Infanta Cristina έμενε στη Γενεύη. «Συμβαίνουν αυτά!», δήλωσε ο Urdangarin στους δημοσιογράφους. «Θα το διαχειριστούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Είναι μια δυσκολία την οποία θα διαχειριστούμε με απόλυτη ψυχραιμία μαζί, όπως πάντα».

Τίποτα δεν έδειχνε ότι υπήρχαν σύννεφα στη σχέση του Iñaki Urdangarin και της Infanta Cristina. Για την ακρίβεια, λίγες εβδομάδες πριν από τη δημοσιοποίηση των φωτογραφιών που προκάλεσαν τον σάλο, η οικογένεια Urdangarin είχε εμφανιστεί μαζί σε χριστουγεννιάτικες διακοπές για σκι στην Ελβετία. Οι εικόνες δείχνουν χαμογελαστούς γονείς με τα τέσσερα παιδιά τους —Juan Valentín, Pablo Nicolás, Miguel και Irene— να κινούνται μέσα στο χιόνι, να γελούν και να απολαμβάνουν τις τελευταίες στιγμές μιας ενωμένης οικογενειακής ζωής.

Ήταν οι τελευταίες κοινές αναμνήσεις που θα έμεναν δημόσια, στιγμιότυπα σχεδόν νοσταλγικά, καθώς τίποτα δεν προμήνυε την άμεση δημόσια αποκάλυψη της ρήξης τους. Όμως, αυτό που δε γνώριζε η υπόλοιπη Ισπανία, ήταν ότι το ζευγάρι είχε χωρίσει προ πολλού και ζούσαν σε διαφορετικές χώρες. Μια πηγή είχε πει στο Hola ότι η Infanta Cristina γνώριζε για τη σχέση και δεν της έκανε εντύπωση, όταν έμαθε για τις φωτογραφίες.

Πέντε μέρες αργότερα, στις 24 Ιανουαρίου, η Infanta Cristina και ο Urdangarin ανακοίνωσαν επισήμως το διαζύγιό τους. Με λιτή, σχεδόν ψυχρή δήλωση, ανέφεραν: «Με κοινή συμφωνία, αποφασίσαμε να διακόψουμε τη συζυγική μας σχέση». Ταυτόχρονα τόνιζαν ότι παραμένουν αφοσιωμένοι στα παιδιά τους και ζητούσαν «τον μέγιστο σεβασμό από όλους όσοι μας περιβάλλουν». Η Cristina υπέγραψε ως Cristina de Borbón, επιστρέφοντας στο πατρικό της επώνυμο, ένα σημάδι όχι μόνο του τέλους του γάμου, αλλά και της πλήρους απομάκρυνσής της από τη δημόσια αυλική ζωή που είχε μοιραστεί για δεκαετίες με την οικογένειά της και τον σύζυγό της.

Ένας έρωτας που γεννήθηκε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1996

Ο έρωτας της Infanta Cristina και του Iñaki Urdangarin δεν ήταν απλώς μια «συμβατική ένωση». Στην Ατλάντα, το καλοκαίρι του 1996, οι δρόμοι τους διασταυρώθηκαν στους Ολυμπιακούς Αγώνες· εκείνος, γόνος αθλητικής οικογένειας και μέλος της ισπανικής ομάδας χάντμπολ, έφερε την πειθαρχία, τη σωματική ενέργεια και την ένταση του αθλητή. Εκείνη, μέλος της βασιλικής οικογένειας, έφερνε μαζί της τον κόσμο της αυλής, τις ευθύνες και τα πρωτόκολλα που είχαν διαμορφώσει τη ζωή της από παιδί.

Παρά τις διαφορές τους, η έλξη ήταν ακατανίκητη: μια συνάντηση δύο κόσμων που, υπό άλλες συνθήκες, δεν θα έπρεπε να συναντηθούν. Η σχέση τους εξελίχθηκε γρήγορα και έναν χρόνο αργότερα, στις 4 Οκτωβρίου 1997, παντρεύτηκαν στον καθεδρικό ναό Sainte-Eulalia στη Βαρκελώνη.

Απέκτησαν τέσσερα παιδιά: τον Juan Valentín, τον Pablo Nicolás, τον Miguel και τη μικρή Irene. Η οικογενειακή τους ζωή, ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια, συνδύαζε την απλότητα με τη βασιλική λάμψη. Τα παιδιά μεγάλωσαν μέσα σε ένα σπίτι που προσπαθούσε να ισορροπήσει ανάμεσα στις απαιτήσεις της μοναρχίας και της ιδιωτικής καθημερινότητας, με ταξίδια, αθλητικές δραστηριότητες και οικογενειακές παραδόσεις που τους συνέδεαν με τις δύο πλευρές του γάμου. Μάλιστα, ο γιος τους Pablo, ακολούθησε τα βήματα του πατέρα του και τώρα παίζει χάντμπολ στη Μπαρτσελόνα.

Το σκάνδαλο Nóos και η καταδίκη

Ωστόσο, η οικογενειακή εικόνα είχε αρχίσει να θρυμματίζεται ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 2010. Η υπόθεση Nóos, που ξέσπασε το 2010, έφερε το ζεύγος Urdangarin στο επίκεντρο μιας από τις μεγαλύτερες δικαστικές κρίσεις στην ιστορία της ισπανικής μοναρχίας.

Η υπόθεση Nóos αφορούσε τη λειτουργία του Instituto Nóos, ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού που συνδεόταν με τον Iñaki Urdangarin και συνεργάτες του, μέσω του οποίου διοχετεύτηκαν εκατομμύρια ευρώ δημόσιων κονδυλίων από περιφερειακές κυβερνήσεις σε ιδιωτικές εταιρείες, με τη μορφή υπερκοστολογημένων ή εικονικών συμβάσεων. Η δικαστική έρευνα αποκάλυψε ένα πλέγμα κακοδιαχείρισης και υπεξαίρεσης δημόσιου χρήματος, φέρνοντας για πρώτη φορά μέλος της ισπανικής βασιλικής οικογένειας στο επίκεντρο ποινικής διαδικασίας. Για την κοινή γνώμη, η υπόθεση εξελίχθηκε σε σύμβολο της διαφθοράς της ελίτ και της κατάχρησης δημόσιων πόρων.

Η Cristina απομακρύνθηκε σταδιακά από τη βασιλική οικογένεια και έπαψε να συμμετέχει στις επίσημες δραστηριότητες της αυλής. Ο βασιλιάς Felipe αφαίρεσε από το ζευγάρι τους τίτλους του Δούκα και της Δούκισσας της Πάλμα, σφραγίζοντας θεσμικά την απόσταση.

Το 2018, έπειτα από μακρά δικαστική διαδικασία, ο Iñaki Urdangarin καταδικάστηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο σε ποινή φυλάκισης πέντε ετών και δέκα μηνών για διαφθορά. Αν και επωφελήθηκε από ειδικό καθεστώς που του επέτρεπε να εργάζεται εκτός φυλακής, παρέμεινε υπό εβδομαδιαία δικαστική επιτήρηση, μια σκιά που ακολούθησε την οικογένεια για χρόνια.

Ποιο ήταν το τρίτο πρόσωπο;

Η Ainhoa ​​Armentia φέρεται να είναι η περιβόητη γυναίκα που περπατούσε χέρι-χέρι με τον σύζυγο της κόρης της βασίλισσας Σοφίας, σε παραλία στο Bidart. Σύμφωνα με ισπανικά δημοσιεύματα, η Armentia εργάζεται στο ίδιο δικηγορικό γραφείο (Imaz & Asociados) στη Βιτόρια, με τον Iñaki, ενώ την επομένη του σκανδάλου, τους είδαν να φτάνουν στον χώρο εργασίας τους με μόλις λίγα λεπτά διαφορά! Ο Urdangarin έφτασε στις 8:14 π.μ., και η Armentia, στις 8:18.

Η Armentia σπούδασε Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Ινστιτούτο Ciudad Jardín, ένα κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης, στην Άλαβα και έχει παρακολουθήσει αρκετά μαθήματα κατάρτισης σχετικά με την ειδικότητά της. Το 2019 εντάχθηκε στη δικηγορική εταιρεία Imaz & Asociados και τα καθήκοντά της, όπως περιγράφονται, είναι «εξυπηρέτηση πελατών, διαχείριση και παρουσίαση φορολογικών μοντέλων, τιμολόγηση, λογιστική και σχέση με τις διάφορες διοικήσεις». Προηγουμένως, η Armentia, με βασική γνώση Βασκικών και πλήρη επαγγελματική γνώση της αγγλικής γλώσσας, εργαζόταν ως διοικητικός βοηθός σε διάφορες εταιρείες στη Βιτόρια, στη Χώρα των Βάσκων. Σύμφωνα με κάποιες πηγές, η σχέση της με τον Urdangarin είχε ξεκινήσει περίπου έναν χρόνο πριν αποκαλυφθεί από τους παπαράτσι.

Σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά το σκάνδαλο, οι δυο τους παραμένουν μαζί, αν και -όπως έχουν πατατηρήσει Ισπανοί δημοσιογράφοι- η Armentia δεν φαίνεται να είναι ποτέ καλεσμένη σε οικογενειακές εκδηλώσεις και διακοπές με τα παιδιά του Urdangarin. Όσο για τον Urdangarin, πρόσφατα δήλωσε πως σκοπεύει να αλλάξει καριέρα και να γίνει life coach, υποστηρίζοντας πως, έχοντας περάσει από τόσες κρίσεις και δυσκολίες, μπορεί να βοηθήσει ανθρώπους να ξανασταθούν στα πόδια τους. Όπως ήταν φυσικό, αυτή η απόφαση προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από μερίδα του κοινού αλλά και από ειδικούς ψυχικής υγείας στην Ισπανία, αφού υποστηρίζουν ότι ο Urdangarin δεν έχει καμία επιστημονική κατάρτιση για κάτι τέτοιο.

Πηγή: Grace

Η Μόσχα πρότεινε μια de facto παράταση ενός έτους της νέας START, αλλά ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει ακόμη απαντήσει.

Οπρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ πλησιάζει γρήγορα στη λήψη της πρώτης του σημαντικής στρατηγικής απόφασης σχετικά με τους εξοπλισμούς από την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο: καλείται να αποφασίσει αν θα συμφωνήσει με την πρόταση της Ρωσίας για μονοετή παράταση των ορίων στα πυρηνικά όπλα μακράς εμβέλειας ή αν θα αδρανήσει, αφήνοντας τη συνθήκη να λήξει την επόμενη εβδομάδα.

Το ζήτημα είναι εξαιρετικά επείγον, καθώς η «Νέα Συνθήκη για τη Μείωση των Στρατηγικών Όπλων» (New START) του 2011 αποτελεί την τελευταία εν ισχύ συμφωνία που περιορίζει τον πυρηνικό ανταγωνισμό μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Εάν εκπνεύσει χωρίς αντικατάσταση, θα είναι η πρώτη φορά εδώ και μισό αιώνα που οι αμερικανικές και ρωσικές πυρηνικές δυνάμεις δεν θα υπόκεινται σε κανέναν περιορισμό ελέγχου εξοπλισμών.

Η αμφίσημη στάση του Λευκού Οίκου

Τους τελευταίους μήνες, ο Λευκός Οίκος δεν έχει λάβει σαφή θέση. Τον Ιούλιο, ο Τραμπ είχε δηλώσει στους δημοσιογράφους ότι θεωρεί σημαντική τη διατήρηση των ανώτατων ορίων που προβλέπονται στη συμφωνία. «Όταν καταργείς τους πυρηνικούς περιορισμούς, δημιουργείται μεγάλο πρόβλημα», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, πιο πρόσφατα, ο Λευκός Οίκος αφήνει να εννοηθεί ότι ο Τραμπ ενδέχεται να αφήσει τη νέα START να εκπνεύσει και να σκιαγραφήσει αργότερα τις δικές του προτάσεις για τον περιορισμό των πιο επικίνδυνων όπλων στον κόσμο, σύμφωνα με πρώην αξιωματούχους και στελέχη του Κογκρέσου. Σε σχετική δήλωση, ο Λευκός Οίκος ανέφερε: «Ο Πρόεδρος θα αποφασίσει την πορεία που θα ακολουθηθεί όσον αφορά τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων και θα τη διευκρινίσει σύμφωνα με το δικό του χρονοδιάγραμμα».

Η πρόταση Πούτιν και τα νομικά κωλύματα

Η νέα συνθήκη START, η οποία περιορίζει τις ΗΠΑ και τη Ρωσία σε 1.550 πυρηνικές κεφαλές για την καθεμία, πρόκειται να λήξει στις 5 Φεβρουαρίου. Το Κρεμλίνο δήλωσε την Πέμπτη ότι δεν έχει λάβει ακόμη απάντηση στην πρότασή του. Σημειώνεται ότι στις αρχές του 2021, ο τότε πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε παρατείνει τη συνθήκη για πέντε χρόνια, ως την πρώτη του πράξη εξωτερικής πολιτικής.

Δεδομένου ότι η συνθήκη δεν μπορεί να παραταθεί ξανά με νομικό τρόπο, το ερώτημα είναι αν ο Τραμπ και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν θα προχωρήσουν σε μια άτυπη συμφωνία («συμφωνία κυρίων») που θα δώσει χρονικό περιθώριο μέχρι να τεθεί σε ισχύ μια νέα επίσημη συμφωνία.

Ο Πούτιν ανακοίνωσε στις 22 Σεπτεμβρίου ότι η Ρωσία ήταν έτοιμη να τηρήσει για ένα έτος τους «κεντρικούς ποσοτικούς περιορισμούς» της συμφωνίας, η οποία θέτει ανώτατα όρια για τις πολεμικές κεφαλές, τους διηπειρωτικούς βαλλιστικούς πυραύλους και τα βαρέα βομβαρδιστικά. Τον επόμενο μήνα, ο Τραμπ σχολίασε στους δημοσιογράφους ότι η πρόταση του Πούτιν του φαινόταν «καλή ιδέα».

Οι εσωτερικές διαφωνίες στις ΗΠΑ

Έκτοτε, στους κόλπους των Ρεπουμπλικανών διεξάγεται συζήτηση για το αν οι ΗΠΑ πρέπει να αποδεχθούν τη συμφωνία, να ζητήσουν περισσότερα ανταλλάγματα ή να την απορρίψουν εντελώς.

Οι πολέμιοι της παράτασης υποστηρίζουν ότι η κατάργηση των περιορισμών θα έδινε στις ΗΠΑ την ελευθερία να εξοπλίσουν πυραύλους και βομβαρδιστικά με περισσότερες κεφαλές. Αυτό, κατά την άποψή τους, είναι αναγκαίο για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου πυρηνικού οπλοστασίου της Κίνας, αλλά και για την άσκηση πίεσης στη Ρωσία, η οποία διαθέτει τακτικά πυρηνικά όπλα μικρής εμβέλειας που δεν καλύπτονται από καμία συνθήκη.

Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τζιμ Ρις, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας, δήλωσε ότι εξαρχής ήταν αντίθετος στη νέα START, καθώς «η Ρωσία έχει ιστορικό εξαπάτησης», κάτι που όπως λέει επιβεβαιώθηκε, και ως εκ τούτου αντιτίθεται στην παράταση των ορίων.

Από την άλλη πλευρά, οι υποστηρικτές του ελέγχου των εξοπλισμών αντιτείνουν ότι μια τέτοια προσέγγιση εγκυμονεί τον κίνδυνο μιας απρόβλεπτης νέας κούρσας εξοπλισμών. «Η εγκατάλειψη των τελευταίων εναπομεινάντων δικλείδων ασφαλείας χωρίς σχέδιο θα έδινε στρατηγικό πλεονέκτημα στη Ρωσία και την Κίνα και θα αύξανε τον κίνδυνο μιας καταστροφικής πυρηνικής εσφαλμένης εκτίμησης», δήλωσε η γερουσιαστής Τζιν Σαχίν, κορυφαίο στέλεχος των Δημοκρατικών στην ίδια Επιτροπή.

Το ιστορικό των παραβιάσεων και η έλλειψη εμπιστοσύνης
Η συζήτηση λαμβάνει χώρα σε μια περίοδο όπου οι διαδικασίες ελέγχου έχουν πληγεί από τις εντάσεις λόγω της εισβολής στην Ουκρανία και της επιλεκτικής συμμόρφωσης της Μόσχας. Η Ρωσία αρνείται να επιτρέψει τις επιτόπιες επιθεωρήσεις που απαιτεί η νέα συνθήκη START από το 2022, γεγονός που οδήγησε την κυβέρνηση Μπάιντεν να κατηγορήσει τη Μόσχα για παραβίαση της συνθήκης.

Υπενθυμίζεται ότι και άλλες συμφωνίες κατέρρευσαν κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ. Η συνθήκη INF για τις πυρηνικές δυνάμεις μεσαίου βεληνεκούς καταγγέλθηκε το 2019 μετά από κατηγορίες για ρωσική απάτη, ενώ η Συνθήκη Ανοιχτών Ουρανών έληξε το 2020, με τις ΗΠΑ να κατηγορούν τη Ρωσία για κατασκοπεία μέσω των πτήσεων αναγνώρισης.

Τρία σενάρια για την επόμενη μέρα

Πρώην αξιωματούχοι και πυρηνικοί εμπειρογνώμονες συζητούν τρεις πιθανές προσεγγίσεις για το πώς να ανταποκριθούν στην πρόταση του Πούτιν να παραταθούν τα ανώτατα όρια της νέας συνθήκης START.

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποδεχθούν την πρόταση της Μόσχας να παραταθούν τα ανώτατα όρια της συνθήκης για ένα έτος, με την προϋπόθεση ότι οι Ρώσοι θα συμφωνήσουν επίσης να επαναλάβουν τις επιτόπιες επιθεωρήσεις.

«Η παράταση χωρίς επιθεωρήσεις και επαλήθευση είναι άσκοπη, καθώς η διασφάλιση της συμμόρφωσης της Ρωσίας με τα βασικά όρια της συνθήκης γίνεται ήδη όλο και πιο δύσκολη χωρίς αυτές», δήλωσε ο Βίπιν Νάρανγκ, καθηγητής του MIT που υπηρέτησε ως ανώτερος αξιωματούχος του Πενταγώνου σε θέματα πυρηνικής, διαστημικής και αντιπυραυλικής πολιτικής κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν.

Άλλοι υποστηρίζουν ότι οι ΗΠΑ πρέπει να απορρίψουν εντελώς την πρόταση του Πούτιν και να σχεδιάσουν για τον προβλεπόμενο κόσμο δύο ισχυρών δυνάμεων, στον οποίο οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποτρέψουν τόσο τις πυρηνικές δυνάμεις της Κίνας όσο και της Ρωσίας. Μια έκθεση του Πενταγώνου που εκδόθηκε τον Δεκέμβριο ανέφερε ότι η Κίνα, η οποία έχει αντισταθεί σταθερά στο να εμπλακεί σε συνομιλίες για τον περιορισμό των πυρηνικών όπλων, διαθέτει απόθεμα πυρηνικών όπλων που ήταν στα χαμηλά επίπεδα των 600 έως το 2024, αλλά προβλέπεται να αυξηθεί σε περισσότερα από 1.000 έως το 2030. Προηγούμενες εκτιμήσεις του Πενταγώνου αναφέρουν ότι το οπλοστάσιο πυρηνικών κεφαλών της Κίνας θα μπορούσε να αυξηθεί σε περίπου 1.500 έως το 2035.

«Η τάση ήταν να αναβάλλουμε τη λήψη αποφάσεων. Ήρθε η ώρα να αντιμετωπίσουμε τη νέα πραγματικότητα», δήλωσε ο Μάθιου Κρόενιγκ του Atlantic Council, πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου και σύμβουλος της προεκλογικής εκστρατείας του Μάρκο Ρούμπιο για τις προεδρικές εκλογές του 2016.

Άλλοι πάλι λένε ότι είναι λογικό να γίνει αποδεκτή η πρόταση του Πούτιν για παράταση των ορίων όπλων για ένα έτος, ώστε οι ΗΠΑ να προσπαθήσουν να προσελκύσουν τη Ρωσία και ενδεχομένως την Κίνα σε συζητήσεις για νέες συμφωνίες ελέγχου των όπλων.

«Αν οι ΗΠΑ το αφήσουν να περάσει, θα χάσουν την ευκαιρία να πουν ότι θα παρατείνουν αυτά τα όρια μαζί σας, αν εσείς και η Κίνα συμφωνήσετε να έχετε έναν παραγωγικό διάλογο μαζί μας σχετικά με την επαλήθευση και τη στρατηγική σταθερότητα», δήλωσε η Mallory Stewart, διευθύνουσα σύμβουλος του Συμβουλίου Στρατηγικών Κινδύνων και πρώην ανώτερη αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ κατά τη διάρκεια της κυβέρνησης Μπάιντεν.

«Ο Τραμπ θα μπορούσε τότε να πάρει το πάνω χέρι στη συζήτηση, λέγοντας στη διεθνή κοινότητα ότι είναι πρόθυμος να συζητήσει για κάτι που ενδιαφέρει όλους», δήλωσε ο Στιούαρτ.