Oι Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν έκτακτα μέτρα για να αποτρέψουν μια νέα ενεργειακή και οικονομική κρίση

Οι μνήμες της ενεργειακής κρίσης του 2022 επιστρέφουν στην Ευρώπη, καθώς η κλιμάκωση της έντασης στη Μέση Ανατολή προκαλεί νέο κύμα ανησυχίας για την ασφάλεια των ενεργειακών προμηθειών. Με τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να αυξάνονται και τη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Ορμούζ να βρίσκεται υπό απειλή, οι Ευρωπαίοι ηγέτες εξετάζουν έκτακτα μέτρα για να αποτρέψουν μια νέα ενεργειακή κρίση.

Όπως γράφει το Politico, για τους Ευρωπαίους ηγέτες εκείνη η χρονιά έχει μείνει χαραγμένη στη μνήμη όχι μόνο λόγω των γεωπολιτικών συνεπειών της πλήρους εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και εξαιτίας του σοκ που ακολούθησε στις ενεργειακές προμήθειες και στις τιμές.

Οι τιμές εκτινάχθηκαν, οι φόβοι για την επάρκεια της προσφοράς κυριάρχησαν σε ολόκληρη την ήπειρο και οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να δαπανήσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη νοικοκυριών και βιομηχανίας.

Τώρα, με τις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου να αυξάνονται ξανά εξαιτίας ενός ακόμη πολέμου εκτός ευρωπαϊκού ελέγχου οι ηγέτες σπεύδουν να αναζητήσουν απάντηση.

Η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τη Δευτέρα τα 100 δολάρια το βαρέλι, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή που πυροδοτήθηκε από αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα κατά του Ιράν εισήλθε στη δεύτερη εβδομάδα του, χωρίς να διαφαίνεται τέλος.

Οι υπουργοί Οικονομικών της G7 πραγματοποίησαν αργότερα την ίδια ημέρα επείγουσα συνάντηση και δήλωσαν ότι «είναι έτοιμοι» να «λάβουν τα απαραίτητα μέτρα», συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Ωστόσο, απέφυγαν να δεσμευτούν για άμεση δράση. Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ, που προήδρευσε της συνάντησης, δήλωσε ότι οι υπουργοί της G7 δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει να προχωρήσουν σε αυτό το βήμα.

Την ώρα που οι πολιτικοί συζητούσαν, το Στενό του Ορμούζ, μια κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία μέσω της οποίας μεταφέρεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, παραμένει ουσιαστικά κλειστό, λόγω των απειλών της Τεχεράνης προς τη ναυσιπλοΐα. Η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου σε εγκαταστάσεις αρκετών χωρών του Κόλπου έχει επιβραδυνθεί ή διακοπεί, καθώς ιρανικά drones και πύραυλοι στοχεύουν ενεργειακές υποδομές.

Και οι επιπτώσεις γίνονται ήδη αισθητές. Σε όλη την Ευρώπη, οι τιμές στα πρατήρια καυσίμων αρχίζουν να αυξάνονται. Η τιμή του φυσικού αερίου ο βασικός παράγοντας της κρίσης του 2022 σημειώνει επίσης άνοδο, ξεπερνώντας τη Δευτέρα τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Το επίπεδο αυτό απέχει ακόμη από τα ακραία ύψη του 2022, ωστόσο είναι υψηλότερο από οποιαδήποτε στιγμή έκτοτε.

«Βλέπουμε πλέον μια περιφερειακή σύγκρουση με απρόβλεπτες συνέπειες», προειδοποίησε τη Δευτέρα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, σε ομιλία της προς τους πρέσβεις της ΕΕ, αναφερόμενη στις επιπτώσεις στην ενέργεια, το εμπόριο και τα χρηματοοικονομικά. «Και το ντόμινο των επιπτώσεων είναι ήδη πραγματικότητα».

Όσο διαρκεί ο πόλεμος, τόσο βαθαίνει το πλήγμα

Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αρχίζουν να αναγνωρίζουν αυτή την πραγματικότητα.

Ο επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε στους δημοσιογράφους: «Σε ένα πιο ευνοϊκό σενάριο, όπου η σύγκρουση περιοριστεί μέσα σε λίγες εβδομάδες, θα μπορούσε να αναμένεται ότι δεν θα υπάρξουν μεγάλες επιπτώσεις στην παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία».

Ωστόσο, προειδοποίησε ότι μια «παρατεταμένη» κρίση «ενδέχεται να προκαλέσει σημαντικό στασιμοπληθωριστικό σοκ στην παγκόσμια και ευρωπαϊκή οικονομία», καθώς οι υψηλότερες τιμές ενέργειας θα μετακυλιστούν στον γενικό πληθωρισμό.

Μιλώντας από στρατιωτική βάση στην Κύπρο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στο Στενό του Ορμούζ θα είναι «απαραίτητη για τη ροή φυσικού αερίου και πετρελαίου».

Για να επιτευχθεί αυτό, είπε ότι η Γαλλία επιθυμεί να δημιουργήσει στρατιωτικές συνοδείες για πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και δεξαμενόπλοια «το συντομότερο δυνατό». Ωστόσο προειδοποίησε ότι τέτοιες επιχειρήσεις δεν μπορούν να ξεκινήσουν πριν αποκλιμακωθούν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.

Οι υπουργοί Ενέργειας της G7 θα συγκεντρωθούν για επείγουσα συνάντηση το απόγευμα στο Παρίσι, επιβεβαίωσαν δύο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και ένας αξιωματούχος του Ηνωμένου Βασιλείου.

Το πιο κρίσιμο ερώτημα για τους ηγέτες είναι ένα στο οποίο κανείς, ίσως εκτός από τον Ντόναλντ Τραμπ, δεν μπορεί να δώσει απάντηση: πόσο θα διαρκέσει αυτός ο πόλεμος;

Μέχρι στιγμής, οι μεγάλες αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν μετριαστεί, σύμφωνα με αναλυτές ενέργειας, χάρη στην παγκόσμια υπερπροσφορά πετρελαίου και στην αναμενόμενη αύξηση της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) τα επόμενα χρόνια.

Οι αυξήσεις στην τιμή του φυσικού αερίου χρειάζονται επίσης χρόνο για να μετακυλιστούν στους λογαριασμούς των καταναλωτών, γεγονός που δίνει στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ένα περιθώριο αντίδρασης.

Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ αναμένεται να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα, με την άνοδο των ενεργειακών τιμών και τις επιλογές για τον περιορισμό τους να βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας.

Μια ανησυχία, όπως δήλωσε στο POLITICO αξιωματούχος εθνικού υπουργείου Ενέργειας, είναι ότι τα αποθέματα φυσικού αερίου της ΕΕ έχουν μειωθεί σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα μετά τον φετινό ψυχρό χειμώνα. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι έμποροι θα μπορέσουν να πειστούν να τα αναπληρώσουν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, πρόσθεσε επιμένοντας ωστόσο ότι «δεν υπάρχει άμεση ανησυχία».

Θεωρητικά, η ΕΕ μπορεί να αξιοποιήσει στρατηγικά αποθέματα, να οργανώσει κοινές επείγουσες αγορές και να επιβάλει ανώτατα όρια τιμών μέσω έκτακτων εξουσιών. Ωστόσο, τα κράτη-μέλη δεν έχουν ακόμη ζητήσει την ενεργοποίηση αυτών των μέτρων, προτιμώντας να περιμένουν για να δουν πώς θα επηρεαστούν οι τιμές και η προσφορά, σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ.

Ωστόσο, ειδικά για το πετρέλαιο, υπάρχουν ήδη φόβοι ότι τα πράγματα μπορεί να επιδεινωθούν πριν βελτιωθούν και ότι όσο περισσότερο διαρκεί ο πόλεμος τόσο περισσότερο θα αυξάνονται οι τιμές.

«Βλέπουμε διακοπές παραγωγής μεγάλης κλίμακας σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένης εντυπωσιακά της Σαουδικής Αραβίας», δήλωσε ο Ατζάι Παρμάρ, ειδικός στο πετρέλαιο και διευθυντής της εταιρείας ανάλυσης ενεργειακών αγορών ICIS. «Οι συνέπειες για την αγορά θα είναι πολύ πιο σημαντικές από εκείνες που είδαμε το 2022».

«Μόνο ανόητοι»

Ο Τραμπ, παρά τους φόβους ακόμη και μέσα στην ίδια του την κυβέρνηση για τις πολιτικές επιπτώσεις μιας εκτόξευσης των τιμών του πετρελαίου, λέει στον κόσμο να το αποδεχθεί.

«Οι βραχυπρόθεσμες τιμές του πετρελαίου, που θα πέσουν γρήγορα όταν εξαλειφθεί η απειλή του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, είναι ένα πολύ μικρό τίμημα για την ασφάλεια και την ειρήνη των ΗΠΑ και του κόσμου», έγραψε στο Truth Social. «ΜΟΝΟ ΑΝΟΗΤΟΙ ΘΑ ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ».

Αργότερα τη Δευτέρα, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι ο πόλεμος είχε «σχεδόν» ολοκληρωθεί εξέλιξη που οδήγησε την τιμή του πετρελαίου να υποχωρήσει ξανά αρκετά κάτω από τα 100 δολάρια.

Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, που ανησυχούν για το κόστος ζωής και για πιθανή αντίδραση των ψηφοφόρων, παρακολουθώντας την έντονη μεταβλητότητα των αγορών, αυτό δεν αποτελεί ιδιαίτερα καθησυχαστική εξέλιξη.

Μέχρι στιγμής, κανένας από αυτούς δεν έχει τολμήσει να αποδώσει την ευθύνη για την κρίση στον Τραμπ. Ο υπουργός Ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου Εντ Μίλιμπαντ, παρά το γεγονός ότι διαφωνεί με τον Τραμπ σχεδόν σε κάθε πτυχή της ενεργειακής πολιτικής, φρόντισε να δηλώσει την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή των Κοινοτήτων ότι η αναταραχή στις ενεργειακές αγορές είναι αποτέλεσμα «των ιρανικών απειλών προς το Στενό του Ορμούζ» και όχι των στρατιωτικών ενεργειών των ΗΠΑ και του Ισραήλ που προηγήθηκαν.

Ωστόσο, ένας από τους προκατόχους του, ο Εντ Ντέιβι, που ήταν υπουργός Ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου έως το 2015 και σήμερα είναι επικεφαλής των Φιλελεύθερων Δημοκρατών, άφησε να διαφανεί προς ποια κατεύθυνση μπορεί να κινηθεί τελικά η πολιτική συζήτηση στην Ευρώπη για τον πόλεμο και τις συνέπειές του.

«Αυτός ο απερίσκεπτος και παράνομος πόλεμος θα οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές στα καύσιμα και σε αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας», δήλωσε στο BBC τη Δευτέρα. Ο Ντέιβι πρόσθεσε: «Και όταν οι πολίτες θα κληθούν να πληρώσουν αυτούς τους λογαριασμούς, θα αναρωτηθούν: “Ποιος το προκάλεσε αυτό;”. Η απάντηση θα είναι ο Ντόναλντ Τραμπ».

Ο έγκριτος δημοσιογράφος της «Guardian», Τζον Γκρέις, μιλά για τον πόλεμο στο Ιράν που κινδυνεύει να γίνει «πόλεμος όλων μας» και εξηγεί γιατί ο κόσμος μας γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτος.

Η ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΤΗΣ έντασης στη Μέση Ανατολή μετά την επίθεση στο Ιράν έχει αναζωπυρώσει τους φόβους για μια ευρύτερη σύγκρουση με παγκόσμιες συνέπειες. Ο έγκριτος δημοσιογράφος της « Guardian», Τζον Γκρέις, έγραψε πριν από λίγες ημέρες ένα αιχμηρό άρθρο στο οποίο σημείωνε πως «αφού δεν κατάφερε να κερδίσει το βραβείο ειρήνης, ο Ντόναλντ Τραμπ στρέφει την προσοχή του στο Νόμπελ πολέμου».

Με αφορμή αυτό το άρθρο του, τον αναζήτησα για να σχολιάσει τις τελευταίες εξελίξεις αλλά και την ένταση που έχει προκύψει ανάμεσα στον Τραμπ και τον Βρετανό πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ. Στη συζήτησή μας προειδοποιεί ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μπορεί να εξελιχθεί σε «πόλεμο όλων μας», ενώ ασκεί σκληρή κριτική στον Αμερικανό Πρόεδρο, τον οποίο χαρακτηρίζει απρόβλεπτο και συγκρουσιακό ηγέτη. Παράλληλα, εξηγεί γιατί θεωρεί ότι ο κόσμος γίνεται όλο και πιο ασταθής και γιατί, αυτή την εποχή, ο ρόλος της δημοσιογραφίας είναι πιο κρίσιμος από ποτέ.

«Ο κίνδυνος είναι ότι ο πόλεμος θα επεκταθεί και θα γίνει πόλεμος όλων μας. Αυτό έχει ήδη αρχίσει να συμβαίνει, όχι μόνο με τις συγκρούσεις αλλού στον Κόλπο αλλά και με την τιμή του πετρελαίου να φτάνει τα 100 δολάρια το βαρέλι».

— Πώς είδατε τις εξελίξεις μετά την επίθεση στο Ιράν; Τι σας εντυπωσίασε περισσότερο;
Η επίθεση στο Ιράν δεν ήταν εντελώς απρόσμενη. Οι ΗΠΑ είχαν αναπτύξει πλοία και αεροσκάφη στην περιοχή τον προηγούμενο μήνα. Το ότι δεν υπήρχε σαφές σχέδιο για το πώς θα μπορούσε να μοιάζει το τέλος του πολέμου ήταν μεγαλύτερη έκπληξη. Αν και κάποιοι θα έλεγαν ότι αυτό είναι μάλλον συνηθισμένο για τον Ντόναλντ Τραμπ. Η βασική μου αίσθηση ήταν «πάλι τα ίδια». Αν και δεν θα με στενοχωρούσε να δω το τέλος του βάναυσου ιρανικού καθεστώτος, οι ΗΠΑ και το Ηνωμένο Βασίλειο έχουν μια θλιβερή ιστορία στον 21ο αιώνα να ξεκινούν πολέμους στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν και στη Λιβύη που συνήθως αφήνουν την περιοχή στο χάος. Μπορώ να δω να συμβαίνει το ίδιο και στο Ιράν. Χάρηκα που ο Κιρ Στάρμερ αρνήθηκε να εμπλακεί πέρα από αμυντική βάση. Τουλάχιστον έχει μάθει από την ιστορία. Εξάλλου, αυτός δεν είναι ένας πόλεμος που θέλει ο βρετανικός λαός. Περίπου το 80% είναι εναντίον.

— Πρόσφατα γράψατε: «Αφού απέτυχε να κερδίσει το βραβείο ειρήνης, ο Τραμπ στρέφει την προσοχή του στο Νόμπελ πολέμου». Πώς αξιολογείτε τη στάση του από τότε που εκλέχθηκε;
Το να προσπαθεί κανείς να κάνει λογικές κρίσεις για έναν Αμερικανό Πρόεδρο που είναι ξεκάθαρο ότι έχει ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας και συχνά κάνει δηλώσεις που δεν είναι αληθείς είναι μάταιο. Πέρυσι ο Τραμπ επέμενε συνεχώς ότι είχε τερματίσει οκτώ παγκόσμιες συγκρούσεις, συμπεριλαμβανομένης μίας μεταξύ του Αζερμπαϊτζάν και της Αλβανίας – χωρών που δεν έχουν ποτέ πολεμήσει μεταξύ τους. Κανείς δεν τον αμφισβήτησε, επειδή είναι ο πιο ισχυρός άνθρωπος στον πλανήτη. Έγινε εμμονικός με την ιδέα να κερδίσει το Νόμπελ Ειρήνης και ήταν εμφανώς εκνευρισμένος όταν δεν το πήρε. Από τότε, ο Τραμπ απήγαγε τον πρόεδρο της Βενεζουέλας και εισέβαλε στο Ιράν. Στην προεκλογική του εκστρατεία είχε υποσχεθεί να τερματίσει την αμερικανική εμπλοκή σε ξένους πολέμους. Η αλήθεια είναι ότι κανείς δεν πρέπει να περιμένει από τον Τραμπ να κρατήσει τον λόγο του. Το ενδιαφέρον του για το Ιράν θα διαρκέσει μέχρι να βαρεθεί και να εμφανιστεί κάτι άλλο. Τότε θα αφήσει τον υπόλοιπο κόσμο να αντιμετωπίσει το χάος.

— Πώς ερμηνεύσατε τα σχόλια σχετικά με τον Βρετανό πρωθυπουργό;
Είναι απλώς λόγια. Ο Τραμπ λέει κάτι τη μία μέρα και κάτι άλλο την επόμενη, ανάλογα με το με ποιον έχει μιλήσει στο μεταξύ. Κατά την κρατική επίσκεψη τον περασμένο Σεπτέμβριο, ο Τραμπ είπε ότι η «ειδική σχέση» δεν ήταν ποτέ ισχυρότερη. Τώρα λέει ότι έχει καταστραφεί και ότι ο Στάρμερ είναι αποτυχημένος. Μοιάζει πολύ σαν να έχει μιλήσει ο Τραμπ στο τηλέφωνο με τον Νάιτζελ Φάρατζ. Ο Τραμπ είναι νταής. Απεχθάνεται το να μην παίρνει αυτό που θέλει. Έτσι, ξεσπάει. Πίστευε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα έκανε ό,τι ζητούσε. Ο Στάρμερ κράτησε τη θέση του ότι ο πόλεμος δεν ήταν σύμφωνος με το διεθνές δίκαιο. Οι Συντηρητικοί και το Reform προσπαθούν να εκμεταλλευτούν πολιτικά τα σχόλια του Τραμπ για την «ειδική σχέση», αλλά οι περισσότεροι λογικοί άνθρωποι το βλέπουν απλώς ως «ο Τραμπ είναι ο Τραμπ».

— Είναι ο πόλεμος στο Ιράν πόλεμος του Τραμπ;
Όχι μόνο πόλεμος του Τραμπ. Είναι επίσης πόλεμος του Ισραήλ. Ο κίνδυνος είναι ότι ο πόλεμος θα επεκταθεί και θα γίνει πόλεμος όλων μας. Αυτό έχει ήδη αρχίσει να συμβαίνει, όχι μόνο με τις συγκρούσεις αλλού στον Κόλπο αλλά και με την τιμή του πετρελαίου να φτάνει τα 100 δολάρια το βαρέλι.

— Αλλάζει ο κόσμος όπως τον γνωρίζαμε; Ποια είναι η άποψή σας;
Έτσι φαίνεται. Ο κόσμος μοιάζει λιγότερο ασφαλής με τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο. Είναι σίγουρα λιγότερο προβλέψιμος. Μια Αμερική με βλέψεις στη Γροιλανδία. Μια Αμερική που δεν φαίνεται ιδιαίτερα πρόθυμη να τερματίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία. Και τώρα το Ιράν. Κανείς δεν ξέρει πού θα καταλήξουν όλα αυτά. Ιδίως με τους λαϊκιστές να υπονομεύουν τον ΟΗΕ, την Ε.Ε. και τις διεθνείς συμφωνίες. Ο Τραμπ τα νομιμοποιεί όλα αυτά και έχει ακόμη σχεδόν τρία χρόνια στην εξουσία.

— Τι σημαίνει να είσαι δημοσιογράφος αυτή την εποχή;
Οι δημοσιογράφοι πρέπει να είναι πιο προσεκτικοί από ποτέ. Υπάρχουν πολλοί «πρόθυμοι» δημοσιογράφοι που σχεδόν χαίρονται να μεταφέρουν απλώς ό,τι τους λένε. Όσοι από εμάς εκτιμούμε την αλήθεια και τη δημοκρατία πρέπει να ορθώσουμε το ανάστημά μας και να μην αφήσουμε να μας εκφοβίσουν. Το αν ο συνεχής έλεγχος των ισχυρών και η αποκάλυψη των κατάφωρων ψεμάτων είναι αρκετά, δεν το ξέρω. Αλλά είναι το μόνο που έχουμε.

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει ήδη επηρεάσει τα οικονομικά των πολιτών στην Ευρώπη γεγονός που φαίνεται τόσο στα καύσιμα όσο και στα τρόφιμα

Για ένα νέο κύμα αύξησης του κόστους ζωής, θα πρέπει να προετοιμαστούν οι Ευρωπαίοι, καθώς η κλιμάκωση των εντάσεων στη Μέση Ανατολή προκαλεί σοκ στην παγκόσμια οικονομία.

Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη αυξήσει τις τιμές της ενέργειας παγκοσμίως, με την τιμή του αργού πετρελαίου να ξεπερνά τα 100 δολάρια ΗΠΑ το βαρέλι, αλλά ορισμένοι ειδικοί προειδοποιούν ότι το βάρος για τα νοικοκυριά θα γίνει σύντομα αισθητό και στον διάδρομο των σούπερ μάρκετ.

Το πόσο βαθύ και διαρκές θα αποδειχθεί αυτό, εξαρτάται από τη διάρκεια της σύγκρουσης και από το πόσο γρήγορα μπορούν να ανακάμψουν οι γραμμές εφοδιασμού και οι οικονομίες.

Σύμφωνα με μια έκθεση του 2022, τα δύο τρίτα των θερμίδων παγκοσμίως προέρχονται από τέσσερα βασικά τρόφιμα : σιτάρι, ρύζι, καλαμπόκι και σόγια. Τουλάχιστον το 72% αυτών των καλλιεργειών καλλιεργείται σε μόλις πέντε χώρες: την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες, την Ινδία, τη Βραζιλία και την Αργεντινή.

Αυτό εγείρει φόβους για παγκόσμια επισιτιστική ανασφάλεια, όταν ένα κρίσιμο κανάλι όπως το Στενό του Ορμούζ κλείνει.

Ένας παρατεταμένος πόλεμος στο Ιράν που θα πνίξει την προμήθεια πετρελαίου από τον Κόλπο θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα «ουσιαστικό» οικονομικό σοκ στην Ευρώπη, προειδοποίησε ο επίτροπος Οικονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Βάλντις Ντομπρόβσκις.

Η μακροπρόθεσμη διαταραχή του παγκόσμιου εφοδιασμού με πετρέλαιο και της βασικής ναυτιλιακής οδού μέσω του Στενού του Ορμούζ θα συνεχίσει να αυξάνει τις τιμές της ενέργειας, οδηγώντας σε ευρύτερο πληθωρισμό στην Ευρώπη, δήλωσε ο επίτροπος της ΕΕ.

Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εξετάζουν παρεμβάσεις που αποσκοπούν στην ελάφρυνση της ραγδαίας αύξησης της τιμής του πετρελαίου.

Επιδιώκουν να αποτρέψουν οποιαδήποτε επανάληψη της κρίσης κόστους ζωής που ακολούθησε τον απότομο πληθωρισμό και τη μεγάλη αύξηση του ενεργειακού κόστους μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία πριν από τέσσερα χρόνια.

Οι υπουργοί Οικονομικών από τις χώρες της Ομάδας των Επτά ( G7 ) δήλωσαν ότι είναι έτοιμοι να απελευθερώσουν στην αγορά αποθέματα πετρελαίου έκτακτης ανάγκης, εάν χρειαστεί, για να σταθεροποιήσουν την κατάσταση.

Γιατί ο πόλεμος στο Ιράν θα μπορούσε να ενισχύσει τον πληθωρισμό στην Ευρώπη

«Το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν εισάγει ανοδικούς κινδύνους για τον πληθωρισμό της ευρωζώνης μέσω δύο καναλιών: των τιμών ενέργειας και των συναλλαγματικών ισοτιμιών», λέει η Martina Daga, οικονομολόγος στην AcomeA, εταιρεία διαχείρισης περιουσιακών στοιχείων με έδρα το Μιλάνο, μιλώντας στο global.morningstar.com

Οι τιμές της ενέργειας αντιπροσωπεύουν περίπου το 9% του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή της περιοχής, ένα σχετικά χαμηλό επίπεδο σε σύγκριση με τα τρόφιμα, το αλκοόλ και τον καπνό, στο 18,9%, και ιδιαίτερα τις υπηρεσίες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 46,8%, σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat.

Για αυτόν τον λόγο, η Ντάγκα ανησυχεί περισσότερο για τις πιθανές επιπτώσεις του «δεύτερου γύρου»: τον αντίκτυπο του υψηλότερου κόστους ενέργειας στους μισθούς και τις υπηρεσίες.

«Θα έλεγα ότι αυτό είναι καταστροφικό μακροπρόθεσμα, επειδή βραχυπρόθεσμα, ναι, βλέπουμε κάποιες αυξήσεις στις τιμές του πετρελαίου και ούτω καθεξής. Μακροπρόθεσμα, όλα θα ανέβουν», είπε ο καθηγητής και ειδικός στην αλυσίδα εφοδιασμού του Πανεπιστημίου του Τορόντο, Αντρέ Σίρε.

«Μετά το σοκ του 2022 [ρωσική εισβολή στην Ουκρανία], οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι θα μπορούσαν να αντιδράσουν πιο γρήγορα προσαρμόζοντας τις προσδοκίες, τις τιμές και τις μισθολογικές απαιτήσεις», λέει. Η Ντάγκα πιστεύει επίσης ότι ο κίνδυνος υποτίμησης του ευρώ είναι χαμηλός προς το παρόν.

Αφού έφτασε τα 1,15 ευρώ στις 3 Μαρτίου, η συναλλαγματική ισοτιμία ευρώ/δολαρίου επέστρεψε στη συνέχεια σε περίπου 1,16 ευρώ, όταν ο κίνδυνος άμεσης ενεργειακής κρίσης υποχώρησε από τις αγορές.

Η ενέργεια βρίσκεται παντού…

Ο πιο άμεσος αντίκτυπος της αύξησης των τιμών γίνεται αισθητός σε όσους χρησιμοποιούν πετρέλαιο θέρμανσης, το οποίο συχνά αποθηκεύεται σε δεξαμενή έξω από την ιδιοκτησία τους. Δεν υπάρχει ανώτατο όριο που να περιορίζει το κόστος.

Οι ακτιβιστές λένε ότι οι τιμές έχουν υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη της σύγκρουσης και οι παραγγελίες έχουν περιοριστεί καθώς οι πανικόβλητες αγορές προσθέτουν πίεση στον τομέα.

«Μπορεί να οδεύουμε προς την άνοιξη, αλλά όποιος έχει περιορισμένα αποθέματα πετρελαίου αυτή τη στιγμή δεν έχει την πολυτέλεια να περιμένει να πέσουν οι τιμές», δήλωσε στο BBC, η Έμμα Σίμπσον, διευθύνουσα σύμβουλος της Rural Action Derbyshire.

Το πετρέλαιο θέρμανσης χρησιμοποιείται ευρέως στις αγροτικές περιοχές στη Βόρεια Ευρώπη.

«Η ενέργεια βρίσκεται σε όλα. Πρέπει να μεταφέρεις τρόφιμα από το ένα μέρος στο άλλο, πρέπει να βάλεις καύσιμα σε αυτά τα πλοία. Θα αρχίσουμε να βλέπουμε και κάποια αύξηση στις τιμές των τροφίμων, απλώς και μόνο επειδή το κόστος μεταφοράς θα αυξηθεί», είπε στο globalnews ο καθηγητής και ειδικός στην αλυσίδα εφοδιασμού του Πανεπιστημίου του Τορόντο, Αντρέ Σίρε.

«Αυτό έχει αντίκτυπο στο κόστος μεταφοράς», είπε. Όσο περισσότερο συνεχίζεται η κρίση, τόσο πιο δύσκολο θα γίνεται να αποσταλεί οτιδήποτε οπουδήποτε, λέει ο οικονομολόγος τροφίμων του Πανεπιστημίου του Γκουέλφ, Μάικ φον Μάσοου.

Λογαριασμοί παντοπωλείων

Η τιμή των τροφίμων θα μπορούσε επίσης να αυξηθεί, καθώς οι αυξανόμενες τιμές των καυσίμων αυξάνουν το κόστος μεταφοράς αγαθών σε όλη την Ευρώπη.

Τα πάντα, από τις παραδόσεις στα σούπερ μάρκετ μέχρι τα αγροτικά προϊόντα, απαιτούν καύσιμα για να μετακινηθούν, πράγμα που σημαίνει ότι οι υψηλότερες τιμές της βενζίνης αναπόφευκτα θα φτάσουν στα ράφια των παντοπωλείων.

Οι αγρότες προετοιμάζονται επίσης για μια πιθανή κρίση λιπασμάτων, μετά τις αμερικανικές επιθέσεις στο Ιράν που διέκοψαν τις εξαγωγές από τη Μέση Ανατολή.

Το υψηλότερο κόστος των λιπασμάτων αναμένεται με τη σειρά του να αυξήσει τις τιμές των δημητριακών όπως το σιτάρι, το κριθάρι και η κανόλα, πράγμα που σημαίνει ότι βασικά προϊόντα όπως το ψωμί και η μπύρα θα μπορούσαν να γίνουν πιο ακριβά.

Τιμές καυσίμων για τους οδηγούς

Οι οδηγοί μπορεί να έχουν ήδη παρατηρήσει ότι οι τιμές στην αντλία αυξάνονται.

Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι στη χώρα μας, σύμφωνα με τα τελευταία (9 Μαρτίου 2026) διαθέσιμα στοιχεία του Παρατητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων η τιμή της αμόλυβδης βενζίνης είναι μια ανάσα από τα 2 ευρώ, καθώς χθες η μέση τιμή «πέταξε» στα 1,852 ευρώ ανά λίτρο από 1,832 ευρώ ανά λίτρο και έναντι 1,751 ευρώ ανά λίτρο που ήταν στις 27 Φεβρουαρίου πριν την έναρξη του πολέμου.

Την ανηφόρα σταθερά έχει πάρει και το diesel κίνησης με την τιμή του να αγγίζει τα 1,814 ευρώ το λίτρο από 1,772 ευρώ, ενώ το πετρέλαιο θέρμανσης διαμορφώνεται στα 1,396 ευρώ το λίτρο από 1,366 ευρώ ανά λίτρο.

Ενώ οι οργανώσεις αυτοκινητιστών λένε ότι υπάρχουν άφθονα εφόδια, ενθαρρύνουν τους ανθρώπους να μειώσουν τα μη απαραίτητα ταξίδια. Προτείνουν επίσης στους ανθρώπους να τροποποιήσουν το στυλ οδήγησής τους, αποφεύγοντας την υπερβολική επιτάχυνση ή το πολύ δυνατό φρενάρισμα για εξοικονόμηση καυσίμων.

Κόστος και επιλογή στεγαστικών δανείων

Πριν από την έναρξη του πολέμου, υπήρχε η ελπίδα και η προσδοκία για σταθερή πτώση των επιτοκίων που χρεώνονταν στα νέα, σταθερά στεγαστικά δάνεια, καθώς και για χαμηλότερα κυμαινόμενα επιτόκια. Τώρα, συμβαίνει το αντίθετο.

Σε περιόδους οικονομικής αβεβαιότητας, οι δανειστές αποσύρουν τα προϊόντα στεγαστικών δανείων από τα ράφια, μειώνοντας τις επιλογές.

«Όταν οι δανειστές κάνουν το βήμα να κλείσουν συμφωνίες αντί απλώς να τροποποιήσουν τις τιμές, αυτό συχνά υποδηλώνει ότι το κόστος χρηματοδότησης έχει κινηθεί πολύ γρήγορα για να συμβαδίσουν οι σταδιακές αλλαγές», δήλωσε ο Adam French, επικεφαλής καταναλωτικών οικονομικών στην Moneyfacts.

απ΄το Zaraliks