Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

«Θα μας αρνηθείτε πάλι;» διαμαρτυρήθηκε από το τηλέφωνο. «Τόσο πολυάσχολος είστε πια;».

Αισθάνθηκα ξάφνου τσιγγούνης με τον χρόνο μου. Ψηλομύτης. Ψωνάρα. Μετάνιωσα για τις δικαιολογίες που είχα προβάλει πέρυσι και πρόπερσι. Τι θα μου κόστιζε, στο κάτω – κάτω, να συμμετάσχω στην κριτική επιτροπή ενός διαγωνισμού μαθητικής ποίησης; Κέρδος θα είχα, ψυχικό, εάν έσκυβα πάνω από γραπτά των εφήβων, εάν κοίταζα κλεφτά μες στις καρδιές τους. Κι εγώ δεν έγραφα στίχους στο σχολείο – ασυναίσθητα μιμούμενος πότε τον Καβάφη, πότε τον Εμπειρίκο; Πώς θα μου φαινόταν τότε εάν μάθαινα πως κάποιος δεν καταδεχόταν να τους ρίξει μια ματιά; Οτι αντί να θεωρεί τιμή την επαφή του με τις ανησυχίες, με τις ευαισθησίες της νέας γενιάς, εννοούσε να διαβάζει καθιερωμένους αποκλειστικά λογοτέχνες; Απέκλειε το ενδεχόμενο να ανακαλύψει μια φρέσκια φωνή και επαινώντας την να την ενθαρρύνει να συνεχίσει; Πόση μιζέρια…

«Μα δεν αρνούμαι!» άλλαξα ακαριαία στάση. «Ισα – ίσα, ανυπομονώ να δω τα ποιήματα των παιδιών. Θα μου τα στείλετε με email;». «Δεν χρειάζεται να δείτε τίποτα προκαταβολικά. Θα έρθετε την πρώτη Παρασκευή στο πνευματικό κέντρο του δήμου μας. Θα ακούσετε τους μαθητές να απαγγέλλουν τις δημιουργίες τους. Θα συσκεφθείτε έπειτα με τους υπόλοιπους κριτές και θα βγάλετε την ετυμηγορία σας». «Ακόμα καλύτερα!» αναφώνησα. Ενα πρωινό θα διέθετα όλο κι όλο. Και –ποιος ξέρει– μπορεί να ανέτελλε μπροστά στα μάτια μου ένα μεγάλο ταλέντο.

Τα «πνευματικά κέντρα» στην Ελλάδα μοιάζουν μεταξύ τους. Κτίρια με μάρμαρο στο χρώμα της μαρέγκας, στην αυλή η προτομή του τοπικού ήρωα ή ευεργέτη, το όνομά του χαραγμένο πάνω από τη γυάλινη πόρτα. Ενα φουαγιέ – στους τοίχους φωτογραφίες από παλιότερες εκδηλώσεις, όπου είχαν βραβευτεί η Κική Δημουλά ή ο Μανώλης Γλέζος. Στο βάθος μια δανειστική βιβλιοθήκη – «εμείς αγοράζουμε τις ποιοτικότερες εκδόσεις… έρχονται όμως κάποιες κότες που μόνο αισθηματικά μυθιστορήματα του συρμού μας ζητάνε…» παραπονέθηκε η βιβλιοθηκονόμος.

«Ελάτε, ξεκινάμε!» με έπιασε αγκαζέ η οργανωτική υπεύθυνη του διαγωνισμού. Με έβαλε στο θέατρο και με κάθισε στην πρώτη σειρά. Πλάι στους άλλους δύο κριτές. Μια ογδοντάχρονη, πολύ κοτσονάτη κυρία με κοκκινωπές αφέλειες και κολιέ από κοράλλια. Και έναν παπά. «Ο πατήρ Γεώργιος» μου ψιθύρισε «είναι ό,τι πιο προοδευτικό στην εκκλησία. Λειτουργεί, σκεφθείτε, στη δημοτική. Βάζει στο κατηχητικό τραγούδια του Σωκράτη Μάλαμα – και Αγγελάκα ακόμα – εκείνα δυστυχώς ακούνε ραπ τραπ, σκουπίδια, δηλητήρια, ποιο είναι το αντίδοτο;» με ρώτησε με γνήσιο καημό.

Οι διαγωνιζόμενοι δεν είχαν μολυνθεί από ραπ και τραπ. Ανέβαιναν στη σκηνή, στέκονταν τρακαρισμένοι μπροστά στο μικρόφωνο και απήγγελλαν ενώ οι γονείς τους απαθανάτιζαν με τα κινητά.

Υστερα από ένα εικοσάλεπτο, δεν είχα πλέον καμιά αμφιβολία. Οι στίχοι είχαν εγκριθεί, ενδεχομένως και λογοκριθεί, ίσως και υπαγορευθεί ακόμα από δασκάλους και μαμάδες. Το περιεχόμενό τους ταμάμ για να πείσει ότι ο έφηβος ποιητής ξεχειλίζει από κοινωνικές και οικολογικές ανησυχίες. Αγαπά την ειρήνη, μισεί τον πόλεμο, σιχαίνεται το μπούλινγκ, φρίττει όταν κακοποιούνται ζώα… Ενθουσιάζεται με τη φύση και όχι  –προς Θεού– με κινητά και πλέι στέισιον. Η γλώσσα; Εμπλεη καλολογικών στοιχείων. Αρρωστη από «λογοτεχνίτιδα», που –καθώς έλεγε ο Βασίλης Βασιλικός– είναι η κυτταρίτιδα των λέξεων. Ενιωθα όπως όταν ήμουν μικρός και μου φορούσαν σε βαφτίσια και σε γάμους κάτι μάλλινα παντελόνια που με φαγούριζαν. Οι διπλανοί μου αντιθέτως, η κοραλλιογενής κυρία και ο παπάς, έδειχναν ενθουσιασμένοι.

«Γιατί κακοποιείτε έτσι τα παιδιά;» ήθελα να φωνάξω. «Γιατί τους στερείτε τον αυθορμητισμό; Γιατί να μην εκφράσουν ό,τι αληθινά αισθάνονται; Να κοροϊδέψουν το σχολείο, να βρίσουν το σπίτι τους, να μιλήσουν για καβγάδες και για έρωτες; Γιατί τους παρουσιάζετε την τέχνη σαν το πιο νερόβραστο, το πιο πληκτικό πράγμα;».

Φωνή βοώντος εν τη ερήμω θα ήμουν. Ενώ οι υπόλοιποι χειροκροτούσαν, εγώ αντιστάθηκα σιγανομουρμουρίζοντας: «τριάντα χρόνια νύστα, χτύπα με σαν ρεύμα στην πίστα…».

Πύραυλος που εκτοξεύτηκε από το Ιράν πάνω από το κεντρικό Ισραήλ.

Πηγή: AP.

ροκαλεί όσο και να ‘ναι κάποια ανατριχίλα ο κατάλογος της δεξιάς ελίτ που παρέλασε στο φόρουμ Alithia με οργανωτή τον Μαρινάκη. Επίδοξο εκτελεστή του Τσίπρα, αν θυμάστε, και επίσης επίδοξο μηνυτή και διώκτη απείθαρχων δημοσιογράφων. Ο Πιερρακάκης, ο Χατζηδάκης, ο Γεραπετρίτης, ο Φλωρίδης και μια κουστωδία υπουργών ακόμα, με κορωνίδα φυσικά τον Μητσοτάκη. Ενώ η σύνθεση της δήθεν δημοσιογραφικής αφρόκρεμας που προσκλήθηκε και συμμετείχε σε κάνει να απορείς τι δουλειά είχαν ανάμεσά τους κάποιοι, ελάχιστοι έστω, σοβαροί του επαγγέλματος. Που για δικούς τους λόγους αποφάσισαν να παραβλέψουν το προφανές: ότι προσκλήθηκαν εκεί ως άλλοθι πλουραλισμού και φερετζές προπαγάνδας.

Εντάξει, αλλά ανατριχίλα; Μα τι άλλο να πει κανείς όταν το θέμα τους ήταν τα fake news και η τοξικότητα; Λες και οργάνωσε ο δολοφόνος φόρουμ για τα παιδιά που άφησε οrphana. Διότι να γεμίζει την αίθουσα με πομφόλυγες ο Μαρινάκης για το πόσο βλάπτουν την υγεία μας τα fake news και την ίδια στιγμή να αναλύεται σε ύμνους για την Ομάδα Αλήθειας -τα παιδιά που πηγαίνουν κόντρα στο ρεύμα!- σε στέλνει και στον ψυχίατρο αν τον πάρεις σοβαρά. Και αν γλιτώσεις από αυτόν, σίγουρα δεν πρόκειται να αποφύγεις τη μοιραία εξέλιξη όταν βλέπεις τον Φλωρίδη να πρωταγωνιστεί σε εκδήλωση κατά της τοξικότητας. Ο Πλεύρης έλειπε να μας μιλήσει για την ανθρωπιστική διάσταση της πολιτικής και της δημοσιογραφίας.

Δεν έλειπε όμως ο Μητσοτάκης. Που αν τα fake news και η τοξικότητα είχαν πρόσωπο, θα ήταν το δικό του. Ή μήπως θα πρέπει να ξεχάσουμε όσα έλεγε για την επάρατο αριστερή κυβέρνηση πριν από λίγα χρόνια; Πόσο ψύχραιμα μιλούσε για τις Πρέσπες και τον Τσίπρα; Πώς αποκάλυψε, με τη συνδρομή και δημοσιογράφου που παρεμπιπτόντως σήμερα ετοιμάζει και ντοκιμαντέρ για το 2015, ότι ο Τσίπρας αντάλλαξε τη Μακεδονία με τις συντάξεις; Και πώς δεν ντράπηκε μέσα στη Βουλή να συκοφαντήσει ως χουντικό τον νεκρό πατέρα του αντιπάλου του; Ενας πολιτικός δηλαδή και άνθρωπος που δεν είχε ούτε ιερό ούτε όσιο και που να του αποδίδεις τοξικότητα είναι διαφήμιση. Δολοφονίες χαρακτήρα είναι η ειδικότητά του.

Διθύραμβοι, κυνικότητες και απειλές εν μέσω αιματοκυλίσματος και εκατομμυρίων εκτοπισμένων συνθέτουν το τοπίο του πολέμου στο Ιράν που σήμερα συμπληρώνει την 13η ημέρα του. 

Παράλληλα, το φυλλοκάρδι της αγοράς... τρέμει, καθώς σήμερα για πρώτη φορά από τον Αύγουστο του 2022 η τιμή του βαρελιού του πετρελαίου έκλεισε με πάνω από 100 δολάρια, ξυπνώντας μνήμες νέας ενεργειακής κρίσης, την στιγμή που βρίσκεται στο παρασκήνιο και το φάντασμα του στασιμοπληθωρισμού.

Την ίδια στιγμή τα νούμερα της καταστροφής είναι αποκαρδιωτικά: 

• Περίπου 3,2 εκατομμύρια Ιρανοί έχουν εγκαταλείψει τα σπίτια τους για να βρουν ασφάλεια από τους αμερικανοϊσραηλινούς βομβαρδισμούς, σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες.
• Περίπου 2.000 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί από την έναρξη του πολέμου πριν από σχεδόν δύο εβδομάδες, ενώ η UNICEF ανακοίνωσε ότι περισσότεροι από 1.100 ανήλικοι έχουν σκοτωθεί ή τραυματιστεί.

Πρώτη τοποθέτηση Χαμενεΐ

Την «τιμητική» του σήμερα είχε και ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, ο Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος -αν και δεν εμφανίστηκε αυτοπροσώπως- κάλεσε σε εθνική ενότητα και προειδοποίησε ότι όλες οι αμερικανικές βάσεις στην περιοχή πρέπει να κλείσουν διαφορετικά θα δεχθούν επιθέσεις.

Δήλωσε επίσης ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά για να ασκηθεί πίεση στους εχθρούς του Ιράν. Η δήλωση μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση και διαβάστηκε από παρουσιαστή.

Ο Χαμενεΐ πρόσθεσε ότι το Ιράν θα εκδικηθεί τους νεκρούς από τις αμερικανοϊσραηλινές επιδρομές, μεταξύ τους και δεκάδες κορίτσια ηλικίας 7 έως 12 ετών που σκοτώθηκαν σε πλήγμα σε σχολείο στη Μιναμπ. 

Την ίδια στιγμή δύο δεξαμενόπλοια τυλίχθηκαν στις φλόγες σε ιρακινά ύδατα έπειτα από επίθεση που αποδίδεται στο Ιράν, με αποτέλεσμα τον θάνατο ενός μέλους πληρώματος.

Επανήλθε το αφήγημα των πυρηνικών

Στα αξιοσημείωτα της ημέρας -πλην των μικρομεγαλισμών- περιλαμβάνεται η νέα ρητορική στροφή των Τραμπ και Νετανιάχου.

Τον «χορό» έσυρε πρώτος ο Τραμπ ο οποίος δήλωσε σήμερα ότι η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν είναι «πολύ πιο σημαντική» για αυτόν από την ανησυχία για την αύξηση των τιμών του πετρελαίου λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή.

«Οι ΗΠΑ είναι μακράν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, επομένως όταν οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται, βγάζουμε πολλά χρήματα. ΑΛΛΑ, ως Πρόεδρος, αυτό που είναι πολύ πιο σημαντικό για μένα είναι να εμποδίσουμε μια αυτοκρατορία του κακού, το Ιράν, από το να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και να καταστρέψει τη Μέση Ανατολή, και ίσως ακόμη και ολόκληρο τον κόσμο», τόνισε ο Τραμπ με ανάρτησή του στο Truth Social.

Από την άλλη πλευρά, ο κατηγορούμενος για εγκλήματα πολέμου Νετανιάχου, στην πρώτη συνέντευξη Τύπου του από την έναρξη του πολέμου, δήλωσε ότι «το Ιράν δεν είναι πλέον το ίδιο Ιράν» και ότι έχουν καταφέρει σημαντικά πλήγματα στο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) και στις δυνάμεις των Basij.

Ο Νετανιάχου είπε ότι το Ισραήλ επιδιώκει να εμποδίσει το Ιράν να μεταφέρει σε υπόγειες εγκαταστάσεις τα πυρηνικά και βαλλιστικά του προγράμματα.

Ερωτηθείς για τον αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ και τον Ναΐμ Κάσεμ της Χεζμπολάχ, σχολίασε χαρακτηριστικά ότι δεν θα παρείχε καμία «ασφάλεια ζωής» σε αυτούς τους ηγέτες. Πρόσθεσε ότι ο Χαμενεΐ ήταν «μαριονέτα των Φρουρών της Επανάστασης» και ότι δεν μπορούσε να εμφανιστεί δημόσια.

Επανέλαβε ότι το Ισραήλ μπορεί να δημιουργήσει τις συνθήκες για αλλαγή καθεστώτος, αλλά ότι τελικά εναπόκειται στους ίδιους τους Ιρανούς να βγουν στους δρόμους. «Στο τέλος της ημέρας, εξαρτάται από εσάς. Είναι στα χέρια σας», είπε χαρακτηριστικά. 

Πρόσθεσε δε ότι επικοινωνεί σχεδόν σε καθημερινή βάση με τον Ντόναλντ Τραμπ για τις εξελίξεις, ενώ υποστήριξε πως ήταν επιτακτική η ανάγκη ανάληψης στρατιωτικής δράσης εναντίον του Ιράν. «Εάν δεν είχαμε ενεργήσει άμεσα, εντός λίγων μηνών οι βιομηχανίες του θανάτου στο Ιράν θα είχαν καταστεί άτρωτες σε οποιαδήποτε επίθεση. Γι’ αυτό ξεκινήσαμε μαζί τη μάχη, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ (…) για να μην επιτρέψουμε στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Για να εμποδίσουμε το Ιράν να αποκτήσει βαλλιστικούς πυραύλους ικανούς να απειλήσουν το Ισραήλ, τις ΗΠΑ και ολόκληρο τον κόσμο».

Ιράν: Θα κάψουμε πετρελαϊκές και ενεργειακές εγκαταστάσεις 

Αξιωματούχος των Φρουρών της Επανάστασης δήλωσε ότι αν δεχθούν επίθεση οι ενεργειακές υποδομές του Ιράν, η Τεχεράνη θα «κάψει» τις πετρελαϊκές και ενεργειακές εγκαταστάσεις στην περιοχή, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Το ενεργειακό ζήτημα αποτελεί μείζον θέμα αυτή την στιγμή, κάτι που αποτυπώνεται και στις αγορές.

Με το τέλος της κρίσης να μην διαφαίνεται στον ορίζοντα, η σύγκρουση με το Ιράν ανέβασε ξανά την τιμή του πετρελαίου στα 100 δολάρια ανά βαρέλι την Τρίτη, ενώ οι χρηματιστηριακοί δείκτες κατρακύλησαν παγκοσμίως.

• Ο δείκτης S&P 500 έπεσε κατά 1,4%, συνεχίζοντας τις έντονες διακυμάνσεις μετά από λίγες μέρες σχετικής ηρεμίας.
• Ο Dow Jones Industrial Average σημείωσε πτώση 674 μονάδων (1,3%), ενώ ο Nasdaq composite υποχώρησε κατά 1,6%.

Στο επίκεντρο της ανησυχίας βρέθηκε και πάλι η αγορά πετρελαίου: η τιμή του Brent αυξήθηκε κατά 9,2% και έκλεισε στα 100,46 δολάρια. Οι φόβοι ότι η σύγκρουση θα μπλοκάρει για μεγάλο διάστημα την παραγωγή πετρελαίου στον Περσικό Κόλπο αυξάνονται, προκαλώντας σοβαρή αύξηση του πληθωρισμού παγκοσμίως.

Πολλές χώρες προσπαθούν να αναπληρώσουν το κενό. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι τα μέλη του θα απελευθερώσουν ρεκόρ 400 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από τα στρατηγικά αποθέματά τους, προοριζόμενα για έκτακτες ανάγκες.

Ωστόσο, πρόκειται για βραχυπρόθεσμα μέτρα, που δεν εξαλείφουν τους μακροπρόθεσμους κινδύνους. Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι αν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να φτάσει στα 150 δολάρια ανά βαρέλι.

Στην αμερικανική αγορά, η ιστορία δείχνει ότι οι μετοχές συχνά ανακάμπτουν σχετικά γρήγορα από στρατιωτικές συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή, εφόσον οι τιμές του πετρελαίου δεν παραμένουν υψηλές για πολύ μεγάλο διάστημα. Ακόμα και με τις έντονες διακυμάνσεις των τελευταίων δύο εβδομάδων, ο S&P 500 παραμένει περίπου 4% κάτω από το ιστορικό υψηλό του Ιανουαρίου.

Το άλμα στις τιμές του πετρελαίου προκαλεί ανησυχία όχι μόνο λόγω της απόκλισης – το βαρέλι είχε φτάσει σχεδόν τα 120 δολάρια νωρίτερα αυτήν την εβδομάδα, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022 – αλλά και επειδή συμβαίνει σε μια αβέβαιη οικονομική περίοδο.

Τον προηγούμενο μήνα, οι ΗΠΑ κατέγραψαν αδύναμη απασχόληση, γεγονός που ενίσχυσε τους φόβους για “στασιμοπληθωρισμό” (stagflation), δηλαδή οικονομική στασιμότητα σε συνδυασμό με υψηλό πληθωρισμό, μια κατάσταση δύσκολα αντιμετωπίσιμη από την Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ.

Παράλληλα, θετικά σήματα ήρθαν με τη μείωση των νέων αιτήσεων επιδόματος ανεργίας και τις καλύτερες από το αναμενόμενο επιδόσεις της Dollar General, αν και οι προβλέψεις για έσοδα φέτος δείχνουν πιθανή επιβράδυνση της ανάπτυξης. Η μετοχή της υποχώρησε 6,6%.

Οι μεγαλύτερες απώλειες στο χρηματιστήριο αφορούν ξανά εταιρείες με υψηλές δαπάνες καυσίμων, όπως η Carnival (-7,1%) και η United Airlines (-4,1%).

Στις διεθνείς αγορές, οι δείκτες στην Ευρώπη και την Ασία σημείωσαν επίσης πτώση:

• Nikkei 225 (Ιαπωνία): -1%
• CAC 40 (Γαλλία): -0,7%

Η απόδοση των 10ετών αμερικανικών ομολόγων αυξήθηκε στο 4,27%, από 4,21% την προηγούμενη ημέρα, λόγω των πιέσεων που ασκούν οι υψηλές τιμές πετρελαίου, καθιστώντας ακριβότερα τα δάνεια και τις επενδύσεις.

Το βαρέλι αμερικανικού benchmark crude αυξήθηκε κατά 9,7% και έκλεισε στα 95,73 δολάρια.

Πηγή: efsyn