Νέες αποκαλύψεις συνδέουν τον Τζέφρι Έπσταϊν με τον Μοχάμεντ Αλ Φαγιέντ, ενώ έγγραφα δείχνουν ότι πίεζε τον Μπιλ Γκέιτς να του επιστρέψει χρήματα

Ο καταδικασμένος μαστροπός ανηλίκων Τζέφρι Έπσταϊν εμφανίζεται να αξιοποιούσε το ίδιο μοτίβο σχέσεων, εξάρτησης και «εξυπηρετήσεων» τόσο για να κατευθύνει νεαρές γυναίκες προς ισχυρούς άνδρες, όσο και για να διατηρεί ανοιχτούς διαύλους πίεσης προς πρόσωπα με τεράστια οικονομική και κοινωνική επιρροή.

Από τη μία, σύμφωνα με τους Sunday Times, νέα μαρτυρία συνδέει τον καταδικασμένο παιδοβιαστή με συνάντηση μοντέλου και του Μοχάμεντ Αλ Φαγιέντ στα ανοιχτά του Σεν Τροπέ το 1997. Από την άλλη, σύμφωνα με το Fortune, έγγραφα του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης δείχνουν ότι για χρόνια χρηματοδοτούσε τη Μίλα Αντόνοβα, γυναίκα που φέρεται να είχε στο παρελθόν σχέση με τον Μπιλ Γκέιτς, και στη συνέχεια ζητούσε από τον συνιδρυτή της Microsoft να του επιστρέψει τα χρήματα.

Οι δύο υποθέσεις φωτίζουν διαφορετικές όψεις του ίδιου μηχανισμού επιρροής, ελέγχου και χειραγώγησης.

Η μαρτυρία που συνδέει τον Έπσταϊν με τον Μοχάμεντ Αλ Φαγιέντ

Σύμφωνα με δημοσίευμα των Sunday Times, μία γυναίκα, που αναφέρεται με το ψευδώνυμο Νάταλι για λόγους προστασίας της ταυτότητάς της, υποστηρίζει ότι ο Έπσταϊν παρακολουθούσε στενά κάθε της κίνηση από τότε που τη γνώρισε μέσω ανθρώπου της βιομηχανίας της μόδας, όταν εκείνη ήταν ακόμη 17 ετών. Όπως περιγράφει, την ενημέρωναν συχνά πως μια νέα γνωριμία θα μπορούσε να αποδειχθεί χρήσιμη για την καριέρα της, μέσα σε ένα πλαίσιο που παρουσιαζόταν ως επαγγελματική ευκαιρία, αλλά στην πράξη λειτουργούσε ως μέσο ελέγχου.

Ένα τέτοιο μήνυμα έλαβε, όπως λέει, και το καλοκαίρι του 1997. H βοηθός του Έπσταϊν τής ανέφερε πως ένας «πολύ ισχυρός» άνδρας ήθελε να τη γνωρίσει και ότι θα μπορούσε να τη βοηθήσει επαγγελματικά. Ο άνδρας αυτός ήταν, σύμφωνα με την καταγγελία της, ο Μοχάμεντ Αλ Φαγιέντ, τότε ιδιοκτήτης των Harrods και του Ritz Paris.

«Θυμάμαι το πρόσωπό του»

Η γυναίκα λέει ότι αναγνώρισε τον Αλ Φαγιέντ χρόνια αργότερα, όταν είδε φωτογραφία του σε διαδικτυακό δημοσίευμα. Παρότι, όπως σημείωσε, στη χώρα καταγωγής της δεν ήταν ιδιαίτερα γνωστός, εκείνη δήλωσε απολύτως βέβαιη για την ταυτότητά του.

Κατά την περιγραφή της, όταν έφτασε στην αποβάθρα την υποδέχθηκε στο «τεράστιο σκάφος» ένας πολύ μεγαλύτερος άνδρας που συστήθηκε ως Μοχάμεντ. Στο γιοτ βρίσκονταν και άλλα άτομα, ανάμεσά τους, όπως ισχυρίζεται, άνδρας που παρουσιάστηκε ως αδελφός του, πιθανότατα ο Σαλάχ Φαγιέντ.

Η ίδια τοποθετεί τη συνάντηση στο καλοκαίρι του 1997, περίοδο κατά την οποία φωτογραφίες δείχνουν τον Ντόντι Φαγιέντ και την Νταϊάνα, πριγκίπισσα της Ουαλίας, πάνω στο Jonikal, το σούπεργιοτ της οικογένειας, στα ανοιχτά του Σεν Τροπέ. Η Νάταλι, πάντως, είπε ότι δεν θυμάται να είδε ούτε τον Ντόντι ούτε την Νταϊάνα.

Όπως περιγράφει, ο Αλ Φαγιέντ δεν αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον Έπσταϊν, παρά μόνο για να πει ότι εκείνος είχε κανονίσει τη συνάντηση. Σύμφωνα με τους Sunday Times, άρχισε να κάνει σεξουαλικά υπονοούμενα και να της λέει ότι ήθελε να «δοκιμάσει νέα πράγματα», ενώ εκείνη ανησυχούσε πως δεν μπορούσε να αποχωρήσει, αφού βρισκόταν πάνω στο σκάφος και είχε ήδη καθυστερήσει για άλλες επαγγελματικές υποχρεώσεις.

Η Νάταλι καταγγέλλει ότι όταν ζήτησε να φύγει, δεν της επετράπη να αποβιβαστεί πριν δέσει ξανά το γιοτ, και ότι στη συνέχεια ο Αλ Φαγιέντ της επιτέθηκε σεξουαλικά. Όπως είπε, σε εκείνο το στάδιο ένιωθε πως είχε σχεδόν συνηθίσει να αντιμετωπίζεται με αυτόν τον τρόπο μέσα στο περιβάλλον που είχε διαμορφώσει ο Έπσταϊν.

Οι έρευνες για το δίκτυο του Αλ Φαγιέντ

Η μαρτυρία έρχεται την ώρα που οι αρχές στη Βρετανία εντείνουν την έρευνά τους για τον Μοχάμεντ Αλ Φαγιέντ, μετά τις καταγγελίες εκατοντάδων γυναικών για βιασμό και σεξουαλικές επιθέσεις. Σύμφωνα με τους Sunday Times, η έρευνα της Μητροπολιτικής Αστυνομίας, γνωστή ως Operation Cornpoppy, έχει αποκτήσει νέα δυναμική και σε συνάρτηση με τα αρχεία που έχουν δημοσιοποιηθεί στις ΗΠΑ για τον Έπσταϊν.

Οι βρετανικές αρχές έχουν ήδη ανακρίνει τρία φερόμενα ως πρόσωπα που διευκόλυναν τη δράση του Αλ Φαγιέντ, ενώ εξετάζεται και το ενδεχόμενο να κληθούν και άλλα άτομα. Παράλληλα, υπάρχει συνεργασία με τις γαλλικές αρχές, οι οποίες διερευνούν καταγγελίες για sex trafficking που σχετίζονται με τον Αλ Φαγιέντ.

Στο μικροσκόπιο έχει μπει και η χρήση των αεροδρομίων Λούτον και Στάνστεντ, όπου η Harrods Aviation διατηρούσε εγκαταστάσεις για ιδιωτικά αεροσκάφη. Θύματα και ομάδες επιζωσών επισημαίνουν κοινά στοιχεία ανάμεσα στον τρόπο δράσης του Αλ Φαγιέντ και εκείνον του Έπσταϊν, κάνοντας λόγο για παρόμοιους μηχανισμούς μεταφοράς γυναικών, εκμετάλλευσης VIP διαδρομών και αξιοποίησης ολόκληρου δικτύου συνεργών.

Η ομάδα No One Above, που εκπροσωπεί επιζώσες, έχει τονίσει ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο ένας ισχυρός άνδρας, αλλά ένα ολόκληρο σύστημα ανθρώπων που φέρονται να γνώριζαν, να διευκόλυναν ή να συγκάλυπταν.

Η Μίλα Αντόνοβα και η προσπάθεια πίεσης προς τον Μπιλ Γκέιτς

Σε μια διαφορετική, αλλά ενδεικτική υπόθεση, σύμφωνα με το Fortune, τα έγγραφα του αμερικανικού υπουργείου Δικαιοσύνης δείχνουν ότι ο Έπσταϊν χρηματοδοτούσε για χρόνια τη Μίλα Αντόνοβα, ρωσίδα παίκτρια μπριτζ που, σύμφωνα με τον δικηγόρο της, είχε διατηρήσει σχέση με τον Μπιλ Γκέιτς γύρω στο 2010.

Σύμφωνα με τα έγγραφα, ο Έπσταϊν βοήθησε στην τακτοποίηση ζητημάτων βίζας, της έστελνε χρήματα, τη φιλοξενούσε επανειλημμένα σε διαμερίσματά του στο Μανχάταν και πλήρωσε μαθήματα προγραμματισμού, ενώ αργότερα επικαλούνταν ακριβώς αυτή τη στήριξη για να ζητήσει από τον Γκέιτς να τον «αποζημιώσει».

Χαρακτηριστικό είναι email της 30ής Απριλίου 2018 προς τον προσωπάρχη του Γκέιτς, Λάρι Κόεν, στο οποίο ο Έπσταϊν σημείωνε ότι χρειάστηκε να φιλοξενήσει τη Μίλα στη Νέα Υόρκη «για την εβδομάδα» και σχολίαζε με νόημα: «Παίζοντας με τη φωτιά».

Η αλληλογραφία δείχνει ότι αυτή η πίεση δεν ήταν στιγμιαία. Ήδη από το 2017, σύμφωνα με το Fortune, ο Έπσταϊν ανέφερε ότι είχε καλύψει έξοδα σπουδών, είχε βοηθήσει με τη βίζα και είχε στηρίξει οικονομικά την Αντόνοβα μετά τη λήξη της σχέσης της με τον Γκέιτς, υποστηρίζοντας μάλιστα ότι αυτό είχε γίνει έπειτα από επιθυμία του ίδιου του δισεκατομμυριούχου.

Ο ρόλος του Μπόρις Νίκολιτς

Κεντρικό πρόσωπο στην υπόθεση εμφανίζεται και ο Μπόρις Νίκολιτς, πρώην επιστημονικός σύμβουλος του Γκέιτς στο Ίδρυμα Γκέιτς και στην Bgc3. Σύμφωνα με το Fortune, ο Νίκολιτς ήταν ένας από τους πιο συχνούς συνομιλητές του Έπσταϊν για χρόνια και σύμφωνα με τα emails φέρεται να είχε μεσολαβήσει αρχικά για ζητήματα της Αντόνοβα, μεταξύ άλλων σε υπόθεση μετανάστευσης το 2013.

Σε μεταγενέστερη αλληλογραφία, ο Νίκολιτς προσπαθούσε να βάλει σε σειρά τα γεγονότα που οδήγησαν στη ρήξη της σχέσης του με τον Γκέιτς. Σε ένα από τα emails του αναφέρει λιτά: «Η Μίλα προέκυψε», τοποθετώντας έτσι την Αντόνοβα στον πυρήνα ενός ευρύτερου προβλήματος που, όπως φαίνεται, επηρέασε και τις ισορροπίες στον κύκλο του συνιδρυτή της Microsoft.

Ο ίδιος ο Νίκολιτς έχει δηλώσει ότι ο Έπσταϊν ήταν δεινός χειριστής ανθρώπων και ότι μετανιώνει βαθιά για τη σχέση του μαζί του. Δεν του έχει απαγγελθεί κατηγορία.

Η στρατηγική του Έπσταϊν: χρήματα, εξάρτηση και «υπενθυμίσεις»

Από τα emails προκύπτει ότι ο Έπσταϊν δεν περιοριζόταν στο να προσφέρει βοήθεια. Φρόντιζε να υπενθυμίζει σε τρίτους πως αυτή η βοήθεια συνεχιζόταν και μπορούσε να μετατραπεί σε μέσο πίεσης. Σύμφωνα με το Fortune, σε μήνυμα προς τον Νίκολιτς, φέρεται να ζητούσε να μεταφερθεί στον Γκέιτς ότι «ακόμη έχω νέα από τη Μίλα» και ότι «την έβαλα σε σχολή υπολογιστών».

Η ίδια η Αντόνοβα, σε email του 2017, ευχαριστούσε τον Έπσταϊν και τον Νίκολιτς λέγοντας ότι της είχαν δώσει τη δυνατότητα να ξαναπάρει τον έλεγχο της ζωής της, καθώς ζούσε τότε με ελάχιστα χρήματα στον καναπέ φίλου της στο Πάλο Άλτο και ετοιμαζόταν για συνεντεύξεις στον χώρο της τεχνολογίας.

Ο Έπσταϊν, όμως, χρησιμοποιούσε αυτή την εικόνα για να πιέζει τον Γκέιτς. Σύμφωνα με το Fortune, σε ιδιωτικό μήνυμα προς τον Νίκολιτς φέρεται να τον αποκαλεί «τρελό», σχολιάζοντας σκωπτικά ότι η «πρώην κοπέλα του στο μπριτζ» δεν μπορούσε να πληρώσει ούτε για κλιματισμό, ενώ εκείνος ήταν ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους στον κόσμο.

Το τελευταίο αίτημα πριν από τη σύλληψη

Η πίεση κορυφώθηκε στις αρχές του 2019. Σύμφωνα με το Fortune, στις 5 Ιανουαρίου εκείνου του έτους, ο Έπσταϊν έστειλε email απευθείας στον Γκέιτς γράφοντας ότι «κάποια στιγμή» θα ήθελε να τον αποζημιώσει για όσα είχε ξοδέψει. Λίγες ημέρες αργότερα, επανήλθε ζητώντας συνάντηση με τον ίδιο και τον Λάρι Κόεν.

Δεν είναι σαφές αν έλαβε ποτέ απάντηση. Πάντως, λίγο αργότερα άρχισε να αναζητεί παλαιότερα emails και φωτογραφίες που θα μπορούσαν να τεκμηριώσουν πότε και πώς είχε γνωρίσει τον Γκέιτς, επιχειρώντας προφανώς να συγκροτήσει ένα πιο ισχυρό χαρτί πίεσης.

Πέντε μήνες μετά, συνελήφθη με κατηγορίες για συνωμοσία με σκοπό τη σεξουαλική διακίνηση ανηλίκων. Έναν μήνα αργότερα βρέθηκε νεκρός στο κελί του στο Μανχάταν.

Τι δείχνουν συνολικά οι δύο υποθέσεις

Παρότι πρόκειται για διαφορετικές ιστορίες, η μία υπόθεση αφορά τη φερόμενη διαμεσολάβηση του Έπσταϊν σε σεξουαλική εκμετάλλευση νεαρής γυναίκας από ισχυρό επιχειρηματία και η άλλη μια πιο έμμεση μορφή χειραγώγησης μέσω οικονομικής στήριξης και προσωπικών μυστικών, και οι δύο συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: ο Έπσταϊν φαίνεται να αξιοποιούσε ανθρώπους, χρήματα, γνωριμίες και προσωπικές εξαρτήσεις ως εργαλεία επιρροής.

Στη μία περίπτωση, η «επαγγελματική ευκαιρία» φέρεται να λειτούργησε ως προκάλυμμα για κακοποίηση. Στην άλλη, σύμφωνα με το Fortune, η οικονομική βοήθεια προς μια γυναίκα συνδέθηκε με προσπάθεια πίεσης προς έναν από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες του κόσμου. Και στις δύο, το μοτίβο που διακρίνεται είναι το ίδιο: ο Έπσταϊν δεν επένδυε μόνο σε ανθρώπους, αλλά και στη δυνατότητα να τους χρησιμοποιεί αργότερα ως μοχλούς πίεσης.

Η κρεμαστή Γέφυρα Μενάι μετρά πλέον δύο αιώνες ζωής και μαζί με άλλα θαύματα της σύγχρονης μηχανικής αφηγείται ιστορίες καινοτομίας και ανθρώπινης επιμονής.

Στις ακτές της Bόρειας Ουαλίας, εκεί όπου τα νερά του στενού Μενάι στροβιλίζονται με ορμή, υψώνεται ένα εμβληματικό μνημείο της μηχανικής: Η Γέφυρα Μενάι δεν είναι ένα ακόμα έργο που ένωσε δύο στεριές – εν προκειμένω την ηπειρωτική Ουαλία με το νησί Ανγκλσι. Είναι ένα από τα μεγαλύτερα και τα πλέον πρωτοποριακά επιτεύγματα του ανθρώπου κατά τη διάρκεια της Βιομηχανικής Επανάστασης.

Σχεδιασμένη από τον Τόμας Τέλφορντ, πρωτολειτούργησε στις 30 Ιανουαρίου 1826 σηματοδοτώντας την πρώτη μεγάλης κλίμακας σύγχρονη κρεμαστή γέφυρα παγκοσμίως (είχε προηγηθεί η πολύ μικρότερη Union Chain Bridge το 1820). Και συνέχισε να λειτουργεί έχοντας, βεβαίως, υποστεί σημαντικές τροποποιήσεις για λόγους σταθερότητας, ασφάλειας και χωρητικότητας, ως τον Οκτώβριο του 2022, οπότε έκλεισε εκτάκτως λόγω προβλημάτων στους συνδέσμους. Με την ολοκλήρωση νέων εκτεταμένων εργασιών συντήρησης και επισκευών που γίνονται αυτή την περίοδο, αναμένεται, σύμφωνα με το τρέχον χρονοδιάγραμμα, να δοθεί ξανά στην κυκλοφορία την άνοιξη του 2027.

Από τα βοσκοτόπια στα εργοτάξια

Ο άνθρωπος που βρίσκεται πίσω από το μεγαλειώδες έργο και που ονομάστηκε από τους συγχρόνους του «κολοσσός των δρόμων» δεν γεννήθηκε μέσα στα πλούτη, αλλά σμίλεψε τη μοίρα του με την ίδια επιμονή που σμίλευε την πέτρα. Γιος ενός φτωχού βοσκού από το Εσκντεϊλ της Σκωτίας, ο Τόμας Τέλφορντ έμεινε ορφανός από πατέρα σε ηλικία μόλις λίγων μηνών. Η ανάγκη για επιβίωση τον οδήγησε σε μαθητεία δίπλα σε έναν λιθοξόο από πολύ μικρή ηλικία.

Εκεί έμαθε τη γλώσσα των υλικών, κατανοώντας πώς η φυσική δύναμη της πέτρας μπορεί να δαμαστεί για να εξυπηρετήσει την ανθρώπινη ανάγκη. Η φιλοδοξία του ξεπερνούσε τα όρια της επαρχίας. Το 1782 μετακόμισε στο Λονδίνο, όπου η εργατικότητά του τράβηξε την προσοχή επιφανών αρχιτεκτόνων. Σύντομα, από απλός τεχνίτης, εξελίχθηκε σε επιβλέποντα δημόσιων έργων στην κομητεία του Σροπσάιρ. Η καριέρα του απογειώθηκε όταν ανέλαβε τον σχεδιασμό καναλιών, γεφυρών και δρόμων που θα άλλαζαν τον χάρτη του Ηνωμένου Βασιλείου.

Πηγή: Shutterstock

Ανάμεσα στα κορυφαία επιτεύγματά του περιλαμβάνεται το (μερικώς ολοκληρωμένο) Κανάλι του Ελσμιρ (γνωστό σήμερα ως Llangollen Canal). Πρόκειται για την εμπορική αρτηρία που θα ένωνε τα λιμάνια του Λίβερπουλ με τις βιομηχανικές περιοχές των Δυτικών Μίντλαντς και τα ανθρακωρυχεία της Ουαλίας, μέρος της οποίας, το Pontcysyllte Aqueduct, έχει ανακηρυχθεί Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.

Ετερο σημαντικό έργο του είναι το Κανάλι της Καληδονίας, μια κολοσσιαία τομή στη Σκωτία, η οποία επέτρεψε στα πλοία να διασχίζουν τη χώρα από τη μία πλευρά στην άλλη αποφεύγοντας τον επικίνδυνο περίπλου του Βορρά. Ανθρωπος που πίστευε στην επιστήμη και την κοινωνική προσφορά, υπήρξε πρόεδρος του Ιδρύματος Πολιτικών Μηχανικών (ICE), θέτοντας τα θεμέλια για τη μηχανική ως επιστημονικό επάγγελμα. Ηταν επίσης ποιητής. Στον ελεύθερο χρόνο του έγραφε στίχους, αποδεικνύοντας ότι η καρδιά και η ψυχή ενός μηχανικού μπορεί να είναι εξίσου δημιουργικές με το μυαλό του. Παρά τη φήμη που απέκτησε, παρέμεινε ένας μοναχικός και αφοσιωμένος εργάτης της επιστήμης. Οταν πέθανε, το 1834, τάφηκε στο Αβαείο του Ουέστμινστερ με τιμές αντάξιες μιας προσωπικότητας που ένωσε ανθρώπους και πόλεις.

«Ποίηση» από σίδηρο

Οραματιστής της χρηστικότητας, ο Τέλφορντ πίστευε ότι η αρχιτεκτονική πρέπει να υπηρετεί τον άνθρωπο, εκμηδενίζοντας μεταξύ άλλων τις αποστάσεις. Οταν του ανατέθηκε η σύνδεση του Λονδίνου με το λιμάνι του Χόλιχεντ (πύλη προς το Δουβλίνο), ήξερε ότι το μεγαλύτερο εμπόδιο θα ήταν τα 176 μέτρα του δύσκολου θαλάσσιου περάσματος Μενάι.

Η κατασκευή της γέφυρας που ένωνε τις ακτές ξεκίνησε το 1819, με τον Τέλφορντ να βρίσκεται μπροστά σε ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα: το ύψος του έργου έπρεπε να είναι μεγάλο (30 μέτρα) ώστε να χωρούν από κάτω τα ιστιοφόρα του Βασιλικού Ναυτικού, όμως τα ορμητικά νερά καθιστούσαν αδύνατη την ανέγερση πυλώνων στη μέση του καναλιού. Ετσι, αντί πυλώνων, ο Τέλφορντ, για να στηρίξει το οδόστρωμα, χρησιμοποίησε 16 γιγαντιαίες αλυσίδες από σφυρήλατο σίδηρο.

Photo by Ann Ronan Picture Library / Photo12 via AFP

Αυτή ήταν και η τεχνική καινοτομία του έργου: η χρήση αλυσίδων από σφυρηλατημένο σίδηρο ως κύριου φέροντος στοιχείου, αντί για τα παραδοσιακά υλικά ή τις πειραματικές λύσεις της εποχής. Αλυσίδων με ελλειψοειδείς συνδέσμους, που εξασφάλιζαν καλύτερη κατανομή φορτίων και αυξημένη αντοχή σε ανέμους και δυναμικές καταπονήσεις, καλύπτοντας άνοιγμα 176 μέτρων. Σήμερα, 200 χρόνια μετά τα εγκαίνιά της, η Γέφυρα Μενάι στέκεται όρθια ως σύμβολο της μετάβασης στον 19ο αιώνα και προάγγελος της βικτωριανής αισθητικής, ως μια δύναμη της μηχανικής και της γεφυροποιίας ντυμένη με χάρη.

Η Γέφυρα του Μπρούκλιν

Η Μενάι, ως η πρώτη μεγάλης κλίμακας κρεμαστή γέφυρα που απέδειξε ότι η μεταλλική ανάρτηση μπορούσε να λειτουργήσει αξιόπιστα σε θαλάσσιο περιβάλλον με έντονα ρεύματα, εισήγαγε την αρχή των σύγχρονων κρεμαστών γεφυρών, επηρεάζοντας σχέδια και άλλων τέτοιων έργων. Η Γέφυρα του Μπρούκλιν, με τους νεογοτθικούς πέτρινους πύργους της, είναι ένα από τα πιο διάσημα. Σχεδιασμένη από τον γερμανικής καταγωγής πολιτικό μηχανικό Τζον Ρόμπλινγκ, ήταν η πρώτη όπου χρησιμοποιήθηκαν χαλύβδινα σύρματα αντί για αλυσίδες. Η κατασκευή της ένωσε οριστικά το Μανχάταν με το Μπρούκλιν, δημιουργώντας τη σύγχρονη μορφή της Νέας Υόρκης. Αυτό όμως έγινε με μεγάλες θυσίες.

Το 1869, πριν καν ξεκινήσει το έργο, ένα φέρι μποτ συνέτριψε το πόδι του Ρόμπλινγκ ενώ έκανε μετρήσεις στην αποβάθρα. Εκείνος, οπαδός παράδοξων ιατρικών θεωριών, αρνήθηκε τη συμβατική θεραπεία και προσπάθησε να αποκαταστήσει τη βλάβη με υδροθεραπεία.

Πέθανε από τέτανο λίγες εβδομάδες αργότερα. Ο γιος του Ουάσιγκτον, ένας ήρωας του Εμφυλίου Πολέμου, ανέλαβε το βάρος ενός εγχειρήματος γεμάτου δυσκολίες. Μεταξύ άλλων, για να θεμελιωθούν οι πύργοι, οι εργάτες έπρεπε να δουλεύουν μέσα σε τεράστια ξύλινα κιβώτια με πεπιεσμένο αέρα στον βυθό του ποταμού. Ο Ουάσιγκτον περνούσε περισσότερο χρόνο στον βυθό από οποιονδήποτε άλλον, ώσπου υπέστη σοβαρή νευρολογική βλάβη («νόσος των δυτών»). Εζησε την υπόλοιπη ζωή του με περιορισμένη κινητικότητα και αντιμετωπίζοντας δυσκολίες στην ομιλία και στην όραση. Καθισμένος σε μια πολυθρόνα, παρακολουθούσε την κατασκευή με κιάλια από το παράθυρο του σπιτιού του στην περιοχή Brooklyn Heights.

Για τα επόμενα 11 χρόνια, η σύζυγός του έγινε τα μάτια, τα χέρια, ακόμα και το μυαλό του. Η Εμιλι Γουόρεν Ρόμπλινγκ ξεκίνησε προσφέροντας γραμματειακή υποστήριξη, αλλά γρήγορα έμαθε ανώτερα μαθηματικά, υπολογισμούς αντοχής υλικών και τις περιπλοκές της κατασκευής των καλωδίων. Εκείνη μετέφερε τις οδηγίες του Ουάσιγκτον στους μηχανικούς του εργοταξίου, εκείνη απαντούσε στις ερωτήσεις των πολιτικών που ήθελαν να απολύσουν τον «αόρατο» αρχιμηχανικό. Οταν η γέφυρα εγκαινιάστηκε, το 1883, ήταν μεταξύ των πρώτων επισήμων που τη διέσχισαν.

Μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: Λίγες ημέρες μετά τα εγκαίνια 12 άνθρωποι ποδοπατήθηκαν από πανικό που προκάλεσαν οι φήμες περί κατάρρευσής της. Οι Αρχές επιχείρησαν να αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη του κοινού. Για αυτόν τον σκοπό επιστράτευσαν τον θίασο του σόουμαν και επιχειρηματία Φ.Τ. Μπάρνουμ, ο οποίος διοργάνωσε στη γέφυρα παρέλαση με 21 ελέφαντες (με επικεφαλής τον διάσημο Jumbo), 17 καμήλες και 10 δρομάδες. Ετσι κάμφθηκαν οι αντιστάσεις.

Από το Σαν Φρανσίσκο στα Δαρδανέλια

Η Γκόλντεν Γκέιτ (Golden Gate Bridge) του Σαν Φρανσίσκο, που για πολλούς θεωρείται η ομορφότερη γέφυρα στον κόσμο, είναι ένα ακόμα θαύμα της τεχνολογίας. Το χαρακτηριστικό πορτοκαλί (International Orange) χρώμα που είχε το αντιδιαβρωτικό αστάρι, το οποίο χρησιμοποιήθηκε αρχικά, διατηρήθηκε έπειτα από πρόταση του αρχιτέκτονα Ερβινγκ Μόροου, ώστε η γέφυρα να είναι ορατή μέσα στην πυκνή ομίχλη που καλύπτει πολύ συχνά την περιοχή. Οταν ολοκληρώθηκε, το 1937, ήταν η μακρύτερη κρεμαστή γέφυρα στον κόσμο. Εκτοτε, στάθηκε όρθια απέναντι σε τρομερά θαλάσσια ρεύματα, θυελλώδεις ανέμους και μεγάλους σεισμούς, αποδεικνύοντας ότι η κομψότητα μπορεί να συνυπάρξει με την απόλυτη αντοχή.

Πηγή: Shutterstock

Γνωστή και ως «Pearl Bridge», η Ακάσι-Καϊκιό της Ιαπωνίας ένωσε το 1998 την πόλη Κόμπε με το νησί Αβάτζι. Κατείχε το ρεκόρ του μεγαλύτερου κεντρικού ανοίγματος γέφυρας (1.991 μέτρα) στον κόσμο για πάνω από δύο δεκαετίες – ως τη δημιουργία της Γέφυρας Τσανάκαλε 1915, το 2022. Και η δική της κατασκευή ήταν περιπετειώδης, κυρίως λόγω του καταστροφικού σεισμού του Κόμπε, το 1995: η ημιτελής γέφυρα άντεξε, αλλά οι δύο πύργοι της μετακινήθηκαν κατά ένα μέτρο! Οι μηχανικοί προσάρμοσαν τα σχέδια εν θερμώ, αποδεικνύοντας την απίστευτη ευελιξία του κρεμαστού σχεδιασμού.

Εγκαινιασμένη στις 18 Μαρτίου 2022 (επέτειος της μάχης των Δαρδανελίων ή εκστρατείας της Καλλίπολης) από τον τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Γέφυρα Τσανάκαλε 1915 στη Βορειοδυτική Τουρκία είναι αυτή τη στιγμή η μακρύτερη κρεμαστή γέφυρα στον κόσμο. Το κεντρικό της άνοιγμα φτάνει τα 2.023 μέτρα – ένας συμβολισμός για τα 100 χρόνια (1923-2023) της Τουρκικής Δημοκρατίας. Οι πύργοι της είναι βαμμένοι σε κόκκινο και λευκό, τα χρώματα της τουρκικής σημαίας.

Το ύψος τους είναι 318 μέτρα – αριθμός που παραπέμπει στην ημερομηνία της μάχης των Δαρδανελίων (18 Μαρτίου 1915). Το εντυπωσιακό έργο συνδέει την Ευρώπη με την Ασία πάνω από τα Δαρδανέλια. Και έρχεται να προστεθεί στη μακρά αλυσίδα των ανθρώπινων επιτευγμάτων που αψηφούν τα φυσικά εμπόδια. Από τα πρώτα σφυρήλατα βήματα του Τέλφορντ μέχρι τους ατσάλινους γίγαντες του 21ου αιώνα, η φιλοσοφία παραμένει η ίδια: οι κρεμαστές γέφυρες δεν είναι απλώς ένας δρόμος πάνω από το νερό, αλλά ένας θρίαμβος της διάνοιας έναντι του αδύνατου. Σε έναν κόσμο που συχνά χωρίζεται από γεωγραφικά και πολιτικά σύνορα, στέκονται ως αιώνια σύμβολα ενότητας, αποδεικνύοντας πως όσο βαθύ και αν είναι το χάσμα, ο άνθρωπος θα βρίσκει πάντα τον τρόπο να χτίζει ένα πέρασμα προς την αντίπερα όχθη.

Ο Άγγελος Σικελιανός από τη νεότητα στο όραμα της Δελφικής Ιδέας και στις επικρίσεις των συγχρόνων του

Στις 15 Μαρτίου 1884 γεννήθηκε στη Λευκάδα ο Άγγελος Σικελιανός, ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες ποιητές του 20ου αιώνα. Η ποίησή του, βαθιά εμποτισμένη με το αρχαιοελληνικό πνεύμα, τη φύση, το πνευματικό στοιχείο και την ιδέα μιας πνευματικής αναγέννησης της ανθρωπότητας και του πολιτισμού, άφησε ισχυρό αποτύπωμα στη νεοελληνική λογοτεχνία.

Έγινε ιδιαίτερα γνωστός και για τη συμβολή του στις Δελφικές Εορτές, μαζί με την Εύα Πάλμερ, με στόχο την αναβίωση του αρχαίου ελληνικού πνεύματος στους Δελφούς.

Ένα χρόνο μετά τον θάνατό του, ο Κώστας Ελευθερουδάκης γράφει στην εφημερίδα «ΤΟ ΒΗΜΑ» της 15ης Ιουνίου 1952 για τον γοητευτικό οραματιστή, σκιαγραφώντας τον Σικελιανό όχι μόνο ως ποιητή αλλά και ως προσωπικότητα.

Ο νεαρός ποιητής στην Αθήνα

Ο Ελευθερουδάκης ξεκινά με μια σχεδόν μυθική περιγραφή του νεαρού Σικελιανού, όταν εμφανίζεται για πρώτη φορά στους δρόμους της Αθήνας:

»Τ’ αλαφρό του περπάτημα, το ζωηρό του βλέμμα, άθελα δημιουργούν σ’ εκείνον που τον αντικρύζει την εντύπωσι ότι έχει μπρος του έναν έφηβο, ένα Διόνυσο, κάποιο δραπετη αρχαίου γυμνασίου. Θυμίζει εικόνα μιας σβησμένης στα βάθη των αιώνων εποχής, χωρίς καμμιά διάθεση υπέρμετρης ή εξεζητημένης αρχαιολατρίας και μακρυά από κάθε υποβολή ότι μπορούσε να αναζήση η αρχαία παράδοση που όλοι  μας ξέρουμε από διαβάσματα.

»Με το χαμόγελο στο στόμα αγναντεύει ο Άγγελος με το ζωηρό του βλέμμα προς το άπειρο, ζητώντας κάποιο ξέσπασμα, κάποιο λιμάνι για να αράξη τις ζωηρές του ανησυχίες. Στο στήθος του ζουν δύο ψυχές, η μία θέλει να χωρισθή από την άλλη. Το αιώνιο δράμα του ιδιοφυούς ανθρώπου».

«ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ», 29.1.1981, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»

Ο έρωτας και ο μύθος

Ο Ελευθερουδάκης αναφέρεται επίσης στη σχέση του ποιητή με την Αμερικανίδα Εύα Πάλμερ, που αργότερα έγινε σύζυγός του και συνεργάτιδά του στο μεγάλο όραμα των Δελφικών Εορτών:

»Ύστερα από λίγο καιρό ο Άγγελος χάθηκε για τους Αθηναίους. Αργότερα, πολύ αργότερα, έφθασε στην Αθήνα σαν φήμη παραμυθιού, ότι κόρη Αμερικάνα […] εξεπλάγη στ’ αντίκρυσμα του ωραίου Άγγελου, και αφού κατέθεσε μπρος στα πόδια του τον αγνό της έρωτα, με πάθος πούφθασε στην εξουθένωσί της, εθεοποίησε το λατρευτό της. Πολλοί απ’ τους φίλους και θαυμαστές του Σικελιανού πιστεύουν ακόμη και σήμερα, ότι ο δεσμός αυτός ανέκοψε την δημιουργική του προσπάθεια».

Η Δελφική Ιδέα

Η πιο φιλόδοξη πνευματική σύλληψη του Σικελιανού ήταν η λεγόμενη «Δελφική Ιδέα». Μέσα από τις Δελφικές Εορτές, που διοργανώθηκαν το 1927 και το 1930, ο ποιητής πίστευε ότι θα μπορούσε να αναβιώσει το πνεύμα της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας και να δημιουργηθεί ένας διεθνής τόπος πνευματικής συνάντησης των λαών:

«Στήθος γεμάτο από πάθος, εγκέφαλος με διαρκείς ερεθισμούς, ο Άγγελος με την αγωνιώδη του ανησυχία συλλάμβανε τους πιο τολμηρούς οραματισμούς, θείες εμπνεύσεις, που τον μετέφερναν σ’ άλλους κόσμους. Έτσι, καθισμένος μια μέρα στα σπασμένα σκαλοπάτια των Δελφών οραματίστηκε ολόγλυφες εικόνες απ’ τη ζωή του αρχαίου κόσμου […]

»Ιδέα, την θητεία του στην αρχαία τραγωδία και την αυτοχειροτονία του σ’ επιζώντα Ιερέα του Ιερού του Δία. Την έζησε εντατικά και την εκήδεψε στωϊκά, χωρίς ποτέ να πιστέψη ότι πέθανε. Πίστευε έως το τέλος της ζωής του ότι η Ιδέα τελικά και πάλι θα αναστηθή.

Δελφικές Εορτές, 1930

Οι επικριτές του

»Δεν θα ήθελα έπειτα από τόσα χρόνια να ξαναγυρίσω στις κρίσεις και εντυπώσεις του καιρού πολλών και δικές μου, και τις επικρίσεις πάνω στην ουτοπιστική προσπάθεια όπως τότε τη χαρακτηρίζαμε. Οι κρίσεις αυτές ήταν δραματικές για τον Σικελιανό που πίστευε αγνά στην Ιδέα […]

»Για το ποιητικό έργο του Σικελιανού, την ξεχωριστή του ευφορία, τη μυστικοπάθεια και την κατάνυξι στο στίχο του, γράφηκαν πολλά κατά καιρούς και τελευταία κάτω απ’ την εντύπωσι του ξαφνικού του θανάτου, περισσότερα από τους θαυμαστές του, λιγώτερα από αντικειμενικούς μελετητές.

»Η τολμηρή γλωσσοπλαστική του προσπάθεια ξεπέρασε τους σύγχρονους του, αν και πολλές φορές ξεπερνούσε και το επιτρεπόμενο μετρό.

»Με την παιδική καλωσύνη κι’ αφέλεια ο Άγγελος πίστευε σ’ ό,τι καλλιεργούσε στη σκέψι του. Ήταν απόλυτα ειλικρινής στις εκδηλώσεις του, και κάθε παρεξήγησι εις βάρος του θα αδικούσε τους επικριτές του.

»Πνευματικά καλλιεργημένος, περισσότερο από όλους τους σύγχρονους του, δεν κατόρθωσε με τις ατέλειωτες ανησυχίες του να δώση στην Ελληνική διανόησι τους πλούσιους χυμούς των αφομοιωμένων του γνώσεων, ιδιαίτερα στον πεζό λόγο, κι’ αυτό είναι μία θετική ζημία για τα Ελληνικά Γράμματα.

»Είχε πάντα στο νου του το σκελετό μιας πολυσύνθετης μελέτης στον τόπο της “Ποίησης και Αλήθειας” του Γκαίτε που τόσο θαύμαζε, μέχρι σημείου να τον μιμείται και στην εξωτερική εμφάνιση του Γερμανού Όλυμπου».

Η τελευταία συνάντηση

Το κείμενο κλείνει με μια συγκινητική ανάμνηση από τις τελευταίες ημέρες του ποιητή:

«Οι πιο πρόσφατες εντυπώσεις μου από τον ποιητή ήταν μια συνάντησίς μας στον Εθνικό κήπο, ένα μήνα προ του θανάτου του. Ήταν πολύ καταβλημένος και απότομα γερασμένος. Με την τρέμολη φωνή του μου είπε ότι αυτός ο περίπατος στον κήπο εκείνη την ημέρα του έκαμε την εντύπωσι προθαλάμου προς τον μεγάλο κήπο της Εδέμ, και πρόσθεσε “ένθα ουκ έστι πόνος, ου λύπη, ου στεναγμός”. Τον βοήθησα να σηκωθή από τον πάγκο, και του πήρα μια φωτογραφία, την τελευταία του».

Ο Άγγελος Σικελιανός πέθανε το 1951, όμως, όπως σημείωνε χαρακτηριστικά ο Ελευθερουδάκης: «Η φυσική ζωή του έσβυσε, η πνευματική ζει».

Πηγή: Το Βήμα

«Το Ιράν αντιτίθεται κατηγορηματικά σε τέτοιου είδους τρομοκρατικά σχέδια», τόνισε, μεταξύ άλλων ο Λαριτζανί

Ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν Αλί Λαριτζανί ισχυρίστηκε πως οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να ενοχοποιήσουν την Τεχεράνη για επίθεση που θα θυμίζει την 11η Σεπτεμβρίου.

Σε ανάρτησή του ο Αλί Λαριτζανί, ανέφερε: «Άκουσα ότι τα εναπομείναντα μέλη της συμμορίας του Έπσταϊν έχουν σχεδιάσει μια συνωμοσία για να δημιουργήσουν ένα γεγονός παρόμοιο με την 11η Σεπτεμβρίου και να κατηγορήσουν για αυτό το Ιράν».

«Το Ιράν αντιτίθεται θεμελιωδώς σε τέτοια τρομοκρατικά σχέδια και δεν βρίσκεται σε πόλεμο με τον αμερικανικό λαό», τόνισε.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε χαρακτηρίσει τον Έπσταϊν «αποτρόπαιο», φωτογραφήθηκε επανειλημμένα μαζί του.

Η Τεχεράνη προσπαθεί να αναδείξει τις συνδέσεις του Έπσταϊν με την πολιτική, επιχειρηματική και κοινωνική ελίτ των ΗΠΑ, ώστε να παρουσιάσει τους αντιπάλους του στην Ουάσιγκτον ως ηθικά κατώτερους, μεταδίδει το AJ.