Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

«Πηγαίνω στη δουλειά με το τζιπ του άντρα μου. Για να χωρέσει στο πορτμπαγκάζ η πραμάτεια». «Ποια πραμάτεια;». «Τα πακέτα και οι σακούλες…».

Η φίλη μου είναι καθηγήτρια σε γυμνάσιο, δημόσιο μεν αλλά σε περιοχή ευπόρων. Τη λένε και Χριστίνα. Την τελευταία μέρα προτού κλείσει το σχολείο για γιορτές, της στέλνουν οι γονείς των μαθητών της δώρα. «Τι δώρα;». «Ο,τι μπορείς να φανταστείς! Φουλάρια, η πιο ασφαλής επιλογή. Αρωματικά κεριά. Πορτοφόλια, στιλό, κλειδοθήκες. Κάποια ψαγμένη μαμά θα μου αγοράσει χειροποίητα σκουλαρίκια ή κολιέ από κοράλλια. Μία ακόμα πιο ψαγμένη, η οποία περνιέται για εικαστικός, μου είχε φτιάξει πρόπερσι το πορτρέτο μου, σε μια μεγάλη πλακέ πέτρα, που είχε βρει – όπως μου είπε – στην Αμοργό. Καλοσύνη της, άσχετο που το έργο δεν βλεπόταν. Και ασφαλώς βιβλία. Από τα βιβλία επιβεβαιώνεις την εντύπωσή σου για το περιβάλλον του παιδιού. Αλλο να σου χαρίσουν Δημουλίδου, άλλο Δημουλά. Οχι βεβαίως ότι όσοι επιλέγουν ποίηση ζουν και ποιητικά, μην έχουμε υπερβολικές απαιτήσεις… Τον πρώτο χρόνο είχα έρθει σε αμηχανία, υπηρετούσα προηγουμένως κάτω από την Αχαρνών, μάθαινα ελληνικά σε μεταναστάκια, σιγά μην είχαν οι δικοί τους περιθώριο για τέτοιες χουβαρντοσύνες. “Τι νομίζουν ετούτοι εδώ;”, αναρωτιόμουν. “Πως θα με υποχρεώσουν και θα βάλω καλύτερους βαθμούς; Δεν τους έχουν ενημερώσει τα βλαστάρια τους ότι είμαι κέρατο βερνικωμένο;”. Μετά κατάλαβα πως πρόκειται για δικό τους πειθαναγκασμό. Εφόσον φέρει η μία ένα άρωμα στην κυρα-φιλόλογο, πώς θα εμφανιστεί ο διπλανός της με άδεια χέρια; Ανταγωνίζονται οι γονείς μέσω των παιδιών τους με κάθε αφορμή. Στους αγώνες μπάσκετ, δυο μπαμπάδες κόντεψαν να πλακωθούν στο ξύλο, αλληλοκατηγορούνταν ότι οι γιοι τους έπαιζαν αντιαθλητικά…».

«Και τι τα κάνεις όλα αυτά τα δώρα;». «Πολύ λίγα κρατάω. Μερικά τα αλλάζω – θέλει βεβαίως διακριτικότητα, “δεν σας άρεσαν οι πέρλες που σας πήρα;”, μου παραπονέθηκε κάποτε μια μαμά, με είχε καρφώσει η πωλήτρια. Τα περισσότερα τα προωθώ. Το πορτρέτο στην πέτρα το χάρισα στην πεθερά μου, το στόλισε στο σαλόνι της προς κακοφανισμό του πεθερού μου που με συμπαθεί περισσότερο – “σαν την Αγία Αθανασία του Αιγάλεω σε έχει ζωγραφίσει, πουλάκι μου!”, μου λέει κάθε φορά και σταυροκοπιέται ειρωνικά. Τα μαντίλια και τα μπρελόκ είναι ταμάμ για να τα πηγαίνεις σε κοινωνικές υποχρεώσεις…».

Θυμήθηκα τον μύθο που κυκλοφορεί στο σινάφι των ηθοποιών. Πως κάποτε ο Λάμπρος Κωνσταντάρας είχε πάει σε μια συμπρωταγωνίστριά του ένα κουτί ελβετικά σοκολατάκια, «στα ωραιότερα μάτια του ελληνικού σινεμά», έγραφε στην κάρτα του. Το δώρο έκανε έναν μεγάλο κύκλο και κατέληξε, μαζί με την κάρτα, πίσω στον ίδιο.

Θυμήθηκα τους γιατρούς με τους οποίους είχα πιάσει φιλίες κατά τον έναν χρόνο που νοσηλευόταν η μάνα μου. «Τα πιο πολύτιμα», μου έλεγαν, «δεν είναι τα φακελάκια ούτε τα κοσμήματα. Αλλά τα εκ του υστερήματος πεσκέσια που σου φέρνουν οι πιο αναγκεμένοι ασθενείς. Ενα μπιτόνι λάδι από το χωριό… Μια πλεκτή κουβέρτα από την προίκα της γιαγιάς… Δώρα καρδιάς! Αποπειράθηκα να την αρνηθώ την κουβέρτα, “είναι οικογενειακό σας κειμήλιο”, ψέλλισα. “Μου σώσατε τη ζωή, να μην κοιμάστε στα ζεστά;”, μου απάντησε αμετάπειστη…».

Δώρα καρδιάς. Χειρονομίες που μετρούν. Οχι σκέτα αντικείμενα, όσο και να κοστίζουν.

«Ωραίο ρολόι, Αγγελε!», είπε μια μέρα στον Σικελιανό ένας νεότερος ομότεχνός του. Το έβγαλε και του το χάρισε, μαζί με την αλυσίδα. Σε ζωντανή ηχογράφηση ακούμε τη Μαρίκα Νίνου στο τσακίρ κέφι να κερνάει τους συνεργάτες της αθυρόστομα πειράγματα. «Και ο Τζιμάκης ο χοντρός έχει καημό μεγάλο, απ’ την κοιλιά του η γκόμενα δεν βλέπει τίποτα άλλο!», ξεκαρδίζεται. «Τσιτσάνη μου, Τσιτσάνη μου, και πού είναι η τσιτσανιά σου;», το τραβάει κι άλλο. Στο τέλος, η ορχήστρα τής ανταποδίδει τα δώρα με τόκο. «Αλλοι τρυγόνια θέλουνε και άλλοι μελιδόνια… Και η Μαρίκα για κολατσιό δυο σκάφες μακαρόνια!».

Αν υπήρξε μια στιγμή κατά την οποία αποκαλύφθηκε η απουσία στρατηγικής των ΗΠΑ απέναντι στο Ιράν, τότε ήταν αυτή: Όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ζήτησε το Σάββατο από το Ηνωμένο Βασίλειο, την Κίνα, τη Γαλλία, την Ιαπωνία και άλλους να προσφέρουν ναυτική συνοδεία σε δεξαμενόπλοια πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ, μεταδίδει ο Guardian.

Παρά την έναρξη της επίθεσης κατά του Ιράν, μαζί με το Ισραήλ, ο Λευκός Οίκος δεν φαίνεται να είχε προβλέψει πλήρως τι ήταν πιθανό να ακολουθήσει. Το Ιράν είχε λίγες καλές στρατιωτικές επιλογές για να αντεπιτεθεί, αλλά η επίθεση σε αμερικανικές βάσεις, σε συμμάχους των ΗΠΑ και στην εμπορική ναυτιλία στον Κόλπο ήταν η πιο προφανής απάντηση. 

Το Ιράν είχε προετοιμαστεί για μια μακρά περίοδο αντίστασης, με τον Αλί Χαμενεΐ, τον πρώην ανώτατο ηγέτη, να πιέζει τους υφισταμένους του να ορίσουν τέσσερα επίπεδα διαδοχής, αναμένοντας ότι ο ίδιος και άλλοι θα μπορούσαν να σκοτωθούν.

Μέχρι στιγμής, στον διβδόμαδο βομβαρδιστικό πόλεμο, οι ΗΠΑ έχουν επικεντρωθεί στο ναυτικό του Ιράν και στις εγκαταστάσεις πυραύλων. Ωστόσο, αυτό δεν έχει καταφέρει να εξαλείψει την ασύμμετρη απειλή που απευθύνεται σε απροστάτευτα εμπορικά πλοία. Δεκαέξι έχουν δεχθεί επίθεση, σύμφωνα με το περιοδικό Lloyd’s List, και τα δεξαμενόπλοια δεν θέλουν να ρισκάρουν το πέρασμα από τα Στενά.

Πριν από δέκα ημέρες, ο Τραμπ προέτρεψε τους ιδιοκτήτες δεξαμενόπλοιων να «δείξουν θάρρος» και να κάνουν τη διέλευση, παρότι το αμερικανικό ναυτικό φαινόταν απρόθυμο να αναλάβει ευθύνες. «Οι ΗΠΑ δεν το έχουν κάνει επειδή η ομάδα κρούσης του αεροπλανοφόρου Abraham Lincoln μπορεί να βρίσκεται 200 χιλιόμετρα ανοικτά του Ομάν και να πλήττει το Ιράν με μικρό ρίσκο», δήλωσε ο Μάθιου Σάβιλ του think tank Royal United Services Institute.

Ο Κρις Ράιτ, υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, πρότεινε την περασμένη εβδομάδα ότι, μετά από περαιτέρω αεροπορικές επιδρομές, το αμερικανικό ναυτικό ίσως είναι σε θέση να συνοδεύει δεξαμενόπλοια «μέχρι το τέλος αυτού του μήνα».

Τα δυνατά χαρτιά του Ιράν

Το Ιράν διαθέτει θεωρητικά μια σειρά επιλογών μικρής κλίμακας για επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων ταχύπλοων του Σώματος Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, εναέριων drones και έως 5.000 ναρκών θαλάσσης (αν και, παρά τις επανειλημμένες εικασίες των αμερικανικών μέσων, φαίνεται πως αυτές δεν έχουν ακόμη χρησιμοποιηθεί).

Ωστόσο, αντανακλώντας τα διδάγματα από τον πόλεμο στην Ουκρανία, οι ενδείξεις δείχνουν ότι το Ιράν έχει μεγάλες επιτυχίες επιτιθέμενο με θαλάσσια drones. Ένα από αυτά ενδέχεται να έπληξε το Mayuree Naree, ένα πλοίο από την Ταϊλάνδη, την περασμένη εβδομάδα.

Ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν είναι το ισχυρότερο χαρτί του απέναντι στον Τραμπ και το Ισραήλ και φαίνεται ότι δεν θα αποσύρει από το τραπέζι του πολέμου.

Καμία συνεννόηση

Ο Τραμπ, προσηλωμένος στη στρατιωτική ισχύ, δεν είχε ιδιαίτερη επιθυμία να συνεργαστεί με κάποια χώρα πέρα από το Ισραήλ – και καμία δεν ήθελε να συμμετάσχει στην έναρξη ενός πολέμου κατά του Ιράν. Ως αποτέλεσμα, η ναυτική προετοιμασία των συμμάχων των ΗΠΑ πριν από την έναρξη του πολέμου ήταν ανύπαρκτη. Καμία από τις Βρετανία, Γαλλία, Κίνα και Ιαπωνία δεν είχε πολεμικά πλοία έτοιμα να αναλάβουν καθήκοντα συνοδείας.

Για να είναι βιώσιμη μια επιχείρηση συνοδείας, ενδέχεται να απαιτούνται οκτώ έως δέκα αντιτορπιλικά, σύμφωνα με τον Ρίτσαρντ Μιντ, αρχισυντάκτη του Lloyd’s List, αν και αυτό θα επαρκούσε μόνο για την προστασία «πέντε έως δέκα πλοίων, που θα πραγματοποιούν μια διέλευση κάθε ενάμιση ημέρα». Αυτό θα αντιστοιχούσε περίπου στο 10% του προπολεμικού όγκου ναυτιλίας.

Την ίδια στιγμή, η ανταπόκριση στην έκκληση του Τραμπ για βοήθεια υπήρξε υποτονική. Η Ιαπωνία, για την οποία οι διεθνείς στρατιωτικές αποστολές είναι νομικά περίπλοκες, δήλωσε ότι δεν έχει ακόμη λάβει επίσημο αίτημα από τις ΗΠΑ. Η Κίνα δεν έχει απαντήσει στην έκκληση, καθιστώντας πιθανό ο Τραμπ να αντιδράσει καθυστερώντας μια επίσκεψη στο Πεκίνο στο τέλος του μήνα.

Το Σαββατοκύριακο, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε σε συνέντευξη ότι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θα πρέπει να αισθάνονται υποχρεωμένοι να συμμετάσχουν. «Τώρα θα δούμε αν θα μας βοηθήσουν», είπε στους Financial Times, προειδοποιώντας για «ένα πολύ κακό μέλλον» για τη συμμαχία αν δεν το κάνουν. Η απειλή αυτή διατυπώθηκε παρά το γεγονός ότι το ΝΑΤΟ καλύπτει μόνο την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, και μετά από περισσότερο από έναν χρόνο έντονης αμερικανικής ρητορικής ότι η Ευρώπη θα πρέπει να επικεντρωθεί στην άμυνα της δικής της ηπείρου, όχι στη Μέση Ανατολή ή αλλού.

Η Γαλλία έχει στείλει οκτώ πολεμικά πλοία στην ανατολική Μεσόγειο, αλλά δήλωσε ότι δεν είναι έτοιμη να μεταβεί στα Στενά του Ορμούζ μέχρι να ολοκληρωθούν οι «πιο έντονες» συγκρούσεις. Το Ηνωμένο Βασίλειο δυσκολεύτηκε να προετοιμάσει ένα αντιτορπιλικό και αναγκάστηκε να επισπεύσει την έξοδο του HMS Dragon από το ναυπηγείο, με προορισμό την Κύπρο.

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει δεχθεί κριτική για το ότι δεν προέβλεψε την ανάγκη παρουσίας πολεμικού πλοίου στην περιοχή, όταν οι ΗΠΑ συγκέντρωναν δύο ομάδες κρούσης αεροπλανοφόρων. Ωστόσο, το Βασιλικό Ναυτικό είχε επικεντρωθεί στην ανάπτυξη του αεροπλανοφόρου Prince of Wales στον βόρειο Ατλαντικό αργότερα μέσα στο έτος, στο πλαίσιο αποστολής προστασίας της Αρκτικής που είχε ζητήσει ο Τραμπ κατά τη διάρκεια της επιδίωξής του για τη Γριλανδία.

«Η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ είναι εκτός συζήτησης και ένα 20ό πακέτο κυρώσεων και ένα δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ μπορούν να συμπεριληφθούν στην ημερήσια διάταξη μόνο μόλις οι Ουκρανοί επαναλάβουν τον εφοδιασμό με πετρέλαιο», δήλωσε ο Πέτερ Σιγιάρτο.

ΒΟΥΔΑΠΕΣΤΗ, 16 Μαρτίου. /TASS/. Η Ουγγαρία θα δηλώσει στις επερχόμενες συναντήσεις των Υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας της ΕΕ ότι η ένταξη της Ουκρανίας είναι εκτός συζήτησης και ότι θα ασκήσει βέτο στο 20ό πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας και σε ένα δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για το Κίεβο μέχρι να επαναληφθούν οι παραδόσεις πετρελαίου μέσω του αγωγού Ντρούζμπα, δήλωσε ο Ούγγρος Υπουργός Εξωτερικών και Εμπορίου Πέτερ Σιγιάρτο πριν αναχωρήσει για τις Βρυξέλλες.

«Θα απαιτήσουν να υποστηρίξουμε ένα στρατιωτικό δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Ουκρανία, να ψηφίσουμε υπέρ ενός 20ού πακέτου κυρώσεων και να δώσουμε το πράσινο φως για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ. Αλλά η θέση μας είναι σαφής και δεν θα ενδώσουμε στις πιέσεις για να συμφωνήσουμε σε αυτά τα αιτήματα», δήλωσε ο κορυφαίος διπλωμάτης της Ουγγαρίας σε βιντεοσκοπημένη ομιλία του στην ουγγρική τηλεόραση. «Η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ είναι εκτός συζήτησης και ένα 20ό πακέτο κυρώσεων και ένα δάνειο 90 δισεκατομμυρίων ευρώ μπορούν να συμπεριληφθούν στην ημερήσια διάταξη μόνο μόλις οι Ουκρανοί επαναλάβουν τις προμήθειες πετρελαίου και παράσχουν εγγυήσεις ότι δεν θα τις σταματήσουν ποτέ ξανά», πρόσθεσε.

Η Ουγγαρία θα διευκρινίσει τη θέση της επί των θεμάτων αυτών στις επερχόμενες συνεδριάσεις του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων της ΕΕ και του Συμβουλίου Μεταφορών, Τηλεπικοινωνιών και Ενέργειας (TTE), οι οποίες θα πραγματοποιηθούν ταυτόχρονα αργότερα τη Δευτέρα, ανακοίνωσε ο Σιγιάρτο. «Δύο Συμβούλια, και η ίδια επιλογή βρίσκεται μεταξύ Ουγγαρίας και Ουκρανίας», σημείωσε.

Ακόμα και αν «η διαμετακόμιση πετρελαίου θα μπορούσε ενδεχομένως να ξαναρχίσει ήδη από σήμερα», η Ουκρανία εξακολουθεί να αρνείται να ξεμπλοκάρει τον αγωγό Ντρούζμπα, σύμφωνα με τον Σιγιάρτο. «Οι Βρυξέλλες θα μπορούσαν να επιχειρήσουν να πιέσουν την Ουκρανία να ξαναρχίσει τις παραδόσεις πετρελαίου, αλλά, φοβάμαι, θα επικεντρωθούν αντ' αυτού στο να μας πιέσουν και να παρουσιάσουν τα αιτήματά τους», θρήνησε.

Οι διπλωματικές συνήθειες, το δίκαιο και οι θεσμοί αποδείχθηκαν ανύπαρκτο εμπόδιο για τον Ντόναλντ Τραμπ. Μπορεί πραγματικά να κάνει ό,τι θέλει;

Η απόφαση του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ να ξεκινήσει πόλεμο εναντίον του Ιράν έχει οδηγήσει πολλούς ειδικούς στο διεθνές δίκαιο να αμφισβητήσουν αν η παγκόσμια τάξη που διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο λειτουργεί πραγματικά.

Στη δεύτερη προεδρική θητεία του, ο Τραμπ φαίνεται να ασκεί απόλυτη εξουσία χωρίς περιορισμούς, ενώ το σύστημα ελέγχων και ισορροπιών που κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα των ΗΠΑ φαίνεται να αποτυγχάνει επανειλημμένα να περιορίσει την εξουσία του.

Από την ορκωμοσία του τον Ιανουάριο του 2025, έχει διατάξει δύο απρόκλητες επιθέσεις εναντίον ανεξάρτητων κρατών, της Βενεζουέλας και του Ιράν, έχει απειλήσει να προσαρτήσει τη Γροιλανδία, έχει διακινδυνεύσει τις παραδοσιακές συμμαχίες με την Ευρώπη, έχει υπονομεύσει τα Ηνωμένα Έθνη και έχει προκαλέσει τεράστιες αναταραχές το διεθνές εμπόριο με τους εκτεταμένους δασμούς του.

Ποιοι είναι λοιπόν οι περιορισμοί για τον Τραμπ;

Είναι πραγματικά ελεύθερος να υπαγορεύει ως πλανητάρχης την παγκόσμια πολιτική;

Έχει θέσει το διεθνές δίκαιο κάποιον έλεγχο στον Τραμπ;

Μέχρι στιγμής, όχι.

Σύμφωνα με αναλυτές, τόσο οι επιθέσεις του στη Βενεζουέλα όσο και στο Ιράν συνιστούσαν σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου και του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, κυρίως της απαγόρευσης της χρήσης βίας βάσει του Άρθρου 2(4).

Οι συζητήσεις σχετικά με το διεθνές δίκαιο, και τον τρόπο με τον οποίο έχει διαμορφωθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες για να στηρίζει τα συμφέροντα της Δύσης και συγκεκριμένα των ΗΠΑ, δεν είναι καθόλου καινούργιες.

Ο ίδιος ο Τραμπ έχει απαξιώσει το διεθνές δίκαιο, δηλώνοντας τον Ιανουάριο ότι θα είναι στο χέρι του να αποφασίσει πότε και σε ποιο βαθμό το διεθνές δίκαιο ισχύει για τις ΗΠΑ και τις ενέργειές του.

«Από πολλές απόψεις, το διεθνές δίκαιο έχει ιστορικά εξυπηρετήσει τα συμφέροντα των ΗΠΑ, και το ιδιοτελές συμφέρον θα πρέπει να συνεχίσει να γεννά την υποστήριξη των ΗΠΑ για μια τάξη βασισμένη σε κανόνες, οργανωμένη γύρω από τις βασικές αρχές που κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», δήλωσε στο Al Jazeera ο Μάικλ Μπέκερ, καθηγητής διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Trinity College του Δουβλίνου, ο οποίος στο παρελθόν εργάστηκε στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.

«Στο τρέχον γεωπολιτικό κλίμα, η ικανότητα του διεθνούς δικαίου να ασκήσει ουσιαστικό περιορισμό στις ενέργειες των ΗΠΑ υπό τον Ντόναλντ Τραμπ έχει αποδειχθεί αμελητέα», πρόσθεσε ο Μπέκερ.

«Αυτό φαίνεται απίθανο να αλλάξει, ειδικά δεδομένης της αποτυχίας άλλων κρατών να σχηματίσουν ενωμένο μέτωπο ενάντια στον γκάνγκστερισμό του Τραμπ».

Τι γίνεται με τον ΟΗΕ;

Από την ίδρυσή του, ο ρόλος του ΟΗΕ ήταν να προάγει τον διάλογο αντί της σύγκρουσης και να παρέχει μια παγκόσμια απάντηση στις διεθνείς προκλήσεις.

Ωστόσο, η σχέση του Τραμπ με τον οργανισμό, όπως και πολλές από τις σχέσεις του προέδρου, σπάνια ήταν τόσο απλή.

Από τη μία πλευρά, ενώ φαίνεται να προσπαθεί να αντικαταστήσει τον οργανισμό με το «Συμβούλιο Ειρήνης» του, το οποίο αποτελείται αποκλειστικά από μέλη της κυβέρνησής του, καθώς και να παραγκωνίσει τις προσπάθειες βοήθειας του ΟΗΕ στη Γάζα, έχει κατά καιρούς επιδιώξει τη νομιμοποίηση του ΟΗΕ για ορισμένα από τα σχέδιά του, όπως οι εκκλήσεις του τον Αύγουστο προς τον ΟΗΕ να ιδρύσει ένα Γραφείο Υποστήριξης στην Αϊτή, προκειμένου να συμβάλει στον περιορισμό της μετανάστευσης προς τις ΗΠΑ.

«Ενώ άλλα μέλη του ΟΗΕ βλέπουν ότι οι ΗΠΑ παραβιάζουν τακτικά το διεθνές δίκαιο, συχνά αποφεύγουν να επικρίνουν την Ουάσιγκτον επειδή φοβούνται αντίδραση από τον Τραμπ», είπε ο Γκόουαν.

«Έτσι, ο Τραμπ μαθαίνει ότι μπορεί να παρακάμψει τον ΟΗΕ όποτε θέλει και να τη γλιτώνει, ενώ περιστασιακά τον χρησιμοποιεί για λειτουργικούς σκοπούς».

Τι γίνεται με άλλες δυνάμεις;

Πολλές χώρες που είναι γνωστές ως «μεσαίες δυνάμεις», όπως ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και άλλα δυτικά και ευρωπαϊκά κράτη, έχουν αποδειχθεί επιτυχημένες μέχρι στιγμής στην αντίσταση στις προσπάθειες του Τραμπ να προσαρτήσει μονομερώς τη Γροιλανδία.

Ωστόσο, οι ευρωπαϊκές δυνάμεις απέτυχαν να καταδικάσουν τον αδικαιολόγητο πόλεμο του Τραμπ κατά της Βενεζουέλας και του Ιράν.

Από την άλλη, τα κράτη του Κόλπου, τα οποία υφίστανται το κύριο βάρος της αντίδρασης του Ιράν στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ, δεν έχουν ακόμα επηρεάσει καθοριστικά τον πόλεμο.

«Οι μεσαίες δυνάμεις μπορούν να δημιουργήσουν τριβές αλλά όχι βέτο», δήλωσε ο H.A. Hellyer του Royal United Services Institute for Defence and Security Studies στο Λονδίνο. «Η συλλογική δράση – ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, κράτη του Κόλπου – μπορεί να αυξήσει το κόστος και να επιφέρει τακτικές προσαρμογές. Η διαρθρωτική ανισορροπία παραμένει: οι ΗΠΑ διατηρούν αποφασιστική στρατιωτική, οικονομική και θεσμική υπεροχή.»

Τέλος, η Κίνα και η Ρωσία έχουν μέχρι στιγμής επικρίνει τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, αποφεύγοντας όμως μια σαφή κλιμάκωση, ενώ η Ινδία και άλλα μέλη του μπλοκ των BRICS έχουν παραμείνει σε μεγάλο βαθμό σιωπηλά, υποδηλώνοντας μια προτίμηση για στρατηγική αμφισημία έναντι της άμεσης αντιπαράθεσης με την Ουάσιγκτον.

Τι γίνεται με τους εσωτερικούς περιορισμούς;

Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ κατάφερε να εμποδίσει τη χρήση δασμών από τον Τραμπ για τη διαχείριση μεγάλου μέρους της εξωτερικής του πολιτικής, ανταμείβοντας τους συμμάχους με χαμηλότερους δασμούς και τιμωρώντας τους επικριτές με ποινικούς εισαγωγικούς δασμούς.

Ωστόσο, κανένας από τους άλλους παραδοσιακούς φραγμούς – όπως το Κογκρέσο, το Υπουργείο Δικαιοσύνης, το οποίο έχει προσφέρει αταλάντευτη υποστήριξη στον πρόεδρο, και ακόμη και τα μέσα ενημέρωσης – δεν έχει περιορίσει τις φιλοδοξίες του προέδρου.

Αυτό δεν είναι εντελώς καινούργιο. Προηγούμενοι πρόεδροι έχουν διατάξει πολέμους χωρίς την έγκριση του Κογκρέσου.

Ωστόσο, με τον Τραμπ, όπως υποδεικνύουν οι αναλυτές, αυτό έχει γίνει συστηματικό.

«Η βάση των ισχυρών υποστηρικτών του λέει ότι είναι πρόθυμη να δεχτεί βραχυπρόθεσμες αυξήσεις στις τιμές της βενζίνης, αν αυτό οδηγήσει σε μια φιλική κυβέρνηση στο Ιράν μακροπρόθεσμα. Οι αντίπαλοί του είναι αντίπαλοί του σε όλα, οπότε απλά τους αγνοεί και τους απειλεί», δήλωσε η Σέπελε στο Al Jazeera.

«Ο Τραμπ δίνει μεγαλύτερη προσοχή στην απόδοση της αγοράς παρά στη δημόσια γνώμη, οπότε άρχισε να λέει ότι ελαχιστοποιεί το κόστος και ότι ο πόλεμος με το Ιράν είναι βραχυπρόθεσμος, για να τονώσει ξανά τις αγορές.»

«Αυτό που λείπει θεαματικά από τις ΗΠΑ είναι η ηγεσία που θα αντιταχθεί στον Τραμπ. Το Κογκρέσο δεν κάνει το συνταγματικό του καθήκον να τον περιορίσει. Το Ανώτατο Δικαστήριο είναι στο τσεπάκι του, επειδή το γέμισε με δικούς του ανθρώπους κατά την πρώτη θητεία του», είπε.

Γιατί λοιπόν τόσοι πολλοί λένε ότι ο πόλεμος του Τραμπ παραπαίει;

Στα μάτια πολλών παρατηρητών, ο Τραμπ, χωρίς σαφείς πολεμικούς στόχους ή καθορισμένη λύση, κινδυνεύει να χάσει τον έλεγχο μιας σύγκρουσης που φαίνεται να εντείνεται και να επεκτείνεται σε οικονομικούς τομείς που προφανώς δεν είχε προβλέψει η κυβέρνησή του.

Οι τιμές του πετρελαίου έχουν εκτοξευθεί λόγω των επιθέσεών του εναντίον του Ιράν, των αντεπιθέσεων της Τεχεράνης και των απειλών κατά της ναυτιλίας στο Στενό του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η απόφαση της Διεθνούς Οργάνωσης Ενέργειας την Τετάρτη να διαθέσει 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου από τα διεθνή αποθέματα πετρελαίου δεν κατάφερε να συγκρατήσει τις τιμές. Το Ιράν προειδοποίησε ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να φτάσει τα 200 δολάρια το βαρέλι, καθώς συνεχίζει να ασκεί τον ασφυκτικό έλεγχό του στη θαλάσσια οδό.

Έτσι, ενώ οι παραδοσιακοί περιορισμοί δεν ισχύουν, οι δυνάμεις της αγοράς, όπως η βαρύτητα, ισχύουν πάντα.