Αυτό που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είδαν ως μια γρήγορη εκστρατεία, το Ιράν το βλέπει ως μια μάχη για επιβίωση. Το κόστος αυξάνεται και το τέλος δεν φαίνεται πουθενά. Δημοσιεύτηκε στις 29 Μαρτίου 2026, 13:08 από τον Murad Sadygzade, Πρόεδρο του Κέντρου Μεσανατολικών Σπουδών, Επισκέπτη Λέκτορα, Πανεπιστήμιο HSE (Μόσχα). Από τον Murad Sadygzade, Πρόεδρο του Κέντρου Μεσανατολικών Σπουδών, Επισκέπτη Λέκτορα, Πανεπιστήμιο HSE (Μόσχα). Telegram, Πρόεδρος των ΗΠΑ, Donald Trump © Anna Moneymaker / Getty Images

Μετά από ένα μήνα πολέμου εναντίον του Ιράν, ένα συμπέρασμα ξεχωρίζει πιο ξεκάθαρα από οτιδήποτε έχει δηλωθεί σε όλες τις συνεντεύξεις Τύπου: Ούτε οι ΗΠΑ ούτε το Ισραήλ μπήκαν σε αυτή την αντιπαράθεση με σχέδιο για έναν μακροχρόνιο πόλεμο.

Η εκστρατεία σχεδιάστηκε ως ένα σύντομο και βάναυσο επεισόδιο, μια επιχείρηση-σοκ που είχε σχεδιαστεί για να σπάσει τη θέληση του Ιράν, να αναγκάσει την Τεχεράνη να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με ταπεινωτικούς όρους ή, σύμφωνα με τις πιο φιλόδοξες φαντασιώσεις που κυκλοφορούν στον πολιτικό κύκλο του Ντόναλντ Τραμπ, να προκαλέσει εσωτερική κατάρρευση και ίσως ακόμη και αλλαγή καθεστώτος. Ο στόχος του Ισραήλ ήταν κάπως διαφορετικός, αν και συμπληρωματικός. Ήθελε να προκαλέσει τη μέγιστη δυνατή ζημιά στις στρατιωτικές και στρατηγικές υποδομές του Ιράν, να την αποδυναμώσει για χρόνια και να αναδιαμορφώσει την περιφερειακή ισορροπία μέσω της βίας. Ωστόσο, τον πρώτο μήνα των συγκρούσεων, η κεντρική υπόθεση πίσω από και τις δύο προσεγγίσεις άρχισε να καταρρέει. Αντί να ανατραπεί και να εξαναγκαστεί σε υποταγή, το Ιράν αντιστάθηκε σαν κράτος που αγωνίζεται για την επιβίωση.

Ό,τι δεν σκοτώνει το Ιράν το κάνει πιο δυνατό

Οι Αμερικανοί σχεδιαστές φαίνεται να φαντάστηκαν έναν περιορισμένο τιμωρητικό ελιγμό που θα διαρκούσε ίσως μία ή δύο εβδομάδες. Η λογική ήταν οικεία και, από την άποψή τους, κομψή. Να χτυπήσουν δυνατά, να προκαλέσουν φόβο, να διαταράξουν τις δομές διοίκησης, να αυξήσουν το οικονομικό κόστος και να δημιουργήσουν μια στιγμή κατά την οποία η ηγεσία του Ιράν θα αντιμετώπιζε μια δύσκολη επιλογή μεταξύ συνθηκολόγησης και καταστροφής. Κάποιοι στο στρατόπεδο του Τραμπ φαίνεται να πίστευαν ότι το πολιτικό σύστημα του Ιράν ήταν αρκετά εύθραυστο για να σπάσει υπό πίεση. Αυτή η υπόθεση τώρα μοιάζει λιγότερο με στρατηγική και περισσότερο με προβολή. Η Ουάσινγκτον μπήκε στον πόλεμο περιμένοντας γρήγορη μόχλευση παρά έναν παρατεταμένο αγώνα αντοχής.

Το Ισραήλ, από την πλευρά του, φαίνεται να έχει προσεγγίσει την αρχική φάση με λιγότερες αυταπάτες σχετικά με τη διπλωματία και μεγαλύτερη αποφασιστικότητα να υποβαθμίσει το Ιράν με τη βία. Το στρατηγικό ένστικτο στη Δυτική Ιερουσαλήμ δεν ήταν πρωτίστως να διαπραγματευτεί με την Τεχεράνη από θέση ισχύος, αλλά να χρησιμοποιήσει την κάλυψη μιας αμερικανικής επίθεσης για να χτυπήσει όσο το δυνατόν περισσότερο και να πιέσει το Ιράν προς τα πίσω από στρατιωτικούς, τεχνολογικούς και γεωπολιτικούς όρους. Υπό αυτή την έννοια, οι στόχοι του Ισραήλ ήταν πιο σκληροί και πιο συγκεκριμένοι. Αλλά ακόμη και εδώ ο πρώτος μήνας αποκάλυψε μια αντίφαση. Ένα κράτος μπορεί να βλάψει το Ιράν. Μπορεί να σκοτώσει, να διαταράξει, να σαμποτάρει και να βομβαρδίσει. Ωστόσο, η αποδυνάμωση του Ιράν δεν είναι το ίδιο πράγμα με το να συντρίψει το Ιράν. Μια εκστρατεία που πληγώνει αλλά δεν παραλύει αποφασιστικά μπορεί να τελειώσει ενισχύοντας την Τεχεράνη πολιτικά, ηθικά και στρατηγικά, εάν το κράτος που δέχεται την επίθεση καταφέρει να επιβιώσει, να αντιδράσει και να μετατρέψει την αντοχή σε νομιμότητα.

Και ακριβώς εδώ το Ιράν εκμεταλλεύτηκε τη στιγμή. Η Τεχεράνη έσπασε το νοητικό πρότυπο μέσω του οποίου πολλοί Αμερικανοί είχαν ερμηνεύσει την κρίση. Στην Ουάσιγκτον, ο πόλεμος φαίνεται να είχε φανταστεί ως ένα τακτικό επεισόδιο. Στην Τεχεράνη, έγινε κατανοητός ως μια στρατηγική μάχη, ακόμη και υπαρξιακή. Η ηγεσία του Ιράν δεν ενήργησε σαν να συμμετείχε σε έναν ακόμη κύκλο διαπραγματεύσεων, αλλά σαν να είχε εισέλθει σε μια καθοριστική αντιπαράθεση για την κυριαρχία, την αποτροπή και την επιβίωση του κράτους. Αυτή η διαφορά στο στρατηγικό βάθος έχει διαμορφώσει τον πρώτο μήνα περισσότερο από οποιαδήποτε μεμονωμένη πυραυλική επίθεση. Μια πλευρά που αγωνίζεται για τη βελτίωση των συνθηκών διαπραγμάτευσης συνήθως σταματά όταν το τίμημα γίνεται άβολο. Μια πλευρά που αγωνίζεται επειδή πιστεύει ότι η ήττα θα έθετε σε κίνδυνο το μέλλον της απορροφά τον πόνο διαφορετικά, υπολογίζει διαφορετικά και κλιμακώνεται με διαφορετικό είδος πειθαρχίας.

Ταυτόχρονα, οι ιρανικές αρχές έλαβαν μια σημαντική εσωτερική πολιτική ευκαιρία. Η εξωτερική επιθετικότητα σχεδόν πάντα αναδιαμορφώνει την εσωτερική διάθεση μιας χώρας που δέχεται επίθεση, και το Ιράν δεν αποτελούσε εξαίρεση. Όποια παράπονα, διαιρέσεις και απογοητεύσεις κι αν υπήρχαν στην ιρανική κοινωνία πριν από τον πόλεμο, η επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ έδωσε στην Τεχεράνη την ευκαιρία να εδραιώσει τον πληθυσμό γύρω από το κράτος, τη σημαία και την ιδέα της εθνικής επιβίωσης. Σε στιγμές σαν κι αυτές, ακόμη και μια κυβέρνηση που αντιμετωπίζει κριτική μπορεί να επανατοποθετηθεί ως υπερασπιστής του έθνους ενάντια στην ξένη βία. Αυτό δεν σβήνει τις εσωτερικές εντάσεις, ούτε λύνει μαγικά τα εσωτερικά προβλήματα του Ιράν. Αλλά δίνει στην ηγεσία το περιθώριο να επικαλεστεί τον πατριωτισμό, τη θυσία και την αντίσταση με τρόπο που θα ήταν πολύ πιο δύσκολος υπό κανονικές συνθήκες. Για το ιρανικό κράτος, αυτό μπορεί να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες πολιτικές επιπτώσεις του πολέμου.

Από εκείνο το σημείο και μετά, αυτό που υποτίθεται ότι ήταν μια επιχείρηση εκφοβισμού άρχισε να μοιάζει με παγίδα φήμης για τις ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να διαθέτει συντριπτική καταστροφική ικανότητα, αλλά η ισχύς δεν μετριέται ποτέ μόνο με την ισχύ πυρός. Μετράται επίσης με την πολιτική σαφήνεια, με τον ρεαλισμό των στόχων, με την ικανότητα διαμόρφωσης αποτελεσμάτων χωρίς αυτοτραυματισμό και με την αξιοπιστία της τάξης που ισχυρίζεται κανείς ότι υπερασπίζεται. Τον πρώτο μήνα αυτού του πολέμου, οι ΗΠΑ κατέστρεψαν και τα τέσσερα. Εισήλθαν με ρητορική ισχύος και έχουν ήδη βρεθεί να μιλάνε για παύσεις, κανάλια διαμεσολάβησης, έμμεσα μηνύματα και παρατάσεις προθεσμιών υπό πίεση. Αυτό δεν μοιάζει με υπερδύναμη που υπαγορεύει όρους. Μοιάζει με υπερδύναμη που ανακαλύπτει ότι ο εξαναγκασμός είναι πιο εύκολος να εξαπολυθεί παρά να ολοκληρωθεί.

Ο κόσμος πληρώνει το τίμημα

Οι οικονομικές συνέπειες και μόνο κάνουν την επιχείρηση να μοιάζει στρατηγικά αυτοκαταστροφική. Ένας πόλεμος αυτού του είδους δεν περιορίζεται σε στρατιωτικούς χάρτες. Εξαπλώνεται στις τιμές του πετρελαίου, στην ασφάλιση πλοίων, στην προσοχή των κεντρικών τραπεζών, στην πληθωριστική πίεση, στο κόστος των τροφίμων, στον πανικό των επενδυτών και στην πολιτική αναταραχή σε χώρες μακριά από το πεδίο της μάχης. Αυτό που μπορεί να είχε παρουσιαστεί στην Ουάσιγκτον ως ένα περιορισμένο γεωπολιτικό σοκ, έχει αρχίσει να μοιάζει με επιταχυντή που χύνεται σε μια ήδη ασταθή παγκόσμια οικονομία. Υπό αυτή την έννοια, μία από τις πιο πιθανές μακροπρόθεσμες επιπτώσεις δεν είναι απλώς η αναταραχή στη Μέση Ανατολή, αλλά ο επιδεινούμενος κίνδυνος παγκόσμιας ύφεσης. Και αν η ύφεση λάβει μορφή, οι ΗΠΑ θα έχουν συμβάλει σε αυτήν όχι ως παθητικός παρατηρητής του χάους, αλλά ως ένας από τους κύριους παραγωγούς του. Υπάρχει μια βαθιά ειρωνεία σε αυτό. Η Ουάσιγκτον ξεκίνησε αυτόν τον πόλεμο διεκδικώντας ασφάλεια και ισχύ, ωστόσο μπορεί να καταλήξει να εξάγει ανασφάλεια σε παγκόσμια κλίμακα, ενώ παράλληλα αποδυναμώνει το δικό της οικονομικό περιθώριο ελιγμών.

Ηταν η τρίτη και μεγαλύτερη κινητοποίηση στις ΗΠΑ, από τότε που ο αμερικανός πρόεδρος επέστρεψε στον Λευκό Οίκο. Διαδηλώσεις σε 3.000 πόλεις και κοινότητες, από τη Νέα Υόρκη έως την Αλάσκα

Περισσότερες από 3.000 διαδηλώσεις εναντίον του Ντόναλντ Τραμπ έγιναν σε πόλεις και κοινότητες των ΗΠΑ, από τη Νέα Υόρκη μέχρι την Αλάσκα, το Σάββατο. Εκατομμύρια Αμερικανοί είπαν «όχι στους  βασιλιάδες, όχι στην ICE, όχι στον πόλεμο». Ηταν η τρίτη φορά που διοργανώθηκαν μαζικές κινητοποιήσεις στις ΗΠΑ, σε λιγότερο από έναν χρόνο, από τότε που ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο. Διαδηλώσεις έγιναν επίσης σε 16 χώρες, ανάμεσά τους στην Ιταλία, όπου 20.000 άνθρωποι συγκεντρώθηκαν στη Ρώμη, στην Ολλανδία και στην Ισπανία.

Στιγμιότυπο από τη διαδήλωση στο Μανχάταν – REUTERS/Eduardo Munoz

«Πιστεύουμε ότι το Σύνταγμα απειλείται από πολλές απόψεις. Η κατάσταση δεν είναι φυσιολογική, δεν είναι αποδεκτή. Γι’ αυτό είμαστε εδώ, για να βοηθήσουμε να παραμείνουν οι άνθρωποι ασφαλείς και να διασφαλίσουμε ότι η φωνή τους θα ακουστεί», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μαρκ ΜακΚόχι, ένας 36χρονος βετεράνος πολέμου που πήγε να διαδηλώσει στην Ατλάντα της Τζόρτζια.

Ευφάνταστες μεταμφιέσεις στη διαδήλωση στο Λος Αντζελες – REUTERS/Ringo Chiu

Την ίδια ώρα, ο αμερικανός πρόεδρος έπαιζε γκολφ στη Φλόριντα, όπως κάνει κάθε Σαββατοκύριακο.

Ο Ντε Νίρο στη Νέα Υόρκη

Στη Μινεάπολη, τη Φιλαδέλφεια, τη Βοστώνη, πολίτες διαδήλωσαν με πλακάτ που έφεραν αντιπολεμικά μηνύματα και σύμβολα ειρήνης, έπειτα από έναν μήνα σύγκρουσης στο Ιράν. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους της Νέας Υόρκης, όπου ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο, σφοδρός επικριτής του Ντόναλντ Τραμπ, ηγήθηκε της πορείας.

Περισσότεροι από 200.000 άνθρωποι διαδήλωσαν στο Σεντ Πολ της Μινεσότα – REUTERS/Erica Dischino

«Και άλλοι πρόεδροι έχουν δοκιμάσει τα συνταγματικά όρια της εξουσίας τους, αλλά κανείς δεν αποτέλεσε τέτοια υπαρξιακή απειλή για τις ελευθερίες και την ασφάλειά μας. Πρέπει να τον σταματήσουμε», προέτρεψε.

Ο Μπρους Σπρίνγκστιν στη Μινεάπολη

«Μετά την τελευταία μας διαμαρτυρία, η κυβέρνηση αυτή μας βύθισε ακόμη περισσότερο στον πόλεμο», είπε ο Ναβίντ Σαχ, επικεφαλής της Common Defense (Κοινή Αμυνα), μιας οργάνωσης βετεράνων πολέμου και μέλος του συνασπισμού No Kings. «Στην πατρίδα μας, είδαμε πολίτες να σκοτώνονται στον δρόμο από στρατιωτικοποιημένη αστυνομία. Έχουμε δει οικογένειες να ξεκληρίζονται και κοινότητες μεταναστών να γίνονται στόχος», προσθέτει ο βετεράνος αυτός, αναφερόμενος στα γεγονότα που συγκλόνισαν πρόσφατα τη Μινεάπολη.

Ο Μπρους Σπρίνγκστιν τραγουδά το «Streets of Minneapolis», στη διαδήλωση στο Σεντ Πολ – REUTERS/Tim Evans 

Στο γειτονικό Σεντ Πολ, 200.000 άνθρωποι συμμετείχαν στη διαδήλωση, σύμφωνα με τους διοργανωτές. Ο Μπρους Σπρίνγκστιν ερμήνευσε το τραγούδι του «Streets of Minneapolis», που έγραψε ως φόρο τιμής στη Ρενέ Γκουντ και τον Αλεξ Πρέτι, οι οποίοι σκοτώθηκαν εν ψυχρώ από πράκτορες της ICE, στην πόλη. Στα σκαλιά του πολιτειακού Καπιτωλίου, ένα μεγάλο πανό έγραφε: «Η Επανάσταση αρχίζει στη Μινεσότα».

Η Τζοάν Μπαέζ και η Μάγκι Ρότζερς τραγουδούν στο Σεντ Πολ – REUTERS/Tim Evans

Οι διοργανωτές είπαν ότι τα δύο τρίτα των πολιτών που δήλωσαν την πρόθεσή τους να συμμετάσχουν στις διαδηλώσεις, κατοικούν εκτός των μεγάλων πόλεων, ένα στοιχείο που δείχνει σημαντική αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη κινητοποίηση.

Επεισόδια στο Λος Αντζελες

Δύο άνθρωποι συνελήφθησαν στο Λος Αντζελες για επίθεση στις ομοσπονδιακές δυνάμεις επιβολής του νόμου, καθώς 1.000 άτομα περικύκλωσαν ομοσπονδιακό κτίριο, ανακοίνωσε το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας των ΗΠΑ.

Αστυνομικοί στο Λος Αντζελες, στα επεισόδια με τους διαδηλωτές – REUTERS/Ringo Chiu

Σύμφωνα με το ίδιο, δύο αστυνομικοί χτυπήθηκαν από τσιμεντόλιθους και έλαβαν ιατρική φροντίδα. 

Εκεί φτάσαμε λοιπόν. Μια κυβέρνηση, ένα καθεστώς πιο σωστά, τα κυκλώματα που το απαρτίζουν και ο επικεφαλής πρωθυπουργός να έχουν εμπλακεί σε έναν ποινικό φαύλο κύκλο. Να δρουν και να αντιδρούν με όρους που παραπέμπουν σε οργανωμένο έγκλημα. Γιατί, πώς αλλιώς μπορεί κανείς να χαρακτηρίσει το γεγονός ότι ο Ντίλιαν του Predator και της Intellexa εκβιάζει δημόσια τον Μητσοτάκη, δηλώνοντας ότι δεν έχει σκοπό να γίνει αποδιοπομπαίος τράγος; Υπενθυμίζοντας με νόημα σε ποιο ελεεινό τέλος οδήγησαν τον Νίξον το προεδρικό «Watergate», τα προεδρικά ψέματα και η προεδρική επιχείρηση συγκάλυψης; Και περνώντας του στον λαιμό τη θηλιά ότι η εταιρεία του διέθετε το κατασκοπευτικό λογισμικό μόνο σε κυβερνήσεις;

Και δεν είναι μόνο οι υποκλοπές. Είναι και ο εφιαλτικός ΟΠΕΚΕΠΕ που δεν αφήνει πολλούς στο Μαξίμου και όχι μόνο να κοιμηθούν. Αν στις υποκλοπές βρέθηκε ένα Μονομελές (!) να βάλει τα γυαλιά στην ηγεσία της Δικαιοσύνης, στα βοσκοτόπια βρέθηκε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία. Για να μας προκύψει χορός εκατομμυρίων, αυτοκίνητα πολυτελείας και ένας μηχανισμός διανομής του χρήματος που θα τον ζήλευε και ο Νονός του Κόπολα. Να μας προκύψει, επίσης, άλλη μια δικογραφία, που είναι καθ’ οδόν, και εμπλέκει μια σειρά αυτουργούς του καθεστώτος. Και να μας προκύψει, επίσης, εντέλει και συμπερασματικά, η πλήρης –πιο πλήρης δεν γίνεται– ανοχή, ίσως και συνενοχή, κύκλων της ηγεσίας της Δικαιοσύνης και του κράτους σε πρακτικές παρακράτους.

Ολοι οι όροι δηλαδή του οργανωμένου εγκλήματος. Κατ’ αρχάς εγκληματική ιεραρχία και πειθαρχία. Τι άλλη εξήγηση χωράει για το γεγονός ότι κανείς από τους υπουργούς και τους στρατιωτικούς που έγιναν στόχοι παράνομης παρακολούθησης δεν προσέφυγε στη Δικαιοσύνη; Πιστεύει κανείς ότι το αποφάσισαν κατά μόνας, χωρίς «γραμμή»; Δεύτερον, στόματα ερμητικά κλειστά. Ακόμα και από τον Φραπέ και τον Χασάπη. Μόνο όταν φορτώθηκε 126 χρόνια φυλακής αποφάσισε ο Ντίλιαν να μιλήσει. Και έπεται συνέχεια… Και, τρίτον, αρχηγός. Εκτός κι αν θεωρηθεί επαρκής η εξήγηση του Μητσοτάκη ότι η ΕΥΠ, ο ανεψιός του, οι υπουργοί του στην αγροτική ανάπτυξη, οι υπό παρακολούθηση ταγοί, έκαναν του κεφαλιού τους.

Δεν χρειάζεται να είναι κανείς Σέρλοκ Χολμς για να δει τον κεντρικό του ρόλο. Στις υποκλοπές. Στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Στην καλλιέργεια της διαφθοράς για ίδιον όφελος. Ο επικεφαλής μιας κυβέρνησης που προσυπογράφει την πρακτική απευθείας αναθέσεων δεκάδων δισεκατομμυρίων δεν ενθαρρύνει μόνο, αλλά και οργανώνει τη διαφθορά. Κι όταν για να παρακολουθεί ακριβώς τη ροή του χρήματος –με ποιο σκοπό άραγε;– προσφεύγει στα προϊόντα του Ντίλιαν, τότε ξεπερνάει τη γραμμή της πολιτικής, έστω της αυθαιρεσίας, έστω της φαλκίδευσης θεσμών και κανόνων. Και εισέρχεται στη ζώνη της ποινικής αντιμετώπισης. Με άλλα λόγια, ο Μητσοτάκης αυτή τη στιγμή και με τα δεδομένα που έχουν προκύψει είναι στην αρμοδιότητα του εισαγγελέα. Αν έχει μείνει κάποιο κατάλοιπο κράτους δικαίου.

Σε κάθε περίπτωση, είναι υπό ασφυκτική πίεση, καθώς στα καθεστωτικά στεγανά σημειώνονται ρωγμές. Η τακτική της συγκάλυψης έχει φτάσει στα όριά της και τα χειρότερα είναι μπροστά. Θα επιδιώξει κάποιο σύμφωνο ασυλίας, αποχωρώντας για να γλιτώσει τα χειρότερα; Θα επιχειρήσει φυγή προς τα μπρος με πρόωρες εκλογές; Θα επενδύσει στον πανδαμάτορα χρόνο κατά το «μωραίνει Κύριος»; Οπως και να έχει, το έδαφος τρέμει κάτω από τα πόδια της αλαζονείας του. Πάμε γι’ άλλα και γρήγορα…

Πηγή: efsyn

Ντομινίκ Πρανταλιέ, Πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων

Η Ντομινίκ Πρανταλιέ γοήτευσε τους πάντες και τα πάντα στο Μεσολόγγι. Πρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας των Δημοσιογράφων, που περιλαμβάνει 187 Ενώσεις και 600.000 δημοσιογράφους! Είχα την τύχη και την τιμή να τη συναντήσω στο Τρικούπειο Μέγαρο, όπου για δύο γεμάτες μέρες πραγματοποιήθηκε το συνέδριο με τίτλο «Δημοσιογράφοι στον Πόλεμο». Στην αρχή μού φάνηκε σαν μια παλιά ελληνική ελιά, ροζιασμένη, από εκείνες που βρίσκονταν στις υπώρειες της Ακρόπολης. Ομως μετά το πέρας του συνεδρίου είχα αλλάξει τελείως γνώμη. Η Ντομινίκ Πρανταλιέ είναι η ενσάρκωση της Ντολόρες Ιμπαρούρι, της θρυλικής «Πασιονάρια», που έλαμψε στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο. Ενα εκρηκτικό πρόσωπο, με ρητορική δεινότητα, που μένει στον θώκο της για πέντε ολόκληρα χρόνια, ενώ μόλις άρχισε τη δεύτερη τριετή θητεία της.

Δημοσιογράφος της Κρατικής Γαλλικής Τηλεόρασης, από νωρίς ανήλθε σε υψηλά αξιώματα και γρήγορα έγινε αρχισυντάκτρια του νυκτερινού δελτίου ειδήσεων. Δεν έλειψε ούτε ένα δευτερόλεπτο στις 48 ώρες που κράτησε το συνέδριο. Δεν βρήκα πουθενά στοιχεία για τη γέννησή της, αλλά σίγουρα είναι μια γυναίκα άνω των 75 ετών, με σφρίγος νεανικό, με μόρφωση άρτια, παιδί της γαλλικής Αριστεράς, όχι όμως κομμουνίστρια, όπως η ίδια διευκρίνισε όταν χρειάστηκε να το διευκρινίσει. Την ακολουθούσα σαν να ήμουν η σκιά της. Την είδα σε ανέμελες στιγμές και σε στιγμές ιερατικές όταν αποκαλύφθηκε πλάι στην προτομή του Μάγερ το γλυπτό της ΕΣΗΕΑ, «Το δέντρο που κλαίει», αλλά πρόσεξα και την ευγενή διακριτικότητα με την οποία χαιρέτησε τον Νίκο Δένδια. Κάνοντας τη σούμα θα έλεγα ότι η Ντομινίκ Πρανταλιέ διαθέτει τη σοφία μιας αρχαίας Ελληνίδας, το μπρίο μιας Γαλλίδας και την πίστη μιας Ρωσίδας. Η συνέντευξη έγινε σε μια μικρή και ταπεινή καμαρούλα του μικρού ξενοδοχείου που μας φιλοξενούσε.

• Κυρία Πρανταλιέ, παρ’ όλο που είμαι 60 χρόνια στη μαχόμενη δημοσιογραφία και 24 στη μαχόμενη πολιτική, νιώθω δημοσιογράφος και τίποτε περισσότερο. Δεν μπορώ να συλλάβω πώς μια γυναίκα μπορεί να διοικήσει ένα δίκτυο 187 Ενώσεων και 600 χιλιάδων δημοσιογράφων στα πέρατα της Γης. Δεν είμαστε και το πιο ήσυχο επάγγελμα στον κόσμο. Διαβολεμένο είναι το επάγγελμά μας. Ολη την ώρα σού ζητάει να έχεις μυαλό!..

Σωστή η κρίση σας για το επάγγελμά μας. Αλλά μην εντυπωσιάζεστε από τη θέση που κατέχω. Μου δημιουργεί μεγάλη ευθύνη και υποχρέωση ταυτόχρονα. Γιατί είναι εντυπωσιακό το ότι, ενώ η επικοινωνία των δημοσιογράφων είναι δύσκολη σε καθημερινό διαπροσωπικό επίπεδο, να είστε βέβαιος πως θα σπάσουμε ακόμα και την πόρτα εκείνου που απομονώνεται στο πρόβλημά του και νομίζει πως δεν έχει κανέναν για να τον βοηθήσει. Οχι, θα του πούμε με σιγουριά: Μη μένεις μόνος σου, έχεις την υποστήριξη χιλιάδων συναδέλφων σου, δεδομένου ότι το δικό σου πρόβλημα σίγουρα το αντιμετωπίζει και κάποιος άλλος συνάδελφος, στην άλλη άκρη του πλανήτη. Εμείς είμαστε εδώ για να σε βοηθήσουμε. Και εκεί αναδύεται η αλληλεγγύη, που λύνει όλα τα προβλήματα.

Αυτό είναι ένα αληθές συμπέρασμα. Η Ντομινίκ φαίνεται πως είναι αλληλέγγυο πρόσωπο με κάθε δημοσιογράφο που αντιμετωπίζει. «Το ύφος είναι ο άνθρωπος» λέει ο συμπατριώτης της ποιητής Γκιγιόμ Απολινέρ. Εγώ, δίχως να ξέρω γαλλικά, κατάλαβα ότι αυτή η γυναίκα διαθέτει σθένος και υψηλό αίσθημα αλληλοβοήθειας. Είναι απλό: αγαπάει τους δημοσιογράφους. Η Ντομινίκ συνεχίζει: «Δύο πράγματα δεν υποφέρω στη ζωή αυτή, κύριε συνάδελφε, την αδικία και τη σπατάλη. Συνεπώς η στράτευσή μου δεν περιορίζεται στην αγάπη για τους δημοσιογράφους, αλλά είναι ένας ευρύτερος αγώνας για την ελευθερία στην ολότητά της».

● Τα παλιά χρόνια οι δημοσιογράφοι προσπαθούσαμε να περάσουμε μέσα από τις «Συμπληγάδες» των εκδοτών των εφημερίδων και της πολιτικής εξουσίας. Ποιες είναι σήμερα οι «Συμπληγάδες» που αντιμετωπίζουν οι δημοσιογράφοι διεθνώς;

Η μεγάλη «Συμπληγάδα» παραμένει η εξουσία, είτε πολιτική είτε οικονομική. Ενώ οι εργοδότες έχουν περάσει σε μια πιο κρυφή λειτουργία, πιο ύπουλη θα έλεγα, κάτω από τη συνεργασία με τα πολιτικο-οικονομικά συμφέροντα.

● Καταλαβαίνω απόλυτα την απάντησή σας γιατί έχω κι εγώ μια μικρή πολιτική εμπειρία. Αλλά θέλω να σας πάω αλλού. Ο τόπος που κάνουμε τη συνέντευξη είναι για τον Διονύσιο Σολωμό, έναν ποιητή γενάρχη της λογοτεχνίας μας, που αν δεν ήταν περιορισμένος στην ελληνική γλώσσα, θα κατατασσόταν μέσα στους τρεις μεγαλύτερους του κόσμου. Ο Σολωμός αποκάλεσε το Μεσολόγγι «ένδοξο αλωνάκι».

Α, θαυμάσια το είπε ο ποιητής σας. Και διαχρονικά. Επαληθεύεται πολύ ωραία ο εθνικός σας ποιητής. Μπορούμε να κάνουμε με πολύ συγκινητικό τρόπο έναν παραλληλισμό ανάμεσα στους ήρωες που θυσιάστηκαν τότε και στους δημοσιογράφους που δίνουν ακόμη και σήμερα, σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης, τη ζωή τους επαληθεύοντας ένα διαφορετικό πεδίο τιμής. Πάνω σ’ αυτό το πεδίο τιμής πέφτουν, χωρίς να σκεφτούν τίποτε άλλο παρά το χρέος τους. Αυτό είναι το δικό τους «ένδοξο αλωνάκι», όμοιο μ’ αυτό που οι δικοί σας ήρωες έπεσαν το 1826.

● Ο Οδυσσέας Ελύτης, που πήρε το Νόμπελ Λογοτεχνίας και αυτός, λέει επίσης ότι «η ειρήνη θέλει δύναμη για να την αντέξεις». Και ένας άλλος λέει πως «κανένας πόλεμος δεν τέλειωσε ποτέ».

Μιλάμε λοιπόν, και τότε και σήμερα, και στο ενδιάμεσο, όταν διεξήχθησαν οι Δίκες της Νυρεμβέργης και του Τόκιο – γιατί και στο Τόκιο έγιναν δίκες ανάλογες της Νυρεμβέργης. Αυτές οι δίκες μάς θυμίζουν ακριβώς ότι διαπράττονται βάναυσα εγκλήματα κατά της ειρήνης. Δηλαδή αυτή είναι η καινούργια έννοια η οποία εισήχθη: τα εγκλήματα κατά της ειρήνης. Σήμερα λοιπόν, τα ζείτε κι εσείς, βλέπουμε τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, και άλλες δυνάμεις γύρω γύρω, να διαπράττουν τέτοια φρικαλέα εγκλήματα κατά της ειρήνης.

«Πετύχαμε την κατάργηση της ατιμωρησίας για τις δολοφονίες των δημοσιογράφων σε όλο τον κόσμο από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ»

● Αγαπητή Ντομινίκ, μου άρεσε ο τρόπος που χθες στην αίθουσα καταγγείλατε ευθέως τη Γενοκτονία στη Γάζα. Ομως αυτή τη στιγμή μια άλλη φιγούρα, πιο φρικαλέα από του Νετανιάχου, κυριαρχεί στη Γη. Ενας σαρδανάπαλος ηγέτης της υπερδύναμης των ΗΠΑ μέσα σε τρεις μήνες θέλησε να προσαρτήσει τον Καναδά, να καταλάβει τη Γριλανδία (για λόγους ασφαλείας!), να απαγάγει έναν ηγέτη και τη σύζυγό του σαν να ήταν δύο λωποδύτες, να μετονομάσει τον Κόλπο του Μεξικού σε Κόλπο της Αμερικής, να συμμετέχει στη Γενοκτονία της Γάζας και τώρα να κονιορτοποιεί το Ιράν. Παραλλήλως διεκδικεί το Νόμπελ Ειρήνης! Ενώ είπε ότι δεν θα κάνει κανέναν πόλεμο.

Μην ξεχνάτε και τον βομβαρδισμό της Νιγηρίας. Σωστά είπατε ότι η ιστορία στη Γάζα δεν είναι μόνο του Ισραήλ. Η Αμερική είναι, το λιγότερο, ο ηθικός αυτουργός.

● Βλέπετε κάποια ελπίδα;

Πριν αρχίσουμε να μιλάμε για τις ελπίδες, ας θυμηθούμε τι έλεγε ο Αϊζενχάουερ, αρχιστράτηγος των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ και μετέπειτα πρόεδρος. Εκείνη την εποχή οι στενοί του συνεργάτες τού έλεγαν ότι δεν μπορούν να δεχτούν να τους κυβερνάει ένας Δημοκράτης. Και τα αντίθετα έλεγαν οι Δημοκράτες. Ο Αϊζενχάουερ, ψύχραιμος, δήλωσε: Αυτά που μου λέτε είναι λεπτομέρειες. Την Αμερική θα την κυβερνάει πάντα το στρατιωτικό και βιομηχανικό λόμπι. Και μιλάμε για μια δημόσια δήλωση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ! Οπως εσείς οι Ελληνες βγάλατε τελευταία από το «Κουτί της Πανδώρας» την ελπίδα – σημειώνω ότι το κουτί είχε μέσα τα «κακά», η ελπίδα λοιπόν είναι ένα «κακό», αλλά για όλους μας αποτελεί την εσχάτη καταφυγή. Η μόνη μας ελπίδα λοιπόν είναι η κινητοποίηση όσο το δυνατόν περισσότερων λαών για τα βάρβαρα εγκλήματα που διαπράττονται και που στοιχίζουν εκατόμβες νεκρών κάθε μέρα. Από τη μια έχουμε έναν λαό ο οποίος πληρώνει με τους φόρους του για τις βόμβες και από την άλλη έχουμε έναν λαό που τρώει τις βόμβες στο κεφάλι του!

● Κυρία Πρανταλιέ, δεν σας ανέφερα ώς τώρα την Ευρώπη, γιατί η Ευρώπη είναι πλέον μια θαμπή ελπίδα. Ο ποιητής που σας προανέφερα, ο Οδυσσέας Ελύτης, έλεγε πως είναι αξιέπαινη η προσπάθεια των Ευρωπαίων σε μια ενιαία οικονομική μονάδα, αλλά δεν θα καταφέρουν ποτέ να είναι ενωμένοι στην ουσία γιατί είναι άνισα τα σκέλη του πολιτισμού τους. Γιατί οι λαοί της Ευρώπης δεν έχουν τις ίδιες αξίες.

Ο μεγάλος εχθρός και το μεγάλο εμπόδιο για την ένωση των λαών ήταν και παραμένει ο καπιταλισμός. Ο καπιταλισμός είχε την ευφυΐα να ρίξει τον σπόρο στην Ευρώπη με πάρα πολλούς τρόπους διακυβέρνησης. Και για να μπορείς να κυβερνάς με τέτοιους τρόπους ο λαός πρέπει να είναι αδύναμος. Αν ο ίδιος ο λαός δεν εξεγείρεται, σηκώνει ψηλά τα χέρια σε μια κίνηση απελπισίας. Εχουμε κοινές αξίες. Μπορούμε να ξεπεράσουμε τους τεχνητούς φραγμούς που επιβάλλουν οι κυβερνώντες του κάθε λαού, κάνοντας με τις αποφάσεις τους τον κάθε λαό να πιστεύει πως δεν έχει κοινές αξίες με κανέναν άλλον.

● Σωστά. Αλλά αυτοί οι –ισμοί, καπιταλισμός, μαρξισμός κ.λπ., μας χρέωσαν δύο Παγκοσμίους Πολέμους και πάνω από 100 εκατομμύρια νεκρούς.

Προσθέστε και τον λαϊκισμό, κύριε Λιάνη. Το φάντασμά του πλανιέται πάνω από την Ευρώπη σταθερά. Ο Στάλιν ήταν δικτάτορας, δεν ήταν κομμουνιστής ηγέτης. Αλλο είναι ο λαός σε μια κομμουνιστική χώρα και άλλο οι κυβερνώντες αυτόν τον λαό. Οπως στη Γαλλία δεν συγχέουμε ποτέ -και δεν πρέπει- την Αντίσταση με τον Πετέν. Αντίστοιχα παραδείγματα έχουμε και στην Ιταλία, και στην Ελλάδα, και στην Ολλανδία.

● Μιας και αναφέρατε τον στρατηγό Πετέν, βλέπω σήμερα την πατρίδα σας να έχει κάνει μια ολοφάνερη στροφή προς τα δεξιά. Ακρως επικίνδυνη. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και σε άλλες χώρες. Αυτό που κάνει ο Βλαντίμιρ Πούτιν, όσο κι αν αγαπάει κανείς τον ρωσικό λαό, δεν παύει να είναι μια εισβολή και ακόμα ένας αχρείαστος πόλεμος.

Μην ξεχνάμε και τον Τραμπ. Είναι ο Χίτλερ της σύγχρονης εποχής. Ακολούθησε ακριβώς τη συνταγή του Χίτλερ για να αναρριχηθεί στην εξουσία, βασιζόμενος σε μια επίφαση λαϊκής υποστήριξης που ήταν δημαγωγική και λαϊκιστική. Και υποστηριζόμενος από το ίδιο ακριβώς στρατιωτικο-βιομηχανικό λόμπι το οποίο είχε στηρίξει και τον Χίτλερ στην άνοδό του. Κρίμα που τον λένε Ντόναλντ και χαλάει και την εικόνα του κινούμενου σχεδίου, που είναι συμπαθέστατος στα παιδιά τόσες γενιές.

«Μια ακόμη νίκη μας ήταν η απελευθέρωση του Τζούλιαν Ασάνζ απέναντι στην αμερικανική κυβέρνηση που ήθελε να συγκαλύψει το σκάνδαλο»

● Ωστόσο, αν θέλουμε να είμαστε ρεαλιστές, βρισκόμαστε σε ένα παγκόσμιο αδιέξοδο. Και για μένα δεν υπάρχει λυπηρότερη λέξη από τη λέξη «αδιέξοδο».

Είχα έναν πολύ σημαντικό φίλο, δεν ζει πια. Απ’ αυτόν έμαθα πολλά. Είχε δουλέψει κοντά στον Λένιν και μετά, όταν ήρθε ο Στάλιν, διαψεύστηκε. Οι διαψευδόμενοι αριστεροί εκείνης της γενιάς αποχώρησαν από το κομμουνιστικό κόμμα. Εκείνος ο φίλος μου, λοιπόν, μου έλεγε: Οταν βλέπεις έναν τοίχο μπροστά σου, δεν προσπαθείς ούτε να σκαρφαλώσεις για να τον πηδήξεις, ούτε να τον παρακάμψεις. Το πρώτο πράγμα που κάνεις είναι να κάτσεις να σκεφτείς τι θα κάνεις και πώς θα το κάνεις. Δηλαδή περνάς μια περίοδο περισυλλογής.

● Αλήθεια, καίγομαι να σας ρωτήσω, με τι αισθήματα φεύγετε από το Μεσολόγγι;

Με το συναίσθημα πως ξανασυνδέθηκα με την Ιστορία και την τιμή διαμέσου μιας μεγάλης θυσίας.

● Αντίθετα, αγαπητή μου, εγώ φεύγω από εδώ με διαφορετικά συναισθήματα. Ηρθα με χαμόγελα και φεύγω με μορφασμούς. Το Μεσολόγγι, που είναι η ενδοξότερη πόλη της Ελλάδας, δεν έχει δρόμους, δεν έχει σπίτια. Οι δόξες του και οι δάφνες του έγιναν πικροδάφνες. Αυτό που λέω είναι διαχρονικό, ισχύει για όλες τις κυβερνήσεις. Είναι πρωτοφανές. Οι άνθρωποι δεν έχουν στην κυριολεξία τρόπο να ζήσουν. Μόνο τις ημέρες που έρχονται οι επίσημοι υπάρχει κίνηση εδώ. Συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από την Εξοδο του Μεσολογγίου, αλλά το βράδυ, αν βγείτε έξω, θα δείτε μια κατασκότεινη πόλη, γιατί όπως μου είπαν οι κάτοικοι μπαίνουν νωρίς στα σπίτια τους, δεν έχουν τι άλλο να κάνουν. Ενας ψαράς στη Λιμνοθάλασσα μου είπε: «Δεν πατάει άνθρωπος εδώ όλο τον χρόνο. Δεν έχουμε τουρισμό, μας πήραν και τους φοιτητές, μας πήραν και την έδρα του Πανεπιστημίου. Τόσο πολύ μας τιμούν!».

Η Ιστορία και η τιμή δεν είναι ασυμβίβαστα με τα συναισθήματα της λύπης.

● Μια τελευταία ερώτηση, αγαπητή μου. Ποιος είναι ο αγώνας που δίνετε όλα αυτά τα χρόνια και ποιο είναι το κύριο επίτευγμά σας;

Είναι η υπογραφή της σύμβασης για την κατάργηση της ατιμωρησίας για τις δολοφονίες των δημοσιογράφων σε όλο τον κόσμο από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, που έχουμε συντάξει και περιμένουμε από παντού υποστήριξη. Αν το πετύχουμε αυτό, θα είναι η πραγματοποίηση ενός θαύματος.

Είναι προφανές πως η κ. Πρανταλιέ δεν θέλει να μιλήσει για τα επιτεύγματά της, αλλά ο φιλόλογος - μεταφραστής αυτής της δύσκολης συνέντευξης, ο Νικόλαος Πετρόπουλος, διδάκτορας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, μου εμπιστεύτηκε ιδιαιτέρως: Εχει δώσει πολλές μάχες και οι περισσότερες είναι νικηφόρες. Μια νικηφόρος μάχη που έδωσε και τη γνωρίζουμε όλοι είναι η απελευθέρωση του Τζούλιαν Ασάνζ. Η συνομιλήτριά μου έχει σιγήσει. Της λέω ότι έχω πάρει συνέντευξη από τον Μιτεράν, ότι γνώρισα τον Ιβ Μοντάν και τη Σιμόν Σινιορέ από τη Μελίνα Μερκούρη, αλλά η Ντομινίκ Πρανταλιέ μοιάζει σαν να συλλογίζεται την προηγούμενη ερώτηση. Και απότομα καταλήγει: «Δεν ξέρω τι θα προλάβω να κάνω στο μέλλον. Εγώ χαίρομαι την κάθε νίκη. Και η κάθε νίκη για εμάς είναι ένα μεγάλο φως, είναι ένα μεγάλο υπόδειγμα, είναι το παράδειγμα για τα επόμενα βήματά μας. Η νίκη που πετύχαμε ήταν απέναντι στην αμερικανική κυβέρνηση. Ηθελε να συγκαλύψει το σκάνδαλο του Τζούλιαν Ασάνζ. Εμείς πετύχαμε την απελευθέρωση αυτού του ανθρώπου. Είναι ένας αληθινός δημοσιογράφος γιατί δημοσιοποίησε πληροφορίες που ήταν ευαίσθητες και ενοχλητικές για τα καθεστώτα. Αλλά είχαμε και ακόμη μία νίκη στη Μαυριτανία. Εκεί ομαλοποιήσαμε τις συμβάσεις 1.860 δημοσιογράφων».

● Εχετε το πάθος της Μελίνας Μερκούρη. Το φλογερό πάθος. Οταν τη ρωτούσαν τι επάγγελμα κάνει, αυτή απαντούσε: «Είμαι επαγγελματίας Ρωμιά». Αλλά εσείς, Ντομινίκ, είστε «μια γυναίκα για όλες τις εποχές»!

Σας ευχαριστώ πολύ, είναι πολύ τιμητικό να προέρχεται αυτό από εσάς, που κι εγώ έχω μάθει, σαν καλή δημοσιογράφος, ότι έχετε κάνει πολλά για τον πολιτισμό της χώρας σας και ότι φέρατε ξανά στην πατρίδα σας τους Ολυμπιακούς Αγώνες.

Πηγή: εφσυν