Το σύνολο των έργων που θα παρουσιαστούν, με τίτλο «No Go Elevator (not without no keycard)», καλεί το κοινό να εισέλθει σε ένα σκοτεινό αλλά ταυτόχρονα γοητευτικό καλλιτεχνικό σύμπαν

Νέα έκθεση των Τομ Γιορκ (Radiohead) και Στάνλεϊ Ντόνγουντ πρόκειται να εγκαινιαστεί σε ειδικά διαμορφωμένο εκθεσιακό χώρο στη Βενετία, στο Fondamenta dei Penini.

Το σύνολο των έργων που θα παρουσιαστούν, με τίτλο «No Go Elevator (not without no keycard)», καλεί το κοινό να εισέλθει σε ένα σκοτεινό αλλά ταυτόχρονα γοητευτικό καλλιτεχνικό σύμπαν.

Τα έργα, κυρίως με μελάνι, χαρακτηρίζονται από έντονες κηλίδες και διορθωτικές παρεμβάσεις, ενώ απεικονίζουν απομονωμένα τοπία και αρχιτεκτονικές δομές που θυμίζουν ζιγκουράτ. Σύμφωνα με τον Ντόνγουντ, το στοιχείο του κειμένου παραμένει καθοριστικό για την εμπειρία του θεατή.

Η πρώτη συνεργασία των δύο καλλιτεχνών στον χώρο της εικαστικής τέχνης είχε παρουσιαστεί το 2023 στην γκαλερί Tin Man στο Λονδίνο.

Η έκθεση θα εγκαινιαστεί στις 6 Μαΐου και θα διαρκέσει έως τις 7 Ιουνίου.

Πριν από 30 χρόνια, σε μια ιστορική δημοπρασία του οίκου Sotheby's στη Νέα Υόρκη, βγήκαν στο σφυρί όσα από τα αντικείμενα της εκλιπούσας Ζακλίν Κένεντι Ωνάση δεν ήθελαν τα παιδιά της και το Μουσείο Κένεντι. Πουλήθηκαν τα πάντα σε αστρονομικές τιμές, καθώς χιλιάδες θαυμαστές της λαχταρούσαν να αποκτήσουν κάτι από την αίγλη της

Η Ζακλίν Κένεντι Ωνάση πέθανε το 1994 σε ηλικία μόλις 64 ετών, έχοντας ζήσει μια ζωή που λίγοι μπορούσαν να κατανοήσουν πλήρως. Αρχετυπική Πρώτη Κυρία των Ηνωμένων Πολιτειών, η οποία ενσάρκωνε απόλυτα την αμερικανική εκδοχή της κομψότητας ήδη πριν από τον γάμο της με Τζον Φ. Κένεντι, μετά τη δολοφονία του παντρεύτηκε για δεύτερη φορά, και πάλι έναν διάσημο άνδρα, τον έλληνα εφοπλιστή και διασημότερο Κροίσο του 20ου αιώνα Αριστοτέλη Ωνάση. Υπήρξε η πιο φωτογραφημένη χήρα των ΗΠΑ που ασκούσε τη γοητεία της στους πάντες, και ταυτόχρονα μια εργαζόμενη συντάκτρια που υπερασπιζόταν σθεναρά τον ιδιωτικό της κόσμο. Δύο χρόνια μετά τον θάνατό της –από καρκίνο των λεμφαδένων– ο μύθος της εξακολουθούσε να ασκεί τεράστια έλξη στο αμερικανικό κοινό, όπως απέδειξε η ιστορική δημοπρασία του οίκου Sotheby’s, που έβγαλε στο σφυρί τα υπάρχοντά της τον Απρίλιο του 1996.

Η ζήτηση ήταν τόσο μεγάλη ώστε ο κατάλογος της δημοπρασίας τυπώθηκε σε 100.000 αντίτυπα, γράφει ο Γκρεγκ ΜακΚέβιτ στο BBC Culture, με αφορμή τη συμπλήρωση 30 χρόνων από εκείνη τη δημοπρασία. Αυτός ο κατάλογος, που είναι πλέον συλλεκτικός, λειτούργησε επίσης ως ένα μάλλον ακριβό λαχείο: 30.000 ονόματα αγοραστών συμμετείχαν σε κλήρωση για να δουν τα αντικείμενα από κοντά στην έκθεση του Sotheby’s στη Νέα Υόρκη, πριν από την πώληση. Με κόστος 90 δολάρια για την έκδοση με σκληρό εξώφυλλο και 45 δολάρια για τη χαρτόδετη, το glossy βιβλίο των 584 σελίδων παρουσίαζε τα 1.195 αντικείμενα που βγήκαν στο σφυρί. Τα περισσότερα προέρχονταν από το διαμέρισμα στο Μανχάταν όπου ζούσε η Τζάκι Ωνάση από το 1964.

Η πολιτιστική συντάκτρια του Newsweek, Κάθλιν ΜακΓκίνγκαν, δήλωσε στο BBC: «Για πολλούς ανθρώπους ο κατάλογος είναι ό,τι πιο κοντινό στην πώληση και το μόνο απτό έγγραφο που θα έχουν οι θαυμαστές της Τζάκι. Αυτό είναι το απόλυτο έγγραφο της Τζάκι». Σύμφωνα με τον Τομ Μπρουκ του BBC, αυτό που πραγματικά πωλούνταν ήταν η αίγλη και το στιλ που ενσάρκωνε η ​​πρώην Πρώτη Κυρία: «Ο κατάλογος απευθύνεται στην ασυγκράτητη επιθυμία του κοινού να μάθει τι συνέβαινε πίσω από την αδιαπέραστη πρόσοψη της Τζάκι Ωνάση», είπε. Ανάμεσα στα περιεχόμενά του, εξάλλου, υπήρχαν αδημοσίευτες φωτογραφίες από το εσωτερικό του διαμερίσματός της στην Πέμπτη Λεωφόρο. Η διευθύνουσα σύμβουλος των Sotheby’s, Νταϊάνα Μπρουκς, δήλωσε στο BBC ότι οι φωτογραφίες αποκάλυπταν «ένα πολύ κομψό διαμέρισμα», που ταυτόχρονα ήταν και «μια εστία», με προφανή έμφαση «στην άνεση και στη ζεστασιά».

Το σπίτι ήταν γεμάτο με αναμνηστικά και μπιχλιμπίδια που είχαν συσσωρευτεί κατά τη διάρκεια τριών δεκαετιών μιας εξαιρετικής τζετ σετ ζωής. Αυτές οι φευγαλέες στιγμές του ιδιωτικού κόσμου της Τζάκι κατέστησαν σαφές πόσο στενά συνδεδεμένο ήταν το διαμέρισμα με μια ζωή που ξανακτίστηκε μετά το τραύμα τον Νοέμβριο του 1963, σημειώνει ο ΜακΚέβιτ στο BBC. Μετά τη δολοφονία του συζύγου της, του προέδρου των ΗΠΑ Τζον Φ. Κένεντι, η Τζάκι αγόρασε ένα σπίτι στην Ουάσινγκτον, μόλις τρία τετράγωνα από το σημείο όπου διέμεναν όσο ο Κένεντι ήταν γερουσιαστής. Προς απογοήτευσή της, όμως, πολύ σύντομα, το νέο σπίτι έγινε δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο, οπότε το έβαλε προς πώληση. Ηταν μια θλιμμένη νεαρή χήρα που λαχταρούσε την ιδιωτικότητα που της προσέφερε η Νέα Υόρκη. Ετσι, μία μέρα μετά τα 35α γενέθλιά της, τον Ιούλιο του 1964, αγόρασε ένα ρετιρέ διαμέρισμα 15 δωματίων έναντι 200.000 δολαρίων (σημερινά 2 εκατ. δολάρια ή 1,71 εκατ. ευρώ).

Κατά τη διάρκεια του βίου της η Τζάκι διέμεινε σε πολλά ακίνητα, μεταξύ των οποίων και το σπίτι στον Σκορπιό, το ιδιωτικό νησί του Ωνάση κοντά στη Λευκάδα (προτού καταλήξει στον νέο ιδιοκτήτη του, τον ρώσο μεγιστάνα Ντμίτρι Ριμπολόβλεφ, και εξελιχθεί σε πολυτελές τουριστικό VIP exclusive club). Ωστόσο επέστρεφε πάντα στο νεοϋορκέζικο ρετιρέ του 15ου ορόφου με θέα στο Σέντραλ Παρκ. Εκεί πέθανε. Και έναν χρόνο μετά τον θάνατό της το διαμέρισμα πουλήθηκε για 9,5 εκατ. δολάρια (σημερινά 20 εκατ. δολάρια ή 17,1 εκατ. ευρώ).

Η Τζάκι, με μίνι φόρεμα και κοκάλινα γυαλιά ηλίου, και ο δεύτερος σύζυγός της, Αριστοτέλης Ωνάσης, στο διεθνές αεροδρόμιο της Νέας Υόρκης «John F. Kennedy», λίγο πριν από ταξίδι του δεύτερου με κατεύθυνση την Ευρώπη (Bettmann/Getty Images/Ideal Image)

Οπως παρατήρησε η Νταϊάνα Μπρουκς, στη δημοπρασία υπήρχαν τόσα πολλά αντικείμενα επειδή «η Τζάκι Ωνάση δεν πέταξε ποτέ τίποτα». Εκατοντάδες κομμάτια από τα υπάρχοντά της είχαν ήδη σταλεί στην Προεδρική Βιβλιοθήκη και Μουσείο Κένεντι στη Βοστώνη, ενώ τα παιδιά της, η Καρολάιν και ο Τζον Τζούνιορ, είχαν αποφασίσει τι ήθελαν να κρατήσουν. Σύμφωνα με τους New York Times, ακόμη και τα στελέχη του οίκου Sotheby’s παραδέχτηκαν ότι ο κατάλογος της δημοπρασίας δεν περιείχε αριστουργήματα, αλλά τα «περισσεύματα» που ούτε τα παιδιά της ούτε η Βιβλιοθήκη Κένεντι ήθελαν να κρατήσουν.

Από παιδί φαινόταν ότι θα γινόταν fashion icon

Στην επιτυχημένη μίνι σειρά του FX «Love Story» (2026), η οποία επανεξετάζει τον καταδικασμένο έρωτα της Καρολάιν Μπεσέτ και του Τζον Φ. Κένεντι τζούνιορ τη δεκαετία του 1990, μια από τις πιο συγκινητικές σκηνές δείχνει τον Τζον και την Καρολάιν να ψάχνουν τα υπάρχοντα της μητέρας τους πριν αποφασίσουν τι θα πουλήσουν. «Εβαλαν την παιδική μου καρέκλα στον κατάλογο», παραπονιέται ο JFK Jr, τον οποίο υποδύεται ο Πολ Αντονι Κέλι. Τα αντικείμενα του καταλόγου κυμαίνονταν από συρμάτινα καλάθια αξίας 30 δολαρίων μέχρι ένα δαχτυλίδι αρραβώνων με διαμάντι 40 καρατίων που της είχε χαρίσει ο Ωνάσης, το οποίο αναμενόταν να πιάσει 600.000 δολάρια (σημερινά 1,2 εκατ. δολάρια ή 1,02 εκατ. ευρώ), γράφει ο Γκρεγκ ΜακΚέβτ στο BBC. Μεταξύ των πιο προσωπικών αντικειμένων υπήρχε και ένα βιβλίο γαλλικής γραμματικής, ενθύμιο από τα σχολικά χρόνια της πρώην Πρώτης Κυρίας. Στολισμένο με χειρόγραφα σκίτσα γυναικών με κομψά ρούχα, αποτελούσε μια πρώιμη ένδειξη ότι η Ζακλίν Μπουβιέ θα γινόταν στη συνέχεια fashion icon.

Επίσης, ένα από τα πιο προσωπικά της αντικείμενα ήταν ένας μαύρος αναπτήρας από σμάλτο – μια υπενθύμιση ότι κατ’ ιδίαν η Τζάκι Ωνάση ήταν μανιώδης καπνίστρια. Τα αντικείμενα πουλήθηκαν σε διάστημα τεσσάρων ημερών, από τις 23 έως τις 26 Απριλίου 1996, σε εννέα ξεχωριστές συνεδρίες. Ο χώρος στην αίθουσα της δημοπρασίας ήταν περιορισμένος: χωρούσε περίπου 2.000 πιθανούς αγοραστές την ημέρα. Ο οίκος Sotheby’s ανέμενε ότι η δημοπρασία θα συγκέντρωνε περισσότερα από 4,6 εκατ. δολάρια (σημερινά 9,4 εκατ. δολάρια ή 8,01 εκατ. ευρώ), σύμφωνα όμως με το ρεπορτάζ του BBC, από τη δεύτερη κιόλας ημέρα η εκτίμηση αυτή αποδείχτηκε άκυρη. «Τα πιο ακριβά αντικείμενα ήταν εκείνα που συνδέονταν στενά με τα χρόνια του Λευκού Οίκου», δήλωσε ο Σαμ Τζάφα του BBC.

Ενα παιδικό κουνιστό αλογάκι με τιμή έναρξης 75.000 δολάρια πωλήθηκε έναντι 400.000 δολαρίων (σημερινά 820.000 δολάρια ή 699.270 ευρώ). «Ποτέ, ούτε στα πιο τρελά του όνειρα, δεν θα μπορούσε κανείς από τον Sotheby’s να φανταστεί την επιτυχία αυτής της πώλησης», είπε ο Τζάφα. Οι ευκαιρίες, δε, ήταν λίγες. Σύμφωνα με τους Los Angeles Times, η χαμηλότερη τιμή που καταβλήθηκε ήταν 1.250 δολάρια για έξι βιβλία με θέμα την Ασία. Οπως έγραψε ο Independent, ένα κολιέ με τρεις σειρές ψεύτικα μαργαριτάρια, που είχε απαθανατιστεί σε μια διάσημη φωτογραφία της Τζάκι το 1962 με τον γιο της Τζον να τα τραβάει, εκτιμήθηκε στα 500-700 δολάρια. Πόσα έπιασε; 211.500! Ο δε αναπτήρας της, που αναμενόταν να φτάσει τα 300 δολάρια, πουλήθηκε για 85.000 δολάρια.

Και το σχολικό βιβλίο με τα σκίτσα των φορεμάτων πουλήθηκε έναντι 42.500 δολαρίων (σημερινά 87.000 δολάρια ή 74.190 ευρώ). Το αντικείμενο, που συγκέντρωσε τη μεγαλύτερη τιμή ήταν το τεράστιο δαχτυλίδι των αρραβώνων της: πουλήθηκε για 2,6 εκατ. δολάρια (σημερινά 5,3 εκατ. δολάρια ή 4, 52 εκατ. ευρώ). Κομμένο από το διαμάντι Lesotho III, 601 καρατίων, αγοράστηκε από τον Αντονι Ο’Ράιλι, τον δισεκατομμυριούχο πρόεδρο του ομίλου τροφίμων Heinz, τον οποίο τα ταμπλόιντ της Νέας Υόρκης έχουν ανακηρύξει «βασιλιά της κέτσαπ». Ο Ο’Ράιλι αποφάσισε να αγοράσει το διαμάντι για τη δεύτερη σύζυγό του Χρύσα, μέλος και η ίδια ελληνικών εφοπλιστικών οικογενειών (πατέρας της ήταν ο Τζον Γουλανδρής και μητέρα της η Μαρία Λαιμού), αφού το είδε σε μια εφημερίδα.

Η δεύτερη υψηλότερη τιμή ήταν τα 1,3 εκατ. δολάρια (σημερινά 2,7 εκατ. δολάρια ή 2,30 εκατ. ευρώ) που έπιασε το γαλλικό γραφείο αντίκα όπου ο πρόεδρος Κένεντι υπέγραψε τη συνθήκη για τη μερική απαγόρευση των πυρηνικών δοκιμών μετά την κρίση των πυραύλων στην Κούβα. Ανάμεσα στους πιο διάσημους αγοραστές, δε, ήταν ο ηθοποιός Αρνολντ Σβαρτσενέγκερ, ο οποίος εκείνη την εποχή ήταν παντρεμένος με τη Μαρία Σράιβερ, ανιψιά του προέδρου Κένεντι. Η μεγαλύτερη αγορά του ήταν τα μπαστούνια του γκολφ MacGregor του Κένεντι σε μια τσάντα με την επιγραφή «JFK Washington DC». Πλήρωσε γι’ αυτά 772.500 δολάρια, ποσό πολύ μεγαλύτερο από την προβλεπόμενη τιμή των 900 δολαρίων που αναμενόταν να πιάσουν.

Ο Σβαρτσενέγκερ αγόρασε επίσης ένα πορτρέτο του προέδρου φιλοτεχνημένο από τον ζωγράφο Νόρμαν Ρόκγουελ έναντι 134.500 δολαρίων και ένα δερμάτινο σετ γραφείου για 189.500 δολάρια. Συνολικά, τα «περισσεύματα» από τα υπάρχοντα της Ζακλίν Κένεντι Ωνάση που πουλήθηκαν κατά το τετραήμερο ενός φρενήρους πλειστηριασμού έφτασαν τα 34,5 εκατ. δολάρια (σημερινά 71 εκατ. δολάρια ή 60,55 εκατ. ευρώ). Και πουλήθηκαν τα πάντα. 

Ο επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας τονίζει ότι μετά από αυτόν τον πόλεμο στο Ιράν, τίποτα δεν θα είναι το ίδιο στον ενεργειακό τομέα και προτείνει στροφή στις ανανεώσιμες πηγές, ως την καλύτερη εναλλακτική

Μόνιμη επίπτωση στη βιομηχανία ορυκτών καυσίμων εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν βλέπει ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA). Η πετρελαϊκή κρίση που προκλήθηκε έχει αλλάξει για πάντα τον συγκεκριμένο ενεργειακό κλάδο, με τις χώρες να απομακρύνονται από τα ορυκτά καύσιμα για να εξασφαλίσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα, δηλώνει ο κορυφαίος, παγκοσμίως, οικονομολόγος, ειδικός στον ενεργειακό τομέα.

Ο Φατίχ Μπιρόλ, μιλώντας αποκλειστικά στον Guardian, είπε ότι μια βασική επίπτωση του πολέμου στο Ιράν είναι ότι οι χώρες έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους στα ορυκτά καύσιμα και ότι η ζήτησή τους θα μειωθεί. «Η αντίληψή τους για τον κίνδυνο και την αξιοπιστία θα αλλάξει. Οι κυβερνήσεις θα επανεξετάσουν τις ενεργειακές τους στρατηγικές. Θα υπάρξει σημαντική ώθηση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την πυρηνική ενέργεια και μια περαιτέρω στροφή προς ένα πιο ηλεκτρικό μέλλον.

Και αυτό θα μειώσει τις κύριες αγορές πετρελαίου», πρόσθεσε ο Μπιρόλ, στον Guardian. Ο ίδιος δήλωσε ότι αυτή η κρίση δεν έχει γυρισμό: «Το βάζο έσπασε, η ζημιά έχει γίνει, θα είναι πολύ δύσκολο να συναρμολογηθούν ξανά τα κομμάτια. Αυτό θα έχει μόνιμες συνέπειες για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας τα επόμενα χρόνια». Εδώ και χρόνια επικεφαλής του παγκόσμιου εποπτικού φορέα ενέργειας, ο Μπιρόλ είναι μια από τις πιο ισχυρές φωνές προς τις κυβερνήσεις παγκοσμίως, σημείωσε ο Guardian.

Ο ίδιος είπε ακόμα, ότι οι σημαντικά μεταβαλλόμενες μελλοντικές προοπτικές δημιουργούν περισσότερες ευκαιρίες για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, αλλά κρύβουν και κινδύνους που θα μπορούσαν να εκτροχιάσουν την πρόοδο στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. «Οι συνεχιζόμενες υψηλές τιμές των ορυκτών καυσίμων θα μπορούσαν να δελεάσουν τις αναπτυσσόμενες χώρες να στραφούν στον άνθρακα, αλλά η ηλιακή ενέργεια είναι ανταγωνιστική από πλευράς κόστους και αναπτύσσεται ταχύτερα. 

Η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας είναι μια επιλογή για την οποία εν έχω ακούσει ποτέ κανέναν να μετανιώνει», είπε να και προέβλεψε πιθανή (μεγαλύτερη) στροφή και προς την πυρηνική ενέργεια. Ο Μπιρόλ είχε ζητήσει την επιβολή φόρων επί των έκτακτων κερδών κατά τη διάρκεια της κρίσης στην Ουκρανία για να ισοσκελιστούν ορισμένα από τα τεράστια έσοδα των εταιρειών ενέργειας. Σε αυτή την κρίση όμως, εκτιμά ότι είναι πολύ νωρίς για νέους φόρους.

Οι επιπτώσεις στα λιπάσματα, τα τρόφιμα, το ήλιο, το λογισμικό και άλλες βιομηχανίες, θα συνεχιστούν ακόμη και αν ανοίξουν ξανά τα Στενά του Ορμούζ, σημείωσε. Αυτή η κρίση είναι «μεγαλύτερη από όλες τις μεγάλες κρίσεις μαζί και επομένως τεράστια», είπε στον Guardian. «Ακόμα δεν μπορώ να καταλάβω ότι ο κόσμος ήταν τόσο τυφλός που δεν έβλεπε ότι η παγκόσμια οικονομία μπορεί να κρατηθεί όμηρος ενός περάσματος 50 χιλιομέτρων».

Αντιπρόσωποι από τουλάχιστον 50 κυβερνήσεις, την ΕΕ, μεγάλους παραγωγούς πετρελαίου και δεκάδες αναπτυσσόμενες χώρες θα συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα στην Κολομβία για το πρώτο διεθνές συνέδριο σχετικά με τη μετάβαση από τα ορυκτά καύσιμα, όπου θα συζητηθεί η παγκόσμια αντίδραση στην πετρελαϊκή κρίση και η ώθηση προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. 

Παρά το γεγονός ότι ο Έλον Μασκ εισέρχεται στη διαδικασία ως το απόλυτο αουτσάιντερ, η δίκη-σταθμός για το μέλλον της AI αναμένεται να αποκαλύψει άγνωστες πτυχές της κόντρας του με τον Sam Altman

Με τις πιθανότητες εναντίον του και τις αγορές προβλέψεων να τον θεωρούν το απόλυτο αουτσάιντερ, ο Έλον Μασκ περνά αυτή την εβδομάδα το κατώφλι του ομοσπονδιακού δικαστηρίου του Όουκλαντ.

Η πολυαναμενόμενη δικαστική μάχη εναντίον της OpenAI ξεκινά σε κλίμα σκεπτικισμού, με τους νομικούς αναλυτές να αμφισβητούν αν ο δισεκατομμυριούχος μπορεί να κερδίσει μια δίκη που μοιάζει με «στοίχημα υψηλού ρίσκου».

Από τον Μάρτιο, η πλατφόρμα Kalshi τοποθετεί τις πιθανότητες νίκης του στο 40% κατά μέσο όρο, σημειώνοντας σημαντική πτώση από το 57% που διαφήμιζε ο ίδιος ο Μασκ τον Ιανουάριο, όταν έγραφε στο X: «Ανυπομονώ να ξεκινήσει η δίκη».

«Μια νίκη είναι πιθανή, αλλά δεν είναι εκεί που ποντάρουν οι γνώστες», δήλωσε για τις πιθανότητες του Μασκ ο Τζεφ Γουόρντ, καθηγητής νομικής στο Πανεπιστήμιο Duke και διευθυντής του Κέντρου Δικαίου και Τεχνολογίας του ίδιου ιδρύματος.

Οι απαιτήσεις και το μέλλον της OpenAI

Οι αποζημιώσεις που ζητά ο Μασκ περιλαμβάνουν ποσά που θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 180 δισεκατομμύρια δολάρια, τα οποία θα έπρεπε να καταβληθούν από τον κερδοσκοπικό βραχίονα της OpenAI στη μη κερδοσκοπική μητρική της.

Επιπλέον, όπως αναφέρει η Wall Street Journal, ζητά την απομάκρυνση του CEO Σαμ Άλτμαν και του Προέδρου Γκρεγκ Μπρόκμαν από τις ηγετικές τους θέσεις, καθώς και την ακύρωση της πρόσφατης μετατροπής της OpenAI σε μια πιο παραδοσιακή δομή διακυβέρνησης. Ακόμη και μία από αυτές τις προτεινόμενες αλλαγές θα περιέπλεκε σημαντικά την πορεία της OpenAI προς την είσοδο στο χρηματιστήριο, η οποία θα μπορούσε να συμβεί μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.

Ο Μασκ ισχυρίζεται ότι ο Άλτμαν τον εξαπάτησε ώστε να χρηματοδοτήσει την OpenAI όταν εκείνη ήταν ένας ιδεαλιστικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός με στόχο την ανάπτυξη τεχνητής νοημοσύνης προς όφελος της ανθρωπότητας, για να τη μετατρέψει στη συνέχεια σε μια de facto κερδοσκοπική εταιρεία που δέχθηκε επενδύσεις από τη Microsoft.

Από την πλευρά της, η OpenAI υποστηρίζει ότι ο Μασκ γνώριζε και στήριζε το σχέδιο δημιουργίας μιας κερδοσκοπικής δομής, αποχώρησε όταν δεν του δόθηκε ο έλεγχος και υποβάλλει μήνυση τώρα -έχοντας ιδρύσει τη δική του εταιρεία AI- μόνο και μόνο για να βάλει «εμπόδια στα γρανάζια» ενός ανταγωνιστή.

Η στρατηγική επιλογή του Μασκ

Τους μήνες που προηγήθηκαν της δίκης, οι αρχικές 26 αξιώσεις του Μασκ περιορίστηκαν σε τέσσερις: παραβίαση φιλανθρωπικού καταπιστεύματος, υποσχετική απάτη, τεκμαιρόμενη απάτη και αδικαιολόγητος πλουτισμός. Πρόσφατα, ο Μασκ δήλωσε στο δικαστήριο ότι είναι πρόθυμος να αποσύρει τις δύο κατηγορίες περί απάτης για να απλοποιηθεί η διαδικασία, αρκεί αυτό να μην υπονομεύσει τις υπόλοιπες αξιώσεις, και ο δικαστής συμφώνησε.

Αυτό αφήνει την υπόθεση να περιστρέφεται γύρω από το βασικό ζήτημα της παραβίασης φιλανθρωπικού καταπιστεύματος: το επιχείρημα δηλαδή ότι δώρισε περιουσιακά στοιχεία που προορίζονταν για έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό ανοικτού κώδικα, τα οποία στη συνέχεια χρησιμοποιήθηκαν για μια κερδοσκοπική εταιρεία κλειστού κώδικα. (Η τρέχουσα κερδοσκοπική εταιρεία της OpenAI ελέγχεται από τη μη κερδοσκοπική μητρική της).

Ο Jeff Ward, καθηγητής στο Duke University και διευθυντής του Duke Center on Law and Technology, θεωρεί ότι η αξίωση για παραβίαση καταπιστεύματος είναι «νομικά και ρητορικά πειστική». Ωστόσο, πιστεύει επίσης ότι «η θεωρία αυτή τεντώνεται οριακά εδώ», δεδομένου ότι ο Μασκ δώρισε τα κεφάλαια έμμεσα και οι γενικοί εισαγγελείς δύο πολιτειών έχουν εγκρίνει την αναδιάρθρωση που ο ίδιος αμφισβητεί.

Το ζήτημα της νομιμοποίησης

Εμπειρογνώμονες στο δίκαιο των μη κερδοσκοπικών οργανισμών αμφισβητούν την απόφαση της δικαστού να επιτρέψει στον Μασκ να εγείρει την αξίωση περί παραβίασης καταπιστεύματος, δεδομένου ότι δεν είναι μέλος του διοικητικού συμβουλίου. Παρότι ήταν πρώιμο μέλος του Δ.Σ., ο Μασκ κάνει την αγωγή υπό την ιδιότητα του δωρητή.

«Εκπλήσσομαι που του δόθηκε το δικαίωμα παράστασης (standing)», δήλωσε η Έλεν Άπριλ, ανώτερη ερευνήτρια στη νομική σχολή του UCLA. «Είναι αρκετά ασύνηθες στην Καλιφόρνια να έχουν οι δωρητές οποιοδήποτε δικαίωμα παρέμβασης». Γενικά, μόνο ο Γενικός Εισαγγελέας της Καλιφόρνια έχει την εξουσία να ελέγχει αν οι δωρεές σε μη κερδοσκοπικούς οργανισμούς χρησιμοποιήθηκαν σωστά.

Ωστόσο, η δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς επέτρεψε στην υπόθεση να προχωρήσει, βασιζόμενη εν μέρει σε ένα αξιοσημείωτο δεδικασμένο του 1964 («Holt v. College of Osteopathic Physicians and Surgeons»), το οποίο όριζε ότι εάν ο Γενικός Εισαγγελέας ήταν πολύ απασχολημένος για να παρέμβει σε περιπτώσεις κακής χρήσης δωρεών, άτομα με «ειδικό έννομο συμφέρον» θα μπορούσαν να προσφύγουν στη δικαιοσύνη.

Το ρίσκο του «όλα ή τίποτα»

Η καθηγήτρια νομικής του UCLA, Ρόουζ Τσαν Λούι, εκτιμά ότι η απόρριψη των κατηγοριών περί απάτης από τον Μασκ αποτελεί μια προσέγγιση «όλα ή τίποτα». Κατανοεί ότι οι κατηγορίες για άμεση ζημία πιθανότατα δεν θα του απέφεραν τη δικαστική ικανοποίηση που επιθυμεί: την ακύρωση όλων των συναλλαγών της OpenAI που δεν συνάδουν με τον φιλανθρωπικό της σκοπό.

Ακόμη και αν ο Μασκ κερδίσει την υπόθεση της ενοχής, η δικαστής έχει αποφασίσει ότι οι ένορκοι δεν θα έχουν τον τελευταίο λόγο για τις κυρώσεις. Η δίκη θα χωριστεί σε δύο φάσεις: η πρώτη θα εξετάσει την υπαιτιότητα και η δεύτερη τις αποζημιώσεις, όπου η απόφαση των ενόρκων για το ύψος του ποσού που πρέπει να επιστραφεί θα έχει μόνο «συμβουλευτικό» χαρακτήρα.

Η δικαστής είχε εκφράσει νωρίτερα σκεπτικισμό για την εκτίμηση των εμπειρογνωμόνων του Μασκ ότι η OpenAI πρέπει να επιστρέψει έως και 134 δισεκατομμύρια δολάρια, λέγοντας ότι «βγάζουν αυτούς τους αριθμούς από το πουθενά». Ο Ward καταλήγει ότι το πιο πιθανό αποτέλεσμα, ακόμη και σε περίπτωση νίκης του Μασκ, θα ήταν μια χρηματική αποζημίωση πολύ χαμηλότερη από τα δισεκατομμύρια που ακούγονται, σε συνδυασμό με «στοχευμένες διορθώσεις στη διακυβέρνηση» και δικλείδες ασφαλείας για την προστασία της αποστολής της εταιρείας.