Τέλη Μαΐου βγαίνει στις βρετανικές αίθουσες τo «Moss & Freud» που αποτυπώνει τη σχέση της Κέιτ Μος με τον Λούσιαν Φρόιντ: το μοντέλο εξομολογήθηκε το όνειρό του να ποζάρει στον ζωγράφο και λίγους μήνες μετά προέκυψε το «Γυμνό Γεύμα» που πωλήθηκε για 5 εκατ. ευρώ.

Το κορίτσι από το Κρόιντον στο νότιο Λονδίνο, που το ανακάλυψε ο Κάλβιν Κλάιν, έλαμψε σαν σουπερνόβα στις πασαρέλες και βρέθηκε παραπάνω από 40 φορές μόνο στο εξώφυλλο της βρετανικής «Vogue», προτού συνεχίσει τον μύθο του στα γραφικά Κότσγουολντς, αναζητώντας σαν άλλη Μπαρντό την ευεξία, υπήρξε μούσα του γεννημένου στη Γερμανία, Βρετανού πορτρετίστα Λούσιαν Φρόιντστις αρχές των 2000s. Αυτή την άγνωστη στο ευρύ κοινό, αταίριαστη φαινομενικά σχέση μετέφερε είκοσι χρόνια αργότερα στην οθόνη ο Τζέιμς Λούκας (βραβευμένος με Όσκαρ το 2013), o οποίος έχει γράψει και το σενάριο.

Η γνωστή ιστορία είναι ότι ο Φρόιντ ήρθε σε επαφή με τη Μος όταν εκείνη εξομολογήθηκε στο «i-D» ότι ονειρευόταν να του ποζάρει. Με τη μεσολάβηση της κόρης του και στενής φίλης της Κέιτ, Μπέλα Φρόιντ, κανονίστηκε μια συνάντηση, όπου συμφωνήθηκε να τη ζωγραφίσει, έναν χρόνο ακριβώς αφού είχε υπογράψει το πορτρέτο της βασίλισσας Ελισάβετ για το Χρυσό της Ιωβηλαίο. Ο πίνακας ολοκληρώθηκε σε μια σειρά από συναντήσεις (τρεις μέρες τη βδομάδα, από τις 7 το απόγευμα μέχρι τις 2 μετά τα μεσάνυχτα, επί εννέα μήνες σχεδόν), και πουλήθηκε το 2005 από τον οίκο Christie's για 5 εκατομμύρια δολάρια. Από τις ώρες που πέρασε στο στούντιό του η Κέιτ Μος κρατά μια πολύ προσωπική ανάμνηση: ένα τατουάζ χαμηλά στην πλάτη της με δυο χελιδόνια σε σχέδιο του Λούσιαν. «Αν ποτέ ξέμενα από χρήματα, πόσα θα μου έδινε ένας συλλέκτης για να αφαιρέσω αυτό το κομμάτι δέρματο μου;» είχε πει αργότερα στο «Vanity Fair». Το αστειάκι το έχει επαναλάβει έκτοτε σε διάφορες συνεντεύξεις, οπότε μπορεί και να το εννοεί…

Βασιζόμενος σε ανεκδοτολογικές ιστορίες, ο Τζέιμς Λούκας αφηγείται το πώς στους μήνες που διήρκεσε η δημιουργία του «Γυμνού Πορτρέτου» οι δυο αυτοί άνθρωποι, η Κέιτ Μος και ο Λούσιαν Φρόιντ, συνδέθηκαν και επηρέασαν ο ένας τον άλλον.

Κι άλλοι γνωστοί καλλιτέχνες έχουν φιλοτεχνήσει έργα που απεικονίζουν την Κέιτ – ο Γκάρι Χιουμ το 1996, η Τρέισι Έμιν το 2000, ο Banksy το 2005, ο Τακάσι Μουρακάμι και ο Μαρκ Κουίν το 2008, ο Άλεν Τζόουνς το 2013. Ποτέ όμως η εικόνα της δεν αλλοιώθηκε τόσο όσο στο «Γυμνό Πορτρέτο» του Φρόιντ: ξαπλωμένη χωρίς ρούχα, με τα πόδια μισάνοιχτα, το κεφάλι πάνω στο χέρι της που ακουμπάει σε λευκό μαξιλάρι, τα μαλλιά της τραβηγμένα από ένα πρόσωπο γεμάτο σκούρες μπεζ σκιές και το λιγνό της κορμί στρογγυλεμένο, από τις καμπύλες της εγκυμοσύνης. Ο ερωτισμός απουσιάζει, παρά τη γύμνια και τη στάση. Μόνο από την ελιά στο δεξί στήθος μπορούσε κανείς να αναγνωρίσει την Κέιτ Μος των λαμπερών editorials.

Η ταινία «Moss & Freud» εξιστορεί την τρυφερή ιστορία ανάμεσα σε δυο διάσημους Βρετανούς που διασταυρώθηκαν σε κρίσιμες καμπές της ζωής τους. Η 28χρονη έγκυος Κέιτ Μος (την περίοδο που σχετιζόταν με τον Τζέφερσον Χακ) ενσάρκωνε όλη τη λάμψη και την υπερβολή των ’90s, απασχολώντας τα ταμπλόιντ με το έξαλλο lifestyle και τους περαστικούς της έρωτες. Ο Λούσιαν Φρόιντ, κοντά στα 80, ήταν ένας ζωντανός μύθος που με τα μνημειώδη έργα του –κυνικά, τρυφερά, ατελή, λάγνα– άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο απεικονίζεται το ανθρώπινο σώμα στην τέχνη. Βασιζόμενος σε ανεκδοτολογικές ιστορίες, ο Λούκας αφηγείται το πώς στους μήνες που διήρκεσε η δημιουργία του «Γυμνού Πορτρέτου» οι δυο αυτοί άνθρωποι συνδέθηκαν και επηρέασαν ο ένας τον άλλον, εκείνη κάνοντας μια παύση για να αναλογιστεί τι έχει πραγματικά σημασία στη ζωή κι εκείνος ξορκίζοντας με τη νεανική της ενέργεια το τέλος που ερχόταν (ο Φρόιντ πέθανε το 2011).

 

Με φωτογραφία σε γήινους τόνους που παραπέμπει στην καλλιτεχνική γραφή του Φρόιντ, ο Λούκας σχολιάζει και τη σύγκρουση μεταξύ της κουλτούρας της διασημότητας και αυτής της υψηλής τέχνης. Θίγει, ακόμα, τη δυναμική σχέση ρομαντισμού, εμμονής και μεταμόρφωσης που αναπτύσσεται μεταξύ του μέντορα και της μούσας.

Η Έλι Μπάμπερ, προσωπική επιλογή της Μος να την υποδυθεί, είναι εντυπωσιακή στις λεπτομέρειες –στην προφορά, στο συγκρατημένο γέλιο, στον φευγαλέο δισταγμό στο βλέμμα–, της λείπουν, όμως, τα έντονα ζυγωματικά, το απλανές βλέμμα και εκείνη η άπιαστη αρμονία σε ένα κατά τα άλλα συνηθισμένο πρόσωπο που έκαναν τη Μος το πιο επιδραστικό μοντέλο της γενιάς της. Ο Ντέρεκ Τζάκομπι, πάλι, ζωντανεύει τον Φρόιντ με ένταση, αποδίδοντάς τον, όμως, σχεδόν ως πατρική φιγούρα, μια εκδοχή που απέχει πολύ από τον ασταθή, συχνά μοχθηρό γόη που θυμούνται πολλοί.

H ταινία ξεκινά με ένα πλάνο όπου η Μπάμπερ ως Μος οδηγεί εμφανώς μεθυσμένη το κουπέ της στην αγγλική εξοχή (υποθέτουμε στα Κότσγουολντς), για να συναντήσει τον Τζάκομπι-Φρόιντ στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου. Αποφεύγει αρχικά να δεσμευτεί σε συχνές συναντήσεις για ένα πορτρέτο, κι αφού παραπαίει για λίγο –και πιάνει πάτο– ανάμεσα σε φωτογραφίσεις και clubbing, αδειάζει το πρόγραμμά της και αρχίζει να τον συναντά στο στούντιό του, σε πάρκα και σε εστιατόρια.

Η ταινία δεν συγκινεί, όπως το «Κορίτσι από τη Δανία», αφού περιορίζεται σε μια άνευρη καταγραφή της σχέσης του δάσκαλου και της μούσας, χωρίς ούτε στιγμή να υπαινίσσεται έναν δεσμό ανάμεσά τους. Προσφέρει, όμως, μοναδικά –και άμεσα αναγνωρίσιμα– στιγμιότυπα μόδας από το απόγειο της φήμης της Μος: η Μπάμπερ σε μια σκάλα με μια τεράστια γαλάζια φούστα με βολάν και το αυθεντικό, από την προσωπική της συλλογή, σακάκι του Γκαλιάνο με το τύπωμα της βρετανικής σημαίας από την καλοκαιρινή συλλογή του 1993. Ή με το μακρύ μπλε φόρεμα με τις παγιέτες που φορούσε η Μος στο διαβόητο πάρτι για τα 30ά της γενέθλια το 2004, ένα ρούχο που έβαλε πρώτη η Μπριτ Έκλαντ στην πρεμιέρα του «Ο άνθρωπος με το χρυσό πιστόλι» το 1974. Εκείνο το βράδυ, η Κέιτ είχε μεταμορφώθηκε σε Γκλόρια Γκίλμπερτ, την ηρωίδα από το μυθιστόρημα «The beautiful and damned» του Φιτζέραλντ, και χόρεψε μέχρι το πρωί στο Claridge’s, προτού καταλήξει με την παρέα της, την Γκρέις Τζόουνς, την Γκουίνεθ Πάλτροου, τη Στέλα ΜακΚάρτνεϊ, τη Σέιντι Φροστ και τη Ναόμι Κάμπελ, στο σπίτι της Σερίνα Ρις των Agent Provocateur μέσα σε ένα νέφος καπνού από τα χρυσά της Marlboro.

«Moss & Freud» | Official Trailer (2026)

Η μακραίωνη ιστορία γύρω από το Koh-i-Noor

Στο πλαίσιο της επίσκεψής του στις ΗΠΑ, ο Βασιλιάς Κάρολος θα συναντούσε τον Ζοχράν Μαμντάνι, με φόντο μια συμβολική τελετή μνήμης αλλά και μια παλιά διεκδίκηση που παραμένει ανοιχτή.

Με αφορμή το ταξίδι του Βρετανού μονάρχη στις Ηνωμένες Πολιτείες, ο δήμαρχος της Νέας Υόρκης είχε δηλώσει εκ των προτέρων ότι, εάν του δινόταν η ευκαιρία για μια κατ’ ιδίαν συνομιλία, θα τον παρότρυνε να επιστρέψει στην Ινδία το Koh-i-Noor - ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα κειμήλια των βρετανικών βασιλικών κοσμημάτων.

Οι δυο τους συναντήθηκαν τελικά την Τετάρτη, σε εκδήλωση προς τιμήν των θυμάτων της Επίθεσης της 11ης Σεπτεμβρίου. Στο πλαίσιο της τετραήμερης επίσημης επίσκεψής τους, ο βασιλιάς Κάρολος και η Βασίλισσα Καμίλα επισκέφθηκαν το Εθνικό Μνημείο της 11ης Σεπτεμβρίου, όπου ο Βρετανός μονάρχης κατέθεσε λουλούδια.

Λίγο πριν από την εκδήλωση, ο Μαμντάνι δήλωσε σε δημοσιογράφους: «Αν είχα την ευκαιρία να μιλήσω στον βασιλιά ξεχωριστά, πιθανότατα θα τον παρότρυνα να επιστρέψει το διαμάντι Koh-i-Noor».

Τι είναι το Koh-i-Noor, τη διεκδίκηση του οποίου επαναφέρει στο προσκήνιο ο Μαμντάνι

Το Koh-i-Noor θεωρείται ένα από τα μεγαλύτερα και ιστορικότερα επεξεργασμένα διαμάντια στον κόσμο. Εξορύχθηκε στην Ινδία και η ιστορία του χρονολογείται τουλάχιστον από τον 17ο αιώνα.

Στα περσικά Koh-i-Noor σημαίνει, σύμφωνα με το BBC, «Βουνό του Φωτός» και θεωρείται το πιο διάσημο διαμάντι των Βρετανικών Βασιλικών Κοσμημάτων. Για αιώνες αποτέλεσε αντικείμενο κατακτήσεων και ίντριγκας, περνώντας από τα χέρια Μογγόλων πριγκίπων, Ιρανών πολεμιστών, Αφγανών ηγεμόνων και Πουντζάμπι μαχαραγιάδων.

Για ένα διάστημα ανήκε στη Βασίλισσα Βικτώρια και σήμερα αποτελεί μέρος των βρετανικών βασιλικών κοσμημάτων, εκτιθέμενο στον Πύργο του Λονδίνου. Η αξία του θεωρείται ανεκτίμητη.

Η απόκτησή του από τη Βρετανία συνδέεται με την αποικιοκρατική περίοδο: το 1849, η Βρετανική Εταιρεία Ανατολικών Ινδιών φέρεται να εξανάγκασε τον 10χρονο τότε διάδοχο της ινδικής βασιλικής οικογένειας να παραιτηθεί από την κυριότητά του.

Ο θρύλος θέλει το Koh-i-Noor να φέρνει κακοτυχία σε όσους το φορούν, εξαιτίας της μακράς και αιματηρής ιστορίας του, όπως έχουν αναφέρει στο παρελθόν βρετανικά μέσα ενημέρωσης.

Από την ανεξαρτησία της το 1947, η Ινδία έχει επανειλημμένα ζητήσει την επιστροφή του διαμαντιού, με το πιο πρόσφατο επίσημο αίτημα να καταγράφεται το 2016. Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό, συμβολίζοντας μέχρι σήμερα τις εκκρεμότητες της αποικιοκρατικής κληρονομιάς.

Νέας γενιάς λεπτές ίνες που μιμούνται τον ανθρώπινο μυϊκό ιστό κινούν ρομποτικά συστήματα υποστήριξης του σκελετού ατόμων με κινητικές δυσκολίες

Οι μύες αποτελούν εξαιρετικά αποδοτικά συστήματα παραγωγής ελεγχόμενης δύναμης. Γι’ αυτό και οι μηχανικοί που εργάζονται εδώ και χρόνια με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής ανθρώπων με κινητικά προβλήματα προσπαθούν να δημιουργήσουν τεχνητές εκδοχές των μυών, οι οποίες θα προσεγγίζουν τις δυνατότητες του ανθρώπινου σώματος.

Κατά την ανάπτυξη ρομποτικών συστημάτων υποστήριξης του σκελετού ή προσθετικών μελών δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στον μοναδικό συνδυασμό δύναμης, ταχύτητας απόκρισης, προσαρμοστικότητας και ελέγχου που χαρακτηρίζει το φυσικό μυϊκό σύστημα.

Πρόσφατα, ερευνητές από το Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης (MIT) και το Πολυτεχνείο του Μπάρι στην Ιταλία κατάφεραν να αναπτύξουν τεχνητές μυϊκές ίνες οι οποίες προσεγγίζουν σε σημαντικό βαθμό αυτές τις ιδιότητες. Η νέα τεχνολογία παρουσιάστηκε στο περιοδικό «Science Robotics» και προβλέπεται να οδηγήσει σε πιο εξελιγμένα ρομποτικά συστήματα – με εφαρμογές σε εξωσκελετούς, προσθετικά μέλη και στη «μαλακή» ρομποτική, κοινώς σε ρομποτικά βοηθήματα από εύκαμπτα, μαλακά υλικά – που αλληλεπιδρούν πιο φυσικά με το ανθρώπινο σώμα.

Προσομοίωση του ανθρώπινου μυϊκού συστήματος

Η τεχνολογία αποτελεί σημείο καμπής για τη ρομποτική, καθώς δεν περιορίζεται στην απλή κίνηση ενός μηχανικού μέλους, αλλά αναπαράγει με ακρίβεια τη λειτουργία των μυών μας. Η καινοτομία βασίζεται στη χρήση ηλεκτρικών πεδίων, τα οποία κατευθύνουν τη ροή υγρού μέσα στις λεπτές ίνες προσδίδοντάς τους κίνηση. Το σύστημα λειτουργεί με «ανταγωνιστικά» ζεύγη ινών, όπως είναι ο δικέφαλος και ο τρικέφαλος μυς του σώματός μας.

Επειδή οι φυσικοί μύες έχουν την ιδιότητα μόνο να συστέλλονται (και άρα να τραβούν) και ποτέ να σπρώχνουν, οι ερευνητές συνέδεσαν τις τεχνητές ίνες ανά δύο με μια μικροσκοπική ενδιάμεση αντλία. Οταν το υγρό μεταφέρεται στην πρώτη ίνα, αυτή κονταίνει και τραβάει το μέλος, ενώ ταυτόχρονα η δεύτερη ίνα αδειάζει και χαλαρώνει, επιτρέποντας μια ομαλή και απόλυτα φυσική ροή κίνησης χωρίς αντιστάσεις. Η συνεργασία των ινών καταργεί την ανάγκη για επιπλέον δύσκαμπτους μηχανισμούς, επιτρέποντας στα ρομποτικά βοηθήματα να είναι ελαφριά, αθόρυβα και διακριτικά. Η τεχνολογία γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στη θεωρητική δυναμική της ρομποτικής και την πρακτική καθημερινή χρήση, προσφέροντας λύσεις σε εκατομμύρια ανθρώπους με κινητικές δυσκολίες.

Φυσική κίνηση και αθόρυβη λειτουργία

Ακριβώς όπως οι βιολογικές μυϊκές ίνες συνδέονται και σχηματίζουν μεγαλύτερες μυϊκές δομές, έτσι και καινοτόμοι τεχνητοί «μύες» μπορούν να διαταχθούν σε διαφορετικές διαμορφώσεις, ανάλογα με τις ανάγκες της εκάστοτε εφαρμογής. Η δυνατότητα των ινών αυτών να συστέλλονται, να χαλαρώνουν και να συντονίζονται σε μεγαλύτερες δομές μιμείται τη φυσική αρχιτεκτονική των μυών, σύμφωνα με την οποία μεμονωμένες ίνες συνεργάζονται για την παραγωγή μιας πιο σύνθετης κίνησης.

Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά ρομποτικά συστήματα, οι νέες τεχνητές ίνες είναι αρκετά εύκαμπτες ώστε να συνεργάζονται άνετα με το ανθρώπινο σώμα και να λειτουργούν αθόρυβα, χωρίς τη χρήση κινητήρων, εξωτερικών αντλιών ή άλλου ογκώδους υποστηρικτικού εξοπλισμού. Ωφελούνται έτσι άμεσα άτομα που βασίζονται σε προσθετικά μέλη ή ρομποτικά συστήματα υποστήριξης του σκελετού τους.

Η μεγαλύτερη ευελιξία και η αθόρυβη λειτουργία μπορούν να προσφέρουν μια πιο φυσική αίσθηση της κίνησης και καλύτερη προσαρμογή στις καθημερινές ανάγκες, βελτιώνοντας την άνεση, την προσβασιμότητα και τη συνολική ποιότητα της ζωής των ασθενών με κινητικά προβλήματα. Η τεχνολογία έρχεται ως μια σημαντική λύση σε μια εποχή κατά την οποία, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Eurostat για το 2024, μόνο στην ΕΕ περίπου 90 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή ένας στους τέσσερις ενηλίκους, ζουν με κάποια μορφή αναπηρίας.

Την Τετάρτη ένα άγαλμα έκανε ξαφνικά την εμφάνισή του στην Waterloo Place του Λονδίνου, φέρει την υπογραφή του Banksy, αλλά κανείς δεν ξέρει αν είναι έργο του διάσημου street artist

Ο διάσημος street artist Banksy ξαναχτύπησε στο κέντρο του Λονδίνου; Αυτό είναι το ερώτημα που απασχολεί τους καλλιτεχνικούς κύκλους και όχι μόνο το τελευταίο 24ωρο. Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Το πρωί της Τετάρτης, στον δρόμο Waterloo Place στο κέντρο της αγγλικής πρωτεύουσας, ένα άγαλμα εμφανίστηκε από το πουθενά και έκανε τους πάντες να το χαζέυουν.

Το έργο απεικονίζει ένα άτομο με κοστούμι να βαδίζει (σαν να συμμετέχει σε μια πορεία) και να κρατάει μια σημαία, η οποία πέφτει πάνω στο πρόσωπό του και του το καλύπτει.  Το άγαλμα ύψους περίπου 7.5 μέτρων βρίσκεται απέναντι από εκείνο του Εδουάρδου Ζ’.

Βέβαια, τα τελευταία χρόνια, τα περισσότερα έργα του Banksy που έχουν κάνει την εμφάνισή τους σε διάφορους δρόμους, δεν φέρουν την υπογραφή του.

Άρα είναι λογικό πολλοί να αναρωτιούνται μήπως πρόκειται για έναν φανατικό θαυμαστή του γνωστού street artist ή ένας νέος… Banksy έκανε την εμφάνισή του στους δρόμους του Λονδίνου;

* Κεντρική φωτογραφία: Louise Androlia | Time Out London