Με μια αιχμηρή τοποθέτηση ο Αλέξης Τσίπρας, καταγγέλλοντας απόπειρα σπίλωσης του έργου και του ήθους του, εξηγεί γιατί δεν θα συμμετάσχει στο ντοκιμαντέρ που βασίζεται στο βιβλίο «Η τελευταία μπλόφα» των Βαρβιτσιώτη - Δενδρινού και θα φιλοξενηθεί στον ΣΚΑΙ. Προεξοφλεί την έλλειψη αντικειμενικότητας για τα γεγονότα το 2015, με την ευχή οι δημιουργοί να τον διαψεύσουν.

Τους λόγους που δεν θα συμμετάσχει σε ντοκιμαντέρ τηλεοπτικού σταθμού για το 2015 παρουσίασε ο πρώην πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, καταγγέλλοντας διαστρεβλωμένα γεγονότα που αναγράφονται στο βιβλίο που βασίζεται η παραγωγή.

«Δεν επιθυμώ με τη συμμετοχή μου να νομιμοποιήσω την πρωτοφανή απόπειρα δολοφονίας χαρακτήρα εις βάρος μου μέσα από το βιβλίο σας. Στο οποίο, χωρίς καμιά απόδειξη, κανένα αληθινό στοιχείο, με κατηγορήσατε ψευδώς, ότι ως πρωθυπουργός της χώρας ‘αντάλλαξα’ σε μια άθλια συναλλαγή με τον τότε πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, την επίλυση ενός κρίσιμου εθνικού θέματος, του Μακεδονικού, με τη μη περικοπή των συντάξεων», ανέφερε ο κ. Τσίπρας.

Ακολούθως πρόσθεσε αιχμηρά, απευθυνόμενος στις επιτελείς του ντοκιμαντέρ αλλά βάζοντας στο κάδρο τον νυν πρωθυπουργό, πως «δεν σας κρύβω την πεποίθησή μου ότι προβήκατε σε αυτή τη πρωτοφανή διαστρέβλωση, τόσο εσείς όσο και η κυρία Δενδρινού, με πλήρη συνείδηση. Απόδειξη ότι έκτοτε, τόσο στη Βουλή, όσο και σε πολλές συνεντεύξεις του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βασίστηκε στη δική σας ψευδή και ανήθικη κατασκευή, για να πλήξει το πρόσωπο και το ήθος μου, αλλά εσείς δεν προβήκατε στην παραμικρή κίνηση αποκατάστασης της αλήθειας. Επί δέκα χρόνια επιτρέπετε να διακινείται το ψεύδος και η αθλιότητα που φέρουν την υπογραφή σας».

Όσα ανέγραψε ο Αλέξης Τσίπρας:

«Με αφορμή την προαναγγελία ενός ντοκιμαντέρ από τον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΙ για το 2015, ρωτάνε πολλοί αν κλήθηκα και αν θα συμμετάσχω.

Προφανώς και κλήθηκα και προφανώς αρνήθηκα…

Αγαπητή κυρία Βαρβιτσιώτη,

Σας ευχαριστώ για την πρόσκληση που μου αποστείλατε μαζί με τη συνεργάτιδά σας κυρία Δενδρινού, να συμμετάσχω στο ντοκιμαντέρ που ετοιμάζετε για την τηλεόραση του ΣΚΑΙ, με θέμα τα γεγονότα του 2015, βασισμένο στο βιβλίο σας ‘Η τελευταία μπλόφα’.

Εντούτοις θα ήθελα να σας ενημερώσω ότι δεν θα ανταποκριθώ στο αίτημά σας. Κι αυτό γιατί δεν επιθυμώ με τη συμμετοχή μου να νομιμοποιήσω την πρωτοφανή απόπειρα δολοφονίας χαρακτήρα εις βάρος μου μέσα από το βιβλίο σας. Στο οποίο, χωρίς καμιά απόδειξη, κανένα αληθινό στοιχείο, με κατηγορήσατε ψευδώς, ότι ως πρωθυπουργός της χώρας ‘αντάλλαξα’ σε μια άθλια συναλλαγή με τον τότε πρόεδρο της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ, την επίλυση ενός κρίσιμου εθνικού θέματος, του Μακεδονικού, με τη μη περικοπή των συντάξεων.

Και δεν σας κρύβω την πεποίθησή μου ότι προβήκατε σε αυτή τη πρωτοφανή διαστρέβλωση, τόσο εσείς όσο και η κυρία Δενδρινού, με πλήρη συνείδηση. Απόδειξη ότι έκτοτε, τόσο στη Βουλή, όσο και σε πολλές συνεντεύξεις του, ο Κυριάκος Μητσοτάκης βασίστηκε στη δική σας ψευδή και ανήθικη κατασκευή, για να πλήξει το πρόσωπο και το ήθος μου, αλλά εσείς δεν προβήκατε στην παραμικρή κίνηση αποκατάστασης της αλήθειας. Επί δέκα χρόνια επιτρέπετε να διακινείται το ψεύδος και η αθλιότητα που φέρουν την υπογραφή σας.

Με την επιλογή σας αυτή, λοιπόν, δε μου δίνετε κανένα λόγο να εμπιστευτώ, ούτε στο ελάχιστο, ότι θα έχετε μια αντικειμενική προσέγγιση στα γεγονότα του 2015 και ότι σκοπός σας δεν θα είναι και σήμερα, να επιμείνετε στη συκοφαντία και τη διαστρέβλωση γεγονότων που αποτελούν μέρος της σύγχρονης ιστορίας του τόπου μας.

Σας εύχομαι να με διαψεύσετε.

Σε κάθε περίπτωση να γνωρίζετε ότι η ιστορία, ακόμη και όταν γράφεται από τους νικητές ή κάτ’ εντολήν τους, είναι πεισματάρα. Γιατί καμιά νίκη δεν είναι παντοτινή, σε αντίθεση με τη δύναμη της αλήθειας.

Αλέξης Τσίπρας».

Το παρασκήνιο και οι φόβοι ότι η κρίση στην ενέργεια τώρα ξεκινά – τα σενάρια και οι κινήσεις άμυνας

Η εικόνα που διαμορφώνεται τις τελευταίες ημέρες στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες απέχει αισθητά από τη δημόσια ρητορική περί μιας σοβαρής αλλά διαχειρίσιμης κρίσης.

Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά, υπό ιρανικό μπλόκο και αμερικανικό στρατιωτικό αποκλεισμό, τα οικονομικά επιτελεία λειτουργούν με βάση ότι η Ευρώπη δεν έχει ακόμη δει την κορύφωση του ενεργειακού σοκ. Στις εκτιμήσεις γίνεται πλέον λόγος για «καθυστερημένη μετάδοση» της κρίσης, με ορίζοντα 6 έως 10 εβδομάδων μέχρι να αποτυπωθεί πλήρως η διαταραχή στην αγορά καυσίμων και στην πραγματική οικονομία.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι από το Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και ακόμη και απώλεια 2–3 εκατ. βαρελιών την ημέρα θεωρείται επαρκής για να διατηρήσει τις τιμές σε υψηλά επίπεδα και να ενσωματώσει μόνιμο γεωπολιτικό premium.

Για την Ευρώπη από τα κρισιμότερα στοιχειά θα είναι η ταχύτητα αντίδρασης, καθώς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις μπορεί να ενισχύσουν τις πιέσεις

Οι χρόνοι μεταφοράς έχουν αυξηθεί, τα ασφάλιστρα για δεξαμενόπλοια έχουν πολλαπλασιαστεί, ενώ φορτία ανακατευθύνονται προς εναλλακτικές διαδρομές με υψηλότερο κόστος. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι σημειώνουν ότι η αγορά βρίσκεται σε κατάσταση «αργής απορρύθμισης», όπου μικρές διαταραχές πολλαπλασιάζονται σε ολόκληρη την αλυσίδα από τη διύλιση μέχρι την τελική διάθεση. Η προειδοποίηση του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας ότι πρόκειται για «τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία» επανέρχεται συστηματικά στις εσωτερικές αναλύσεις, καθώς τα διαθέσιμα αποθέματα σε κρίσιμα καύσιμα, όπως το jet fuel, εκτιμάται ότι επαρκούν για λίγες εβδομάδες σε περίπτωση παρατεταμένης διαταραχής.

Η αίσθηση που διαμορφώνεται είναι ότι η αγορά ενέργειας εισέρχεται σε νέα φάση και πλέον έχει φτάσει η ώρα για σημαντικές πολιτικές αποφάσεις. Η απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων, που ήδη έχει ξεπεράσει τα 400 εκατ. βαρέλια σε επίπεδο ΔΟΕ,  αντιμετωπίζεται ως προσωρινό «μαξιλάρι» και όχι ως λύση. Κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, έχουν ήδη κινηθεί σε στοχευμένες αποδεσμεύσεις καυσίμων, με περίπου 2 εκατ. βαρέλια να διοχετεύονται στην αγορά, ενώ αντίστοιχες κινήσεις εξετάζονται σε μεγάλες οικονομίες της ΕΕ.

Το ρήγμα στον OPEC και η νέα γεωπολιτική εξίσωση

Σημαντική μεταβλητή στο σκηνικό αποτελεί η αποχώρηση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων από τον OPEC+, μια εξέλιξη που, σύμφωνα με ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές, αντιμετωπίζεται ως «δομική αλλαγή» στην αγορά πετρελαίου. Τα ΗΑΕ διαθέτουν παραγωγική δυναμικότητα που προσεγγίζει τα 4–5 εκατ. βαρέλια ημερησίως και πλέον κινούνται με στόχο τη μεγιστοποίηση της παραγωγής και των εξαγωγών, εκτός των περιορισμών του οργανισμού.

Η κίνηση αυτή επηρεάζει άμεσα την ικανότητα του OPEC να λειτουργεί ως μηχανισμός σταθεροποίησης. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι η αγορά περνά από ένα καθεστώς «ελεγχόμενων ισορροπιών» σε ένα πιο ασταθές περιβάλλον, όπου η προσφορά μπορεί να αυξάνεται αποσπασματικά, χωρίς κεντρικό συντονισμό. Το γεγονός ότι τα ΗΑΕ διαθέτουν αγωγό προς τη Φουτζέιρα, παρακάμπτοντας το Ορμούζ, ενισχύει την αυτονομία τους και τους επιτρέπει να λειτουργούν ανεξάρτητα από τις εξελίξεις στη βασική θαλάσσια δίοδο.

Τα σενάρια κινδύνου

Στα ευρωπαϊκά επιτελεία έχουν διαμορφωθεί τρία βασικά σενάρια, τα οποία δεν ανακοινώνονται δημόσια αλλά αποτελούν τη βάση των σχεδιασμών:

●     Σενάριο ελεγχόμενης κρίσης: περιορισμένες διαταραχές στις ροές, υψηλές αλλά σταθεροποιημένες τιμές, διαχειρίσιμες επιπτώσεις στην ανάπτυξη.

●     Σενάριο παρατεταμένης αστάθειας: συνεχείς διακοπές ροών, αυξημένο κόστος μεταφοράς, μετακύλιση σε τρόφιμα και βιομηχανία.

●     Σενάριο πραγματικής στενότητας: ελλείψεις σε καύσιμα, ανάγκη δελτίου σε επιμέρους αγορές, άμεση επίπτωση στην παραγωγή και στις μεταφορές.

Οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι η Ευρώπη κινείται ήδη προς το δεύτερο σενάριο, με το τρίτο να μην αποκλείεται εάν η κρίση παραταθεί πέραν του Μαΐου.

Η άτυπη σύνοδος των ηγετών στην Κύπρο (23–24 Απριλίου) λειτούργησε ως σημείο σύγκλισης, χωρίς να ανακοινωθούν συγκεκριμένα μέτρα. Το μήνυμα που μεταφέρθηκε στην Κομισιόν είναι η ανάγκη επιτάχυνσης της εφαρμογής του πλαισίου ενεργειακής ασφάλειας, με έμφαση σε τρεις άξονες:

●     ενίσχυση και συντονισμένη χρήση στρατηγικών αποθεμάτων,

●     διαφοροποίηση προμηθειών και διαδρομών μεταφοράς,

●     στήριξη της βιομηχανίας και των ενεργοβόρων κλάδων.

Παράλληλα, εξετάζεται η ενεργοποίηση μηχανισμών περιορισμού της ζήτησης και η ενίσχυση των εναλλακτικών πηγών ενέργειας, όχι μόνο για περιβαλλοντικούς λόγους αλλά ως εργαλείο γεωπολιτικής ανθεκτικότητας.

Τα περιθώρια αντοχής

Η μετατόπιση που καταγράφεται στο ευρωπαϊκό επίπεδο αφορά τον τρόπο με τον οποίο ορίζεται πλέον η κρίση. Το ενεργειακό κόστος αντιμετωπίζεται ως παράγοντας που επηρεάζει τη συνολική λειτουργία της οικονομίας. Οι επιπτώσεις επεκτείνονται από τα καύσιμα στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στα τρόφιμα και τελικά στην κατανάλωση.

Σε αυτό το περιβάλλον, οι αποφάσεις των επόμενων εβδομάδων αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Για την Ευρώπη από τα κρισιμότερα στοιχειά θα είναι η ταχύτητα αντίδρασης, καθώς αδικαιολόγητες καθυστερήσεις μπορεί να ενισχύσουν τις πιέσεις. Ο βαθμός δυσκολίας ωστόσο αυξάνεται από την στιγμή που η ανάγκη διατήρησης της δημοσιονομικής ισορροπίας περιορίζει το εύρος των παρεμβάσεων.

Σε μια εποχή που οι επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, η λειψυδρία και τα έντονα πλημμυρικά φαινόμενα, γίνονται όλο και πιο ορατές στα μεσογειακά νησιά, ένα ευρωπαϊκό έργο επιχειρεί να δώσει απαντήσεις αναδεικνύοντας την αξία μιας παραδοσιακής τεχνικής κατασκευών, της τέχνης της ξερολιθιάς, σε ένα ελληνικό νησί που δοκιμάζεται από την έλλειψη νερού, τη Σίφνο.

Έχει διαπιστωθεί ότι στη Σίφνο, ένα νησί με απότομο και άνυδρο ανάγλυφο, οι έντονες αλλά σύντομες βροχοπτώσεις οδηγούν συνήθως σε ταχεία απορροή του νερού προς τη θάλασσα, παρασύροντας πολύτιμο έδαφος και αυξάνοντας τον κίνδυνο πλημμυρών. Το δίκτυο των μικρής κλίμακας πέτρινων φραγμάτων λειτουργεί ως φυσικός «ρυθμιστής»: επιβραδύνει τη ροή του νερού, επιτρέπει τη σταδιακή απορρόφησή του από το έδαφος και ενισχύει την αναπλήρωση των υπόγειων υδροφορέων.

Κατασκευή 120 ξερολιθικών φραγμάτων

Στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού έργου CARDIMED κατασκευάστηκαν στη Σίφνο 120 παραδοσιακά λίθινα φράγματα σε δύο ρέματα της λεκάνης των Καμαρών (90 στην περιοχή Ταξιάρχης Σκάφης, στα νοτιοανατολικά, και 30 στο ρέμα Χώνης/Τρεις Πηγές, στα βορειοδυτικά), καλύπτοντας συνολικά περίπου 10.000 τ.μ. φυσικών και αγροτικών εκτάσεων. Το συνολικό μήκος της παρέμβασης εκτείνεται σε 3,9 χιλιόμετρα.

Η επιλογή των θέσεων βασίστηκε αρχικά σε εμπειρική αξιολόγηση ειδικών και στη συνέχεια βελτιστοποιήθηκε μέσω υδρολογικών και υδραυλικών μελετών, με χρήση μοντέλων προσομοίωσης για τη μεγιστοποίηση της αποτελεσματικότητας στην ανάσχεση πλημμυρών και τη συγκράτηση νερού.

Η κατασκευή έγινε με μεγάλες πέτρες από την ίδια την κοίτη των ρεμάτων και τις γύρω περιοχές, ώστε να διασφαλιστεί η αρμονική ένταξη στο τοπίο και να ελαχιστοποιηθεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Οι πέτρες τοποθετήθηκαν χειρωνακτικά χωρίς τη χρήση σκυροδέματος, ακολουθώντας παραδοσιακές τεχνικές. Κεντρικό ρόλο στον συντονισμό και την υλοποίησή τους είχε η περιβαλλοντική οργάνωση «Μεσογειακό Ινστιτούτο για τη Φύση και τον Άνθρωπο» (MedINA). Την τεχνική κατασκευή ανέλαβε το Μπουλούκι, μια συλλογικότητα που ερευνά και ενεργοποιεί τις παραδοσιακές τεχνικές δόμησης. Μέσα από ένα πρόγραμμα επαγγελματικής μαθητείας, το Μπουλούκι συνέβαλε στην εκπαίδευση νέων τεχνιτών στην παραδοσιακή τέχνη της ξερολιθιάς, ενισχύοντας παράλληλα τη διατήρηση και μετάδοση αυτής της γνώσης.

Εγκατάσταση συστήματος παρακολούθησης

Η ερευνητική ομάδα I-SENSE Group του Ερευνητικού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Συστημάτων Επικοινωνίας και Υπολογιστών (ΕΠΙΣΕΥ) του Εθνικού Μετσόβιου Πολτευχνείου εγκατέστησε στη Σίφνο μετεωρολογικό σταθμό και εξελιγμένα συστήματα αισθητήρων για την παρακολούθηση και αξιολόγηση της λύσης αυτής για τη διαχείριση του νερού.

«Για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας των λίθινων αναβαθμών εφαρμόζεται ένα πολυεπίπεδο σύστημα παρακολούθησης που συνδυάζει δεδομένα από διαφορετικές πηγές. Το πλαίσιο αυτό ενσωματώνει δορυφορικά δεδομένα τηλεπισκόπησης που συμπληρώνονται από επιτόπιες μετρήσεις μέσω των αισθητήρων και σταθερών σταθμών παρακολούθησης, αλλά και συμμετοχικά δεδομένα που συλλέγονται μέσα από δράσεις crowdsourcing, στις οποίες θα συμμετέχουν και οι ίδιοι οι πολίτες», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο δρ Πάνος Μιχαλής, υπεύθυνος του έργου και ερευνητής στο I-SENSE Group.

Συγκεκριμένα, αξιοποιούνται τεχνικές παρατήρησης της Γης μέσω του δορυφόρου Sentinel-2, από τον οποίο προκύπτουν δείκτες, που επιτρέπουν την αξιολόγηση της υγείας της βλάστησης, της διαθεσιμότητας εδαφικής υγρασίας και της δυναμικής της επιφάνειας. Τα δεδομένα αυτά αναμένεται να ενισχυθούν με υψηλότερης ανάλυσης πληροφορία από τις αποστολές Copernicus Contributing Missions, βελτιώνοντας την ακρίβεια στον χώρο και τον χρόνο.

Τα δορυφορικά δεδομένα συμπληρώνονται από επιτόπιες μετρήσεις μέσω των συστημάτων παρακολούθησης εγκατεστημένων σε καίρια σημεία, τα οποία παρέχουν σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες για υδρολογικές, μετεωρολογικές και οικολογικές παραμέτρους υπό διαφορετικές κλιματικές συνθήκες. Επιπλέον, θα αξιοποιηθούν και συμμετοχικές δράσεις συλλογής δεδομένων (crowdsourcing), ενισχύοντας τη σύνδεση της επιστημονικής παρακολούθησης με την τοπική κοινωνία.

Ο κ. Μιχαλής προσθέτει ότι μέσα στον Μάιο αναμένεται η εγκατάσταση και ενός δεύτερου συστήματος παρακολούθησης στάθμης ύδατος σε αναβαθμό, ενισχύοντας περαιτέρω τη συλλογή δεδομένων πεδίου.

Ήδη, από τα πρώτα δεδομένα παρακολούθησης, προκύπτουν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά ευρήματα. Μέσα από δορυφορική ανάλυση και έπειτα από σύγκριση με τη γραμμή βάσης (baseline) πριν από την κατασκευή των αναβαθμών, καταγράφονται σαφείς μεταβολές στη συμπεριφορά του νερού. Συγκεκριμένα, παρατηρείται δυναμική ανίχνευση αλλαγών, που επιβεβαιώνει ότι μετά την εγκατάσταση των αναβαθμών ενισχύεται η κατακράτηση νερού κατά μήκος των ρεμάτων. Οι αναβαθμοί λειτουργούν ήδη όπως είχε σχεδιαστεί: επιβραδύνουν τη ροή και συγκρατούν το νερό, επιτρέποντάς του να παραμένει περισσότερο στο τοπικό υδρολογικό σύστημα. Ωστόσο, όπως διευκρινίζει ο κ. Μιχαλής, το πλήρες όφελος της παρέμβασης αναμένεται να φανεί σταδιακά, σε βάθος χρόνου.

«Αυτό που μας ενδιαφέρει ιδιαίτερα, τόσο στο πλαίσιο του έργου όσο και ως πολίτες μιας χώρας, όπου τα νησιά μας δοκιμάζονται από τη λειψυδρία, είναι η δυνατότητα κλιμάκωσης αυτών των λύσεων. Η μελλοντική έρευνα θα εστιάσει στην ενίσχυση της δορυφορικής ανάλυσης με περισσότερα επιτόπια δεδομένα και συμμετοχικές προσεγγίσεις, αξιοποιώντας οικονομικούς αισθητήρες και παρατηρήσεις πολιτών, ιδιαίτερα σε πλημμυρικά επεισόδια», αναφέρει από την πλευρά του ο δρ Άγγελος Αμδίτης, ιδρυτής του I-SENSE Group και διευθυντής έρευνας και ανάπτυξης του Ινστιτούτου ΕΠΙΣΕΥ του ΕΜΠ.

Ο κ. Αμδίτης αποκαλύπτει ότι ήδη στο πλαίσιο του έργου, έχουν σχεδιαστεί και υλοποιούνται πιλότοι και σε άλλα νησιά του Αιγαίου, όπως η Μύκονος και η Λέσβος, «από τους οποίους αναμένουμε εξίσου ενθαρρυντικά αποτελέσματα: αποκατάσταση του φυσικού κύκλου του νερού, ενίσχυση της βιοποικιλότητας, πιο αξιόπιστοι υδατικοί πόροι για τη γεωργία και μείωση της εξάρτησης από ενεργοβόρες λύσεις, όπως η αφαλάτωση. Πρόκειται για ένα παράδειγμα όπου η καινοτομία και η τεχνολογία, σε σύμπλευση με τη γνώση του παρελθόντος, δείχνουν τον δρόμο για μια πιο βιώσιμη και ανθεκτική νησιωτική πραγματικότητα».