Σε μια απροσδόκητη δήλωση την Πέμπτη, ο Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ του Ιράν δήλωσε ότι ο «κακόβουλος εχθρός» έχει ηττηθεί με «ένα αποφασιστικό πλήγμα» κατά των ΗΠΑ

Ο Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ του Ιράν εξέδωσε μια απροσδόκητη διακήρυξη για την ιρανική νίκη στον πόλεμο με τις ΗΠΑ για το Ισραήλ, δηλώνοντας ότι «ο κακόβουλος εχθρός έχει ηττηθεί στην αντιπαράθεση με τις ένοπλες δυνάμεις του Ιράν».

Σε μια δήλωση που διαβάστηκε την Πέμπτη 5 Ιουνίου κατά τη διάρκεια της τελετής για τον εορτασμό της 37ης επετείου από το θάνατο του ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας, Ρουχόλα Χομεϊνί, ο Χαμενεΐ δήλωσε: «Λέω στον αγαπητό ιρανικό λαό ότι ο κακόβουλος εχθρός… βιώνει τώρα μια βαθιά και σημαντική ταπείνωση, τόσο στο στρατιωτικό πεδίο μάχης όσο και στη δημόσια σφαίρα, και τώρα επικεντρώνεται σε πονηριές.»

Σύμφωνα με το Euronews, η απροσδόκητη δήλωση του Χαμενεΐ μπορεί να σηματοδοτεί μια επικείμενη ειρηνευτική συμφωνία, για την οποία φαίνεται να προετοιμάζει τον ιρανικό λαό, ενώ παράλληλα καλεί για την ενότητά του.

Ο Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από την έναρξη του πολέμου. Αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν, επικαλούμενα πολλούς Ιρανούς αξιωματούχους, ότι υπέστη σοβαρά τραύματα κατά τις επιθέσεις, υποβλήθηκε σε πολλαπλές χειρουργικές επεμβάσεις και έχει δυσκολία στην ομιλία λόγω σοβαρών εγκαυμάτων.

Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε ότι «πιθανότατα έχει παραμορφωθεί».

Το Ιράν δεν έχει επιβεβαιώσει τις αναφορές ενώ από την ανάληψη των καθηκόντων του, επικοινωνεί μόνο μέσω γραπτών δηλώσεων.

Στη γραπτή του δήλωση την Τετάρτη, ο Χαμενεΐ δήλωσε ότι «ο εχθρός… επικέντρωσε τις προσπάθειές του σε έναν υβριδικό πόλεμο σε δύο τομείς: την ανθεκτικότητα του λαού και τη δημιουργία λαθών στους υπολογισμούς των αξιωματούχων της χώρας».

«Αφού το Ιράν κατάφερε να αποκρούσει τον εχθρό, ο οποίος ηττήθηκε στο πεδίο της μάχης, τώρα επιδιώκει να υπονομεύσει την ανθεκτικότητα του ιρανικού λαού και να σπείρει τη διχόνοια», προειδοποίησε ο νεότερος Χαμενεΐ τον ιρανικό λαό.

«Όλοι πρέπει να εξουδετερώσουν τα σκοτεινά σχέδια του εχθρού μέσω της σταθερότητας, της επαγρύπνησης, της διατήρησης της ενότητας και της συνοχής, της διατήρησης της αμοιβαίας εμπιστοσύνης και της αποχής από την επανάληψη της αφήγησης του εχθρού», είπε.

Ο Χαμενεΐ κάλεσε επίσης τους Ιρανούς αξιωματούχους να «υποστηρίξουν αυτές τις αρχές», προειδοποιώντας τους ότι «οποιαδήποτε ενέργεια που οδηγεί σε δημόσιο πεσιμισμό ή αποθάρρυνση του λαού πρέπει να θεωρείται ως μια μορφή βοήθειας προς τον εχθρό — βοήθεια εναντίον αυτής της χώρας και του λαού της».

Ο Τραμπ «θα ήθελε να συναντήσει» τον Χαμενεΐ

Σε μια σειρά από εκπληκτικές αποκαλύψεις, ο Τραμπ δήλωσε σε συνέντευξή του την Τρίτη ότι ο νέος αγιατολάχ συμμετείχε σε διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ και ότι οι δύο «τα πήγαιναν αρκετά καλά».

«Δεν είχα την τιμή να τον συναντήσω», δήλωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ στη New York Post.

«Εμπλέκεται, σίγουρα. Ναι, νομίζω ότι τον σέβονται πολύ», δήλωσε ο Τραμπ στο podcast Pod Force One.

«Λένε ότι δίνει την έγκρισή του, γιατί έτσι γίνεται εδώ και πολύ, πολύ καιρό. Ο πατέρας του και μετά αυτός, υποθέτω ότι είναι μια διαδοχή. Αλλά φαίνεται να τα πάμε αρκετά καλά».

Ο Τραμπ είπε επίσης ότι θα ήθελε πολύ να συναντήσει τον νεότερο Χαμενεΐ, εν αναμονή του αποτελέσματος των εν εξελίξει συνομιλιών.

«Ναι, θα ήθελα να τον συναντήσω. Θα ήθελα πολύ να συναντήσω όλους. Θα ήθελα να τον συναντήσω και πιθανότατα θα συναντηθούμε κάποια στιγμή, ανάλογα με το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα».

Προηγουμένως, ο Τραμπ είχε απορρίψει τον Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως «αδύναμο» και «απαράδεκτη» επιλογή για την ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Ο Χαμενεΐ επιλέχθηκε ως ο τρίτος ανώτατος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας από τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων — το σώμα των σιιτών κληρικών που είναι υπεύθυνο, σύμφωνα με τον ιρανικό νόμο, για τον διορισμό της θέσης — περίπου 10 ημέρες μετά το θάνατο του πατέρα του.

Μετά την ανακοίνωση, ο Τραμπ δήλωσε ότι δεν ήταν «ευχαριστημένος» και ότι ήταν «απογοητευμένος», προσθέτοντας: «Δεν περνάω όλα αυτά για να καταλήξω με έναν άλλο Χαμενεΐ».

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς συνεχάρη νωρίτερα απόψε την Αυστρία και την Πορτογαλία για την εκλογή τους ως μη-μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η Γερμανία, διαβεβαίωσε, παρά την αποτυχία της να εκλεγεί, «παραμένει πυλώνας του πολυμερούς συστήματος». Στο εσωτερικό ωστόσο εντείνεται η κριτική για την αδυναμία της κυβέρνησης να εξασφαλίσει την εκλογή, κάτι το οποίο συνέβη για πρώτη φορά.

«Τα συγχαρητήριά μου στα εκλεγμένα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ειδικά στην Πορτογαλία και στην Αυστρία. Η Γερμανία παραμένει αξιόπιστος πυλώνας του πολυμερούς συστήματος – με αποφασιστικότητα και υπευθυνότητα», δήλωσε ο καγκελάριος με ανάρτησή του στην πλατφόρμα «Χ», ενώ τόνισε ότι «οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε στον ΟΗΕ δεν αλλάζουν με αυτό το αποτέλεσμα. Ο κ. Μερτς ευχαρίστησε επίσης όλους όσοι ενεπλάκησαν στην προώθηση της γερμανικής υποψηφιότητας, «με μεγάλη προσήλωση και εξειδίκευση».

Ως ήττα του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και του υπουργού Εξωτερικών Γιόχαν Βάντεφουλ περιέγραψε την αποτυχία της Γερμανίας η αρχηγός των Πρασίνων Φραντσίσκα Μπράντνερ. «Το αποτέλεσμα ωστόσο δεν πρέπει να εκπλήσσει κανέναν. Η Γερμανία έχει τους τελευταίους μήνες σπαταλήσει μεγάλο μέρος της εμπιστοσύνης της στη διεθνή σκηνή», τόνισε. «Αυτή η ντροπιαστική ήττα για τη Γερμανία βαρύνει τον καγκελάριο Μερτς και τον υπουργό Εξωτερικών Βάντεφουλ. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση έκανε πολύ λίγα για να υποστηρίξει αυτήν την υποψηφιότητα με σύγχρονες ιδέες», δήλωσε η ειδικός σε θέματα άμυνας από τους Πράσινους, Αγκνιέσκα Μπρούγκερ και πρόσθεσε ότι η κυβέρνηση Μερτς δεν κατάφερε να δημιουργήσει αρκετά ισχυρό διεθνές προφίλ, ιδίως σε θέματα σχετικά με την προστασία του κλίματος, τη διατήρηση της βασιζόμενης σε κανόνες τάξης και την αναπτυξιακή συνεργασία, της οποίας η χρηματοδότηση, όπως είπε, έχει μειωθεί δραστικά. «Ο συνασπισμός σπατάλησε έτσι τη φήμη και την ευθύνη της Γερμανίας στον κόσμο. Πολλά κράτη στη Νότια Αμερική και την Αφρική έχουν επίσης λάβει υπόψη την αδιαφορία και τις αλαζονικές δηλώσεις του καγκελάριου Μερτς και αυτό σίγουρα δεν βοήθησε την υποψηφιότητά του», ανέφερε η κυρία Μπρούγκερ.

Από την Αριστερά, η αρχηγός Ινές Σβέρντερ έκανε λόγο για «ήττα του αποκαλούμενου και καγκελάριου των Εξωτερικών, Φρίντριχ Μερτς» και απέδωσε την αποτυχία εκλογής στη «σιωπή της Γερμανίας στις κρίσιμες συγκρούσεις και στην αποτυχία της να καταδικάσει σαφώς τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου». Σύμφωνα μάλιστα με την ίδια, ως εκ τούτου «η Γερμανία δεν έχει θέση στο ανώτατο όργανο» του διεθνούς δικαίου.

Η επικεφαλής της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) Αλίς Βάιντελ τόνισε ότι με την παρούσα κυβέρνηση «η μία αμηχανία διαδέχεται την άλλη». Ενώ ο Φρίντριχ Μερτς «ήθελε στην αρχή της θητείας του να επαναφέρει τη χώρα μας στη διεθνή σκηνή, η Γερμανία παραμένει τώρα χωρίς έδρα στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ», πρόσθεσε.

Επικριτικά σχόλια διατυπώθηκαν όμως και από τον κυβερνητικό εταίρο του Φρίντριχ Μερτς. «Η αποτυχία εκλογής δεν ήταν ατύχημα, αλλά προειδοποιητικό σήμα», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD) για θέματα εξωτερικής πολιτικής, ‘Αντις Αχμέτοβιτς, μιλώντας για «αισθητή οπισθοδρόμηση» στην εξωτερική πολιτική της χώρας. «Οι εκλογικές αναμετρήσεις είναι κι αυτές ένα μέτρο του πώς γίνεται αντιληπτή διεθνώς η χώρα μας», είπε χαρακτηριστικά και υπογράμμισε ότι τα τελευταία χρόνια η Γερμανία έχει δώσει συγκεχυμένα μηνύματα: «Όποιος ισχυρίζεται ότι είναι ο θεματοφύλακας της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες, δεν μπορεί να εφαρμόζει άλλα μέτρα και σταθμά στο διεθνές δίκαιο», ανέφερε.

Πιο συγκεκριμένα, η βουλευτής του SPD Ίζαμπελ Καντεμαρτόρι συνέδεσε την αποτυχία εκλογής της Γερμανίας με την πολιτική της κυβέρνησης έναντι του Ισραήλ και τη δήλωση του κ. Μερτς περί Ισραήλ «το οποίο κάνει τη βρώμικη δουλειά για όλους μας». «Η διεθνής αξιοπιστία της Γερμανίας έχει πληγεί μαζικά ως αποτέλεσμα της εξωτερικής πολιτικής της “βρώμικης δουλειάς”. Αντί να απειλεί να αποσύρει τις οικονομικές συνεισφορές στον ΟΗΕ με νεύρα ή να ευθυγραμμίζεται περισσότερο με τις καταστροφικές και ανήθικες πολιτικές του Νετανιάχου και του Τραμπ, η γερμανική εξωτερική πολιτική θα πρέπει να επιστρέψει σε μια αξιόπιστη δέσμευση στο διεθνές δίκαιο», τόνισε. Η εκπρόσωπος του SPD για θέματα αναπτυξιακής συνεργασίας Σαναέ Αμπντί δήλωσε στο Spiegel ότι η σημερινή απόφαση «πρέπει να μας ωθήσει και να μας δείξει ότι όποιος θέλει να αναλάβει διεθνή ευθύνη πρέπει να είναι και προετοιμασμένος να επενδύσει σε τομείς που οικοδομούν εμπιστοσύνη και υποστηρίζουν συνεργασίες».

Η στρατηγική του Τραμπ κινείται σε δύο άξονες: τη διατήρηση της πίεσης προς το Ιράν και την αναζήτηση μιας βιώσιμης διαπραγματευτικής λύσης.

Παρά τη συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται να δίνει προτεραιότητα στη διπλωματία, επιδιώκοντας τη διατήρηση της εκεχειρίας και μια ευρύτερη συμφωνία με το Ιράν.

Ειδικότερα, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει καταστήσει σαφές σε στενούς συνεργάτες του ότι δεν επιθυμεί την εμπλοκή των ΗΠΑ σε νέο πόλεμο με το Ιράν, εκτός εάν υπάρξουν απώλειες Αμερικανών στρατιωτών από ενέργειες της Τεχεράνης ή δυνάμεων που συνδέονται με αυτήν.

Διπλωματική λύση με το Ιράν επιδιώκει ο Τραμπ

Η στάση αυτή αντανακλά την προσπάθεια της Ουάσιγκτον να αποτρέψει νέα στρατιωτική κλιμάκωση σε μια περιοχή που παραμένει γεωπολιτικά ασταθής. Σύμφωνα με την αμερικανική εφημερίδα, η αμερικανική κυβέρνηση εκτιμά ότι εξακολουθούν να υπάρχουν περιθώρια πολιτικής και διπλωματικής επίλυσης των διαφορών με το Ιράν.

Στο επίκεντρο των επαφών βρίσκεται μια πιθανή συμφωνία που θα μπορούσε να διασφαλίσει τη συνέχιση της εκεχειρίας, ενώ παράλληλα θα δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ επιδιώκουν συγκεκριμένες δεσμεύσεις από την Τεχεράνη για το πυρηνικό της πρόγραμμα. Σύμφωνα με αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, στις διαβουλεύσεις εξετάζονται ζητήματα που αφορούν τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν, καθώς και το πλαίσιο των μελλοντικών πυρηνικών δραστηριοτήτων της χώρας.

Οι δύο άξονες του Τραμπ

Η Wall Street Journal επισημαίνει ότι η στρατηγική του Τραμπ κινείται σε δύο άξονες: τη διατήρηση της πίεσης προς το Ιράν και την αναζήτηση μιας βιώσιμης διαπραγματευτικής λύσης. Παρότι οι ΗΠΑ εξακολουθούν να διαθέτουν σημαντικά οικονομικά και στρατιωτικά μέσα πίεσης, βασικός στόχος παραμένει η αποτροπή μιας νέας ευρείας σύρραξης στη Μέση Ανατολή.

Το δημοσίευμα αναδεικνύει επίσης τις διαφορετικές προσεγγίσεις που φαίνεται να υπάρχουν μεταξύ Ουάσιγκτον και Τελ Αβίβ για τη διαχείριση της κρίσης. Ο Τραμπ εμφανίζεται να δίνει έμφαση στην αποκλιμάκωση και τη διπλωματία, ενώ η κυβέρνηση του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου φέρεται να υποστηρίζει πιο σκληρή γραμμή απέναντι στο Ιράν και τις οργανώσεις που στηρίζει στην περιοχή.