Έχει σημασία η αισθητική του χρήματος; Και βέβαια έχει.

Γράφει ο Γιάννης Βαρουφάκης

Χωρίς καμία γνώση οικονομικών, μια διεισδυτική ματιά στα χαρτονομίσματα της ευρωζώνης θα έφτανε για να προϊδεάσει τον προσεκτικό παρατηρητή για το ότι το κοινό μας νόμισμα ήταν προδιαγεγραμμένο να έχει πρόβλημα.  

Θα έβλεπε τα χαρτονομίσματα των 5, 10 και 20 ευρώ και ίσως, μετά από σύντομη έρευνα, θα διαπίστωνε ότι οι αψίδες, τα υδραγωγεία και οι γέφυρες που τα κοσμούν είναι αποκυήματα της φαντασίας κάποιου γραφίστα εξουσιοδοτημένου από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) να τα σχεδιάσει. Ακόμα και το μοντερνιστικό κτίριο που απεικονίζεται στο αγαπημένο χαρτονόμισμα της ρωσικής μαφίας, των €500, δεν υπάρχει πουθενά στην Ευρώπη. Ούτε καν ως ανεκπλήρωτο σχέδιο κάποιου κορυφαίου Ευρωπαίου αρχιτέκτονα.  

Πράγματι, εμείς οι οικονομολόγοι πλανώμαστε πλάνην οικτράν όταν θεωρούμε πως η αισθητική δεν έχει σχέση με την αξία ενός νομίσματος ή με τη φιλοσοφία που κρύβει η ετυμηγορία σχετικών λέξεων.  

Είναι δυνατόν, αναρωτιόμαστε εύλογα, η ήπειρος με τη μεγαλύτερη πολιτιστική παραγωγή της Οικουμένης, με αρχιτεκτονική παράδοση που καθορίζει την παγκόσμια αισθητική, να αναθέτει σε κάποιους γραφίστες τον σχεδιασμό ανύπαρκτων, ανώδυνων, μέτριας ποιότητας και χαμηλής αισθητικής σχεδίων για να κοσμήσουν αυτά τα κοινά χαρτονομίσματα με τα οποία συναλλάσσονται οι κληρονόμοι μιας τόσο βαριάς αισθητικής κληρονομιάς; Κι όμως! Αυτό ακριβώς επέλεξαν οι ιθύνοντες της Κεντρικής «μας» Τράπεζας.  

Γιατί; Ντρέπονται για την ευρωπαϊκή κληρονομιά; Όχι, δεν είναι επειδή ντρέπονται γι' αυτήν. Απλώς, η απόφασή τους να επιλέξουν την μπανάλ αισθητική ανύπαρκτων γεφυρών και αψίδων αντανακλά το κεντρικό πρόβλημα του ευρώ, που σήμερα η Ευρώπη το βιώνει στο πετσί της υπό τη μορφή της ατέρμονης κρίσης.  

Ώρα να διακρίνουμε τον πραγματικό συμβολισμό των νομισμάτων που περνούν καθημερινά από τα χέρια μας...  

Το σκεπτικό τους ήταν απλό: αν επέλεγαν, παραδείγματος χάριν, να απεικονίσουν το Κολοσσαίο στο χαρτονόμισμα των €50, υπήρχε ο φόβος της Γερμανικής Κεντρικής Τράπεζας (της περίφημης Bundesbank) ότι το κοινό νόμισμα θα εντυπωνόταν στο μυαλό των χρηστών του, ιδίως εκτός Ευρώπης, ως ένα νόμισμα κοντά στην ιταλική λιρέτα – ένα νόμισμα πληθωριστικό, «μαλακό», με τάση υποτίμησης. Το ίδιο φοβήθηκαν και στην περίπτωση της απεικόνισης ενός από τα σαγηνευτικά αρχιτεκτονήματα που συρρέουν οι τουρίστες να δουν στη Βαρκελώνη. Ναι μεν θα ήταν πανέμορφο το χαρτονόμισμα των €100 εάν απεικόνιζε ένα από τα κτίρια του Γκαουντί, αλλά, όπως φοβήθηκαν οι της ΕΚΤ, οι Γερμανοί πολίτες μπορεί να ένιωθαν απαίσια να αντικαταστήσουν στο πορτοφόλι τους την αυστηρή αισθητική του μάρκου των 500 με ένα μοβ χαρτονόμισμα γεμάτο περίτεχνα σχέδια μεσογειακής αισθητικής.  

Όσο για τον Παρθενώνα, την Ολυμπία, τον Ναό του Ποσειδώνα στο Σούνιο, τους Δελφούς, όταν έθεσα το ερώτημα σε άνθρωπο της ΕΚΤ, μεταξύ σοβαρού και αστείου, μου απάντησε: «Φαντάζεσαι να είχαμε τον Παρθενώνα στο χαρτονόμισμα των €50 και να έπρεπε να εκπαραθυρώσουμε την Ελλάδα από την ευρωζώνη;». Και όταν του επισήμανα ότι αυτό δεν τους εμπόδισε να τυπώσουν την ελληνική λέξη ΕΥΡΩ δίπλα στη λέξη EURO, τι νομίζετε ότι μου απάντησε;  

«Άλλο η ελληνική γραφή, που αποτελεί μέρος της ευρωπαϊκής κουλτούρας, και άλλο μια εικόνα ελληνικού μνημείου. Η εικόνα, αντίθετα με τη γραφή, παραπέμπει στη μεσογειακή νωχελικότητα, ενώ το κείμενο, το αλφάβητο της αρχαίας Ελλάδας, μας ανήκει. Αν σας διώχναμε από την ευρωζώνη, το να κρατήσουμε τα γράμματα έψιλον, ύψιλον, ρο και ωμέγα είναι ok. Δεν θα ήταν, όμως, ok να κρατήσουμε στο νόμισμά μας μια εικόνα που να παραπέμπει στην Ελλάδα».  

Είδατε αισθητικές ευαισθησίες οι κεντρικοί τραπεζίτες της Φρανκφούρτης;  

Να γιατί κανένα ελληνικό, ιταλικό ή ισπανικό μνημείο δεν κοσμεί τα κοινά μας νομίσματα. Και από τη στιγμή που έτσι αποφάσισαν, ήταν προφανές ότι τους ήταν δύσκολο να απεικονίσουν τον εξαιρετικό καθεδρικό ναό της Κολωνίας ή κάποιο άλλο εξαίσιο βορειοευρωπαϊκό μνημείο – καθώς σε μια τέτοια περίπτωση θα ξεσηκώνονταν οι Ιταλοί, οι Ισπανοί, ακόμα και εμείς. Το αποτέλεσμα ήταν η αισθητική που γνωρίζουμε. Αυτά τα θλιβερά, ανώδυνα, χαρτονομίσματα που στερούνται οποιασδήποτε σχέσης με πραγματικά επιτεύγματα ευρωπαϊκής αισθητικής σχεδιάστηκαν ώστε να παραπέμπουν σε μια αυστηρή, βορειοευρωπαϊκή αισθητική. Η ελπίδα των Βορειοευρωπαίων κεντρικών τραπεζιτών ήταν πως οι χρήστες των νομισμάτων θα εκλάβουν την αυστηρότητα της αισθητικής τους ως προσομοιάζουσα στην προτεσταντική ηθική που συνάδει περισσότερο με «σκληρό» νόμισμα.  

Όταν το 2000 εισήλθαμε με τυμπανοκρουσίες στο «κοινό» νόμισμα, λίγοι πρόσεξαν ότι ο ιός της κρίσης ήταν ήδη αποτυπωμένος στις εικόνες των χαρτονομισμάτων. Ότι ήδη είχε αποτυπωθεί στο DNA του νομίσματος η «εντολή» του περιορισμού της εντοπιότητας του νομίσματος στα ανατολικά του Ρήνου και βορείως των Άλπεων. Πως φαινόταν στα σχέδια που κοσμούσαν τα νομίσματα ακριβώς όπως, παρά την ανεξιθρησκία του αμερικανικού Συντάγματος, η αισθητική απεικόνιση του δολαρίου περιστρέφεται γύρω από τη φράση «In God we trust» («Εμπιστευόμαστε τον Θεό»).  

Πράγματι, εμείς οι οικονομολόγοι πλανώμαστε πλάνην οικτράν όταν θεωρούμε πως η αισθητική δεν έχει σχέση με την αξία ενός νομίσματος ή με τη φιλοσοφία που κρύβει η ετυμηγορία σχετικών λέξεων. Όταν, παραδείγματος χάριν, ανέφερα πρόσφατα σε Αμερικανό συνάδελφο πως η γερμανική λέξη για το «χρέος» είναι η ίδια με τη λέξη για την «ενοχή» (Schuld) ή ότι οι γέφυρες, τα υδραγωγεία, τα κτίρια και οι αψίδες που απεικονίζονται στα ευρώ μας δεν υπάρχουν πουθενά στην Ευρώπη, ξέρετε τι μου απάντησε; «Τώρα καταλαβαίνω...».  

Ώρα να καταλάβουμε κι εμείς.   Ώρα να διακρίνουμε τον πραγματικό συμβολισμό των νομισμάτων που περνούν καθημερινά από τα χέρια μας.

Πηγή: lifo

Ως εισβολή στο σύστημα διανομής ψηφιακής μουσικής της Apple έβλεπε το 2005 ο ισχυρός άνδρας της εταιρείας την εμφάνιση μουσικής από τρίτες πηγές εκτός iTunes στο iPod, σύμφωνα με στοιχεία που κατατέθηκαν στην δίκη που διεξάγεται αυτές τις ημέρες στην Καλιφόρνια. 

Η Apple καλείται να αποζημιώσει 14 εκατομμύρια κατόχους iPod την περίοδο 2005-2009 και να πληρώσει έως και 1 δισεκατομμύριο δολάρια εάν αποδειχτεί ότι χρησιμοποίησε αθέμιτες πρακτικές για να καταπνίξει τον ανταγωνισμό στην, νεότευκτη τότε, αγορά μουσικής σε ψηφιακή μορφή.

Ο Στηβ Τζομπς σε μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προς τον Έντι Κιου, επικεφαλής του τμήματος ανάπτυξης λογισμικού στην εταιρεία τότε, έγραφε«Κάποιος εισβάλλει στο σπίτι μας», αναφερόμενος στην προσπάθεια να απενεργοποίησης του συστήματος που απέτρεπε την αναπαραγωγή τραγουδιών χωρίς την υπογραφή της Apple (DRM), από ανταγωνιστικές υπηρεσίες.

Σύμφωνα με τους συνηγόρους των εναγόντων, η Apple επέλεξε να εμφανίζει ένα λιτό μήνυμα λάθους όταν εντόπιζε τραγούδια χωρίς το αποτύπωμα του δικού της συστήματος διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων επάνω τους. Προέτρεπε δε τους χρήστες να επαναφέρουν το σύστημα στις εργοστασιακές ρυθμίσεις, ενέργεια που οδηγεί στην πλήρη διαγραφή των δεδομένων της συσκευής αναπαραγωγής μουσικής, συμπεριλαμβανομένων των τραγουδιών από άλλες πηγές. Η επαναφορά του περιεχομένου μπορούσε να επιτευχθεί μόνο μέσω iTunes και αφορούσε μόνο στην βιβλιοθήκη τραγουδιών με το DRM της Apple. H απάντηση της Apple ακούστηκε στην αίθουσα από τον υπεύθυνο για θέματα ασφαλείας, Augustin Farrugia, ο οποίος υποστήριξε ότι «δεν χρειάζεται να παρέχουμε πολύ πληροφορία, δεν θέλουμε να προκαλέσουμε σύγχυση», είπε. Ο ίδιος άνθρωπος κατέθεσε πως όλοι στην Apple ήταν έξαλλοι με το "DVD Jon" -Jon Johansen- τον νεαρό Νορβηγό που τον Μάρτιο του 2005 βρήκε τρόπο να αγοράσει μουσική από το iTunes χωρίς DRM.

Διαβάστε περισσότερα για την δίκη, στην οποία αναμένεται να προβληθεί βιντεοσκοπημένη μαρτυρία του Στηβ Τζομπς για το θέμα του iTunes Music Store και του iPod.
Μια ματιά στο iTunes Music Store το 2007

To iTMS Apple ήταν το 2007 το δημοφιλέστερο διαδικτυακό δισκοπωλείο στον κόσμο και το πρώτο που απέδειξε ότι είναι εφικτή η πώληση μουσικής μέσω Διαδικτύου., σε μια εποχή που όλοι τη μοιράζονταν δωρεάν. Ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2003 και έως τον Οκτώβριο του ίδιου έτους απευθυνόταν μόνο σε χρήστες των υπολογιστών Mac. Μέσα σε τρία-τέσσερα χρόνια, έχει πουλήσει περί τα τρία δισεκατομμύρια download τραγουδιών, εκατό εκατομμύρια τηλεοπτικών σόου και δύο εκατομμύρια ταινιών. Όπως υπερηφανευόταν η Apple, oι πωλήσεις του iTMS ξεπερνούσαν αυτές του Amazon και της αμερικανικής αλυσίδας καταστημάτων Target. Είχε στην βάση του έξι εκατομμύρια τραγούδια, πεντακόσιες τηλεοπτικές σειρές και ισάριθμες ταινίες και την εμπιστοσύνη των τεσσάρων μεγαλύτερων δισκογραφικών εταιρειών του κόσμου(Sony BMG, EMI, Universal Music και Warner Music). Όλα τα τραγούδια πωλούνται στην ίδια τιμή (0,99 ευρώ ανά τραγούδι, 9,99 ευρώ ανά άλμπουμ), ήταν κωδικοποιημένα σε φορμά AAC στα 128Kbps και έφεραν το λογισμικό διαχείρισης πνευματικών δικαιωμάτων της Apple, που ονομάζεται (με μια δόση ειρωνείας) FairPlay.

To DRM της Apple έθετε τους εξής περιορισμούς, σε ότι αφορά στα τραγούδια:

1. Τα τραγούδια που αγοράζονται από το iTMS αναπαράγονται μόνο σε πέντε υπολογιστές.

2. Η ίδια λίστα τραγουδιών μπορεί να αντιγραφεί μόνο επτά φορές.

3. Δεν είναι εφικτή η αναπαραγωγή τραγουδιών σε άλλη φορητή συσκευή πλην των iPod και iPhone (το γεγονός ότι το iPod αναπαράγει μόνο τραγούδια αγορασμένα από το iTunes Music Store είχε θεωρηθεί από τότε αθέμιτο μέσο ανταγωνισμού, όπως σχολίαζαν αρκετοί, δεν είχε όμως αποδειχτεί στο δικαστήριο, απόφαση που αναμένεται στην δίκη που διεξάγεται αυτές τις ημέρες στο Όκλαντ, πολλά χρόνια αργότερα). 

4. Τα τραγούδια από το iTMS αναπαράγονται σε οσαδήποτε iPod.

5. Δεν υπάρχει περιορισμός στις εγγραφές ενός τραγουδιού σε Audio CD

6. Οι χρήστες μπορούν να κατεβάσουν μόνο μια φορά τη μουσική που αγόρασαν

Οι επικρίσεις για τη διάθεση ψηφιακής μουσικής με περιορισμούς καθώς και η επικριτική για το DRM ανοικτή επιστολή του επικεφαλής της εταιρείας, Στηβ Τζομπς, οδήγησαν στη σύσταση του iTunes Music Store Plus, ένα διαδικτυακό δισκοπωλείο το οποίο πουλάει μουσική χωρίς DRM και μάλιστα σε καλύτερη ποιότητα ήχου (με υψηλότερη κωδικοποίηση 256Kbps AAC). Τα τραγούδια αυτά δεν υπόκεινται σε περιορισμούς ανάλογους με το αδελφό iTMS, είναι όμως 30% ακριβότερα (1,29 ευρώ ανά τραγούδι). Εντούτοις, αποκαλύφθηκε ότι οι ετικέτες ID3 των τραγουδιών αυτών εμπεριέχουν το ονοματεπώνυμο και την διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου του αγοραστή (αφού συνοδεύουν κάθε τραγούδι χωρίς κωδικοποίηση), γεγονός που έχει χαρακτηριστεί πολλάκις απαράδεκτο. Έτσι έγινε αντιληπτό ότι η διάθεση μουσικής χωρίς περιορισμούς που επιβάλλονται μέσω λογισμικού DRM δεν σημαίνει ότι η βιομηχανία δέχτηκε να παραχωρήσει μουσική χωρίς προηγουμένως να διασφαλίσει ότι δεν θα πλουτίσει τα δίκτυα P2P.
Η EMI είναι η μόνη μεγάλη δισκογραφική εταιρεία (η μικρότερη από τις τέσσερις μεγαλύτερες) που έχει συμφωνήσει να διαθέσει προς πώληση χωρίς DRM ολόκληρο τον κατάλογό της online.

Ο Jeff Nishinaka είναι ένας από τους πιο διάσημους γλύπτες στον κόσμο. Τα χάρτινα γλυπτά που έχει δημιουργήσει στην 28χρονη καριέρα του έχουν φιλοξενηθεί στις πιο γνωστές γκαλερί, ενώ έχει συνεργαστεί με πολλές πασίγνωστες εταιρίες όπως η Coca Cola για διαφημιστικούς λόγους.
Πολλά από τα έργα του χαρακτηρίζονται από τους ειδικούς σαν τα πιο όμορφα γλυπτά από χαρτί που υπάρχουν αυτή τη στιγμή.

Το μικρότερο ταχυδρομείο του κόσμου λειτουργεί στο Σαν Φρανσίσκο των ΗΠΑ και με κόστος λίγων δολαρίων, αποστέλλει μικροσκοπικά γράμματα σε οποιαδήποτε διεύθυνση.
Αρχικά, τα κανονικά γράμματα ξαναγράφονται σε μικροσκοπικά χαρτιά και κλείνονται σε μικροσκοπικούς φακέλους. Στη συνέχεια, οι φάκελοι αυτοί κλείνονται σε συσκευασία η οποία περιλαμβάνει και ένα μεγεθυντικό φακό για την ανάγνωση του κειμένου από τον παραλήπτη!
Η συσκευασία αποστέλλεται με το παραδοσιακό ταχυδρομείο.