ενημέρωση 1:48, 18 November, 2026

Μητσοτάκης ο συνένοχος ή Κυριάκος ο ανίκανος;

Τι καινούργιο έχει να πει κάποιος για την επιδημία διαφθοράς της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που μαστίζει τη χώρα;

Tι καινούργιο έχει να πει κάποιος για την επιδημία διαφθοράς της κυβέρνησης Μητσοτάκη, που μαστίζει τη χώρα; Που έφτασε μέχρι το μεδούλι της κοινωνίας –να «σπρώχνονται» παιδιά των προνομιούχων στην ανώτατη εκπαίδευση σε βάρος των άλλων παιδιών, που δεν είναι της κατηγορίας και α και ου και ΔΑΠ-ΝΔΦΚ; Κοινός τόπος έχει γίνει ακόμα και για όσους κάνουν την καρδιά τους πέτρα και επιμένουν στα παραμύθια της αριστείας. Ή στο φθαρμένο, αλλά ακόμα σε χρήση: Ναι, αλλά οι άλλοι, ο Τσίπρας ιδιαιτέρως, είναι χειρότεροι. Μικρή παρηγοριά όταν από κάθε πόρο της πολιτικής και κοινωνικής ζωής ξεπηδούν ο χρηματισμός, το ρουσφέτι, η προκλητική αδικία, οι πρακτικές καθεστώτος. Και ο επαγγελματίας αθώος βέβαια –ο Μητσοτάκης.

Αυτό το τελευταίο έχει τη σημασία του. Οποια γκλίτσα και να ξύσεις από κάτω είναι ο Μητσοτάκης. Και όχι μόνο ως ηθικός αυτουργός, αλλά και ως φυσικός. Γιατί, τις υποκλοπές για παράδειγμα, τις οργάνωσε με τους συνενόχους του και με κέντρο το Μαξίμου. Τη συγκάλυψη για τα Τέμπη, επίσης. Στον ΟΠΕΚΕΠΕ οργίαζαν για χρόνια οι δικοί του. Χάσαμε τον λογαριασμό πόσοι υπουργοί και υφυπουργοί του παραιτήθηκαν για εμπλοκή σε σκάνδαλα. Ολόκληρη κυβέρνηση πλάι στην κυβέρνηση. Αλλά, άλλος τρώει τη σφαίρα. Ο Μητσοτάκης κρατιέται. Βράχος ηθικής και εντιμότητας, αθώος του χρήματος και της διαρπαγής των ιματίων του κράτους. Και της Ευρώπης, παρεμπιπτόντως. Οχι μόνο δεν ήξερε, αλλά κραδαίνει και τη ρομφαία της κάθαρσης.

Και όλα αυτά οδηγούν σε ένα ερώτημα: Είναι ανίκανος ή συνένοχος; Δεν ήξερε πραγματικά, δεν πήρε χαμπάρι τους κοριούς, το πάρτι της αρπαχτής, την αποκέντρωση της διαφθοράς μέχρι σχολικών αγώνων χάντμπολ, τις πρακτικές της φαμίλιας, τη διασπάθιση του χρήματος και τις υπερωρίες της Κοβέσι; Ή ήξερε, πρωτοστατούσε και πετάει στα σκουπίδια τους συνενόχους του όταν εμφανίζεται η σκιά του εισαγγελέα; Αρχιερέας, με δυο λόγια, της διαφθοράς ή πρωθιερέας της ανικανότητας; Διότι, η απλή λογική λέει ότι ένα από τα δύο συμβαίνει. Ή είναι παμπόνηρος, αδίστακτος, άφιλος, ψεύτης, σκευωρός, κέντρο και κορυφή της διαφθοράς. Η είναι μια σύγχρονη εκδοχή του ανόητου βασιλιά, που πνιγμένος στο μεγαλείο του δεν εννοούσε να καταλάβει ότι είναι γυμνός.Κάνει βέβαια μια τεράστια προσπάθεια να αποδείξει ότι είναι ανίκανος. Οτι τα πάντα έγιναν εν αγνοία του. Δυστυχώς, όμως, ελάχιστους ή και κανέναν δεν πείθει. Η αλήθεια, που έχει γίνει πια ανεπίστρεπτη και αυτονόητη, είναι πως δεν του λείπει η ικανότητα. Απλώς την επενδύει εκεί που έχει επιλέξει. Στον πλουτισμό των ήδη πλούσιων, στην οργάνωση και διεύθυνση της διαφθοράς, στην κατάπτωση των θεσμών. Σε ό,τι μυρίζει χρήμα, τιμές, προνόμια, για την «παρέα». Τον έχει κερδίσει δηλαδή επάξια και τον επιβεβαιώνει κάθε μέρα τον τίτλο του αρχιερέα της διαφθοράς. Κι αυτό σημαίνει ότι πρέπει κάποια στιγμή να μην την πληρώνουν μόνο οι ιερείς και οι διάκονοι του ναού του. Αποσχηματισμός του αρχιερέα και εκλογές. Οσο πιο γρήγορα, τόσο καλύτερο για τη χώρα…

Πηγή: efsyn

  • Κατηγορία BLOGS
  • 0

Για την κίνησή του χρησιμοποιείται μπαταρία τεχνολογίας LFP χωρητικότητας 35,8 kWh, με τη smart να ανακοινώνει αυτονομία έως 290 χιλιόμετρα .- Πόσο κοστίζει στην Ελλάδα

Για την κίνησή του χρησιμοποιείται μπαταρία τεχνολογίας LFP χωρητικότητας 35,8 kWh, με τη smart να ανακοινώνει αυτονομία έως 290 χιλιόμετρα .

Η smart παρουσιάζει το νέο smart #2, που συνδυάζει τις χαρακτηριστικές compact διαστάσεις της smart με τεχνολογία ηλεκτροκίνησης νέας γενιάς.

Με μήκος μόλις 2.746 mm, το νέο διθέσιο διατηρεί τη χαρακτηριστική διάταξη με τους τροχούς τοποθετημένους στις τέσσερις γωνίες του αμαξώματος, στοιχείο που χαρακτηρίζει το μοντέλο από την πρώτη γενιά του και επιτρέπει την αξιοποίηση του εσωτερικού χώρου σε ένα ultra-compact αμάξωμα. Με κύκλο στροφής μόλις 6,95 μέτρων από κράσπεδο σε κράσπεδο, το smart #2 κινείται με ευκολία στους στενούς δρόμους της πόλης και παρκάρει ακόμη και σε περιορισμένους χώρους.


Για την κίνησή του χρησιμοποιείται μπαταρία τεχνολογίας LFP χωρητικότητας 35,8 kWh, με τη smart να ανακοινώνει αυτονομία έως 290 χιλιόμετρα κατά WLTP και μέση κατανάλωση 13,6 kWh/100 χλμ.

Ξεχωριστή θέση στην γκάμα έχει η Couture Edition, η οποία θα κατασκευαστεί σε μόλις 999 μονάδες για την ευρωπαϊκή αγορά. Από αυτές, οι 50 προορίζονται για την Ελλάδα.

ΈκδοσηΤιμή στην Ελλάδα
smart #2 Pure 21.490 €
smart #2 Premium 24.990 €
smart #2 Couture Edition 28.490 €
  • Κατηγορία AUTO-MOTO
  • 0

Πριν από τον ήρωα, ήταν μια οικογένεια - Οι άγνωστες φωτογραφίες του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη

Η έκδοση του ΜΙΕΤ «Εκατέρωθεν του φακού» φέρνει στο φως το άγνωστο οικογενειακό άλμπουμ του μακεδονομάχου και της συζύγου του, αποτυπώνοντας ανέμελες στιγμές μιας ζωής που έμελλε να διακοπεί βίαια από την Ιστορία.

ανένα στοιχείο από αυτές τις οικογενειακές φωτογραφίες, που είναι τραβηγμένες στα τέλη του 19ου αιώνα, δεν προδίδει την τραγική συνέχεια, καμία σκιά δεν μοιάζει ικανή να απειλήσει τις ανέμελες στιγμές. Κι όμως, κοιτάζοντάς τες εκ των υστέρων αντιλαμβάνεται κανείς την ειρωνεία αλλά και τη βαρύτητα των γεγονότων που ενέσκηψαν, τόσο στην οικογένεια όσο και σε ολόκληρη τη χώρα. Χαρακτηριστική είναι η τραβηγμένη στην Κηφισιά το 1897 φωτογραφία, όπου διακρίνεται ο Παύλος Μελάς σε έναν από τους περιπάτους του μαζί με μέλη της οικογένειας Δραγούμη. Ανάμεσά τους βρίσκεται η Ναταλία, η γυναίκα που είχε παντρευτεί πέντε χρόνια νωρίτερα, ενώ στο κέντρο ξεχωρίζει ο μικρός Μίκης, με τη ναυτική του φορεσιά και το μεγάλο καπέλο, διεκδικώντας ασυναίσθητα την προσοχή του φωτογράφου. Οι γυναίκες φορούν μακριά φορέματα και εντυπωσιακά καπέλα, ο Μελάς κρατά μπαστούνι και πίσω τους, ανάμεσα σε δέντρα και χαμηλή βλάστηση, ξεχωρίζει ο έρημος τότε δρόμος. Είναι μια συνηθισμένη οικογενειακή βόλτα, από εκείνες που διασώζουν τις αναμνήσεις ενός χαρούμενου οικογενειακού ενσταντανέ. Μόνο που επτά χρόνια αργότερα, τον Οκτώβριο του 1904, ο Παύλος Μελάς θα πέσει ηρωικά νεκρός στη Μακεδονία, μετατρέποντας τις φωτογραφίες από ενθύμια οικογενειακής γαλήνης σε τεκμήριο ενός κόσμου που χάθηκε μαζί με τις προσδοκίες, τις βεβαιότητες και τις προσωπικές διαδρομές.

Η τραγική αντίφαση της ζωής του Παύλου Μελά απαθανατίζεται με τον πιο ειρωνικό αλλά και παραστατικό τρόπο σε αυτά τα στιγμιότυπα: ο τρυφερός οικογενειάρχης που φωτογραφίζει τη σύζυγο και τις κουνιάδες του στις εξοχές της Κηφισιάς, λίγα χρόνια αργότερα θα εγκαταλείψει την οικογενειακή ασφάλεια για να συμμετάσχει στον ένοπλο αγώνα στη Μακεδονία.

Αυτή ακριβώς τη διπλή έκφραση του ιδιωτικού και του δημόσιου, τη μετάβαση από το στιγμιαίο στο ιστορικό, επιχειρεί να φωτίσει η έκδοση «Εκατέρωθεν του φακού. Οι φωτογραφίες από το Αρχείο Οικογένειας Παύλου Μελά και Ναταλίας Δραγούμη» των Κωνσταντίνου Φιολάκη και Αλίκης Τσιργιάλου. Πρόκειται για ένα λεύκωμα που δεν περιορίζεται στην ανάδειξη ενός πολύτιμου φωτογραφικού αρχείου, αλλά διατρέχει και αναδεικνύει μια ολόκληρη εποχή μέσα από τις καθημερινές χειρονομίες, τις οικογενειακές σχέσεις και τις εικόνες που οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές της επέλεξαν να διασώσουν. Αρκεί κανείς να ανασυνθέσει τον κόσμο μέσα από τον οποίο αναδύθηκαν αυτά τα ανάγλυφα φωτογραφικά πορτρέτα για να καταλάβει τη βαρύτητά τους: οι οικογένειες Μελά και Δραγούμη δεν αποτελούσαν απλώς δύο επιφανείς οικογένειες της ελληνικής αστικής τάξης, αλλά ανήκαν στο ευρύτερο δίκτυο εμπόρων, λογίων, πολιτικών και ευεργετών που συνέδεσε την ελληνική διασπορά με τη συγκρότηση του νεότερου ελληνικού κράτους. Η ιστορία τους εκτείνεται από την Κωνσταντινούπολη και την Ήπειρο μέχρι την Αθήνα, τη Μακεδονία και τις πλείστες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, αποκαλύπτοντας πως η ελληνική εθνική συνείδηση δεν διαμορφώθηκε αποκλειστικά μέσα στα όρια του τότε ανεξάρτητου βασιλείου, αλλά μέσα από ένα πολύπλοκο σύστημα οικογενειακών δεσμών, εμπορικών συναλλαγών, πνευματικών αναζητήσεων και πολιτικών φιλοδοξιών.

«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο
Φωτογραφία του Παύλου Μελά, με ιδιόχειρες επιγραφές: «Papa 1904» (μπροστά) και «Εις οιωνός άριστος αμύνεσθαι περί Πάτρης. / Π. Μελάς, Ανθ/γος. / Τρίτη 24 Φεβρ. 1904 / Σε αγαπώ, σε αγαπώ πολύ» (πίσω). Φωτ.: Carl Boehringer (Αθήνα). Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ

Η οικογένεια Μελά, με καταγωγή από την Ήπειρο, είχε αναπτύξει σημαντική εμπορική δραστηριότητα στην Κωνσταντινούπολη, στη Ρωσία και σε άλλα μεγάλα εμπορικά κέντρα, μετατρέποντας σταδιακά την οικονομική της ισχύ σε κοινωνική προσφορά και πολιτική επιρροή. Ο Λέων Μελάς, συγγραφέας του περίφημου «Γεροστάθη», υπήρξε μία από τις χαρακτηριστικότερες μορφές της πνευματικής ζωής του 19ου αιώνα, ενώ ο αδελφός του, Βασίλειος, συνδέθηκε με τη μεγάλη παράδοση της ελληνικής ευεργεσίας, διαθέτοντας σημαντικό μέρος της περιουσίας του για την εκπαίδευση. Στην ίδια οικογένεια ανήκε και ο Μιχαήλ Μελάς, πατέρας του Παύλου, έμπορος με σημαντικό δημόσιο έργο, ο οποίος διετέλεσε δήμαρχος Αθηναίων το 1891. Επομένως ο Παύλος, γεννημένος στη Μασσαλία το 1870, μεγάλωσε μέσα σε ένα περιβάλλον όπου η ευμάρεια δεν ερχόταν σε αντίθεση με την αίσθηση του εθνικού χρέους και της κοινωνικής προσφοράς. Αντίστοιχη ήταν η οικογενειακή κληρονομιά των Δραγούμηδων, με τον Στέφανο Δραγούμη, πατέρα της Ναταλίας και του Ίωνα, να αποτελεί εξέχουσα πολιτική προσωπικότητα με ουσιαστικό ενδιαφέρον για το Μακεδονικό Ζήτημα.

εκατεροθεν

Ωστόσο, το φωτογραφικό αρχείο μάς επιτρέπει να απομακρυνθούμε από τις μεγάλες ιστορικές αφηγήσεις και να προσεγγίσουμε την ανθρώπινη πτυχή και την καθημερινότητα αυτών των οικογενειών προτού οι ζωές τους μετατραπούν σε κεφάλαια της εθνικής ιστοριογραφίας. Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η φωτογραφία των τριών αδελφών Δραγούμη, της Έφης, της Ναταλίας και της Χαρίκλειας, που περπατούν αγκαλιασμένες στην Κηφισιά το 1897. Φωτογράφος είναι ο ίδιος ο Παύλος Μελάς. Η εικόνα, τραβηγμένη από πίσω, μοιάζει απροσδόκητα σύγχρονη, καθώς απομακρύνεται από την τυπική μετωπική πόζα και αναδεικνύει μια ανεπιτήδευτη στιγμή οικειότητας. Οι τρεις γυναίκες βαδίζουν πιασμένες μεταξύ τους, με τα μακριά φορέματα να ακολουθούν την κίνηση του σώματος, ενώ ο δρόμος ανοίγεται μπροστά τους σαν μια υπόσχεση συνέχειας. Σάμπως αυτή η φωτογραφία να αποκαθιστά την ακαμψία των ιστορικών πορτρέτων που κυριαρχούσαν μέχρι τότε. Χαρακτηριστικό είναι το πορτρέτο της Ναταλίας Δραγούμη, που δεν είναι μόνο αυτό της συζύγου ενός εθνικού ήρωα, αλλά μιας γυναίκας με έντονη προσωπικότητα και δυναμική διαδρομή, που έμελλε να βρεθεί αντιμέτωπη με την προσωπική απώλεια και τη μετατροπή του συζύγου της σε δημόσιο σύμβολο. Η συγκινητικά θερμή αλληλογραφία τους αποκαλύπτει έναν άνθρωπο βαθιά δεμένο με τη γυναίκα και τα δύο παιδιά του, τον Μίκη και τη Ζωή, ο οποίος ταυτόχρονα ένιωθε να τον καλεί η ύψιστη αποστολή, πολύ μακριά από τις στιγμές της οικογενειακής θαλπωρής.

 
«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο
Ο Παύλος Μελάς ένστολος, κρατώντας αγκαλιά τον Μίκη, 1896. Φωτ.: Ναταλία Δραγούμη-Μελά (;). Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη.
«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο
Επιγραφή του Παύλου Μελά σε κουτί με γυάλινες στερεοσκοπικές πλάκες. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη.

Η τραγική αντίφαση της ζωής του Παύλου Μελά απαθανατίζεται με τον πιο ειρωνικό αλλά και παραστατικό τρόπο σε αυτά τα στιγμιότυπα: ο τρυφερός οικογενειάρχης που φωτογραφίζει τη σύζυγο και τις κουνιάδες του στις εξοχές της Κηφισιάς είναι ο ίδιος που λίγα χρόνια αργότερα θα εγκαταλείψει την οικογενειακή ασφάλεια για να συμμετάσχει στον ένοπλο αγώνα στη Μακεδονία. Η φωτογραφία δεν μπορεί να εξηγήσει τις αποφάσεις του, μπορεί όμως να αποκαλύψει το μέγεθος όλων όσα διακυβεύονταν. Αποκαλυπτική είναι, επίσης, πέρα από την ανθρώπινη διάσταση, η ιδιότητα του Μελά ως φωτογράφου, καθώς η φωτογραφία στα τέλη του 19ου αιώνα παρέμενε μια σχετικά νέα πρακτική για τους εύπορους αστικούς κύκλους, συνδεδεμένη με την τεχνολογική περιέργεια και την επιθυμία προσωπικής καταγραφής. Ο Μελάς περνά στην άλλη πλευρά του φακού, επιλέγοντας ο ίδιος τις συνθέσεις και τις στιγμές που θέλει να διατηρήσει, επιτρέποντάς μας να αντικρίσουμε τον κόσμο μέσα από τη δική του οπτική και το δικό του ιδιαίτερο βλέμμα.

«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο
Ο Παύλος Μελάς, με γένια σε ένδειξη πένθους για τον πατέρα του, μετά τον ατυχή Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1897. Στο κουτί με τις γυάλινες πλάκες υπάρχει επιγραφή της Ναταλίας Δραγούμη-Μελά: «Παύλος θυμωμένος και με γένεια». Φωτ.: Ναταλία Δραγούμη-Μελά (;). Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη.

Στο εισαγωγικό κείμενο της έκδοσης, η Ναταλία Ιωαννίδη περιγράφει τη σημασία της διατήρησης του οικογενειακού αρχείου, το οποίο έφτασε μέχρι τις μέρες μας μέσα από μια μακρά διαδικασία φροντίδας, παρά τις αναπόφευκτες απώλειες και φθορές. Η δημοσιοποίησή του αποτελεί, επομένως, πέρα από μια σημαίνουσα εκδοτική πρωτοβουλία, μια πράξη ταυτόχρονης ανάδειξης της ιδιωτικής και της δημόσιας μνήμης που μετατρέπει τις οικογενειακές προθήκες σε συλλογική ιστορική συνείδηση. Τα πρόσωπα, τα φορέματα, οι χειρονομίες, η απόσταση ανάμεσα στους φωτογραφιζόμενους, ακόμη και η επιλογή του χωματόδρομου αντί του φωτογραφικού στούντιο –κάτι άκρως πρωτοποριακό για τα δεδομένα της εποχής– μετατρέπονται έτσι σε πολύτιμες μαρτυρίες για την κοινωνική ζωή και τις αντιλήψεις μιας ολόκληρης εποχής. Και είναι πάλι αυτές οι οικογενειακές στιγμές που προτάσσουν μια νέα προσέγγιση της Ιστορίας, φανερώνοντας το μέγεθος της θυσίας του Παύλου Μελά, ο οποίος άφηνε πίσω μια υπέροχη οικογενειακή ιστορία, ενώ ταυτόχρονα αναδεικνύουν τη βαρύτητα που έχουν αυτές οι μικρές στιγμές για την κατανόηση του όλου.

«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο
Ο Νίκος Δραγούμης (αριστερά) και ο Παύλος Μελάς (δεξιά) σε εκδρομή στο ρέμα της Χελιδονούς, π. 1892-1899. Διακρίνεται η θήκη της φωτογραφικής μηχανής περασμένη στον λαιμό του Παύλου. Φωτ.: Ναταλία Δραγούμη-Μελά (;). Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη.
«Εκατέρωθεν του φακού»: Η άγνωστη ζωή του Παύλου Μελά και της Ναταλίας Δραγούμη μέσα από το οικογενειακό τους αρχείο
Ο Μίκης Μελάς περπατά στον σταθμό του Φαλήρου, π. 1900–1902. Φωτ.: Παύλος Μελάς. Μορφωτικό Ίδρυμα Εθνικής Τραπέζης, Φωτογραφικό Αρχείο ΕΛΙΑ, Φ.Α. Οικογένειας Παύλου Μελά – Ναταλίας Δραγούμη, δωρεά Ναταλίας Ιωαννίδη.

Κλοντ Μονέ - Ο ζωγράφος που «έμαθε τους ανθρώπους να βλέπουν»

Ο άνθρωπος που άλλαξε τη ζωγραφική - Η επιμονή του απέναντι στην αμφισβήτηση και όσα αποκάλυψε ο Ζορζ Κλεμανσώ για τον μεγάλο ιμπρεσιονιστή

Σαν σήμερα, στις 14 Νοεμβρίου 1840 γεννήθηκε ο Κλοντ Μονέ, ο γάλλος ζωγράφος που άλλαξε για πάντα τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το φως και το χρώμα στη ζωγραφική. Υπήρξε βασικός θεμελιωτής του ιμπρεσιονισμού, ενός καλλιτεχνικού κινήματος που έφερε επανάσταση στην τέχνη. Το έργο του επικεντρώθηκε στην αποτύπωση του φυσικού φωτός, των χρωμάτων και της ατμόσφαιρας της στιγμής, επηρεάζοντας καθοριστικά την εξέλιξη της σύγχρονης ζωγραφικής.

Γεννημένος στο Παρίσι, μεγάλωσε στη Χάβρη της Νορμανδίας. Η γνωριμία του με τον ζωγράφο Ευγένιο Μπουντέν, ο οποίος τον μύησε στη ζωγραφική στην ύπαιθρο, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην καλλιτεχνική του εξέλιξη.

«Αυτοπροσωπογραφία» (1886), Κλοντ Μονέ.

Αργότερα, αναδείχθηκε σε μία από τις σημαντικότερες μορφές του ιμπρεσιονισμού, του καλλιτεχνικού κινήματος που επιδίωξε να αποτυπώσει τη φευγαλέα εντύπωση μιας στιγμής, τις μεταβολές του φωτός και την ατμόσφαιρα ενός τοπίου.

Μάλιστα, το ίδιο το κίνημα πήρε το όνομά του από τον πίνακά του «Εντύπωση, Ανατολή του Ήλιου», που παρουσιάστηκε στην πρώτη έκθεση των ιμπρεσιονιστών το 1874.

«Εντύπωση, Ανατολή του Ήλιου» (1872), ο εμβληματικός πίνακας του Κλοντ Μονέ από τον οποίο πήρε το όνομά του το καλλιτεχνικό κίνημα του ιμπρεσιονισμού.

«Έμαθε τους ανθρώπους να βλέπουν»

Στις 29 Ιανουαρίου 1929, περίπου δύο χρόνια μετά τον θάνατο του ζωγράφου, το «ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ» δημοσιεύει ένα εκτενές άρθρο του Γ. Φτέρη, μέσα από το οποίο αναδεικνύεται η καλλιτεχνική του ιδιοφυΐα, αλλά και η προσωπικότητα ενός δημιουργού που παρέμεινε αφοσιωμένος στην τέχνη του μέχρι το τέλος της ζωής του:

«Να παρουσιάσωμεν εν πρώτοις τον πρίγκηπα των ανταυγειών, δηλαδή τον καλλιτέχνην περί του οποίου εξακολουθεί ακόμη να παραδέχεται η κριτική ότι έφερε μετά τον Κορό εις την ζωγραφικήν της φύσεως την μεγαλειτέραν επίνοιαν και πρωτοτυπίαν.

»Όταν αναφέρωμε το όνομα του Κλώντ Μονέ […] εννοούμε το μεσουράνημα του εμπρεσσιονιστικού ηλίου, ή αν προτιμάτε όλη τη δόξα του καθαρού εμπρεσσιονισμού.  […]

»Ο Μονέ, από την εποχή που άφησε την φιγούρα, μέχρι γήρατος, έμεινε πιστός στο ουράνιο τόξο, με τη λυρική έξαρσι που του έδιδε ο κατάφωτος ίλιγγος των ματιών του. […]

»Διέκρινε και μετέφρασε το χρώμα του φωτός, το επέβαλε μάλιστα εν σχέσει προς εκείνο που αποδίδομεν συνήθως εις τα καθ’ έκαστον αντικείμενα […].

»Δεν απομένει αμφιβολία ότι εδίδαξε την ανθρωπίνην όρασιν, εξαγνίσας το αίσθημα του υπαίθρου με μίαν φρεσκάδα ολοσδιόλου αυθόρμητον, εμπνευσμένην και μουσικήν. Έμαθε τους ανθρώπους να βλέπουν».

«ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ ΒΗΜΑ», 29.1.1929, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» | «ΤΑ ΝΕΑ»

Η φιλία με τον Ζορζ Κλεμανσώ

Αφορμή για το δημοσίευμα αποτέλεσε το βιβλίο «Claude Monet: Les Nymphéas», που είχε εκδώσει το 1928 ο Ζορζ Κλεμανσώ, πρώην πρωθυπουργός της Γαλλίας και στενός φίλος του ζωγράφου.

Οι δύο άνδρες συνδέονταν με μία βαθιά φιλία, η οποία διατηρήθηκε μέχρι τον θάνατο του Μονέ, τον Δεκέμβριο του 1926. Ο Κλεμανσώ υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του έργου του, ενθαρρύνοντάς τον ακόμη και στις πιο δύσκολες περιόδους της δημιουργικής του πορείας.

Στο δημοσίευμα, ο Γ. Φτέρης μεταφέρει την εικόνα του Μονέ όπως αυτή αποτυπώνεται στο βιβλίο του Κλεμανσώ:

«Ο Μονέ, κατά τον Κλεμανσώ, υπήρξεν ένας ανώτερος λυρικός και συγχρόνως ένας άνθρωπος της δράσεως. Βέβαιος περί της αναλλοιώτου ευθύτητος του οράματός του, επέμενε σκληρά να ζωγραφίζη ό,τι έβλεπε και όπως έβλεπε, έξω από τας συμβατικότητας του ατελιέ».

Η επιμονή αυτή χαρακτήριζε ολόκληρη τη ζωή του. Ο Μονέ αναζητούσε διαρκώς νέους τρόπους να αποτυπώσει το φως, ακόμη και όταν οι προσπάθειές του προκαλούσαν αμφισβήτηση:

«Αυτή η περίοδος είναι μία αδιάκοπη μάχη προς κατάκτησιν του φωτός. Ο αρτίστας εργάζεται αδιάκοπα. Δε μιλά σε κανένα».

«Γυναίκα με ομπρέλα – Η Μαντάμ Μονέ και ο γιος της» (1875), πίνακας του Κλοντ Μονέ που απεικονίζει τη σύζυγό του, Καμίλ, και τον γιο τους, Ζαν.

Από την απόρριψη στην αναγνώριση

Η πορεία του Μονέ, ωστόσο, δεν υπήρξε εύκολη. Οι ιμπρεσιονιστές αντιμετώπισαν αρχικά έντονη κριτική, καθώς η ζωγραφική τους αμφισβητούσε τις καθιερωμένες ακαδημαϊκές αντιλήψεις.

Ο Γ. Φτέρης περιγράφει χαρακτηριστικά το κλίμα της εποχής:

«Έρχεται κατόπιν η ομοβροντία της κριτικής εναντίον του. Ο εμπρεσσιονισμός αποκαλείται άγνοια και άρνησις κάθε ωμορφιάς».

Ωστόσο, η αντιμετώπιση αυτή σταδιακά αλλάζει. Ο ζωγράφος που κάποτε δυσκολευόταν να πουλήσει τους πίνακές του γνωρίζει ολοένα μεγαλύτερη αναγνώριση.

«Επί τέλους η θύελλα περνά. Ένα ταμπλώ του Μονέ, που εξετέθη για 110 φράγκα, πωλείται 70.000 εις δημοσίαν αγοράν! Ένα άλλο, 50 φράγκων, ανέβηκε εις τις εκατόν χιλιάδες».

Η κληρονομιά του

Ο Κλοντ Μονέ πεθαίνει στις 5 Δεκεμβρίου 1926, σε ηλικία 86 ετών, αφήνοντας πίσω του ένα έργο που επηρέασε καθοριστικά την εξέλιξη της σύγχρονης ζωγραφικής. Ανάμεσα στις πιο χαρακτηριστικές δημιουργίες του βρίσκονται τα περίφημα «Νούφαρα», εμπνευσμένα από τον κήπο του στο Ζιβερνί.

«Νούφαρα» (Nymphéas, 1905), έργο του Κλοντ Μονέ, εμπνευσμένο από τον υδάτινο κήπο του στο Ζιβερνί της Γαλλίας.

Για τον Κλεμανσώ, όμως, η αξία του φίλου του δεν περιοριζόταν στην καλλιτεχνική του επιτυχία. Ήταν, πάνω απ’ όλα, η αφοσίωσή του σε ένα ιδανικό, την οποία ο Γ. Φτέρης αναδεικνύει στην κατακλείδα του δημοσιεύματος:

«Αυτή την ηρωικήν υπομονήν εις το ιδεώδες ετόνισεν ο Κλεμανσώ εις το βιβλίο του».