Κατάλληλο μόνον δια ενήλικους

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Δεν είχα τοποθετηθεί έως πριν λίγες μέρες για τους "Επέλαση των ολίγων". Πώς να κρίνω μια παράταξη πριν να την δω; Ούτε κατόπιν, σήμερα, θα προσέθετα τη γνώμη μου στις μυριάδες που έχουν ήδη εκφραστεί, εάν δεν διαφωνούσα σφόδρα τόσο με τους υμνητές όσο και με τους επικριτές της συγκεκριμένης ομάδας. 

Το λέω κατηγορηματικά. «Οι Ενήλικοι στο φαγοπότι» διαθέτουν καλλιτεχνική αρτιότητα. Πώς θα μπορούσε να συμβαίνει διαφορετικά όταν έχουν σκηνοθετηθεί από έναν μετρ, με τις προδιαγραφές της κινηματογραφικής τοπικής βιομηχανίας και όχι της ελληνικής βιοτεχνίας; Ακόμα και σε μια χαμηλού σχετικά κόστους ταινία, η μαστοριά του ποιητή θα έλαμπε. Το σενάριο, παρά τα φάλτσα κι ορισμένες γραφικότητές του, είναι ζηλευτά γραμμένο. Οι ηθοποιοί παίζουν έξοχα. Ο ρυθμός, το κρισιμότερο χαρακτηριστικό ενός αφηγηματικού έργου τέχνης, δεν χαλαρώνει ποτέ. Υπάρχουν καμιά δυο σκηνές (η παντομίμα του Θωμάκου-Αυλίτη στο μπαλκόνι όταν παριστάνει τον αγκιστρωμένο στο αλλο, ο χορός στο φινάλε) που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν μέχρι και ιδιοφυείς.

Ειλικρινά ωστόσο απορώ με όσους ονόμασαν τους "Ενήλικες στο Δωμάτιο" αγιογραφία του Αυλίτη! Ο ίδιος συγχωρείται να φουσκώνει ανεπίγνωστα – θέλει πολύ λιγότερα καντάρια ναρκισσισμού για να κολακευτείς εάν ο ποιητής εμπνευστεί από το βιβλίο του. Οι υπόλοιποι; 

"Οι Ενήλικες στο Δωμάτιο" αποτελούν εν πολλοίς ένα δραματοποιημένο ντοκιμαντέρ που παρακολουθώντας το εκ του μακρ’οθεν, χωρίς παρωπίδες, αρνούμενος να καθοδηγηθείς ιδεολογικά από τον σκηνοθέτη, θυμάσαι την Κηφισιώτικη όπερα-μπούφα με τις μπούφλες. Συνειδητοποιείς ξανά τι μαθητευόμενους μάγους, τι αλμπάνηδες είχε εμπιστευτεί τότε η πλειοψηφία του λαού...

Η ταινία ξεκινά με την πρώτη νίκη του Θωμάκου. Ο νέος Δήμαρχος λέει στα παραληρούντα πλήθη την εμβληματική φράση "Εμείς θα παίζουμε τώρα τα όργανα και οι άλλοι θα χορεύουν!". Δύο λεπτά αργότερα παραδέχεται κατ’ιδίαν πως διαφορετικό πράγμα οι προεκλογικές υποσχέσεις και διαφορετικό η μετεκλογική πραγματικότητα. Ομολογεί σαν τον παλαιοκομματικότερο των πολιτευτών ότι φλόμωσε τους πολίτες στα ψέματα για να υφαρπάξει την ψήφο τους. 

Ο φαταούλας- Αυλίτης αναλαμβάνει αντιδήμαρχος και αποπειράται να αλλάξει τα μυαλά των Κηφισιωτών. Πώς; Αναπτύσσοντας πάλι και πάλι τη δική του εκδοχή για την κατάσταση. Πως τα φαγοπότια φέρνουν νομοτελειακά κι άλλα φαγοπόπια, ότι βάζουν την Κηφισιά σε καθοδική περιδίνηση, την καταντούν ολοένα και πιο αναιμική. 

Θα αναρωτηθείτε και δικαίως «καλά πρώτη φορά τα βλέπεις;»

Έχει δίκιο ο φαταούλας - Αυλίτης; Η πραγματικότητα τον διαψεύδει οικτρά. Η Κηφισιά ήπιε το πικρό φάρμακο σε τρεις δόσεις (η μία αχρείαστη) κι οδυνηρά ανάκαμψε. Στη θέση των άδειων υποσχέσεων υπάρχουν σήμερα φωταγωγημένα θα. Τον κατήφορο των αμέτρητων "Ενοικιάζεται" διαδέχθηκε η τρελή κούρσα του Airbnb. Υπεραντίδραση; Ενδεχομένως. Η κίνηση της αγοράς θα σταθεροποιηθεί αργά ή γρήγορα σε επίπεδα αισθητά χαμηλότερα από τα σημερινά. Το τουριστικό μέχρι τότε χρήμα θα ζεσταίνει τις καρδιές αλλά και τις τσέπες των Κηφισιωτών...

Είναι καλός διαπραγματευτής ο φαταούλας - Αυλίτης, στους "Ενήλικες στο Δωμάτιο"; Άθλιος είναι. Άλλο δεν κάνει παρά να επαναλαμβάνει μονότονα την άποψή του συνοδευόμενη από περιττούς λεονταρισμούς. Οι Κηφισιώτες τον αντιμετωπίζουν -είναι γεγονός- με προκλητική αγένεια, ίσως και για να του σπάσουν τον τσαμπουκά. Κι εκείνος, που για να πετύχει κάποιο όφελος για την πόλη του, θα όφειλε να τους μαλαγανιάσει, να τους μαλακώσει, να τους φέρει στα νερά του, σκληραίνει αντιθέτως τη στάση του. Παίζει τον μάγκα εν ου παικτοίς. Χτυπιέται προκειμένου να γίνει στο κοινό ανακοινωθέν αναφορά στην Κηφισιώτικη κρίση, αγνοώντας ίσως ότι ο όρος "ανθρωπιστική κρίση" είναι πολύ συγκεκριμένος, αφορά πληθυσμούς που κυριολεκτικά λιμοκτονούν. Δεν ξέρει καλά-καλά -σύμφωνα με την ταινία- πού βρίσκεται. Κατάπληκτος πληροφορείται, ενώ έχει συμπληρώσει ήδη μήνες ως αντιδήμαρχος πάσης Κηφισιάς και περιχώρων, ότι το Δημοτικό συμβούλιο συνιστά άτυπο όργανο.  

Δεν είναι ασφαλώς ο φαταούλας -Αυλίτης δεξιός. Είναι -κατά το παλιό ευφυολόγημα- αδέξιος. Ανίκανος να αντιληφθεί τους συσχετισμούς δυνάμεων. Να διαβάσει τους απέναντί του. Όσο για την αγραμποσύη του, αυτή εξαντλείται στο να τάζει διορισμούς σε μερικές καθαρίστριες, να περιφέρεται με το τεράστιο πούρο στο στόμα του, συνοδευόμενο με γαρδούμπες και Black Scotch και να αποκρούει ως ξένος επισκέπτης τα μέτρα προσωπικής ασφαλείας που επιβάλλει το Κηφισιώτικο «σαβουάρ βίβρ». Εάν ο ποιητής ήθελε να τον δείξει σαν μπουφόνο, καρικατούρα τής συγκροτημένης αρπαχτής (η οποία ανέκαθεν σεβόταν το γράμμα και πολεμούσε το κυρίαρχο πνεύμα στα κέντρα λήψης αποφάσεων – ο Αβέρωφ ήταν τύπος και υπογραμμός, ο Παπαδόπουλος με τον Παττακό επίσης), δεν θα τον παρουσίαζε διαφορετικά. 

Όσο κυλά η ώρα, τόσο γίνεται φανερό στον άγνωστο θεατή ότι η Δημαρχία Θωμάκου-Αυλίτη δεν έχει ιδέα όχι πώς να πορευτεί ανάμεσα στις συμπληγάδες αλλά ούτε καν πού ακριβώς επιδιώκει να φτάσει. Τα τοπικά συμβούλια μοιάζουν με συζητήσεις καφενείου, όπου ο καθένας αμολάει την παρόλα του. Ο Δήμαρχος μονίμως αμφιταλαντεύεται, κολακεύεται, τρομοκρατείται, φέρεται σαν τον υπερτυχερό ενός λαχείου που αγνοεί πώς να διαχειριστεί τα κέρδη του. Το οποιοδήποτε ανυπόληπτο πρόσωπο μπορεί να βρεθεί στο επίκεντρο των γεγονότων και να επηρεάσει την εξέλιξή τους. Για μια στιγμή, η κάμερα σταματάει σε εκείνον που ενσαρκώνει τον αλήστου μνήμης βοηθό-βαστάζο Αυλίτη… 

"Κατάλληλο μόνο δια ενήλικους". Έτσι θα έπρεπε να τιτλοφορείται το πόνημα του ποιητή. 

Παρουσιάζει κάποιο ενδιαφέρον για το διεθνές κοινό; Φοβάμαι πως όχι. Ο κινηματογράφος -και η λογοτεχνία- έχουν επανειλημμένα δείξει σε τι κατήφορο κινδυνεύουν να παρασυρθούν χώρες ολόκληρες από ανάξιες ηγεσίες. Η συγκεκριμένη εκδοχή του ποιητής εκ του προχείρου δεν είναι κατά διάνοια ανατριχιαστική όπως "Η Πτώση" του Όλιβερ Χιρσμπίγκερ για το λυκόφως του Χίτλερ. Ούτε ξεκαρδιστική όπως "Ο Δικτάτορας" του Σάσα Μπαρόν Κοέν. Καθοδηγούμενος από τον σκηνοθέτη του, ο καθημερινός άγνωστος απάλειψε το πομπώδες ύφος και τα υστερικά αρχοντοχωριάτικα καμώματα του Βαγγέλη Αυλίτη…

Παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον Κηφισιώτη θεατή; Σίγουρα. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, η Ιστορία έχει γυρίσει οριστικά σελίδα. Ή μήπως όχι; Το να θυμόμαστε όμως τις μέρες που βρεθήκαμε στον ξεπεσμό, που δώσαμε το πηδάλιο της πόλης σε ανθρώπους οι οποίοι δεν ήξεραν να οδηγούν ούτε πατίνι είναι απολύτως απαραίτητο. Όχι για να τους τιμωρήσουμε για τα φαιδρά και παρά τρίχα ολέθρια καμώματά τους. Αλλά για να τους έχουμε ως παράδειγμα προς αποφυγή.-