Και ποιός είναι λοιπόν ο κύριος Βάρσος; Ο καθρέφτης μας!

Το θέαμα δεν είναι σύνολο εικόνων αλλά μια κοινωνική σχέση ατόμων διαμεσολαβούμενη από τις εικόνες.
Γκυ Ντεμπόρ, Η κοινωνία του θεάματος

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Από τα ρωμαϊκά χρόνια, μα και κατά την περίοδο του Μεσαίωνα και της πρώιμης νεοτερικότητας, οι άνθρωποι, που και τότε φοβούνταν και δεν μπορούσαν να εξηγήσουν το διαφορετικό, «επέτρεπαν» στους βασιλιάδες να έχουν στις υπηρεσίες τους γελωτοποιούς. Οι γελωτοποιοί ήταν κι αυτοί με τη σειρά τους άνθρωποι αδύναμοι. Νάνοι, σακάτηδες και άλλοι που συχνά προσποιούνταν ή και πράγματι είχαν το βάφτισμα της ψυχικής νόσου, της τρέλας.

Σε κάποιες λίγες περιπτώσεις κάποιοι οξύνοες, όσοι συνδύαζαν πνεύμα και ταλέντο, κατάφερναν να χαρακτηριστούν διασκεδαστές και να λαμβάνουν έναν άτυπο σεβασμό, τέτοιον που αναλογεί στην οξυδέρκεια. Οι περιπτώσεις αυτές, κατά τις οποίες κάποιος γελωτοποιός μετεξελισσόταν σε διασκεδαστή, ασφαλώς σπάνιζαν. Ειδικά στη ρωμαϊκή περίοδο, όπου το κυρίαρχο χαρακτηριστικό του γελωτοποιού ήταν η δυσμορφία, οι σχετικές περιπτώσεις ήταν ανύπαρκτες.

Η συμβατική δομή της κοινωνίας μπορούσε να καταλυθεί στα πλαίσια μεσαιωνικών εορτασμών που διεξάγονταν για την αλλαγή του χρόνου ή για την ευημερία του βασιλείου. Στους εορτασμούς αυτούς, αντίστοιχους με τα σύγχρονα καρναβάλια, οι κοινωνικές θέσεις αντιστρέφονταν για δώδεκα μέρες. Ο βασιλιάς άλλαζε θέση με έναν «τρελό», που με τη σειρά του ανακηρυσσόταν «Βασιλιάς των Τρελών». Εν ολίγοις, παραχωρούσε τη θέση του σε έναν γελωτοποιό και ποτέ σε έναν διασκεδαστή.

Τι γίνεται όμως όταν ένας γελωτοποιός γίνεται βασιλιάς όχι μόνο για δώδεκα μέρες, αλλά για χρόνια; Μα φυσικά κάνει φάρσες που αντιστοιχούν στην προσφιλή συνήθεια ενός βασιλιά να κόβει κεφάλια.

Και ποιός είναι λοιπόν ο κύριος Βάρσος και οι «βασιλικές του» ατάκες;

Mήπως δεν είναι αυτός που πλούτισε βαφτίζοντας σάτιρα το «κοροϊδεύω τον χοντρό, τους έχοντες στους μη και τανάπαλιν»; Δεν είναι αυτός που σπαταλώντας το χρόνο του εδραίωσε ως τέχνη το «πώς είσαι έτσι ρε --##!!»; Δεν είναι αυτός που ανήγαγε τον κομπλεξικό ρατσισμό σε «επιθεώρηση», αυτός που κατάφερε να χτίσει την όλη υπόστασή του, την ύπαρξή του μαζεύοντας «φράγκα» από την ικανοποίηση μιας σαδιστικής χολής που φτύνεται πάνω στην αδυναμία του άλλου;

Ο κύριος Βάρσος είναι ο ίδιος που επί χρόνια φαρσολογεί σε μια τεταμένη κοινωνία με σχόλια εμετικά, που μπορείς να ακούσεις όνο στο περιθώριο.

Ο κύριος Βάρσος είναι ο ίδιος τα τελευταία 40 και πλέον χρόνια, που ο Δήμος το μαγαζί γωνία δουλεύει για αυτόν.

Για να γίνω πιο σαφής θα κάνω μια υποθετική προσπάθεια. Θα αφήσω το ίδιο το «επιθεωρησιακό» κείμενο να μιλήσει.

Το υποθετικό απόσπασμα «Ο Μάγος του τίποτα». Μια δημοσιογράφος παίρνει συνέντευξη από έναν μικροπωλητή με καταγωγή από το Πακιστάν:

-Αλήθεια Ραφίκ, πώς περνάτε στην Κηφισιά;

- Λαθραία.

-Οχι δε με κατάλαβες. Εννοώ πώς είναι η παραμονή σας εδώ, η συμβίωση σας με τους Κηφισιώτες.

-Α, με Κηφισιώτες πολύ δύσκολο. Κυρίως στην πλατεία, που μαζεύονται κι άλλοι αλλοδαποί, απο την Ερυθραία την Κάτω Κηφισιά, πολλή φασαρία, αλλά ευτυχώς προχθές αστυνομία έκανε επιχείρηση σκούπα και μάζεψε τελευταίους δέκα Κηφισιώτες πού ‘χαν μείνει στο περιοχή και τώρα είμαστε μια χαρά. Κηφισιά δικό μας, δεν πλησιάζει Κηφισιώτης.

-Και πως τα βγάζεις πέρα;

-Δουλειά, πολλή δουλειά. Από τότε που ήρθα στο Κηφισιά όλο δουλειά. Θυμάμαι πρώτο μου δουλειά ταχυδακτυλουργό.

-Δηλαδή τί έκανες;

-Εξαφάνιζα σήμερα χρήματα από το Δήμο Κηφισιάς και το εμφάνιζα δυό λεπτά μετά σε σπίτι στην Ερυθραία.

Και λίγο παρακάτω συνεχίζει:

-Πάντως Ραφίκ πρέπει νά ‘χεις μαζέψει αρκετά χρήματα μέχρι τώρα.

-Έχω στο άκρη 500 χιλιάδες ευρώ..

- 500 χιλιάδες ευρώ;! Mα καλά, οι Κηφισιώτες πεινάνε!

- Εγώ δεν είμαι Κηφισιώτης.

- Θέλω να πω ότι οι Κηφισιώτες περνάνε μια πολύ δύσκολη φάση κι εσύ έχεις μαζέψει 500 χιλιάδες ευρώ;!

- Eγώ δεν έχω ΦΠΑ, δεν έχω ΙΚΑ, δεν έχω ΤΕΒΕ, δεν έχω φόρο ημιυπαίθρια, όλα μαύρα.

Μία μέρα μετά την επίθεση στην κυρία στο Δημοτικό Συμβούλιο και των αρνητικών κριτικών που διατυπώθηκαν, ο Βασίλης Βάρσος ζήτησε συγγνώμη λέγοντας τα εξής: «Όλα γίνονται στα πλαίσια της καλής διάθεσης, του χιούμορ, της διασκέδασης του κοινού κόσμου, αλλά και του ίδιου που ασχολούμαι κάθε φορά». Και ήταν απόλυτα ειλικρινής.

Τη μέρα της επίθεσης ανέφερε: «Όλοι εσείς που τολμάτε να αντιμιλήσετε σε μένα, εμένα που έχω δώσει 40 χρόνια στον Δήμο. Ήλθα φτωχός και φεύγω φτωχότερος. Και ως προς αυτό ήταν και πάλι faux. Οι χειροκροτητές του θα είναι εκεί όλο το υπόλοιπο καιρό και θα γεμίζουν διψασμένοι την αρένα.

Διότι η αδυναμία και η αναπηρία δεν υπήρξε ποτέ φυσικό φαινομένο, μα αδυναμία και αναπηρία ως προς τις κοινωνικές προσδοκίες. Διότι αυτός ήταν πάντα ο κύριος Βάρσος. Τίποτα άλλο, παρά καθρέφτης. Καθρέφτης μιας συμπλεγματικής ανάγκης να χλευάσουμε τον αδύναμο, τις γυναίκες μήπως κι έτσι εξυψώσουμε τη δική μας κοιλάρα, στο όνομα της ανωτερότητας.

Και αυτή η ανάγκη μάς έχει πάρει το σπίτι προ πολλού.-